Chương 1: Cơ sở lý thuyết 1. Tổng quan về phun ép micro Quá trình phun ép micro là một quá trình phun đúc để sản xuất các chi tiết nhựa cho trọng lượng từ 1 đến 0,1 g với dung sai trong phạm vi từ 10 đến 100 micron. Quá trình đúc khuôn này cho phép các nhà sản xuất tạo ra các hình dạng hình học nhỏ phức tạp với độ chính xác và độ chính xác tối đa có thể. Khái niệm cơ bản của quá trình ép phun micro khá giống với quá trình ép phun thông thường.
Trong quá trình này, bộ phận phun mirco được tích hợp trong máy ép phun. Cấu tạo của máy ép phun được chia thành 5 hệ thống cơ bản: Hình 1.1: Cấu tạo của máy ép phun 8 Luan van - Hệ thống thống hỗ trợ ép phun - Hệ thống phun - Hệ thống kẹp - Hệ thống khuôn - Hệ thống điều khiển 1. Hệ thống thống hỗ trợ ép phun Trong hệ thống hỗ trợ ép phun gồm có 4 hệ thống con thực hiện các chức năng riêng: Thân máy: liên kết các hệ thống của máy lại với nhau. Hệ thống điện: là nơi cung cấp nguồn điện để các moter hoạt động.
Thiết kế hệ thống điện của máy chú trọng sự an toàn cho người vận hành. Hệ thống điện gồm tủ điện và hệ thống dây dẫn. Hệ thống thủy lực: bao gồm bơm, van, hệ thống ống, motor, Là nơi tạo ra nguồn lực như tạo ra lực đóng và mở khuôn, duy trì lực kẹp khuôn, làm cho trục vít chuyển động quay, tạo lực cho chốt đẩy và sự trượt của lõi bề mặt. Hệ thống làm nguội: cung cấp nước hoặc dung dịch Ethyleneglycol… để làm nguội khuôn, đông cứng nhựa thành hình trước khi đẩy ra khỏi khuôn.
Hệ thống phun Nhiệm vụ của hệ thống phun đó là làm nóng chảy nhựa và duy trì nhiệt độ nhựa hóa lỏng, nén và khử khí trong quá trình tiêm phun, tiêm phun nhựa vào khoang khuôn và định hình sản phẩm. Hệ thống phun gồm các bộ phận cấu thành nên gồm: phễu cấp liệu, khoang chứa liệu, băng gia nhiệt, trục vít, vòi phun, bộ hồi tự hở.2: Hệ thống phun 9 Luan van Hệ thống phun có nhiệm vụ đưa nhựa vào khuôn thông qua các quá trình cấp nhựa, nén, khử khí, làm chảy dẻo nhựa, phun nhựa lỏng và định hình sản phẩm gồm: Phễu cấp liệu (Hopper): chứa vật liệu dạng viên để cấp vào khoang trộn. Khoang chứa liệu (Barrel): chứa nhựa để vis trộn di chuyển qua lại bên trong nó. Khoang trộn được gia nhiệt bằng các băng cấp nhiệt.
Nhiệt độ xung quanh khoang chứa liệu cung cấp khoảng 20-30% nhiệt độ cần thiết để làm chảy nhựa. Băng gia nhiệt (Heater band): Giúp duy trì nhiệt độ khoang chứa liệu để nhựa bên trong khoang luôn ở trạng thái chảy dẻo. Trên máy có nhiều băng gia nhiệt, cài đặt với nhiệt độ khác nhau, tạo ra các vùng nhiệt độ thích hợp cho quá trình ép phun.3: Vòng điện trở Hình 1.4: Cấu tạo trục vít Trục vít (Screw): Có chức năng nén, làm chảy dẻo và tạo áp lực để đẩy nhựa chảy dẻo vào lòng khuôn. 10 Luan van Bộ hồi tự hở (Non-return Assembly): Bộ phận này gồm vòng chắn hình nêm, đầu trục vít.
