Ứng Dụng Mô Hình Định Giá Quyền Chọn Để Phòng Ngừa Rủi Ro Đầu Tư Chứng Khoán Tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ứng dụng các mô hình định giá quyền chọc vào việc phòng ngừa rủi ro cho danh mục đầu tư chứng khoán, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Lữ Nhật Thư
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phan Thị Bích Nguyệt
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế – Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Ứng Dụng Các Mô Hình Định Giá Quyền Chọn Vào Việc Phòng Ngừa Rủi Ro Cho Danh Mục Đầu Tư Chứng Khoán Tại Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUYỀN CHỌN VÀ VIỆC QUẢN TRỊ RỦI RO CHO DANH MỤC ĐẦU TƯ
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ QUYỀN CHỌN
• 1.1.1. Khái niệm
• 1.1.2. Phân loại
• 1.1.2.1. Phân loại theo quyền của người mua, người bán
• 1.1.2.2. Phân loại theo thời gian thực hiện
• 1.1.2.3. Phân loại theo tài sản cơ sở (Underlying Assets)
• 1.1.3. Những yếu tố ảnh hưởng tới giá quyền chọn chứng khoán
• 1.1.3.1. Giá chứng khoán hiện hành (S)
• 1.1.3.2. Giá thực hiện (X)
• 1.1.3.3. Thời gian đáo hạn (T)
• 1.1.3.4. Độ bất ổn của giá chứng khoán (σ)
• 1.1.3.5. Lãi suất phi rủi ro (r)
• 1.1.3.6. Cổ tức mong đợi trong vòng đời của quyền chọn
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM VÀ VIỆC TRIỂN KHAI CÔNG CỤ QUYỀN CHỌN Ở VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: ỨNG DỤNG MÔ HÌNH BLACK – SCHOLES ĐỂ PHÒNG NGỪA RỦI RO CHO DANH MỤC ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình định giá quyền chọn trong đầu tư chứng khoán

Mô hình định giá quyền chọn là một công cụ quan trọng trong đầu tư chứng khoán, giúp nhà đầu tư đánh giá giá trị của quyền chọn và quản lý rủi ro. Quyền chọn cho phép nhà đầu tư có quyền, nhưng không phải nghĩa vụ, mua hoặc bán tài sản trong tương lai với giá đã định. Mô hình Black-Scholes là một trong những mô hình phổ biến nhất được sử dụng để định giá quyền chọn. Mô hình này dựa trên các yếu tố như giá chứng khoán hiện tại, giá thực hiện, thời gian đáo hạn, độ bất ổn và lãi suất phi rủi ro.

1.1. Khái niệm và phân loại quyền chọn trong đầu tư

Quyền chọn được phân loại thành quyền chọn mua (Call option) và quyền chọn bán (Put option). Quyền chọn mua cho phép nhà đầu tư mua tài sản với giá đã định, trong khi quyền chọn bán cho phép bán tài sản. Ngoài ra, quyền chọn còn được phân loại theo thời gian thực hiện như quyền chọn kiểu Mỹ và quyền chọn kiểu Châu Âu.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến giá quyền chọn chứng khoán

Giá quyền chọn bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như giá chứng khoán hiện tại, giá thực hiện, thời gian đáo hạn, độ bất ổn của giá chứng khoán, lãi suất phi rủi ro và cổ tức mong đợi. Những yếu tố này cần được xem xét kỹ lưỡng để định giá chính xác quyền chọn.

II. Vấn đề và thách thức trong việc định giá quyền chọn

Mặc dù mô hình định giá quyền chọn mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại nhiều thách thức trong việc áp dụng chúng vào thực tế. Thị trường chứng khoán Việt Nam còn non trẻ, với nhiều yếu tố không ổn định, dẫn đến việc định giá quyền chọn gặp khó khăn. Thông tin không đầy đủ và sự biến động của thị trường cũng là những yếu tố gây khó khăn cho nhà đầu tư.

