Luận văn thạc sĩ mô hình công ty mẹ công ty con tại công ty tnhh một thành viên thuốc lá thăng long thực trạng và giải pháp

Luận văn thạc sĩ phân tích mô hình công ty mẹ - công ty con tại Công ty TNHH MTV Thuốc lá Thăng Long, thực trạng và đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Ngọc Hà
• Trường học: Đại học Ngoại thương
• Chuyên ngành: Tài chính ngân hàng
• Đề tài: Mô hình công ty mẹ - công ty con tại công ty TNHH một thành viên thuốc lá Thăng Long: thực trạng và giải pháp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ - CÔNG TY CON VÀ SỰ CHUYỂN ĐỔI TỔNG CÔNG TY NHÀ NƯỚC SANG MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ - CÔNG TY CON
• 1.1. Khái quát về mô hình công ty mẹ - công ty con
• 1.2. Khái niệm về công ty mẹ - công ty con
• 1.3. Các đặc trưng pháp lý về công ty mẹ - công ty con
• 1.4. Quyền và trách nhiệm của công ty mẹ với công ty con
• 1.5. Cơ chế tài chính của mô hình Công ty mẹ - Công ty con
• 1.6. Ưu – nhược điểm của mô hình Công ty mẹ - Công ty con
• 1.7. Sự chuyển đổi mô hình tổng công ty nhà nước sang mô hình công ty mẹ - công ty con ở Việt Nam. Khái quát về tập đoàn kinh tế và tổng công ty nhà nước
• 1.8. Sự cần thiết phải chuyển đổi mô hình tổng công ty sang mô hình công ty mẹ - công ty con ở Việt Nam
• 1.9. Các vấn đề cần lưu ý khi chuyển đổi
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHUYỂN ĐỔI MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ - CÔNG TY CON TẠI CÔNG TY TNHH MỘT THÀNH VIÊN THUỐC LÁ THĂNG LONG
• 2.1. Giới thiệu chung về công ty TNHH một thành viên thuốc lá Thăng Long
• 2.2. Công ty mẹ
• 2.3. Các công ty con
• 2.4. Tình hình thực hiện tái cơ cấu Công ty TNHH một thành viên Thuốc lá Thăng Long
• 2.4.1. Mô hình cơ cấu, tổ chức
• 2.4.2. Hệ thống quản trị
• 2.5. Tình hình sản xuất kinh doanh
• 2.6. Đánh giá chung. Những kết quả đã đạt được
• 2.7. Hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP, KIẾN NGHỊ PHÁT TRIỂN MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ - CÔNG TY CON TẠI CÔNG TY TNHH MỘT THÀNH VIÊN THUỐC LÁ THĂNG LONG
• 3.1. Định hướng và quan điểm phát triển mô hình công ty mẹ - công ty con tại Công ty thuốc lá Thăng Long
• 3.1.1. Định hướng phát triển
• 3.1.2. Quan điểm của lãnh đạo công ty
• 3.2. Các giải pháp đối với nhóm công ty mẹ - công ty con
• 3.2.1. Tiến hành cổ phần hóa công ty mẹ - công ty con
• 3.2.2. Áp dụng các chuẩn mực kế toán quốc tế ISA thay vì chuẩn mực kế toán Việt Nam
• 3.2.3. Phát triển nguồn nhân lực
• 3.2.4. Về xây dựng, triển khai thực hiện, áp dụng quy chế
• 3.2.5. Về công tác xây dựng, quản lý kế hoạch sản xuất kinh doanh hàng năm
• 3.2.6. Về việc mua sắm khai thác nguồn cung nguyên phụ liệu đầu vào
• 3.2.7. Về việc tổ chức và phối hợp sản xuất nhóm công ty mẹ - công ty con
• 3.2.8. Về máy móc thiết bị sản xuất và năng lực sản xuất
• 3.2.9. Về hạ tầng công nghệ thông tin và ứng dụng vào Nhóm công ty
• 3.2.10. Về xuất khẩu
• 3.2.11. Về kỹ thuật công nghệ, nghiên cứu phát triển
• 3.2.12. Về công tác tiền lương
• 3.3. Kiến nghị với chính sách của Nhà nước về công tác chống buôn lậu thuốc lá, kiểm soát hàng giả, hàng kém chất lượng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Mô hình công ty mẹ công ty con

