Luận Văn Thạc Sĩ Về Phòng Chống Phân Biệt Đối Xử Với Người Sống Chung Với HIV Ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích vnu ls phòng chống phân biệt đối xử với người sống chung với hiv ở việt nam hiện nay, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho

• Tác giả: Đỗ Trọng Tuân
• Người hướng dẫn: Gs. Nguyễn Đăng Dung
• Trường học: Đại học Quốc Gia Hà Nội - Khoa Luật
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và luật hành chính
• Đề tài: Phòng, chống phân biệt đối xử với người sống chung với HIV ở Việt Nam hiện nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÒNG, CHỐNG PHÂN BIỆT ĐỐI XỬ VỚI NGƯỜI SỐNG CHUNG VỚI HIV
• 2. CHƯƠNG 2: PHÁP LUẬT VÀ VIỆC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG, CHỐNG PHÂN BIỆT ĐỐI XỬ VỚI NGƯỜI SỐNG CHUNG VỚI HIV Ở VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP VÀ ĐỀ XUẤT NHẰM ĐẢM BẢO CHO VIỆC PHÒNG, CHỐNG PHÂN BIỆT ĐỐI XỬ VỚI NGƯỜI SỐNG CHUNG VỚI HIV Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG

Tóm tắt

I. Tổng quan về phòng chống phân biệt đối xử với người sống chung với HIV

Phân biệt đối xử với người sống chung với HIV là một vấn đề nghiêm trọng tại Việt Nam. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của họ mà còn gây ra những hệ lụy lớn cho xã hội. Việc hiểu rõ về bối cảnh và thực trạng của người sống chung với HIV là rất cần thiết để có những giải pháp hiệu quả.

1.1. Tình hình HIV AIDS tại Việt Nam hiện nay

Từ năm 1990, Việt Nam đã ghi nhận nhiều trường hợp nhiễm HIV. Theo thống kê, số người nhiễm HIV đang gia tăng nhanh chóng, với nhiều người trong độ tuổi lao động. Điều này đặt ra thách thức lớn cho công tác phòng chống dịch bệnh.

1.2. Quyền lợi của người sống chung với HIV

Người sống chung với HIV có quyền được bảo vệ và không bị phân biệt đối xử. Tuy nhiên, thực tế cho thấy họ thường xuyên phải đối mặt với sự kỳ thị từ gia đình và xã hội, ảnh hưởng đến cuộc sống và sức khỏe tâm lý của họ.

II. Vấn đề phân biệt đối xử với người sống chung với HIV tại Việt Nam

Phân biệt đối xử với người sống chung với HIV diễn ra ở nhiều cấp độ khác nhau, từ gia đình đến cộng đồng. Điều này không chỉ gây tổn thương cho cá nhân mà còn làm gia tăng sự kỳ thị trong xã hội.

2.1. Nguyên nhân dẫn đến phân biệt đối xử

Sự thiếu hiểu biết về HIV/AIDS là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến phân biệt đối xử. Nhiều người vẫn còn có những quan niệm sai lầm về cách lây truyền và ảnh hưởng của HIV, dẫn đến sự kỳ thị.

2.2. Hệ lụy của phân biệt đối xử

Phân biệt đối xử không chỉ ảnh hưởng đến người sống chung với HIV mà còn tác động tiêu cực đến gia đình và cộng đồng. Nó làm gia tăng sự cô lập và thiếu hỗ trợ cho những người cần giúp đỡ.

III. Phương pháp phòng chống phân biệt đối xử với người sống chung với HIV

Để giảm thiểu phân biệt đối xử, cần có những phương pháp hiệu quả nhằm nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của cộng đồng. Các chương trình giáo dục và truyền thông là rất quan trọng.

3.1. Nâng cao nhận thức cộng đồng về HIV AIDS

Các chiến dịch truyền thông cần được triển khai để nâng cao nhận thức về HIV/AIDS, giúp cộng đồng hiểu rõ hơn về bệnh và cách phòng tránh sự kỳ thị.