Chức năng của nó là tạo ra dòng nhựa bắn vào khuôn. Khi trục vít lùi về thì vòng chắn hình nệm di chuyển về hướng vòi phun và cho phép nhựa chảy về trước đầu trục vít. Còn khi trục vít di chuyển về phía trước thì vòng chắn hình nệm sẽ di chuyển về hướng phễu và đóng kín với seat không cho nhựa chảy ngược về sau.5: Cấu tạo bộ hồi tự hở Vòi phun: có chức năng nối khoang trộn với cuống phun và phải có hình dạng đảm bảo bịt kín khoảng trộn và khuôn. Nhiệt độ ở vòi phun nên được cài đặt lớn hơn hoặc băng nhiệt độ chảy của vật liệu.
Trong quá trình phun nhựa lỏng vào khuôn, vòi phun phải thẳng hàng với bạc cuống phun và đầu vòi phun nén được lắp kín với phần lõm của bạc cuống phun thông qua vòng định vị để đảm bảo nhựa không bị phun ra ngoài và tránh mất áp.6: Cấu tạo vòi phun 1. Ưu điểm của máy phun ép micro - Chi phí sản xuất khuôn thấp hơn khoảng 40% so với những khuôn phù hợp với máy 60 tấn. - Phù hợp với các khuôn sản phẩm y tế và kỹ thuật. - Giảm diện năng tiêu thụ và chi phí.
11 Luan van - Thời gian chuẩn bị khuôn ép lên máy và chu trình ép nhanh hơn. - Mức độ kiểm soát cao và độ chính xác cao. - Các sản phẩm micro có giá rẻ. Phân loại máy ép phun 1.
Phân loại máy ép phun theo cấu tạo a. Máy ép phun trục vít Hình 1.7: Máy ép phun trục vít Cấu tạo: Trục vít: - Được chế tạo bằng thép cứng để chống mòn, được xi mạ [3] tránh bám dính và giảm ma sát. Khe hở của vít thu hẹp dần để giảm thể tích nhờ đó áp suất kéo nén lên phía trên cũng tăng theo. Phía trước của vít có cơ cấu van một chiều chỉ cho phép nguyên liệu đi lên phía trên khi nạp liệu nhưng khi bơm sẽ đóng lại không cho nhựa đi về phía sau.
- Trục vít quay để lấy nguyên liệu nhờ motor dầu ở phía sau xylanh thuỷ lực. - Trục vít chuyển động tịnh tiến nhờ xylanh thuỷ lực nằm phía sau trục vít. - Nhiệm vụ: vừa làm nhiệm vụ nhựa hoá vừa giữ nhiệm vụ tạo áp suất đẩy vào vùng tạo hình của khuôn đúc, để thực hiện được nhiệm vụ này, bộ phận truyền động của bộ phận trục vít phải tạo được chuyển động quay tròn và chuyển động tịnh tiến. Bộ phận truyền động: Trục vít hoạt động nhờ hai bộ phận truyền động khác nhau: - Chuyển động tới lui nhờ vào xylanh thuỷ lực lắp sau xylanh nguyên liệu.
- Chuyển động quay tròn có thể do động cơ điện truyền động qua bộ phận giảm tốc bằng bánh răng và cũng có thể nhờ vào bộ phận truyền động thuỷ lực. Hiện nay 12 Luan van người ta dùng động cơ thuỷ lực, vì phạm vi điều chỉnh vận tốc rộng, mặt khác cơ cấu vận động kiểu này đơn giản hơn. Đầu phun: Là bộ phận nối tiếp giữa xylanh nguyên liệu, nó giữ nhiệm vụ dẫn nguyên liệu từ xylanh nguyên liệu đến khuôn. Cấu tạo và hình dạng cua đầu phun có ảnh hưởng rõ rệt đến áp suất và nhiệt của nhựa, đồng thời nó cũng ảnh hưởng tới thời gian duy trì áp suất, nghĩa là ảnh hưởng đến chu kì đúc.
Cấu tạo của đầu phun phải đảm bảo 3 yêu cầu sau: - Không có điểm dừng trên đầu nguyên liệu. - Tổn thất áp suất nhỏ nhất. - Có khả năng ăn khớp với lỗ phun keo trên khuôn không cho nhựa lỏng trong xylanh nguyên liệu chảy ra ngoài trong khi phun ép đúc sản phẩm. Cụm đóng mở khuôn: Bộ phận này rất đa dạng, gồm các loại thuỷ lực, cơ học, thuỷ lực kết hợp cơ học, cơ điện… Mỗi kiểu có những ưu điểm và nhược điểm của nó và hiện nay người ta có khuynh hướng sử dụng tổ hợp các xylanh thuỷ lực khác nhau và không dùng thuỷ lực cơ học.
