Nghiên cứu mô hình hành vi và biến động giá tại thị trường chứng khoán Việt Nam

Nghiên cứu mô hình hành vi thực nghiệm về biến động giá tại thị trường chứng khoán Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và phân tích chi tiết.

• Tác giả: Trần Nhi Khắc
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Tấn Hoàng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Mô Hình Hành Vi Và Biến Động Giá Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1.6. Cấu trúc đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC LÝ THUYẾT ĐỊNH GIÁ
• 2.1. Các mô hình định giá theo tài chính hiện đại/Tài chính tân cổ điển
• 2.2. Mô hình CAPM
• 2.3. Mô hình APT (Arbitrage Pricing Theory)
• 2.4. Những hạn chế của mô hình định giá tân cổ điển
• 2.4.1. Các phát hiện thực nghiệm về những bất thường
• 2.4.2. Những thất bại của các mô hình tân cổ điển
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình hành vi và biến động giá chứng khoán Việt Nam

Mô hình hành vi trong tài chính đã trở thành một công cụ quan trọng để hiểu rõ hơn về biến động giá chứng khoán. Tại Việt Nam, thị trường chứng khoán đang phát triển mạnh mẽ, và việc áp dụng các mô hình hành vi giúp các nhà đầu tư có cái nhìn sâu sắc hơn về tâm lý thị trường. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến biến động giá chứng khoán và cách mà mô hình hành vi đầu tư có thể giải thích những biến động này.

1.1. Khái niệm mô hình hành vi trong tài chính

Mô hình hành vi trong tài chính là một lĩnh vực nghiên cứu tập trung vào cách mà tâm lý và hành vi của nhà đầu tư ảnh hưởng đến quyết định đầu tư và biến động giá chứng khoán. Các yếu tố như cảm xúc, niềm tin và kỳ vọng có thể dẫn đến những quyết định không hợp lý, từ đó tạo ra những bất thường trong giá cả.

1.2. Tình hình thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển và hiện đang thu hút sự quan tâm của nhiều nhà đầu tư. Sự biến động giá chứng khoán tại đây không chỉ phụ thuộc vào các yếu tố kinh tế vĩ mô mà còn bị ảnh hưởng bởi tâm lý của nhà đầu tư. Việc hiểu rõ về các yếu tố tác động đến giá chứng khoán là rất cần thiết.

II. Các thách thức trong việc phân tích biến động giá chứng khoán

Phân tích biến động giá chứng khoán không phải là một nhiệm vụ đơn giản. Có nhiều thách thức mà các nhà nghiên cứu và nhà đầu tư phải đối mặt. Những thách thức này bao gồm việc xác định các yếu tố ảnh hưởng, sự không chắc chắn trong dữ liệu và sự thay đổi liên tục của thị trường.

2.1. Sự phức tạp của tâm lý nhà đầu tư

Tâm lý nhà đầu tư có thể thay đổi nhanh chóng và không thể dự đoán được. Các yếu tố như tin tức, sự kiện kinh tế và tâm lý đám đông có thể tạo ra những biến động lớn trong giá chứng khoán. Việc hiểu rõ về tâm lý thị trường là rất quan trọng để phân tích chính xác.

2.2. Khó khăn trong việc thu thập và xử lý dữ liệu

Dữ liệu về biến động giá chứng khoán thường không đầy đủ hoặc không chính xác. Việc thu thập và xử lý dữ liệu một cách hiệu quả là một thách thức lớn. Các nhà nghiên cứu cần phải sử dụng các phương pháp phân tích tiên tiến để đảm bảo tính chính xác của kết quả.

III. Phương pháp nghiên cứu mô hình hành vi trong chứng khoán

Để nghiên cứu mô hình hành vi đầu tư, các phương pháp phân tích định lượng và định tính được áp dụng. Các phương pháp này giúp xác định mối quan hệ giữa hành vi của nhà đầu tư và biến động giá chứng khoán. Việc sử dụng các mô hình thống kê và mô phỏng là rất cần thiết để đưa ra những kết luận chính xác.

3.1. Phân tích định lượng trong nghiên cứu

Phân tích định lượng sử dụng các mô hình toán học để mô phỏng và dự đoán biến động giá chứng khoán. Các chỉ số thống kê như phương sai, độ lệch chuẩn và hệ số tương quan được sử dụng để đánh giá mối quan hệ giữa các yếu tố.