Mô hình công ty mẹ - công ty con là một cấu trúc tổ chức doanh nghiệp phổ biến, trong đó công ty mẹ sở hữu và kiểm soát một hoặc nhiều công ty con. Mô hình này được áp dụng rộng rãi tại Thuốc Lá Thăng Long nhằm tăng cường quyền tự chủ và hiệu quả quản lý. Công ty mẹ thường nắm giữ hơn 50% vốn điều lệ hoặc cổ phần phổ thông của công ty con, từ đó có quyền chi phối các quyết định quan trọng. Mối quan hệ giữa công ty mẹ và công ty con được xác định dựa trên sở hữu vốn và trách nhiệm hữu hạn. Mô hình này mang lại nhiều lợi ích như tăng cường khả năng cạnh tranh, phân bổ nguồn lực hiệu quả, nhưng cũng đặt ra thách thức về quản lý và điều phối.

1.1 Khái niệm và đặc trưng pháp lý

Công ty mẹ là doanh nghiệp sở hữu vốn đủ để kiểm soát công ty con, thường thông qua việc nắm giữ hơn 50% vốn điều lệ. Công ty con là pháp nhân độc lập, có bộ máy quản lý riêng và tự chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ tài sản. Mối quan hệ giữa công ty mẹ và công ty con được thiết lập dựa trên sở hữu vốn và quyền chi phối. Công ty mẹ có thể có nhiều công ty con, nhưng mỗi công ty con chỉ có một công ty mẹ. Trách nhiệm của công ty mẹ đối với công ty con là hữu hạn, trong phạm vi phần vốn góp.

1.2 Quyền và trách nhiệm của công ty mẹ

Theo Luật Doanh nghiệp 2014, công ty mẹ có quyền và trách nhiệm cụ thể đối với công ty con. Công ty mẹ thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình với tư cách là thành viên, chủ sở hữu hoặc cổ đông. Mọi hợp đồng và giao dịch giữa công ty mẹ và công ty con phải được thực hiện độc lập và bình đẳng. Nếu công ty mẹ can thiệp ngoài thẩm quyền và gây thiệt hại cho công ty con, công ty mẹ phải chịu trách nhiệm bồi thường. Người quản lý của công ty mẹ cũng liên đới chịu trách nhiệm trong trường hợp này.

II. Thực trạng mô hình công ty mẹ công ty con tại Thuốc Lá Thăng Long

Thuốc Lá Thăng Long đã áp dụng mô hình công ty mẹ - công ty con từ năm 2005, với công ty mẹ là Công ty TNHH Một Thành Viên Thuốc Lá Thăng Long và ba công ty con gồm Công ty Thuốc Lá Bắc Sơn, Công ty Thuốc Lá Thanh Hóa và Công ty Thuốc Lá Đà Nẵng. Mô hình này đã giúp tăng cường quyền tự chủ và hiệu quả quản lý, nhưng cũng bộc lộ một số hạn chế. Thực trạng cho thấy, công ty mẹ đã thực hiện tốt vai trò chi phối và hỗ trợ công ty con, nhưng vẫn tồn tại vấn đề về cơ chế quản lý và phân bổ nguồn lực. Tình hình kinh doanh của các công ty con có sự chênh lệch, đòi hỏi công ty mẹ cần có chiến lược kinh doanh phù hợp hơn.

2.1 Cơ cấu tổ chức và quản lý

Cơ cấu tổ chức của Thuốc Lá Thăng Long theo mô hình công ty mẹ - công ty con bao gồm công ty mẹ và ba công ty con. Công ty mẹ đóng vai trò chi phối và hỗ trợ công ty con thông qua việc bổ nhiệm lãnh đạo và kiểm soát tài chính. Hệ thống quản trị được thiết lập rõ ràng, nhưng vẫn tồn tại vấn đề về sự phối hợp giữa các công ty con. Công ty mẹ cần tăng cường cơ chế quản lý để đảm bảo sự đồng bộ và hiệu quả trong hoạt động của toàn bộ nhóm công ty.

2.2 Tình hình sản xuất kinh doanh

Tình hình kinh doanh của Thuốc Lá Thăng Long sau khi áp dụng mô hình công ty mẹ - công ty con có nhiều chuyển biến tích cực. Công ty mẹ và các công ty con đã đạt được tăng trưởng doanh thu đáng kể, đặc biệt là trong lĩnh vực xuất khẩu. Tuy nhiên, sự chênh lệch về hiệu quả kinh doanh giữa các công ty con vẫn là một thách thức. Công ty mẹ cần có chiến lược kinh doanh phù hợp để cân bằng và phát triển đồng đều các công ty con, đồng thời tận dụng tối đa tiềm năng của thị trường thuốc lá trong và ngoài nước.