2.1. Rủi ro trong đầu tư chứng khoán và quyền chọn

Rủi ro trong đầu tư chứng khoán có thể đến từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm rủi ro hệ thống và rủi ro không hệ thống. Việc sử dụng quyền chọn có thể giúp giảm thiểu rủi ro, nhưng cũng cần phải hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến giá trị của quyền chọn.

2.2. Thách thức trong việc áp dụng mô hình Black Scholes

Mô hình Black-Scholes mặc dù rất phổ biến, nhưng cũng có những hạn chế. Mô hình này giả định rằng thị trường là hoàn hảo và không có chi phí giao dịch, điều này không hoàn toàn đúng trong thực tế. Do đó, việc áp dụng mô hình này cần phải được điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện thực tế của thị trường.

III. Phương pháp định giá quyền chọn hiệu quả trong đầu tư

Để định giá quyền chọn một cách hiệu quả, nhà đầu tư cần áp dụng các phương pháp định giá khác nhau. Mô hình Black-Scholes là một trong những phương pháp phổ biến, nhưng cũng có thể sử dụng các mô hình khác như mô hình nhị phân hoặc mô hình Monte Carlo. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp sẽ giúp tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro.

3.1. Mô hình Black Scholes và ứng dụng trong đầu tư

Mô hình Black-Scholes cung cấp một công thức để tính toán giá trị của quyền chọn dựa trên các yếu tố như giá chứng khoán, giá thực hiện, thời gian đáo hạn và độ bất ổn. Việc áp dụng mô hình này giúp nhà đầu tư có cái nhìn rõ hơn về giá trị của quyền chọn và đưa ra quyết định đầu tư hợp lý.

3.2. Mô hình nhị phân và Monte Carlo trong định giá quyền chọn

Mô hình nhị phân là một phương pháp đơn giản để định giá quyền chọn, trong khi mô hình Monte Carlo cho phép mô phỏng nhiều kịch bản khác nhau để đánh giá giá trị quyền chọn. Cả hai phương pháp này đều có ưu điểm và nhược điểm riêng, và việc lựa chọn phương pháp nào phụ thuộc vào điều kiện cụ thể của thị trường.

IV. Ứng dụng thực tiễn của mô hình định giá quyền chọn

Mô hình định giá quyền chọn không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong việc quản lý danh mục đầu tư. Nhà đầu tư có thể sử dụng quyền chọn để bảo vệ danh mục đầu tư khỏi những biến động không lường trước. Việc áp dụng mô hình này giúp tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro trong đầu tư.

4.1. Chiến lược đầu tư sử dụng quyền chọn

Nhà đầu tư có thể áp dụng nhiều chiến lược khác nhau khi sử dụng quyền chọn, bao gồm chiến lược bảo vệ danh mục đầu tư và chiến lược đầu cơ. Việc lựa chọn chiến lược phù hợp sẽ giúp tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro.

4.2. Kết quả nghiên cứu về ứng dụng quyền chọn

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc sử dụng quyền chọn có thể giúp giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận trong đầu tư. Các nhà đầu tư đã áp dụng thành công các mô hình định giá quyền chọn để bảo vệ danh mục đầu tư của mình.

V. Kết luận và tương lai của mô hình định giá quyền chọn

Mô hình định giá quyền chọn đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận trong đầu tư chứng khoán. Trong tương lai, việc phát triển và hoàn thiện các mô hình này sẽ giúp nhà đầu tư có thêm công cụ hữu ích để đối phó với những biến động của thị trường. Sự phát triển của thị trường chứng khoán phái sinh cũng sẽ mở ra nhiều cơ hội mới cho nhà đầu tư.

5.1. Tương lai của mô hình Black Scholes

Mô hình Black-Scholes sẽ tiếp tục được sử dụng rộng rãi trong định giá quyền chọn, nhưng cần phải được điều chỉnh để phù hợp với điều kiện thực tế của thị trường. Việc nghiên cứu và phát triển các mô hình mới sẽ giúp cải thiện độ chính xác trong định giá quyền chọn.

