Đặt vấn đề Sản xuất ra của cải vật chất là cơ sở tồn tại và phát triển của xã hội loài người. Hoạt động sản xuất của con người là hoạt động có mục đích nhằm tác động vào vật thể tự nhiên để sản xuất sản phẩm cho mình và cho xã hội. Bất kỳ sản phẩm nào tạo ta đều không thể thiếu một trong ba yếu tố đó là lao động, đối tượng lao động và tư liệu lao động. Trong đó lao động là yếu tố quan trọng vỡ nú mang tính chủ động quyết định trong quá trình sản xuất.
Lao động là hoạt động chân tay và trí óc của con người nhằm tác động biến đổi các vật thể tự nhiên thành những sản phẩm phục vụ nhu cầu sinh hoạt của con người. Gắn liền với lao động là chi phí về lao động, nó bao gồm tiền lương và các khoản BHXH, BHYT, KPCĐ. Tiền lương của người lao động do người sử dụng lao động và người lao động thoả thuận trong hợp đồng lao động. Tiền lương là hao phí lao động cần thiết mà người sử dụng lao động trả cho người lao động căn cứ vào thời gian, khối lượng và chất lượng của công việc đã hoàn thành.
Tiền lương là một nhân tố có ý nghĩa rất lớn trong việc giúp cho tổ chức đạt được hiệu suất cao cũng như tác động một cách tích cực tới đạo đức lao động của mọi người lao động. Tiền lương là nguồn thu nhập chính để người lao động nuôi sống bản thân và gia đình họ, dùng để tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng sức lao động. Mặt khác, đối với doanh nghiệp thì tiền lương là một yếu tố chi phí đầu vào, doanh nghiệp phải tính toán chi phí này hợp lý , đầy đủ để vừa thu được lợi nhuận lớn lại vừa có khả năng thu hút được đội ngũ lao động giỏi. Tiền lương và các khoản BHXH, BHYT, KPCĐ đều được tính vào chi phí sản xuất kinh doanh, vì vậy công tác hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương là một phần quan trọng không thể thiếu được trong công tác hạch toán kế toán của các doanh nghiệp.
1 Tổ chức hạch toán lao động tiền lương tốt trong doanh nghiệp sẽ giúp cho việc tính lương, trả lương và trợ cấp xã hội đúng nguyên tắc, đúng chế độ đồng thời tạo được niềm tin cho người lao động hăng say làm việc. Hoạt động chính của Công ty Cổ phần may Thăng Long là sản xuất các mặt hàng may mặc phục vụ cho người tiêu dùng trong và ngoài nước, tiến hành kinh doanh và nhập khẩu trực tiếp, gia công các sản phẩm may mặc có chất lượng cao theo đơn đặt hàng của khách hàng. Do đó, yêu cầu đặt ra đối với Công ty là phải xây dựng được một hệ thống tiền lương vững chắc bên cạnh đó công tác tổ chức quản lý tiền lương phải tốt để đảm bảo cho hoạt động sản xuất kinh doanh và tạo cho Công ty chỗ đứng vững chắc trên thị trường. Xuất phát từ những vấn đề trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần May Thăng Long”.
Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu chung Thực trạng hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần May Thăng Long, trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần May Thăng Long. Mục tiêu cụ thể - Hệ thống hoá cơ sở lý luận và thực tiễn của kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương. - Tìm hiểu thực trạng hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần May Thăng Long.
- Nhận xét chung và đề xét một số giải pháp chủ yếu để hoàn thiện công tác hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần May Thăng Long. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1. Đối tượng nghiên cứu 2 Công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần May Thăng Long. Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi thời gian: + Thời gian thực tập: Từ 01/01/2009 đến 10/05/2009 + Thời gian nghiên cứu: Sử dụng số liệu và thông tin của Công ty từ năm 2006 – 2008.
- Phạm vi không gian: Công ty Cổ phần May Thăng Long - Phạm vi nội dung: Hạch toán tiền lương và các khoản trich theo lương. TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2. Tổng quan tài liệu 2. Khái niệm tiền lương Lao động là hoạt động quan trọng nhất của con người, tạo ra của cải vật chất và các giá trị tinh thần của xã hội.
Lao động có năng suất, chất lượng và hiệu quả cao là nhân tố quyết định sự phát triển của đất nước. Khi người lao động bỏ sức lao động của mình ra kết tinh vào giá thành sản phẩm thì họ sẽ nhận được một khoản thù lao tương xứng với sức lao động bỏ ra đó để họ tồn tại và tiếp tục quá trình lao động sản xuất, khoản thù lao đó được gọi là tiền lương. Vậy: “Tiền lương là số tiền thù lao mà doanh nghiệp trả cho người lao động theo số lượng và chất lượng lao động mà họ đã cống hiến cho doanh nghiệp, để tái sản xuất sức lao động, bù đắp hao phí lao động của họ trong quá trình sản xuất kinh doanh” (Giáo trình Nguyên tắc, chuẩn mực quốc tế về Kế toán và Kế toán tài chính trong DN – Trường Học viện tài chính). Tiền lương là một trong những công cụ quản lý của người sử dụng lao động, là một trong những biện pháp tạo động lực cho người lao động.