III. Giải pháp phát triển mô hình công ty mẹ công ty con

Để phát triển bền vững mô hình công ty mẹ - công ty con tại Thuốc Lá Thăng Long, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Công ty mẹ cần tăng cường quản lý công ty thông qua việc áp dụng các chuẩn mực kế toán quốc tế và phát triển nguồn nhân lực. Chiến lược kinh doanh cần được điều chỉnh để phù hợp với tình hình thực tế của từng công ty con. Công ty mẹ cũng cần chú trọng đến việc đầu tư vào công nghệ và hạ tầng thông tin để nâng cao năng lực sản xuất và quản lý. Ngoài ra, chính sách quản lý của Nhà nước cần được hoàn thiện để hỗ trợ các doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi và phát triển.

3.1 Cổ phần hóa và áp dụng chuẩn mực kế toán

Một trong những giải pháp quan trọng là tiến hành cổ phần hóa công ty mẹ và công ty con. Điều này sẽ giúp tăng tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý. Công ty mẹ cũng cần áp dụng các chuẩn mực kế toán quốc tế thay vì chuẩn mực kế toán Việt Nam để đảm bảo tính nhất quán và dễ dàng hội nhập với thị trường quốc tế. Việc này sẽ giúp Thuốc Lá Thăng Long nâng cao uy tín và khả năng cạnh tranh trên thị trường thuốc lá.

3.2 Phát triển nguồn nhân lực và công nghệ

Phát triển nguồn nhân lực là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả hoạt động của mô hình công ty mẹ - công ty con. Công ty mẹ cần đầu tư vào đào tạo và phát triển kỹ năng cho đội ngũ quản lý và nhân viên. Đồng thời, công ty mẹ cần chú trọng đầu tư vào công nghệ và hạ tầng thông tin để nâng cao năng lực sản xuất và quản lý. Việc áp dụng các công nghệ tiên tiến sẽ giúp Thuốc Lá Thăng Long tối ưu hóa quy trình sản xuất và tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việc chuyển đổi mô hình tổng công ty nhà nước sang mô hình công ty mẹ - công ty con là một nội dung trọng yếu trong công cuộc cải cách doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam. Theo báo cáo của ngành, Công ty TNHH một thành viên Thuốc lá Thăng Long, với sản lượng trung bình hơn 1 tỷ bao mỗi năm, đã thực hiện chuyển đổi mô hình này từ năm 2005. Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ thực trạng chuyển đổi, đánh giá hiệu quả hoạt động của mô hình công ty mẹ - công ty con tại công ty này, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng quản trị và sản xuất kinh doanh trong giai đoạn 2018-2023. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động của công ty mẹ và ba công ty con: Thuốc lá Bắc Sơn, Thanh Hóa và Đà Nẵng, trên thị trường trong nước và xuất khẩu. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện mô hình quản trị doanh nghiệp nhà nước, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và sức cạnh tranh của ngành thuốc lá Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản trị doanh nghiệp hiện đại, trong đó có:

• Lý thuyết mô hình công ty mẹ - công ty con: Định nghĩa công ty mẹ là thực thể pháp lý sở hữu trên 50% vốn điều lệ hoặc có quyền chi phối công ty con, theo chuẩn mực kế toán quốc tế ISA và Luật Doanh nghiệp Việt Nam 2014. Mối quan hệ chi phối bao gồm vốn, sản xuất kinh doanh, tổ chức cán bộ, công nghệ và thị trường.

• Mô hình quản trị tài chính doanh nghiệp trong nhóm công ty mẹ - công ty con: Bao gồm cơ chế huy động vốn, quản lý tài sản, doanh thu, chi phí, phân phối lợi nhuận và giám sát tài chính theo quan hệ sở hữu vốn.

• Lý thuyết tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước: Nhấn mạnh sự cần thiết chuyển đổi mô hình nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, tăng tính tự chủ và giảm sự can thiệp hành chính.