5.2. Xu hướng phát triển của thị trường quyền chọn tại Việt Nam

Thị trường quyền chọn tại Việt Nam đang trong quá trình phát triển. Việc áp dụng các mô hình định giá quyền chọn sẽ giúp nhà đầu tư có thêm công cụ để quản lý rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận. Sự phát triển của thị trường này sẽ tạo ra nhiều cơ hội mới cho các nhà đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam, chính thức hoạt động từ năm 2000, đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển và biến động mạnh mẽ trong hơn một thập kỷ qua. Chỉ số VN Index đã từng tăng từ mức 100 điểm năm 2000 lên đỉnh 1198 điểm vào năm 2007, nhưng cũng trải qua những đợt suy giảm sâu, đặc biệt trong khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008 khi chỉ số này giảm xuống còn khoảng 235 điểm. Thanh khoản thị trường trung bình tại sàn HOSE năm 2010 chỉ đạt khoảng 46,4 triệu đơn vị cổ phiếu mỗi phiên, phản ánh sự yếu kém trong dòng tiền và sự thận trọng của nhà đầu tư. Trong bối cảnh đó, rủi ro đầu tư chứng khoán tại Việt Nam vẫn còn rất lớn do thị trường còn non trẻ, thiếu các công cụ tài chính phái sinh hiệu quả để phòng ngừa rủi ro, như quyền chọn chứng khoán.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là ứng dụng các mô hình định giá quyền chọn, đặc biệt là mô hình Black–Scholes, vào việc phòng ngừa rủi ro cho danh mục đầu tư chứng khoán tại thị trường Việt Nam. Nghiên cứu tập trung phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến giá quyền chọn, thực trạng thị trường chứng khoán và quyền chọn tại Việt Nam, đồng thời xây dựng mô hình phòng ngừa rủi ro phù hợp với đặc thù thị trường trong giai đoạn từ năm 2000 đến 2010. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp giải pháp quản trị rủi ro hiệu quả, giúp nhà đầu tư giảm thiểu tổn thất trong điều kiện thị trường biến động và thiếu ổn định, đồng thời góp phần phát triển thị trường chứng khoán phái sinh tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết định giá quyền chọn và lý thuyết quản trị rủi ro danh mục đầu tư. Mô hình Black–Scholes được sử dụng làm công cụ định giá quyền chọn, với các biến số chính gồm giá chứng khoán hiện hành, giá thực hiện, thời gian đáo hạn, độ biến động giá, lãi suất phi rủi ro và cổ tức dự kiến. Mô hình này cho phép tính toán giá trị quyền chọn và tỷ trọng vốn đầu tư vào tài sản rủi ro và tài sản phi rủi ro nhằm tái tạo hiệu quả phòng ngừa rủi ro.

Ngoài ra, mô hình Markowitz về đa dạng hóa danh mục đầu tư cũng được áp dụng để xây dựng danh mục tối ưu, kết hợp giữa cổ phiếu và trái phiếu nhằm giảm thiểu rủi ro không hệ thống. Các khái niệm chính bao gồm quyền chọn mua (call option), quyền chọn bán (put option), rủi ro hệ thống và không hệ thống, cũng như các chiến lược quản lý danh mục đầu tư thụ động và chủ động.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng kết hợp phân tích định tính. Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2000-2010, số liệu về chỉ số VN Index, HNX Index, và các biến động giá cổ phiếu niêm yết. Cỡ mẫu bao gồm các cổ phiếu tiêu biểu trên hai sàn HOSE và HNX, cùng các dữ liệu về quyền chọn ngoại tệ và chứng khoán tại Việt Nam.

Phương pháp phân tích chính là lập trình mô hình phòng ngừa rủi ro dựa trên công thức Black–Scholes bằng phần mềm Excel, mô phỏng các kịch bản biến động giá cổ phiếu trong danh mục đầu tư có và không có bán khống. Quá trình nghiên cứu kéo dài trong khoảng thời gian từ năm 2010 đến 2011, bao gồm thu thập dữ liệu, xây dựng mô hình, chạy mô phỏng và phân tích kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của các biến số đến giá quyền chọn: Giá chứng khoán hiện hành và độ biến động giá có tác động tích cực đến giá quyền chọn mua và bán, trong khi giá thực hiện và cổ tức có ảnh hưởng ngược chiều. Ví dụ, khi giá cổ phiếu tăng 10%, giá quyền chọn mua cũng tăng tương ứng khoảng 7-8%.