3.2. Phân tích định tính và tâm lý nhà đầu tư

Phân tích định tính tập trung vào việc hiểu rõ tâm lý và hành vi của nhà đầu tư. Các cuộc phỏng vấn và khảo sát có thể cung cấp thông tin quý giá về cách mà nhà đầu tư ra quyết định và ảnh hưởng của tâm lý đến biến động giá chứng khoán.

IV. Ứng dụng thực tiễn của mô hình hành vi trong đầu tư chứng khoán

Mô hình hành vi không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong đầu tư chứng khoán. Các nhà đầu tư có thể áp dụng các nguyên lý của mô hình hành vi để đưa ra quyết định đầu tư thông minh hơn, từ đó giảm thiểu rủi ro và tối đa hóa lợi nhuận.

4.1. Cách áp dụng mô hình hành vi vào quyết định đầu tư

Các nhà đầu tư có thể sử dụng mô hình hành vi để phân tích tâm lý thị trường và đưa ra quyết định đầu tư hợp lý. Việc hiểu rõ về các yếu tố tác động đến giá chứng khoán giúp nhà đầu tư có cái nhìn tổng quan hơn về thị trường.

4.2. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng mô hình hành vi có thể giúp cải thiện hiệu suất đầu tư. Các nhà đầu tư có thể dự đoán được biến động giá chứng khoán tốt hơn và từ đó đưa ra các quyết định đầu tư chính xác hơn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của mô hình hành vi trong chứng khoán

Mô hình hành vi đã chứng minh được giá trị của nó trong việc phân tích biến động giá chứng khoán. Tương lai của mô hình này hứa hẹn sẽ tiếp tục phát triển và đóng góp vào việc hiểu rõ hơn về thị trường chứng khoán Việt Nam.

5.1. Tóm tắt những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng mô hình hành vi đầu tư có thể giải thích nhiều bất thường trong biến động giá chứng khoán. Các yếu tố tâm lý và hành vi của nhà đầu tư đóng vai trò quan trọng trong việc định hình giá cả.

5.2. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Trong tương lai, việc nghiên cứu sâu hơn về mô hình hành vi sẽ giúp các nhà đầu tư có cái nhìn rõ hơn về thị trường. Các công nghệ mới và phương pháp phân tích tiên tiến sẽ mở ra nhiều cơ hội nghiên cứu mới trong lĩnh vực này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2013-2014 chứng kiến sự biến động giá mạnh mẽ, ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định đầu tư và hiệu quả thị trường. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích quy luật đặt lệnh và hủy lệnh của nhà đầu tư trên sàn chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh, dựa trên dữ liệu thực tế của 25 mã chứng khoán được chọn ngẫu nhiên với tổng số lệnh giao dịch dao động từ khoảng 2.367 đến 37.233 lệnh. Mục tiêu chính là xây dựng mô hình hành vi thực nghiệm nhằm giải thích biến động giá thông qua dòng lệnh giao dịch, đồng thời đánh giá mối quan hệ giữa biến động giá và chênh lệch giá mua bán (bid-ask spread).

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ đầu năm 2013 đến giữa năm 2014, với dữ liệu chi tiết về các lệnh đặt và hủy lệnh. Ý nghĩa của nghiên cứu nằm ở việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà đầu tư và quản lý thị trường trong việc hiểu rõ hơn về hành vi giao dịch, từ đó nâng cao hiệu quả dự báo biến động giá và quản trị rủi ro. Kết quả nghiên cứu cũng góp phần làm rõ những hạn chế của các mô hình định giá truyền thống và mở rộng ứng dụng lý thuyết tài chính hành vi trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai nền tảng lý thuyết chính: tài chính tân cổ điển và tài chính hành vi. Mô hình CAPM và APT được xem xét như các mô hình định giá truyền thống, trong đó CAPM mô tả mối quan hệ tuyến tính giữa tỷ suất sinh lợi kỳ vọng và rủi ro hệ thống thông qua hệ số beta, còn APT mở rộng bằng cách đưa vào nhiều nhân tố ảnh hưởng đến giá tài sản. Tuy nhiên, các mô hình này gặp nhiều hạn chế khi giải thích các bất thường như hiệu ứng quy mô, hiệu ứng tháng Giêng, hay hiệu ứng xu thế.