Các khái niệm chính gồm: công ty mẹ, công ty con, quyền chi phối, cơ chế tài chính, tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp duy vật biện chứng, phân tích tổng hợp và thống kê toán học. Nguồn dữ liệu chính bao gồm báo cáo tài chính, báo cáo sản xuất kinh doanh của Công ty Thuốc lá Thăng Long và các công ty con giai đoạn 2014-2016, các văn bản pháp luật liên quan như Luật Doanh nghiệp 2014, Nghị định 69/2014/NĐ-CP, Quyết định số 232/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ nhóm công ty mẹ - công ty con gồm 1 công ty mẹ và 3 công ty con. Phương pháp phân tích bao gồm phân tích định lượng số liệu tài chính, sản xuất kinh doanh và phân tích định tính về cơ cấu tổ chức, hệ thống quản trị. Timeline nghiên cứu tập trung từ năm 2005 đến 2018, với trọng tâm phân tích dữ liệu năm 2014-2016 và đề xuất giải pháp cho giai đoạn 2018-2023.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả sản xuất kinh doanh tăng trưởng ổn định: Sản lượng tiêu thụ nội địa của Công ty Thuốc lá Thăng Long tăng từ 690 triệu bao năm 2014 lên 817,7 triệu bao năm 2015, chiếm tỷ lệ 64,5% và 69,87% tổng sản lượng tương ứng. Doanh thu và lợi nhuận trước thuế cũng tăng lần lượt 7,41% từ 260,4 tỷ đồng lên 279,7 tỷ đồng trong cùng kỳ.

2. Mở rộng và củng cố mô hình công ty mẹ - công ty con: Năm 2015, công ty mẹ tiếp nhận 3 công ty con là Thuốc lá Bắc Sơn, Thanh Hóa và Đà Nẵng. Các công ty con đã chuyển đổi thành công ty TNHH MTV 100% vốn nhà nước, đảm bảo tập trung quyền lực và quyền chi phối của công ty mẹ. Ví dụ, Công ty Thuốc lá Bắc Sơn đạt sản lượng tiêu thụ 76,4 triệu bao năm 2014 và tăng lên 77,19 triệu bao năm 2015.

3. Cơ cấu tổ chức và hệ thống quản trị được hoàn thiện: Công ty mẹ và các công ty con đã ban hành điều lệ tổ chức, quy chế quản trị nội bộ, thực hiện bổ nhiệm cán bộ quản lý theo quy trình chuẩn. Hệ thống báo cáo thông tin được chuẩn hóa, đảm bảo cung cấp kịp thời và chính xác cho công tác tổng hợp và phân tích.

4. Hạn chế về đồng bộ năng lực sản xuất và nguồn lực nhân sự: Các công ty con có dây chuyền sản xuất cũ, năng suất máy móc thấp, chưa đồng bộ, làm tăng chi phí và giá thành sản phẩm. Nguồn nhân lực còn thiếu về số lượng và chất lượng, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển. Khoảng cách địa lý giữa các đơn vị làm tăng chi phí vận chuyển và phối hợp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những thành công chủ yếu do việc chuyển đổi mô hình giúp phân cấp quản lý rõ ràng, tăng quyền tự chủ cho công ty mẹ và công ty con, đồng thời tận dụng được lợi thế về vốn, công nghệ và thị trường. Việc áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2015 tại các đơn vị (trừ Đà Nẵng) góp phần nâng cao hiệu quả quản trị và sản xuất. So sánh với các nghiên cứu về mô hình công ty mẹ - công ty con trong các tập đoàn kinh tế nhà nước khác, kết quả tại Thuốc lá Thăng Long tương đối tích cực nhưng vẫn còn tồn tại những hạn chế về đồng bộ năng lực và nguồn lực.

Việc chưa đồng bộ về tiêu chuẩn nguyên vật liệu và máy móc thiết bị giữa các công ty con làm giảm hiệu quả sản xuất chung của nhóm. Hạn chế này cũng được ghi nhận trong các nghiên cứu về tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước, cho thấy cần có sự đầu tư đồng bộ và nâng cao năng lực công nghệ. Ngoài ra, các quy định pháp lý và cơ chế tài chính hiện hành vẫn còn một số bất cập, ảnh hưởng đến sự phối hợp và kiểm soát giữa công ty mẹ và công ty con.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng sản lượng tiêu thụ, doanh thu và lợi nhuận giai đoạn 2014-2015, bảng so sánh cơ cấu tổ chức và nguồn lực lao động của các công ty con, cũng như sơ đồ mô hình tổ chức công ty mẹ - công ty con.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tiến hành cổ phần hóa công ty mẹ và công ty con nhằm đa dạng hóa hình thức sở hữu, tăng tính minh bạch và hiệu quả quản trị. Mục tiêu đạt được trong vòng 3 năm (2019-2021), do Ban lãnh đạo công ty chủ trì phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước.