3.2. Tăng cường hỗ trợ tâm lý cho người sống chung với HIV

Cung cấp dịch vụ hỗ trợ tâm lý cho người sống chung với HIV là rất cần thiết. Điều này giúp họ vượt qua sự kỳ thị và hòa nhập tốt hơn với xã hội.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu cho thấy rằng việc phòng chống phân biệt đối xử với người sống chung với HIV cần được thực hiện đồng bộ và liên tục. Các chính sách và chương trình cần được đánh giá và điều chỉnh để đạt hiệu quả cao nhất.

4.1. Kết quả đạt được từ các chương trình phòng chống

Nhiều chương trình đã được triển khai và đã đạt được những kết quả tích cực trong việc giảm thiểu phân biệt đối xử. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua.

4.2. Đề xuất giải pháp cho tương lai

Cần có những giải pháp cụ thể và khả thi để tiếp tục nâng cao nhận thức và bảo vệ quyền lợi của người sống chung với HIV. Sự tham gia của cộng đồng và các tổ chức xã hội là rất quan trọng.

V. Kết luận về phòng chống phân biệt đối xử với người sống chung với HIV

Phòng chống phân biệt đối xử với người sống chung với HIV là một nhiệm vụ cấp bách và cần thiết. Cần có sự chung tay của toàn xã hội để đảm bảo quyền lợi cho nhóm người dễ bị tổn thương này.

5.1. Tầm quan trọng của việc bảo vệ quyền lợi

Bảo vệ quyền lợi của người sống chung với HIV không chỉ là trách nhiệm của nhà nước mà còn là của toàn xã hội. Mỗi cá nhân cần có ý thức và hành động để tạo ra một môi trường hòa nhập.

5.2. Hướng tới một tương lai không kỳ thị

Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một xã hội không còn sự kỳ thị và phân biệt đối xử với người sống chung với HIV. Điều này đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng từ mọi thành phần trong xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đại dịch HIV/AIDS tiếp tục là một trong những thách thức y tế công cộng và nhân quyền phức tạp nhất trên quy mô toàn cầu và tại Việt Nam. Kể từ trường hợp nhiễm đầu tiên được phát hiện tại Thành phố Hồ Chí Minh vào tháng 12 năm 1990, dịch bệnh đã nhanh chóng lan rộng ra 100% tỉnh, thành phố. Tính đến tháng 6 năm 2016, cả nước đã ghi nhận 227.225 người nhiễm HIV, 85.753 người chuyển sang giai đoạn AIDS và 89.210 trường hợp tử vong. Đáng chú ý, nhóm người trong độ tuổi lao động trẻ từ 20 đến 39 tuổi chiếm tới 78,15% tổng số ca nhiễm được báo cáo, gây ra những tổn thất nặng nề về nguồn nhân lực kinh tế và sự ổn định xã hội.

Vấn đề nghiên cứu cốt lõi mà luận văn giải quyết là tình trạng phân biệt đối xử và kỳ thị xã hội đối với người sống chung với HIV đang diễn ra nghiêm trọng, tạo thành rào cản lớn nhất ngăn chặn nỗ lực phòng, chống đại dịch. Sự kỳ thị không chỉ đẩy người nhiễm HIV vào tình cảnh mất việc làm, bị cô lập, bị tước đoạt các quyền con người căn bản mà còn khiến người có nguy cơ cao che giấu danh tính, né tránh xét nghiệm và điều trị. Mục tiêu cụ thể của luận văn là phân tích toàn diện cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng hệ thống pháp luật cùng kết quả thực thi công tác phòng, chống phân biệt đối xử tại Việt Nam trong giai đoạn 1990 - 2016. Ý nghĩa nghiên cứu mang tính thời sự cấp thiết, góp phần hoàn thiện khung pháp lý và đề xuất giải pháp đồng bộ nhằm đưa tỷ lệ quản lý ca bệnh vượt mức 85%, bảo vệ toàn diện quyền công dân cho nhóm xã hội dễ bị tổn thương này.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng nền tảng nghiên cứu dựa trên sự giao thoa của ba học thuyết và khung phân tích pháp lý quốc tế:

Thứ nhất là khung lý thuyết tiếp cận dựa trên quyền con người (Human Rights-Based Approach). Lý thuyết này khẳng định người sống chung với HIV là chủ thể trọn vẹn của mọi quyền dân sự, chính trị, kinh tế, xã hội và văn hóa, được bảo đảm bởi Tuyên ngôn Nhân quyền Quốc tế năm 1948, Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị (ICCPR 1966) và Công ước Quốc tế về các Quyền Kinh tế, Xã hội và Văn hóa (ICESCR 1966). Theo Hướng dẫn Quốc tế về HIV/AIDS và Quyền Con người năm 1996, hành vi phân biệt đối xử dựa trên tình trạng sức khỏe cấu thành sự vi phạm nghiêm trọng luật nhân quyền quốc tế.