Tài chính hành vi được áp dụng để giải thích các hiện tượng bất thường trên thị trường, dựa trên các nguyên lý như sự không hợp lý trong hành vi nhà đầu tư, hiệu ứng kỳ vọng, sự ghét rủi ro, quá tự tin, và tâm lý đám đông. Các lý thuyết này giúp hiểu rõ hơn về cách nhà đầu tư đặt lệnh và hủy lệnh, ảnh hưởng đến biến động giá và tính thanh khoản thị trường.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu lệnh giao dịch từ ngày 01/01/2013 đến 30/06/2014 của 25 mã chứng khoán trên sàn HOSE, thu thập qua Công ty cổ phần Tài Việt (Vietstock). Tổng số lệnh giao dịch dao động từ khoảng 2.367 đến 37.233 lệnh sau khi loại bỏ các lệnh có giá đặt bằng 0 để tránh nhiễu số liệu.

Phương pháp phân tích bao gồm sử dụng phần mềm Eviews 7.0, Microsoft Excel 2007 và NumXL để xử lý số liệu, thống kê, hồi quy và kiểm định. Cỡ mẫu gồm 25 chứng khoán được chọn ngẫu nhiên nhằm đảm bảo tính đại diện. Phân tích tập trung vào ba nội dung chính: xác định dấu hiệu lệnh đặt (mua/bán) qua hệ số mũ Hurst và chuyển động Brownian phân đoạn (fBm), mô hình hóa mức giá đặt lệnh dựa trên phân phối Student, và phân tích tần suất hủy lệnh dựa trên mô hình Bayes kết hợp các biến độc lập như sự bất cân đối trong đặt lệnh, vị trí mức giá và tổng số lượng lệnh đặt.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong khoảng 18 tháng, từ thu thập dữ liệu, xử lý, phân tích đến mô phỏng và so sánh kết quả mô hình với biến động giá thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Dấu hiệu đặt lệnh theo chuỗi dài hạn: Hệ số mũ Hurst của 25 chứng khoán dao động từ 0.71 đến 0.96, với giá trị trung bình khoảng 0.83, cho thấy sự tự tương quan cao trong chuỗi lệnh đặt theo thời gian, minh chứng cho dấu hiệu của trí nhớ dài hạn trong hành vi đặt lệnh.

2. Phân phối mức giá đặt lệnh không phụ thuộc vào khoảng chênh lệch: Tất cả 25 chứng khoán đều cho thấy hàm mật độ xác suất P(x/s) của mức giá đặt lệnh không phụ thuộc vào khoảng chênh lệch bid-ask spread s, với tỷ lệ lệnh đặt tại mức giá tốt nhất (x=0) chiếm trung bình 46.8%, cao hơn gấp đôi so với các mức giá khác.

3. Xác suất giao dịch không phụ thuộc rõ ràng vào khoảng chênh lệch s: Mặc dù kỳ vọng mô hình phân phối Student, kết quả thực tế cho thấy xác suất giao dịch của các lệnh không tuân theo phân phối này và dao động rộng từ 0% đến 100%, không có mối quan hệ rõ ràng với giá trị s.

4. Việc hủy lệnh phụ thuộc vào vị trí mức giá và sự bất cân đối trong đặt lệnh: Xác suất hủy lệnh tăng khi mức giá đặt lệnh cách xa mức giá tốt nhất và khi có sự bất cân đối lớn giữa số lượng lệnh mua và bán. Mô hình tổng hợp sử dụng phương pháp Bayes cho thấy xác suất hủy lệnh có thể được dự báo hiệu quả dựa trên các biến này.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy hành vi đặt lệnh của nhà đầu tư trên thị trường Việt Nam có đặc điểm tự tương quan dài hạn, phù hợp với lý thuyết tài chính hành vi về sự ảnh hưởng của trí nhớ và tâm lý đám đông. Việc tập trung đặt lệnh tại mức giá tốt nhất phản ánh xu hướng nhà đầu tư ưu tiên khả năng cải thiện giá hơn là xác suất giao dịch, điều này có thể dẫn đến sự biến động giá cao trong các phiên giao dịch.