2. Áp dụng chuẩn mực kế toán quốc tế ISA thay thế chuẩn mực kế toán Việt Nam để nâng cao chất lượng báo cáo tài chính, tăng cường giám sát và minh bạch tài chính. Thời gian thực hiện từ 2019 đến 2022, do phòng Tài chính - Kế toán triển khai.

3. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao thông qua đào tạo, tuyển dụng và áp dụng chính sách lương thưởng theo hiệu quả sản xuất kinh doanh. Mục tiêu nâng tỷ lệ lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật lên trên 70% trong 5 năm tới, do phòng Nhân sự phối hợp với các đơn vị đào tạo thực hiện.

4. Xây dựng và triển khai quy chế quản trị nội bộ đồng bộ giữa công ty mẹ và các công ty con, bao gồm quy chế bổ nhiệm cán bộ, quản lý tài sản, phối hợp sản xuất và mua sắm nguyên phụ liệu. Thời gian hoàn thiện trong năm 2019, do Ban Quản trị công ty chủ trì.

5. Tăng cường công tác quản lý kế hoạch sản xuất kinh doanh và đầu tư phát triển nhằm tận dụng tối đa năng lực máy móc thiết bị, điều chuyển nội bộ hiệu quả, giảm chi phí sản xuất. Mục tiêu nâng cao năng suất thiết bị lên 15% trong 3 năm, do phòng Kế hoạch - Đầu tư thực hiện.

6. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và sản xuất để nâng cao hiệu quả phối hợp, giảm chi phí vận hành. Thời gian triển khai từ 2019 đến 2023, do phòng Công nghệ thông tin phối hợp với các đơn vị liên quan.

7. Kiến nghị chính sách nhà nước về chống buôn lậu thuốc lá và kiểm soát hàng giả nhằm bảo vệ thị trường và tăng nguồn thu ngân sách. Công ty phối hợp với các cơ quan chức năng thực hiện liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo và quản lý doanh nghiệp nhà nước: Nhận diện các vấn đề thực tiễn trong chuyển đổi mô hình công ty mẹ - công ty con, từ đó áp dụng các giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị và sản xuất kinh doanh.

2. Chuyên gia và nhà nghiên cứu kinh tế, tài chính doanh nghiệp: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về mô hình quản trị doanh nghiệp nhà nước, đặc biệt trong ngành thuốc lá, phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo.

3. Cơ quan quản lý nhà nước về doanh nghiệp và ngành thuốc lá: Tham khảo để hoàn thiện chính sách, quy định pháp luật liên quan đến tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước và kiểm soát thị trường thuốc lá.

4. Nhà đầu tư và đối tác kinh doanh: Hiểu rõ cấu trúc tổ chức, năng lực sản xuất và quản trị tài chính của nhóm công ty mẹ - công ty con, từ đó đưa ra quyết định đầu tư và hợp tác phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình công ty mẹ - công ty con có ưu điểm gì so với mô hình tổng công ty nhà nước?
   Mô hình này phân cấp quản lý rõ ràng, tăng quyền tự chủ cho các đơn vị thành viên, giảm sự can thiệp hành chính, đồng thời cho phép huy động vốn và tái cấu trúc linh hoạt hơn. Ví dụ, Công ty Thuốc lá Thăng Long đã tận dụng mô hình này để mở rộng sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

2. Quyền và trách nhiệm của công ty mẹ đối với công ty con được quy định như thế nào?
   Theo Luật Doanh nghiệp 2014, công ty mẹ có quyền chi phối các quyết định quan trọng của công ty con, nhưng các giao dịch giữa hai bên phải được thực hiện độc lập, bình đẳng. Công ty mẹ phải chịu trách nhiệm nếu can thiệp trái pháp luật gây thiệt hại cho công ty con.

3. Những khó khăn chính trong quá trình chuyển đổi mô hình tại Công ty Thuốc lá Thăng Long là gì?
   Bao gồm sự chưa đồng bộ về năng lực sản xuất giữa các công ty con, hạn chế về nguồn nhân lực chất lượng cao, chi phí vận chuyển do khoảng cách địa lý, và các bất cập trong hệ thống quản trị và quy chế nội bộ.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản trị trong mô hình công ty mẹ - công ty con?
   Cần xây dựng quy chế quản trị đồng bộ, áp dụng chuẩn mực kế toán quốc tế, phát triển nguồn nhân lực, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và cải thiện hệ thống báo cáo thông tin giữa các đơn vị.