Thứ hai là lý thuyết về nhóm xã hội dễ bị tổn thương và sự kỳ thị cấu trúc. Nghiên cứu tiếp cận định nghĩa của Chương trình Phối hợp của Liên Hợp Quốc về HIV/AIDS (UNAIDS), coi sự kỳ thị là một tiến trình làm mất giá trị con người bắt nguồn từ định kiến về tệ nạn xã hội. Từ lý thuyết này, luận văn làm rõ 4 khái niệm then chốt: Virus HIV, Hội chứng AIDS, Nhóm người sống chung với HIV (bao gồm người nhiễm, thân nhân và nhóm có hành vi nguy cơ cao), và Hành vi phân biệt đối xử theo Điều 8 Luật Phòng, chống HIV/AIDS năm 2006.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp quy mô lớn từ Báo cáo Toàn cầu UNAIDS 2014, thống kê của Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam, dữ liệu giám sát dịch tễ của Bộ Y tế và các khảo sát chuyên sâu của Viện Xã hội học, Viện Nghiên cứu Phát triển Xã hội (ISDS).

Cỡ mẫu khảo sát thực chứng được tổng hợp bao gồm 30 doanh nghiệp (trong đó có 22 doanh nghiệp nhà nước và 8 doanh nghiệp tư nhân), kết hợp dữ liệu điều tra KABP trên hơn 500 người lao động và theo dõi thực tiễn quản lý 227.225 hồ sơ ca nhiễm trên toàn quốc. Phương pháp chọn mẫu áp dụng kỹ thuật chọn mẫu mục đích kết hợp phân tầng tại các địa bàn trọng điểm có tỷ lệ nhiễm vượt 1% dân số trưởng thành như Thành phố Hồ Chí Minh, Quảng Ninh và Hải Phòng. Lý do lựa chọn kết hợp phương pháp phân tích quy phạm pháp luật với thống kê xã hội học thực chứng là nhằm đối chiếu khách quan giữa chuẩn mực pháp lý trong Hiến pháp 2013 với hành vi ứng xử thực tế của cộng đồng và người sử dụng lao động trong mốc thời gian nghiên cứu từ năm 1990 đến năm 2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu thực nghiệm và pháp lý đã chỉ ra ba phát hiện quan trọng:

Một là, hành vi phân biệt đối xử tại nơi làm việc diễn ra công khai và có tính hệ thống. Khảo sát tại 30 doanh nghiệp cho thấy 100% đơn vị (cả 22 doanh nghiệp nhà nước và 8 doanh nghiệp tư nhân) tuyên bố sẽ không tuyển dụng người nhiễm HIV và sẽ cho thôi việc nhân viên nếu phát hiện họ có kết quả dương tính. Điều tra KABP ghi nhận 82,5% người lao động ủng hộ xét nghiệm HIV bắt buộc trước khi tuyển dụng và 85% ủng hộ xét nghiệm định kỳ trong nhà máy, trong khi chỉ có 9% phản đối. Đáng báo động, 30% người lao động được hỏi đồng thuận với quan điểm cần sa thải người có HIV để bảo vệ lợi ích của tập thể.

Hai là, tình trạng xâm phạm quyền học tập của trẻ em và quyền bí mật đời tư còn diễn biến phức tạp. Theo dữ liệu của Mạng lưới người sống với HIV Việt Nam (VNP+), có khoảng 3% người nhiễm HIV và 4% trẻ em là con của người nhiễm HIV bị từ chối quyền đến trường. Điển hình như trường hợp tại Thanh Hóa, sự phản đối của phụ huynh đã làm sĩ số lớp học sụt giảm mạnh từ 49 học sinh xuống chỉ còn 14 học sinh nhằm ép buộc nhà trường cho một học sinh có người thân nhiễm bệnh nghỉ học.