Tiền lương thể hiện tính hai mặt: Tiền lương là thu nhập đối với người lao động và là chi phí đối với doanh nghiệp. Tiền lương được hình thành trên cơ sở thương lượng và thoả thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động, do đó người sử dụng lao động trực tiếp trả cho người lao động. Do vậy, tiền lương có ý nghĩa quan trọng không chỉ đối với các doanh nghiệp mà còn làm tăng thêm sự quan tâm của người lao động đối với các doanh nghiệp. Đặc điểm và chức năng của tiền lương a, Đặc điểm Tiền lương là một phạm trù kinh tế gắn liền với lao động, tiền tệ và nền sản xuất hàng hoá.
Trong điều kiện tồn tại của nền sản xuất hàng hoá và tiền tệ, tiền lương là một yếu tố chi phí sản xuất, cấu thành nên giá thành sản phẩm dịch vụ. Tiền lương là một đòn bẩy kinh tế quan trọng để nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, tăng năng suất lao động, có tác dụng động viên khuyến khích công nhân viên phấn khởi tích cực lao động, nâng cao hiệu quả công tác. b, Chức năng của tiền lương Chức năng thước đo giá trị: Tiền lương là biểu hiện bằng tiền của hao phí lao động sống cần thiết mà doanh nghiệp trả cho người lao động theo thời gian và khối lượng công việc hoàn thành cho doanh nghiệp, là cơ sở điều chỉnh giá cả cho phù hợp mỗi khi giá cả biến động. Chức năng tái sản xuất sức lao động: Bản chất của sức lao động là sản phẩm luôn được hoàn thiện nâng cao chất lương, còn bản chất của tái sản xuất sức lao động là một lượng tiền lương sinh hoạt nhất định để họ có thể duy trì và phát triển sức lao động của bản thân mình, sản xuất ra sức lao động mới, tích luỹ lao động nâng cao trình độ kỹ năng lao động.
Chức năng đòn bẩy kinh tế: Thực tế cho thấy, khi tiền lương được trả công xứng đáng thì sẽ tạo ra niềm say mê, hứng thú làm việc, phát huy tinh thần sáng tạo, không ngừng hoàn thiện nâng cao trình độ, gắn liền trách nhiệm với lợi ích của doanh nghiệp. Tiền lương là công cụ khuyến khích vật chất, là động lực thúc đẩy của kinh tế và xã hội đi lên. Chức năng giám sát lao động: Người sử dụng lao động thông qua việc trả lương cho người lao động sẽ kiểm tra, theo dõi, giám sát người lao động làm việc theo kế hoạch tổ chức của mình để đảm bảo tiền lương tương xứng với kết quả thu được. Nhà nước giám sát lao động bằng chế độ tiền lương đảm bảo quyền lợi tối thiểu mà người lao động được hưởng từ người sử dụng lao động, tránh sự bóc lột sức lao động.
5 Chức năng điều hoà lao động: Khi một nền kinh tế ngày càng phát triển, sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong mọi lĩnh vực ngày càng gay gắt thì chính sách về tiền lương và thang lương không thể tách rời. Hệ thống thang lương, bảng lương là điều kiện để điều tiết lao động, nó sẽ tạo ra một cơ cấu hợp lý, một sự phân bổ lao động đồng đều trong xó hụi, góp phần ổn định chung thị trường lao động của cả nước. Chức năng tích luỹ: Tiền lương là phần thu nhập của người lao động. Vì vậy, lao động tạo ra thu nhập không những để duy trì cuộc sống hằng ngày mà còn để tiết kiệm dự phòng cho cuộc sống sau này khi hết khả năng lao động hoặc gặp rủi ro trong cuộc sống.
Ý nghĩa và nhiệm vụ của kế toán tiền lương a, Ý nghĩa Tiền lương mang một ý nghĩa tích cực, tạo ra sự cân bằng và cách phân phối quỹ lương, là nhân tố giúp cho doanh nghiệp hoàn thành vượt mức kế hoạch sản xuất. Tổ chức tốt hạch toán tiền lương sẽ góp phần quản lý chặt chẽ, có hiệu quả quỹ tiền lương, giúp cho doanh nghiệp tính toán đúng và phân bổ vào giá thành một cách đúng đắn. Là căn cứ để xác định các khoản nghĩa vụ phải nộp cho ngân sách Nhà nước. b, Nhiệm vụ Tiền lương và các khoản trích theo lương không chỉ là vấn đề quan tâm riêng của công nhân viên và doanh nghiệp mà còn là vấn đề được Nhà nước đặc biệt chú ý vì có liên quan đến chi phí hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và các chính sách của Nhà nước.
Vì vậy, để hạch toán tốt công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương cần phải thực hiện những nhiệm vụ chủ yếu sau: - Tổ chức hạch toán đúng thời gian, số lượng, chất lượng và kết quả lao động của người lao động, tớnh đỳng và thanh toán kịp thời tiền lương và các khoản liên quan khác cho người lao động. 6 - Tính toán phân bổ hợp lý chính xác chi phí tiền lương, tiền công và BHXH, BHYT, KPCĐ cho các đối tượng sử dụng liên quan.