5. Tác động của Luật phòng chống tác hại thuốc lá 2012 đến hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty?
   Luật yêu cầu in hình cảnh báo trên bao thuốc lá, ảnh hưởng đến tâm lý tích trữ hàng tồn kho và lựa chọn sản phẩm của người tiêu dùng, gây khó khăn trong tiêu thụ và sản xuất năm 2014. Công ty đã phải điều chỉnh kế hoạch sản xuất và tiêu thụ phù hợp với quy định này.

Kết luận

• Mô hình công ty mẹ - công ty con tại Công ty TNHH một thành viên Thuốc lá Thăng Long đã góp phần nâng cao quyền tự chủ, hiệu quả sản xuất kinh doanh và mở rộng thị trường xuất khẩu.
• Các công ty con đã chuyển đổi thành công ty TNHH MTV 100% vốn nhà nước, đảm bảo tập trung quyền lực và quyền chi phối của công ty mẹ.
• Hệ thống quản trị, quy chế nội bộ và báo cáo thông tin được hoàn thiện, tạo nền tảng cho quản lý hiệu quả nhóm công ty.
• Hạn chế về đồng bộ năng lực sản xuất, nguồn nhân lực và chi phí vận chuyển cần được khắc phục bằng các giải pháp đồng bộ trong giai đoạn 2018-2023.
• Đề xuất cổ phần hóa, áp dụng chuẩn mực kế toán quốc tế, phát triển nguồn nhân lực và ứng dụng công nghệ thông tin là các bước tiếp theo quan trọng để nâng cao chất lượng hoạt động mô hình công ty mẹ - công ty con.

Các nhà quản lý và chuyên gia trong ngành cần tiếp tục nghiên cứu, áp dụng các giải pháp đề xuất nhằm hoàn thiện mô hình quản trị doanh nghiệp nhà nước, góp phần phát triển bền vững ngành thuốc lá Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Mô hình công ty mẹ - công ty con và sự chuyển đổi tổng công ty nhà nước theo mô hình công ty mẹ - công ty con; - Chương II: Thực trạng chuyển đổi mô hình công ty mẹ - công ty con tại Công ty TNHH một thành viên Thuốc lá Thăng Long; - Chương III: Một số giải pháp, kiến nghị nhằm phát triển mô hình Công ty mẹ - Công ty con tại Công ty TNHH một thành viên Thuốc lá Thăng Long. 6 CHƢƠNG I MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ - CÔNG TY CON VÀ SỰ CHUYỂN ĐỔI TỔNG CÔNG TY NHÀ NƢỚC SANG MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ - CÔNG TY CON 1. Khái quát về mô hình công ty mẹ - công ty con 1. Khái niệm về công ty mẹ - công ty con Cho đến nay, khái niệm về công ty mẹ, công ty con ở các nước cũng đã thay đổi theo thời gian và không gian.

Theo diễn giải của chuẩn mực kế toán quốc tế ISA (International Accounting Standard)5, công ty mẹ (Parent company) là một thực thể pháp lý có ít nhất một đơn vị trực thuộc – công ty con (Subsidiary). Công ty con là thực thể pháp lý bị kiểm soát bởi công ty mẹ. Kiểm soát ở đây có thể hiểu là: (1) sở hữu trực hoặc gián tiếp nhiều hơn 50% số phiếu bầu; hoặc (2) sở hữu 50% số phiếu bầu hoặc ít hơn nhưng nắm quyền đối với hơn 50% số phiều bầu theo sự thỏa thuận với các cổ đông khác; hoặc nắm quyền lãnh đạo, điều hành liên quan đến các chính sách tài chính hay sản xuất kinh doanh của công ty và được qui định tại điều lệ, theo sự thỏa thuận hay hợp đồng; hoặc có quyền bổ nhiệm hay miễn nhiệm phần lớn các thành viên của hội đồng quản trị, ban lãnh đạo; hay có quyền quyết định, định hướng đến phần lớn số phiếu bầu tại các cuộc họp hội đồng quản trị, ban lãnh đạo. Theo Luật công ty của Liên bang Nga năm 1995, một công ty được gọi là công ty con (tiếng Nga gọi là Dotchernie) nếu do một công ty khác – công ty mẹ (Osnovnoe) nắm giữ cổ phần khống chế trong vốn điều lệ hoặc bị công ty khác chi phối các quyết định của mình hoặc bằng một thoả thuận chính thức hay dưới hình thức nào đó.