2. Thực trạng thị trường quyền chọn tại Việt Nam: Quyền chọn ngoại tệ đã được thí điểm từ năm 2003 tại một số ngân hàng lớn như Eximbank, BIDV, với khoảng 50 hợp đồng quyền chọn ngoại tệ được ký kết trong giai đoạn thí điểm. Tuy nhiên, quyền chọn chứng khoán chưa được triển khai chính thức do thiếu cơ sở pháp lý và hạ tầng thị trường.

3. Hiệu quả mô hình Black–Scholes trong phòng ngừa rủi ro: Mô phỏng 10 trường hợp biến động giá cổ phiếu cho thấy, việc áp dụng mô hình Black–Scholes giúp giảm thiểu rủi ro giảm giá danh mục đầu tư từ khoảng 15-20% xuống còn dưới 5% trong các kịch bản xấu nhất. Tỷ trọng vốn đầu tư vào cổ phiếu dao động từ 40% đến 90% tùy theo giá cổ phiếu và thời gian đáo hạn.

4. So sánh phương pháp có bán khống và không bán khống: Danh mục đầu tư có bán khống cho phép linh hoạt hơn trong việc điều chỉnh tỷ trọng vốn, giúp giảm rủi ro hiệu quả hơn khoảng 10% so với danh mục không bán khống trong các mô phỏng.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình Black–Scholes là công cụ hữu hiệu để phòng ngừa rủi ro giảm giá cho danh mục đầu tư chứng khoán tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh thị trường còn thiếu các công cụ phái sinh chính thức. Việc áp dụng mô hình này giúp nhà đầu tư có thể tái tạo hiệu quả quyền chọn bán thông qua việc điều chỉnh tỷ trọng đầu tư vào cổ phiếu và trái phiếu phi rủi ro.

So với các nghiên cứu quốc tế, kết quả phù hợp với các báo cáo cho thấy quyền chọn giúp giảm độ biến động và cải thiện tỷ số Sharpe của danh mục đầu tư. Tuy nhiên, việc triển khai thực tế tại Việt Nam còn gặp nhiều khó khăn do hạn chế về pháp lý, hạ tầng và sự hiểu biết của nhà đầu tư. Các biểu đồ mô phỏng biến động giá cổ phiếu và giá trị danh mục đầu tư minh họa rõ ràng hiệu quả của chiến lược phòng ngừa rủi ro, giúp nhà đầu tư và quản lý thị trường có cái nhìn trực quan hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường quyền chọn: Cần sớm ban hành các văn bản pháp luật hướng dẫn cụ thể về quyền chọn chứng khoán, tạo điều kiện cho việc triển khai thị trường chứng khoán phái sinh. Thời gian đề xuất trong vòng 1-2 năm, chủ thể thực hiện là Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

2. Phát triển hạ tầng công nghệ và hệ thống giao dịch: Đầu tư nâng cấp hệ thống giao dịch để hỗ trợ các sản phẩm quyền chọn, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả giao dịch. Thời gian thực hiện 1-3 năm, do các sở giao dịch chứng khoán và các công ty công nghệ tài chính đảm nhiệm.

3. Tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức nhà đầu tư: Tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo về quyền chọn và quản trị rủi ro cho nhà đầu tư cá nhân và tổ chức. Thời gian liên tục, chủ thể là các công ty chứng khoán, hiệp hội nhà đầu tư và các trường đại học.

4. Khuyến khích phát triển sản phẩm quyền chọn phù hợp với thị trường Việt Nam: Thiết kế các sản phẩm quyền chọn đơn giản, dễ hiểu, phù hợp với đặc thù thị trường và nhu cầu nhà đầu tư trong nước. Thời gian 1-2 năm, do các công ty chứng khoán và tổ chức tài chính thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Nắm bắt kiến thức về quyền chọn và các chiến lược phòng ngừa rủi ro giúp tối ưu hóa danh mục đầu tư, giảm thiểu tổn thất trong thị trường biến động.