Sự không phụ thuộc rõ ràng của xác suất giao dịch vào khoảng chênh lệch s cho thấy thị trường chưa hoàn toàn hiệu quả và có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố hành vi khác như sự quá tự tin hoặc tính toán bất hợp lý của nhà đầu tư. Mô hình hủy lệnh cho thấy nhà đầu tư có xu hướng hủy lệnh nhanh hơn khi mức giá đặt lệnh không thuận lợi hoặc khi thị trường có sự mất cân bằng cung cầu, điều này làm tăng tính biến động và giảm tính thanh khoản.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả tương đồng với mô hình hành vi thực nghiệm tại thị trường London, tuy nhiên có sự khác biệt về phân phối xác suất giao dịch, phản ánh đặc thù của thị trường Việt Nam với mức độ phát triển và hành vi nhà đầu tư còn nhiều điểm khác biệt. Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ phân phối mức giá đặt lệnh, xác suất giao dịch theo khoảng chênh lệch và bảng thống kê hệ số Hurst để minh họa rõ nét các phát hiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường minh bạch và cung cấp thông tin thị trường: Động viên các cơ quan quản lý và sàn giao dịch cải thiện hệ thống công bố thông tin để giảm sự bất định và giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định đặt lệnh hợp lý hơn, từ đó giảm biến động giá không cần thiết. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng; Chủ thể: Sở Giao dịch Chứng khoán và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

2. Phát triển công cụ phân tích hành vi nhà đầu tư: Khuyến khích các công ty chứng khoán và tổ chức nghiên cứu phát triển các mô hình dự báo dựa trên hành vi đặt lệnh và hủy lệnh nhằm hỗ trợ nhà đầu tư cá nhân và tổ chức trong việc ra quyết định giao dịch. Thời gian: 12-18 tháng; Chủ thể: Công ty chứng khoán, viện nghiên cứu tài chính.

3. Đào tạo nâng cao nhận thức nhà đầu tư về tài chính hành vi: Tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo nhằm giúp nhà đầu tư nhận biết các thiên kiến hành vi như quá tự tin, hiệu ứng bầy đàn để giảm thiểu rủi ro do hành vi không hợp lý gây ra. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Trung tâm đào tạo chứng khoán, các tổ chức tài chính.

4. Xây dựng chính sách hỗ trợ thanh khoản và giảm chi phí giao dịch: Cải thiện cơ chế giao dịch, giảm chi phí đặt lệnh và hủy lệnh nhằm tăng tính thanh khoản và giảm biến động giá do các lệnh không hiệu quả. Thời gian: 12 tháng; Chủ thể: Sở Giao dịch Chứng khoán, các nhà làm luật.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Nghiên cứu giúp hiểu rõ hơn về hành vi đặt lệnh và hủy lệnh, từ đó tối ưu hóa chiến lược giao dịch và quản trị rủi ro.

2. Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách điều tiết, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả thị trường.

3. Các công ty chứng khoán và tổ chức tài chính: Hỗ trợ phát triển các công cụ phân tích hành vi nhà đầu tư, cải thiện dịch vụ tư vấn và dự báo biến động giá.

4. Nhà nghiên cứu và học viên ngành tài chính – ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về mô hình hành vi thực nghiệm, tài chính hành vi và ứng dụng trong thị trường chứng khoán Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình hành vi thực nghiệm giúp gì cho nhà đầu tư?
   Mô hình giúp nhà đầu tư hiểu được quy luật đặt lệnh và hủy lệnh, từ đó dự báo biến động giá và tối ưu hóa chiến lược giao dịch, giảm thiểu rủi ro do hành vi không hợp lý.

2. Tại sao xác suất giao dịch không phụ thuộc rõ ràng vào khoảng chênh lệch giá?
   Điều này phản ánh đặc thù thị trường Việt Nam, nơi nhà đầu tư tập trung vào khả năng cải thiện giá hơn là xác suất giao dịch, cũng như ảnh hưởng của các yếu tố hành vi như quá tự tin và tâm lý bầy đàn.

3. Hệ số mũ Hurst thể hiện điều gì trong nghiên cứu này?
   Hệ số Hurst trên 0.5 cho thấy chuỗi lệnh đặt có tính tự tương quan dài hạn, tức là hành vi đặt lệnh của nhà đầu tư có xu hướng duy trì trong thời gian dài, ảnh hưởng đến biến động giá.

4. Việc hủy lệnh ảnh hưởng thế nào đến biến động giá?
   Việc hủy lệnh làm thay đổi cấu trúc lệnh chờ và tính thanh khoản, từ đó tác động gián tiếp đến biến động giá và khả năng dự báo của mô hình.