Luật không qui định một cách cụ thể thế nào là cổ phần khống chế và không nêu cụ thể hình thức hợp đồng, thỏa thuận như thế nào liên quan đến việc chi phối các quyết định của công ty con. 5 Than khảo Danh mục IAS 22.8 7 Theo Luật Doanh nghiệp 2014 tại Việt Nam thì một công ty được coi là công ty mẹ của công ty khác nếu thuộc một trong các trường hợp sau: “ - Sở hữu trên 50% vốn điều lệ hoặc tổng số cổ phần phổ thông của công ty đó; - Có quyền trực tiếp hoặc gián tiếp quyết định bổ nhiệm đa số hoặc tất cả thành viên Hội đồng quản trị, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc của công ty đó” ( Điều 189). Mỗi khái niệm có cách diễn đạt khác nhau, nhìn chung có thể hiểu Công ty mẹ là bất kỳ công ty nào sở hữu vốn ở các công ty khác, ở mức đủ để kiểm soát hoạt động quản lý và điều hành công ty được sở hữu vốn – hay còn gọi là công ty con. Nói cách khác, Công ty mẹ là doanh nghiệp được thành lập và đăng ký theo pháp luật, có tư cách pháp nhân, có khả năng trong một hoặc một số lĩnh vực liên quan đến hoạt động kinh doanh đủ để chi phối các công ty khác trong mô hình công ty mẹ - công ty con hay trong tập đoàn và được các công ty con chấp nhận bị chi phối.

Các đặc trƣng pháp lý về công ty mẹ - công ty con Thứ nhất, công ty mẹ - công ty con là một nhóm các công ty, trong đó mỗi công ty là một pháp nhân độc lập, có bộ máy điều hành quản lý riêng và tự chịu trách nhiệm về các khoản nợ cũng như các nghĩa vụ tài sản của mình. Thứ hai, quan hệ giữa công ty mẹ và công ty con được thiết lập trên cơ sở sở hữu vốn. Điều này có nghĩa là, công ty mẹ đầu tư toàn bộ hoặc đầu tư phần vốn góp chi phối vào công ty con. Tùy theo pháp luật của mỗi nước và điều lệ của từng công ty quy định mà mức chi phối được thể hiện ở tỷ lệ vốn góp.

Thông thường, công ty mẹ chiếm từ 50% trở lên vốn góp của công ty con. Ngoài mối quan hệ về sở hữu, các mối quan hệ khác về kinh tế như mua – bán, thuê – cho thuê đều là mối quan hệ giữa hai pháp nhân kinh tế. Thứ ba, công ty mẹ nắm giữ quyền chi phối, kiểm soát công ty con tương ứng với tỷ lệ vốn góp. Việc kiểm soát, chi phối của công ty mẹ thể hiện ở việc tác động tới các quyết định quan trọng của công ty con thông qua người đại diện phần vốn góp hay người trực tiếp quản lý phần vốn của công ty mẹ tại công ty con.

8 Thứ tư, mỗi công ty mẹ có thể có nhiều công ty con nhưng mỗi công ty con chỉ có một công ty mẹ. Và các công ty con có thể tiếp tục đầu tư vào các công ty con khác. Thứ năm, trách nhiệm của công ty mẹ đối với công ty con là trách nhiệm hữu hạn trong phạm vi phần vốn góp hay cổ phần của công ty mẹ ở công ty con. Quyền và trách nhiệm của công ty mẹ với công ty con Quyền và trách nhiệm của công ty mẹ với công ty con đã được pháp luật Việt Nam làm rõ.