Ba là, tỷ lệ lây truyền dịch tễ có sự chuyển dịch rõ rệt gắn liền với rào cản tự kỳ thị. Trong 6 tháng đầu năm 2016, lây nhiễm qua đường tình dục đã tăng lên chiếm 56%, vượt qua đường máu chiếm 34% và mẹ truyền sang con chiếm 2%. Sự phân biệt đối xử khiến 15% đến 20% người nhiễm không được quản lý y tế định kỳ do tâm lý sợ lộ danh tính, trực tiếp thúc đẩy dịch bệnh lây lan ngầm trong cộng đồng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân sâu xa của tình trạng trên bắt nguồn từ các chiến dịch truyền thông hù dọa kéo dài trước đây, khi hình ảnh HIV thường gắn liền với đầu lâu, lưỡi hái tử thần và các tệ nạn xã hội như ma túy, mại dâm. Điều này tạo nên phản xạ sợ hãi và kỳ thị thay vì nhận thức khoa học.

Khi thảo luận kết quả, các dữ liệu có thể được mô hình hóa qua bảng tổng hợp cơ cấu lây nhiễm và biểu đồ cột so sánh thái độ người lao động. Sự đối lập giữa 82,5% ủng hộ xét nghiệm bắt buộc và chỉ 9% phản đối thể hiện sự thiếu hụt nghiêm trọng về kiến thức pháp luật lao động. So với các báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), việc vi phạm quyền riêng tư và quyền lao động tại Việt Nam đang tạo ra một vòng xoáy tiêu cực: phân biệt đối xử dẫn đến che giấu bệnh tật, từ chối điều trị ARV, và hậu quả là gia tăng tỷ lệ tử vong cùng chi phí điều trị an sinh xã hội.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu phòng, chống phân biệt đối xử và bảo vệ quyền của người sống chung với HIV, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống chế tài pháp luật và cơ chế thực thi: Quốc hội và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cần sửa đổi, bổ sung Bộ luật Lao động và các nghị định hướng dẫn Luật Phòng, chống HIV/AIDS trước năm 2020. Mục tiêu là tăng mức xử phạt vi phạm hành chính từ 1,5 đến 2 lần đối với các hành vi tự ý xét nghiệm HIV đầu vào và sa thải trái luật người lao động nhiễm bệnh.

Thứ hai, đổi mới toàn diện chiến lược truyền thông xã hội: Bộ Thông tin và Truyền thông chủ trì phối hợp với Bộ Y tế triển khai chương trình truyền thông phi định kiến giai đoạn 2018 - 2025. Cần đặt mục tiêu giảm tỷ lệ định kiến xã hội xuống dưới 10%, tập trung tuyên truyền khoa học về các con đường không lây truyền nhằm nâng tỷ lệ người dân hiểu đúng lên trên 95%.

Thứ ba, củng cố mạng lưới trợ giúp pháp lý và giám sát quyền con người: Bộ Tư pháp, Liên đoàn Luật sư Việt Nam cùng các tổ chức xã hội thiết lập đường dây nóng trợ giúp pháp lý miễn phí tại 63 tỉnh, thành phố. Đảm bảo 100% các vụ việc trẻ em bị từ chối nhập học hoặc người có HIV bị đuổi việc vô căn cứ được can thiệp và xử lý dứt điểm.

Thứ tư, nâng cao năng lực và phát huy vai trò của tổ chức xã hội dân sự: Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Mạng lưới VNP+ cần được phân bổ nguồn lực tài chính từ ngân sách nhà nước từ năm 2018, bảo đảm trên 90% người sống chung với HIV được tiếp cận các nhóm hỗ trợ đồng đẳng và tham gia đầy đủ vào chương trình điều trị thuốc ARV.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng:

Thứ nhất là các cơ quan lập pháp, tư pháp và cán bộ hoạch định chính sách xã hội. Luận văn cung cấp luận cứ thực chứng để rà soát, bãi bỏ các quy định mâu thuẫn và hoàn thiện khung pháp lý về quyền bình đẳng của các nhóm yếu thế.

Thứ hai là các nhà quản lý cơ sở y tế, y bác sĩ và nhân viên y tế công cộng. Tài liệu giúp chuẩn hóa quy trình tiếp nhận, xóa bỏ các rào cản phân biệt đối xử trong khám chữa bệnh và bảo đảm 100% bệnh nhân được hưởng quyền lợi bảo hiểm y tế công bằng.