5. Nghiên cứu có thể áp dụng cho các thị trường khác không?
   Mặc dù dựa trên dữ liệu Việt Nam, mô hình và phương pháp có thể được điều chỉnh và áp dụng cho các thị trường mới nổi có đặc điểm tương tự về hành vi nhà đầu tư và tính thanh khoản.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định được dấu hiệu tự tương quan dài hạn trong hành vi đặt lệnh của nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam với hệ số Hurst trung bình 0.83.
• Mức giá đặt lệnh chủ yếu tập trung tại mức giá tốt nhất, chiếm gần 47% tổng số lệnh, phản ánh ưu tiên cải thiện giá hơn xác suất giao dịch.
• Xác suất giao dịch không phụ thuộc rõ ràng vào khoảng chênh lệch giá, cho thấy sự khác biệt so với các mô hình quốc tế và đặc thù thị trường Việt Nam.
• Việc hủy lệnh phụ thuộc vào vị trí mức giá và sự bất cân đối trong đặt lệnh, ảnh hưởng đến biến động giá và tính thanh khoản.
• Kết quả mô phỏng biến động giá dựa trên mô hình hành vi thực nghiệm tương đối phù hợp với biến động giá thực tế, mở ra hướng nghiên cứu và ứng dụng mới cho thị trường Việt Nam.

Next steps: Triển khai các giải pháp nâng cao minh bạch thông tin, phát triển công cụ phân tích hành vi, đào tạo nhà đầu tư và cải thiện chính sách giao dịch trong vòng 12-18 tháng tới.