Dù kiểu nào đi nữa thì bộ phận này cũng phải đáp ứng hai yêu cầu sau: - Kết cấu gọn nhẹ. - Đảm bảo độ cứng vững, chịu được lực lớn khi đóng khuôn. Ưu điểm: - Nguyên liệu được đốt nóng nhanh và điều, vì trong xylanh nguyên liệu, nguyên liệu vừa được tạo thành các lớp mỏng, vừa được trộn liên tục. - Thời gian lưu của nguyên liệu trong xylanh nguyên liệu ngắn.
- Cấu tạo của máy gọn nhẹ nhất là bộ phận nạp liệu. - Tuy không đòi hỏi đo lường, nhưng lượng vật liệu đi vào máy khá đồng đều giúp cho việc đảm bảo áp suất đúc ổn định, chất lượng sản phẩm đồng đều. - Tổn thất áp suất trong vùng nguyên liệu trước trục vít ít do chúng đã được đốt nóng đến trạng thái chảy nhớt. Nhược điểm: - Không tạo được áp suất lớn do có khe hở giữa răng vít và xylanh.
Máy ép phun piston Hình 1.8: Máy ép phun piston Ra đời sớm nhất. Vật liệu được nhựa hóa trong xy lanh nguyên liệu gọi là xy lanh đốt nóng. Bên trong xy lanh đốt nóng có đặt các lõi gia nhiệt giúp hiệu suất gia nhiệt tăng và nhiệt độ vật liệu đồng đều. Mục đích: tăng hiệu suất gia nhiệt Có một bộ phận nhựa hóa sơ bộ lắp kề với xy lanh nguyên liệu.
Vật liệu sau khi nhựa hóa ở phần rời này sẽ được nạp vào xy lanh nguyên liệu và sau đó được đẩy vào khuôn. Thuận lợi: giảm được áp suất đúc do khi đúc pittông tác dụng lên khối nhựa lỏng không có sự tổn hao áp suất bởi nén các hạt vật liệu. Bộ phận nhựa hóa sơ bộ có thể là dạng xy lanh đốt nóng với pittông đẩy hoặc dạng vít đùn. Dạng vít đùn có nhiều thuận lợi hơn: - Trộn vật liệu tốt hơn.
- Hiệu quả gia nhiệt tốt. - Sản phẩm tạo được có chất lượng tốt do tính đồng nhất của vật liệu tăng. Phân loại theo cơ chế vận hành a. Máy ép ngang 14 Luan van Hình 1.9: Máy ép phun nằm ngang Đây là loại phổ biến nhất.
một phần của máy, bộ phận khuôn và các bộ phận vòi phun nằm trên trục trung tâm và khuôn được mở ra theo hướng nằm ngang. Kích thước ngắn gọn, dễ vận hành bảo trì, trọng tâm máy thấp, cài đặt máy ổn định, sản phẩm sau khi hoàn thành dễ dàng được lấy ra nhờ trọng lượng của sản phẩm do đó dễ dàng thực hiện hoạt động tự động hoàn toàn. Hiện nay đa số sử dụng loại máy này. Máy ép dọc Hình 1.10: Máy phun ép dọc Một phần của máy, bộ phận khuôn và các bộ phận vòi phun nằm trên trục trung tâm theo chiều dọc và khuôn được mở ra theo hướng thẳng đứng.
15 Luan van Bệ máy nhỏ, dễ dàng đặt chèn, thuận tiện trong việc lắp khuôn, vật liệu từ phễu vào các sản phẩm nhựa có thể được đồng đều hơn. Sản phẩm lấy ra không dễ dàng và phải lấy ra bằng tay do đó khó thực hiện được hoạt động tự động. Với máy ép phun đứng này được sử dụng cho máy ép phun nhỏ. Máy ép phun nghiêng Bộ phận khuôn và các bộ phận vòi phun không nằm trên trục trung tâm mà tạo thành một góc lệch tâm.
Hướng phun và giao diện nằm trên cùng bề mặt khuôn. Phù hợp cho các trung tâm gia công các sản phẩm có bề mặt phẳng không được để lại dấu vết trên bề mặt sản phẩm.