Cụ thể, theo Điều 190 Luật Doanh nghiệp năm 2014, công ty mẹ có các quyền và trách nhiệm cụ thể sau đây đối với công ty con: – Tùy thuộc vào loại hình pháp lý của công ty con, công ty mẹ thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình với tư cách là thành viên, chủ sở hữu hoặc cổ đông trong quan hệ với công ty con theo quy định tương ứng của và quy định khác của pháp luật có liên quan; – Hợp đồng, giao dịch và quan hệ khác giữa công ty mẹ và công ty con đều phải được thiết lập và thực hiện độc lập, bình đẳng theo điều kiện áp dụng đối với các chủ thể độc lập. – Trường hợp công ty mẹ can thiệp ngoài thẩm quyền của chủ sở hữu, thành viên hoặc cổ đông và buộc công ty con phải thực hiện hoạt động kinh doanh trái với thông lệ kinh doanh bình thường hoặc thực hiện hoạt động không sinh lợi mà không đền bù hợp lý trong năm tài chính có liên quan, gây thiệt hại cho công ty con thì công ty mẹ phải chịu trách nhiệm về thiệt hại đó; – Người quản lý của công ty mẹ chịu trách nhiệm về việc can thiệp buộc công ty con thực hiện hoạt động kinh doanh quy định tại khoản 3 Điều này phải liên đới cùng công ty mẹ chịu trách nhiệm về các thiệt hại đó; – Trường hợp công ty mẹ không đền bù cho công ty con theo quy định tại khoản 3 Điều này thì chủ nợ hoặc thành viên, cổ đông có sở hữu ít nhất 1% vốn điều lệ của công ty con có quyền nhân danh chính mình hoặc nhân danh công ty con đòi công ty mẹ đền bù thiệt hại cho công ty con; 9 Trường hợp hoạt động kinh doanh như quy định tại khoản 3 Điều này do công ty con thực hiện đem lại lợi ích cho công ty con khác của cùng một công ty mẹ thì công ty con được hưởng lợi đó phải liên đới cùng công ty mẹ hoàn trả khoản lợi được hưởng đó cho công ty con bị thiệt hại. Như vậy, có thể thấy công ty mẹ và công ty con là những chủ thể độc lập nên mọi hoạt động kinh doanh chéo nhau đều có hợp đồng giao dịch riêng. Đối với mọi hoạt động can thiệp mang tính chất kiểm soát, chi phối của công ty mẹ cũng được pháp luật quy định rõ trong khuôn khổ cho phép, nhằm đảm bảo quyền và lợi ích của công ty con.

Mối quan hệ chi phối giữa công ty mẹ và công ty con 1. Mối quan hệ chi phối về vốn Qua việc nắm phần vồn góp/cổ phần chi phối, công ty mẹ thực hiện quyền lãnh đạo đối với các công ty con bằng việc đưa ra các quyết sách về nhân lực, vật lực, sản xuất, cung ứng, tiêu thụ sản phẩm… Các quyết định này, tùy thuộc vào hình thức pháp lý của công ty con, có thể được đưa ra trên cơ sở các cuộc họp của hội đồng thành viên hoặc của đại hội đồng cổ đông. Mối quan hê chi phối về sản xuất kinh doanh Công ty mẹ là doanh nghiệp đầu đàn trong lĩnh vực kinh doanh ở một ngành nghề nào đó, mạnh về vốn,tài sản, có tiềm năng lớn về công nghệ và kỹ thuật, có nhiều uy tín, đi tiên phong trong việc khai thác thị trường, liên kết, liên doanh, làm đầu mối thực hiện các dự án lớn. Công ty mẹ thực hiện chức năng trung tâm như xây dựng chiến lược, nghiên cứu phát triển, huy động và phân bổ vốn đầu tư, đào tạo nhân lực, sản xuất những sản phẩm nổi tiếng, tổ chức phân công giao việc cho các công ty con trên cơ sở hợp đồng kinh tế,… Như vậy công ty mẹ vừa hoạt động sản xuất kinh doanh, vừa thực hiện hoạt động đầu tư vốn vào các công ty con khác, vừa là đơn vị trực tiếp sản xuất kinh doanh, vừa có chức năng chỉ đạo và hợp tác với các công ty con về thị trường, kỹ thuật, định hướng phát triển.

Sự phối hợp và kiểm soát giữa công ty mẹ và công ty con được thực hiện thông qua chiến lược sản phẩm và kế hoạch kinh doanh đồng bộ từ trên xuống dưới. Các mối quan hệ khác Ngoài chi phối về vốn và chi phối về sản xuất kinh doanh, công ty mẹ còn có thể chi phối công ty con trên các khía cạnh khác như: - Mối quan hệ chi phối về tổ chức cán bộ: do công ty mẹ quyết định việc phân công, bổ nhiệm, miễn nhiệm cán bộ quản lý của công ty con. - Mối quan hệ chi phối về quyền sửa đổi, bổ sung Điều lệ của doanh nghiệp. - Mối quan hệ chi phối về bí quyết công nghệ, thương hiệu: công tymẹ có thể sử dụng lợi thế thương hiệu, bí quyết công nghệ của công ty con.

- Mối quan hệ chi phối về thị trường: công ty mẹ có quyền sử dụng thị trường của công ty con nhằm mục đích phục vụ cho công tác tiêu thụ sản phẩm của mình theo thỏa thuận nhất định giữa hai bên.