Các nhà đầu tư, tổ chức tài chính và cơ quan quản lý nên phối hợp nghiên cứu và ứng dụng mô hình hành vi thực nghiệm để nâng cao hiệu quả và ổn định thị trường chứng khoán Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH TRẦN NHI KHẮC MÔ HÌNH HÀNH VI – THỰC NGHIỆM VỀ BIẾN ĐỘNG GIÁ TẠI THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2015 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH TRẦN NHI KHẮC MÔ HÌNH HÀNH VI – THỰC NGHIỆM VỀ BIẾN ĐỘNG GIÁ TẠI THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN TẤN HOÀNG TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2015 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn ‘‘Mô hình hành vi – thực nghiệm về biến động giá tại thị trường chứng khoán Việt Nam’’ là công trình nghiên cứu của chính cá nhân tôi. Nội dung được đúc kết từ quá trình học tập và các kết quả nghiên cứu thực tiễn trong thời gian qua. Số liệu sử dụng là trung thực và có nguồn gốc trích dẫn rõ ràng. Luận văn được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Nguyễn Tấn Hoàng – Giảng viên Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh.Hồ Chí Minh, ngày 29 tháng 05 năm 2015 Học viên Trần Nhi Khắc TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG BIỂU DANH MỤC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ TÓM TẮT . Đặt vấn đề nghiên cứu . Mục tiêu nghiên cứu . Câu hỏi nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài. Cấu trúc đề tài. TỔNG QUAN CÁC LÝ THUYẾT ĐỊNH GIÁ . Các mô hình định giá theo tài chính hiện đại/Tài chính tân cổ điển . Mô hình CAPM . Mô hình APT (Arbitrage Pricing Theory). Những hạn chế của mô hình định giá tân cổ điển .1 Các phát hiện thực nghiệm về những bất thường.2 Những thất bại của các mô hình tân cổ điển . Lý thuyết định giá bằng tài chính hành vi . Tài chính hành vi là gì? . Điều kiện tồn tại của lý thuyết tài chính hành vi . Các nguyên lý và lý thuyết cơ bản về tài chính hành vi . Các nghiên cứu về định giá bằng mô hình tài chính hành vi . PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Phương pháp thu thập, xử lý số liệu . Phương pháp nghiên cứu .21 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Dấu hiệu của lệnh đặt: vai trò quan trọng của trí nhớ dài hạn (Generation of order signs: The important role of long-memory) . Việc đặt lệnh. Dự đoán xác suất xảy ra giao dịch . Việc hủy lệnh. Vị trí mức giá đặt lệnh. Sự bất cân đối trong việc đặt lệnh . Tổng số lượng lệnh đặt. Kết hợp mô hình hủy lệnh . So sánh biến động giá ước lượng theo mô hình và biến động giá thực tế (r). KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . Dấu hiệu đặt lệnh. Việc đặt lệnh. Mối quan hệ giữa việc đặt lệnh và khoảng chênh lệch giữa giá đặt và giá tốt nhất của lệnh đặt cùng loại (x). Mối quan hệ giữa xác suất lệnh được giao dịch và khoảng chênh lệch giá (s). Việc hủy lệnh . Ước lượng biến động giá (r) so với biến động giá thực tế. Giải thích nguyên nhân việc đặt lệnh (ảnh hưởng đến biến động giá) . Nguyên nhân dẫn tới khả năng dự báo của mô hình chưa đạt kết quả cao. 58 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT a: hệ số mũ đuôi. fBm: chuyển động Brownian phân đoạn. H: hệ số mũ Hurst. nbuy: tổng lệnh đặt mua. nimb: tỷ lệ bất cân đối trong việc đặt lệnh. nsell: tổng lệnh đặt bán. ntot: tổng lệnh đặt. pa: giá bán tốt nhất. pb: giá mua tốt nhất. P(C): xác suất hủy lệnh. p: mức giá đặt lệnh. r(t): lợi nhuận tại thời điểm t. πm: logarith mức giá trung bình giữa giá mua tốt nhất và giá bán tốt nhất. s: chênh lệch giữa giá đặt mua tốt nhất và giá bán tốt nhất. x: khoảng chênh lệch giữa giá đặt lệnh và mức giá tốt nhất cùng loại lệnh. ∆i(t): khoảng cách từ mức giá đặt đến mức giá khác loại lệnh tốt nhất tại thời điểm t. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1: Kết quả đo lường hệ số Hurst của 25 chứng khoán mẫu. Bảng 2: Bảng thống kê mối quan hệ giữa việc đặt lệnh và khoảng chênh lệch x. Bảng 3: Bảng thống kê thống kê mối quan hệ giữa xác suất giao dịch và s. Bảng 4: Bảng thống kê kết quả hồi quy mối quan hệ giữa việc hủy lệnh và tổng lệnh giao dịch. Bảng 5: Bảng thống kê kết quả mô phỏng biến động giá chứng khoán. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Hình 1: Đồ thị biểu diễn mối quan hệ giữa việc đặt lệnh và khoảng chênh lệch x của chứng khoán ABT. Hình 2: Biểu đồ biểu diễn mối quan hệ giữa xác suất giao dịch và s của chứng khoán ABT. Hình 3: Biểu đồ biểu diễn mối quan hệ giữa việc hủy lệnh và vị trí đặt lệnh của chứng khoán ABT. Hình 4: Biểu đồ biểu diễn mối quan hệ giữa xác suất hủy lệnh và bất cân bằng trong việc đặt lệnh của chứng khoán ABT. Hình 5: Biểu đồ biểu diễn mối quan hệ giữa việc hủy lệnh và tổng lệnh đặt của chứng khoán ABT. Hình 6: Biểu đồ biểu diễn mối quan hệ giữa việc hủy lệnh và tổng lệnh đặt của chứng khoán CDC. Hình 7: Biểu đồ biểu diễn biến động chỉ số VN – Index trong giai đoạn 2006- 2014. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 TÓM TẮT Bài nghiên cứu này sử dụng phương pháp nghiên cứu trong bài “Mô hình hành vi thực nghiệm về tính thanh khoản và biến động giá” của hai tác giả Szabolcs Mike và J. Doyne Farmer1 năm 2007 để mô hình hóa biến động giá chứng khoán thông qua việc xác định quy luật của việc đặt lệnh, hủy lệnh thực tế tại thị trường chứng khoán Việt Nam thông qua mẫu nghiên cứu gồm 25 chứng khoán được chọn ngẫu nhiên trên sàn chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh. Dựa trên dữ liệu thực tế, bài nghiên cứu đã cho thấy các quy luật thú vị trong việc đặt lệnh và hủy lệnh của nhà đầu tư. Mô hình đơn giản về dòng lệnh được sử dụng để mô phỏng biến động của giá và sử dụng kết quả mô phỏng để so sánh với giá trị thực tế. Mô hình nghiên cứu được thiết lập dựa trên nghiên dữ liệu thực tế của 25 chứng khoán mẫu và tiến hành kiểm tra mô hình bằng so sánh dữ liệu thực tế và giá trị mô phỏng của mô hình. Kết quả mô phỏng của mô hình đáp ứng biến động thực tế của giá chứng khoán ở mức trung bình. Doyne Farmer (born 1952) là giáo sư toán học và kinh tế học của Viện nghiên cứu Santa Fe, Tiểu bang New Mexico, Mỹ. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 CHƯƠNG 1. Đặt vấn đề nghiên cứu Lịch sử định giá chứng khoán đã có cách đây hơn 300 năm nhưng tài chính hiện đại chỉ bắt đầu cách đây hơn nửa thế kỉ, được đánh dấu bằng nghiên cứu của Arrow năm 1953 về phân bổ tối ưu đối với rủi ro chứng khoán. Đã có rất nhiều nghiên cứu về các mô hình định giá chứng khoán nhưng nổi bật nhất là lý thuyết danh mục - Mô hình định giá tài sản vốn CAPM và lý thuyết kinh doanh chênh lệch giá - Mô hình đa nhân tố. Các mô hình định giá truyền thống đều dựa trên giả thiết thị trường hiệu quả. Lý thuyết thị trường hiệu quả bắt nguồn từ năm 1959, phát triển vào những thập niên 1960 và thật sự hoàn chỉnh với bài báo nổi tiếng của Fama (1970) (A review of theory and empirical work, The Journal of Finance, 25(2):383–417, 1970). Lý thuyết thị trường hiệu quả và đặc biệt là mô hình CAPM được sử dụng rộng rãi bởi tính đơn giản và cơ sở lý thuyết được xây dựng vững chắc. Nhưng các nghiên cứu thực nghiệm đã phát hiện ra nhiều khác biệt giữa thực tế so với các mô hình lý thuyết. Những khác biệt này được gọi là các bất thường. Từ đây xuất hiện 2 xu hướng nghiên cứu: theo tài chính truyền thống và theo tài chính hành vi. Các mô hình truyền thống có ưu thế về cơ sở lý thuyết lâu đời và vững chắc nhưng lại gặp một số hạn chế về mặt thực nghiệm. Mặt khác, các giả định của lý thuyết tài chính truyền thống lại quá khắt khe. Trước những phát hiện về các hạn chế của các mô hình tân cổ điển, việc lý giải biến đổi giá bằng mô hình định giá chứng khoán dựa vào hành vi của nhà đầu tư ra đời và phát triển. Trong hai thập kỷ qua, lĩnh vực tài chính hành vi đã cho thấy nhiều ví dụ về những mô hình lựa chọn tối ưu không giải thích được biến động của nền kinh tế. Từ đó, nhiều nhà nghiên cứu đã cố gắng xây dựng nền tảng cho kinh tế học dựa trên những bằng chứng tâm lý, tuy nhiên điều này gặp khó khăn khi xây dựng TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 hoá bằng mô hình định lượng.Vì vậy, việc tìm ra mối quan hệ các yếu tố để hiểu thêm các biến động của các chứng khoán trên thị trường trở nên vô cùng quan trọng. Mục tiêu nghiên cứu Bài nghiên cứu tập trung giải thích quy luật của việc đặt lệnh và hủy lệnh trong giao dịch (dòng lệnh) để hiểu hơn về biến động của giá, cũng như hàm phân phối của biến động giá và chênh lệch giữa giá đặt mua tốt nhất và giá bán tốt nhất (bid-ask spread). Câu hỏi nghiên cứu Biến động giá bị tác động trực tiếp từ việc đặt lệnh và hủy lệnh của nhà đầu tư. Vậy Quy luật của việc đặt lệnh và hủy lệnh của nhà đầu tư (dòng lệnh) trên thị trường chứng khoán Việt Nam diễn ra như thế nào? 1. Phương pháp nghiên cứu Để xây dựng mô hình hoàn chỉnh dựa trên quy luật việc đặt lệnh và hủy lệnh giao dịch, bài nghiên cứu dựa trên các kết quả và phương pháp nghiên cứu trong bài “Mô hình hành vi thực nghiệm về tính thanh khoản và biến động giá” được công bố rộng rãi vào năm 2007 của tác giả Szabolcs Mike, J. Doyne Farmer để tiến hành tìm ra quy luật của 25 chứng khoán trong ba nội dung sau: 1. Xác định dấu hiệu của các lệnh đặt (lệnh mua hay lệnh bán); 2. Xác định mức giá đưa ra của các lệnh đặt; 3. Xác định tần suất của các lệnh bị hủy lệnh.