2. Các công ty chứng khoán và tổ chức tài chính: Áp dụng mô hình định giá quyền chọn để phát triển sản phẩm phái sinh, nâng cao năng lực quản trị rủi ro và dịch vụ khách hàng.

3. Cơ quan quản lý nhà nước: Sử dụng kết quả nghiên cứu để hoàn thiện chính sách, pháp luật và xây dựng khung pháp lý cho thị trường chứng khoán phái sinh tại Việt Nam.

4. Giảng viên và sinh viên ngành kinh tế, tài chính: Là tài liệu tham khảo học thuật, giúp hiểu sâu về mô hình định giá quyền chọn và ứng dụng thực tiễn trong quản trị rủi ro đầu tư.

Câu hỏi thường gặp

1. Quyền chọn là gì và có vai trò gì trong đầu tư chứng khoán?
   Quyền chọn là hợp đồng cho phép người mua có quyền, nhưng không bắt buộc, mua hoặc bán tài sản cơ sở với giá đã định trong tương lai. Nó giúp nhà đầu tư phòng ngừa rủi ro biến động giá và bảo vệ lợi nhuận.

2. Mô hình Black–Scholes được sử dụng như thế nào trong định giá quyền chọn?
   Mô hình Black–Scholes tính giá quyền chọn dựa trên các biến số như giá cổ phiếu hiện tại, giá thực hiện, thời gian đáo hạn, độ biến động và lãi suất phi rủi ro, giúp xác định giá trị hợp lý của quyền chọn.

3. Tại sao thị trường quyền chọn ở Việt Nam chưa phát triển?
   Nguyên nhân chính là do thiếu cơ sở pháp lý hoàn chỉnh, hạ tầng công nghệ chưa đáp ứng, cùng với sự hạn chế về nhận thức và kinh nghiệm của nhà đầu tư và tổ chức tài chính.

4. Lợi ích của việc áp dụng mô hình quyền chọn trong quản trị rủi ro danh mục đầu tư là gì?
   Giúp giảm thiểu rủi ro giảm giá, bảo vệ giá trị danh mục đầu tư, đồng thời tối ưu hóa tỷ lệ lợi nhuận trên rủi ro thông qua việc điều chỉnh tỷ trọng đầu tư linh hoạt.

5. Những khó khăn khi áp dụng mô hình Black–Scholes tại thị trường Việt Nam?
   Khó khăn bao gồm việc thiếu dữ liệu chính xác về biến động giá, hạn chế về công cụ quyền chọn thực tế, và yêu cầu kỹ thuật cao trong việc điều chỉnh tỷ trọng đầu tư liên tục theo thời gian.

Kết luận

• Thị trường chứng khoán Việt Nam còn nhiều rủi ro do thiếu các công cụ phái sinh hiệu quả, đặc biệt là quyền chọn chứng khoán.
• Mô hình Black–Scholes là công cụ hữu ích để định giá quyền chọn và xây dựng chiến lược phòng ngừa rủi ro cho danh mục đầu tư.
• Việc áp dụng mô hình giúp giảm thiểu rủi ro giảm giá danh mục đầu tư từ khoảng 15-20% xuống dưới 5% trong các kịch bản biến động giá.
• Thị trường quyền chọn tại Việt Nam đang trong giai đoạn phát triển, cần hoàn thiện pháp lý và hạ tầng để triển khai hiệu quả.
• Khuyến nghị các cơ quan quản lý, tổ chức tài chính và nhà đầu tư cần phối hợp để phát triển thị trường quyền chọn, nâng cao năng lực quản trị rủi ro.

Các nhà quản lý và nhà đầu tư nên nghiên cứu sâu hơn về mô hình định giá quyền chọn, đồng thời thúc đẩy hoàn thiện khung pháp lý và phát triển sản phẩm phái sinh phù hợp với thị trường Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH -------œ------- LỮ NHẬT THƯ ỨNG DỤNG CÁC MÔ HÌNH ĐỊNH GIÁ QUYỀN CHỌN VÀO VIỆC PHÒNG NGỪA RỦI RO CHO DANH MỤC ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN TẠI THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP.Hồ Chí Minh – Năm 2011 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH -------œ------- LỮ NHẬT THƯ ỨNG DỤNG CÁC MÔ HÌNH ĐỊNH GIÁ QUYỀN CHỌN VÀO VIỆC PHÒNG NGỪA RỦI RO CHO DANH MỤC ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN TẠI THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Chuyên ngành: Kinh tế – Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60.12 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS PHAN THỊ BÍCH NGUYỆT TP.Hồ Chí Minh – Năm 2011 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu khoa học do chính tôi thực hiện. Các thông tin và số liệu sử dụng trong luận văn này được trích dẫn đầy đủ tại danh mục tài liệu tham khảo và hoàn toàn trung thực, chính xác. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT . i DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU . ii DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ VÀ ĐỒ THỊ . iii PHẦN MỞ ĐẦU .1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUYỀN CHỌN VÀ VIỆC QUẢN TRỊ RỦI RO CHO DANH MỤC ĐẦU TƯ . TỔNG QUAN VỀ QUYỀN CHỌN . Những yếu tố ảnh hưởng tới giá quyền chọn chứng khoán. CÁC PHƯƠNG PHÁP QUẢN LÝ DANH MỤC ĐẦU TƯ . Phương pháp thụ động . Phương pháp chủ động . ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ DANH MỤC ĐẦU TƯ . CÁC LOẠI RỦI RO TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM . Các loại rủi ro hệ thống . Các loại rủi ro không hệ thống . QUẢN TRỊ RỦI RO CHO DANH MỤC ĐẦU TƯ . Các phương thức quản trị rủi ro khi đầu tư vào cổ phiếu . Ứng dụng công cụ định giá quyền chọn để quản trị rủi ro cho danh mục đầu tư . Chiến lược quản trị rủi ro cho danh mục đầu tư ứng dụng công thức Black – Scholes . Một vài thuộc tính của phòng ngừa rủi ro cho danh mục . BÀI HỌC KINH NGHIỆM TRONG VIỆC DÙNG CÔNG CỤ QUYỀN CHỌN ĐỂ QUẢN TRỊ RỦI RO. Một số nghiên cứu thực nghiệm trong việc ứng dụng quyền chọn để quản trị rủi ro .27 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Bài học kinh nghiệm từ các nghiên cứu thực nghiệm .30 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM VÀ VIỆC TRIỂN KHAI CÔNG CỤ QUYỀN CHỌN Ở VIỆT NAM . THỰC TRẠNG THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM . PHÂN TÍCH VIỆC TRIỂN KHAI QUYỀN CHỌN Ở VIỆT NAM . Cơ sở pháp lý cho thị trường quyền chọn ở Việt Nam hiện nay . Thực trạng thị trường quyền chọn ở Việt Nam hiện nay. Một số thuận lợi khi phát triển công cụ quyền chọn ở Việt Nam . Khó khăn khi phát triển thị trường quyền chọn ở Việt Nam . CÁC ĐIỀU KIỆN CỦA THỊ TRƯỜNG HIỆN NAY TRONG VIỆC ỨNG DỤNG QUYỀN CHỌN . CÁC NGUYÊN NHÂN TRONG VIỆC CHẬM TRIỂN KHAI QUYỀN CHỌN.54 CHƯƠNG 3: ỨNG DỤNG MÔ HÌNH BLACK – SCHOLES ĐỂ PHÒNG NGỪA RỦI RO CHO DANH MỤC ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN . THIẾT LẬP DANH MỤC ĐẦU TƯ. Danh mục đầu tư trong trường hợp có bán khống . Danh mục đầu tư trong trường hợp không có bán khống. THIẾT LẬP CƠ CHẾ BẢO HIỂM CHO DANH MỤC ĐẦU TƯ . Quyền chọn để phòng ngừa rủi ro danh mục đầu tư . Ứng dụng công thức Black-Scholes phòng ngừa rủi ro danh mục đầu tư. Nhận xét và kết luận kết quả mô phỏng chiến lược phòng ngừa rủi ro. Các mặt hạn chế, nguy cơ rủi ro khi ứng dụng công cụ định giá quyền chọn để quản trị danh mục đầu tư . GIẢI PHÁP ĐỂ CÓ THỂ TRIỂN KHAI MÔ HÌNH TRONG THỰC TIỄN . Giải pháp về xây dựng và hoàn thiên khung pháp lý . Giải pháp về hàng hóa cho thị trường . Giải pháp về các chủ thể tham gia thị trường .76 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Giải pháp về cơ sở vật chất hạ tầng .77 KẾT LUẬN ĐỀ TÀI .79 TÀI LIỆU THAM KHẢO .81 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] i DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DN : Doanh nghiệp DMĐT : Danh mục đầu tư DMHQ : Danh mục hiệu quả FII : Vốn đầu tư gián tiếp HOSE : Sở giao dịch chứng khoán TP. Hồ Chí Minh HNX : Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội HNX Index : Chỉ số giá cổ phiếu tại HNX NĐT : Nhà đầu tư NHTM : Ngân hàng thương mại NHNN : Ngân hàng nhà nước SGDCK : Sở giao dịch chứng khoán TCTD : Tổ chức tín dụng TSSL : Tỷ suất sinh lợi TSSL-TB : Tỷ suất sinh lợi trung bình TTCK : Thị trường chứng khoán TTCKPS : Thị trường chứng khoán phái sinh TTGDCK : Trung tâm giao dịch chứng khoán UBCKNN : Ủy ban chứng khoán Nhà nước VN Index : Chỉ số giá cổ phiếu tại HOSE WTO : Tổ chức thương mại thế giới TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ii DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 1.1: Tóm tắt ảnh hưởng của các biến số đến giá của quyền chọn chứng khoán khi tăng một biến số và cố định những biến số khác Bảng 2.1: Kết quả khảo sát về việc sử dụng công cụ quyền chọn ngoại tệ Bảng 3.1: Kết quả mô phỏng 10 trường hợp thay đổi giá trị của DMĐT khi giá cổ phiếu thay đổi trong trường hợp có bán khống Bảng 3.2: Kết quả mô phỏng 10 trường hợp thay đổi giá trị của DMĐT khi giá cổ phiếu thay đổi trong trường hợp không bán khống TIEU LUAN MOI download : [e-mail] iii DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ VÀ ĐỒ THỊ Hình 1.1: Biến động giá cổ phiếu trước ngày chốt quyền Hình 2.1: Biểu đồ VN Index từ năm 2000 đến năm 2010 Hình 2.2: Biểu đồ HNX Index từ năm 2005 đến năm 2010 Hình 2.3: Giá vàng từ năm 1975 đến 2010 Hình 3.1: Tính toán tỷ suất sinh lợi và ma trận phương sai – hiệp phương sai của DMĐT Hình 3.2: Tính toán sự kết hợp của hai DMĐT cho ra đường biên hiệu quả Hình 3.3: Thể hiện các giá trị TSSL cho ra đường biên hiệu quả và DMHQ Hình 3.4: Thể hiện việc tính toán lại DMHQ Hình 3.5: Danh mục đầu tư có bán khống Hình 3.6: Ma trận hiệp phương sai và DMĐT không bán khống Hình 3.7: Đường biên hiệu quả của DMĐT không bán khống Hình 3.8: Danh mục đầu tư không bán khống Hình 3.9: Mô phỏng hướng chuyển động giá cổ phiếu trong DMĐT có bán khống Hình 3.10: Kết quả mô phỏng DMĐT có bán khống Hình 3.11: Mô phỏng hướng chuyển động giá cổ phiếu trong DMĐT không bán khống Hình 3.12: Kết quả mô phỏng DMĐT không bán khống Hình 3.13: Biểu đồ biến động của giá cổ phiếu và giá trị của DMĐT có bán khống Hình 3.14: Biểu đồ biến động của giá cổ phiếu và giá trị của DMĐT không bán khống TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Phần mở đầu 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Thị trường chứng khoán (TTCK) là nơi thu hút vốn đầu tư gián tiếp và cũng là nơi cung cấp vốn đầu tư cho nền kinh tế, cụ thể là cho các công ty có cổ phiếu niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán. TTCK Việt Nam hiện đang còn non trẻ, chỉ hoạt động trong khoảng 10 năm, đang có những bước tiến bộ trong quá trình thành lập và phát triển, đã tạo ra những cơ hội hội nhập cho nền kinh tế Việt Nam với nền kinh tế khu vực và quốc tế. Tuy vậy, việc vận hành và hoạt động đầu tư còn manh mún, thông tin bất cân xứng, chưa cho phép bán khống, giao dịch của các tổ chức và các nhà đầu tư lớn chưa được kiểm soát kỹ… khiến cho rủi ro đầu tư vào cổ phiếu là rất lớn. Bên cạnh đó, việc Chính phủ chưa cho phép vận hành thị trường chứng khoán phái sinh nhằm cung cấp một công cụ tài chính bảo vệ cho các nhà đầu tư càng làm cho rủi ro đầu tư vào TTCK càng lớn. Việc chậm đưa các công cụ phái sinh vào vận hành do nhiều lý do khách quan và chủ quan đã làm cho nhiều nhà đầu tư bị thua lỗ nặng trong năm khủng hoảng 2008. Vì vậy, nhà đầu tư đang rất cần các công cụ hữu ích nhằm hạn chế bớt rủi ro và bảo vệ thành quả đầu tư của mình. Đây là một vấn đề lớn luôn thách thức và làm đau đầu các cấp quản lý nhà nước cũng như các nhà cung cấp dịch vụ cho thị trường chứng khoán ở Việt Nam hiện nay. Bằng việc xem xét các quyền chọn và dùng mô hình Nhị Phân, mô hình Black – Scholes để định giá quyền chọn, từ đó xây dựng được một mô hình tương tự như quyền chọn để bảo vệ thành quả đầu tư của mình. Việc lập mô hình quyền chọn để phòng ngừa rủi ro cho danh mục đầu tư không mới, nhưng nó sẽ mở ra một cách giải quyết vấn đề phòng ngừa rủi ro nữa cho các nhà đầu tư trong bối cảnh của TTCK Việt Nam hiện nay. Đây chính là lý do tôi chọn đề tài “Ứng dụng các mô hình định giá quyền chọn vào việc phòng ngừa rủi ro cho danh mục đầu tư chứng khoán”. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Phần mở đầu 2 2. Mục tiêu nghiên cứu Đề tài sẽ tiến hành nghiên cứu hệ thống lại các lý luận về quyền chọn, các chiến lược phòng ngừa rủi ro dùng quyền chọn. Xem lại cách thành lập mô hình định giá quyền chọn Nhị Phân và Black – Scholes để từ đó có thể rút ra kết cấu của mô hình nhằm phục vụ cho việc lập trình mô hình phòng ngừa rủi ro cho danh mục đầu tư chứng khoán. Phân tích TTCK Việt Nam từ lúc thành lập cho đến nay, xem qua một số công cụ quyền chọn đang triển khai, nhận diện một số vấn đề mà Việt Nam còn đang vướng mắc để thấy được hướng phát triển của các công cụ phái sinh và việc ứng dụng mô hình phòng ngừa rủi ro. Đưa ra mô hình phòng ngừa rủi ro cho nhà đầu tư khi đầu tư vào cổ phiếu hoặc vào một danh mục đầu tư trên TTCK bằng việc ứng dụng công thức Black – Scholes. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Phạm vi nghiên cứu gói gọn ở thị trường chứng khoán và thị trường tài chính Việt Nam, cũng như cơ chế hoạt động của các thị trường này. Đối tượng nghiên cứu chủ yếu là các cổ phiếu của các công ty niêm yết, các Trái phiếu Chính phủ, và các công cụ quyền chọn sẵn có ở Việt Nam hiện nay.