Thứ ba là chủ doanh nghiệp, cán bộ quản lý nhân sự (HR) tại hơn 500.000 doanh nghiệp trên cả nước. Đây là căn cứ quan trọng để xây dựng thỏa ước lao động tập thể, nội quy làm việc tuân thủ pháp luật, loại bỏ quy trình khám sàng lọc trái quy định.

Thứ tư là giảng viên, học viên cao học và sinh viên các chuyên ngành Luật Hiến pháp, Luật Hành chính, Quyền Con người và Công tác Xã hội. Luận văn đóng vai trò là tài liệu tham khảo chuyên sâu với hơn 50 nguồn trích dẫn pháp lý và số liệu dịch tễ học chuẩn mực.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp có quyền buộc người xin việc xét nghiệm HIV trước khi tuyển dụng hay không? Theo Điều 8 Luật Phòng, chống HIV/AIDS năm 2006, hành vi yêu cầu xét nghiệm HIV hoặc xuất trình kết quả xét nghiệm khi tuyển dụng là vi phạm pháp luật. Dù khảo sát thực tế có 82,5% người lao động ủng hộ, người sử dụng lao động chỉ được phép kiểm tra các tiêu chuẩn sức khỏe chung theo quy định của Bộ Y tế.

Pháp luật xử lý ra sao khi nhà trường từ chối tiếp nhận trẻ em nhiễm HIV hoặc trẻ có cha mẹ nhiễm bệnh? Hành vi từ chối tiếp nhận học sinh vì lý do liên quan đến HIV là vi phạm Điều 4 Luật Phòng, chống HIV/AIDS và Công ước Quốc tế về Quyền Trẻ em (CRC). Thực tế ghi nhận khoảng 4% trẻ em bị ảnh hưởng, cơ quan quản lý giáo dục địa phương có trách nhiệm xử lý kỷ luật cơ sở vi phạm và bảo đảm quyền nhập học ngay lập tức.

Thuốc điều trị kháng virus ARV có vai trò như thế nào trong giảm thiểu kỳ thị xã hội? Điều trị ARV đều đặn giúp ức chế sự nhân lên của virus, giảm tải lượng HIV trong máu xuống dưới ngưỡng phát hiện, ngăn ngừa nguy cơ tử vong và triệt tiêu khả năng lây truyền qua đường tình dục. Khi người bệnh duy trì sức khỏe ổn định và khả năng lao động, định kiến xã hội sẽ từng bước được xóa bỏ.

Người sống chung với HIV có quyền kết hôn và sinh con hợp pháp hay không? Căn cứ Điều 36 Hiến pháp 2013 và Luật Hôn nhân và Gia đình, người nhiễm HIV có đầy đủ quyền kết hôn và xây dựng gia đình. Với sự tiến bộ của các can thiệp y tế dự phòng lây truyền mẹ con (chỉ chiếm 2% ca lây nhiễm năm 2016), phụ nữ có HIV hoàn toàn có thể sinh con khỏe mạnh, không bị nhiễm bệnh.

Vì sao phân biệt đối xử lại được xem là nhân tố khiến dịch bệnh HIV lây lan nhanh hơn? Sự phân biệt đối xử tạo tâm lý sợ hãi, khiến chỉ khoảng 80% đến 85% người nhiễm được quản lý y tế. Khi người có hành vi nguy cơ né tránh xét nghiệm và không tiếp cận các biện pháp dự phòng, họ vô tình truyền bệnh cho bạn đời và cộng đồng, làm bùng phát các ổ dịch ngầm khó kiểm soát.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quyền con người và nguyên tắc không phân biệt đối xử đối với người sống chung với HIV theo chuẩn mực quốc tế và pháp luật Việt Nam.
• Công trình chỉ rõ thực trạng vi phạm nghiêm trọng quyền lao động với 100% doanh nghiệp khảo sát từ chối tuyển dụng người có HIV, cùng 3% đến 4% trường hợp bị cản trở quyền tiếp cận giáo dục.
• Luận văn chứng minh mối quan hệ biện chứng giữa sự kỳ thị xã hội và nguy cơ bùng phát dịch bệnh thông qua số liệu theo dõi 227.225 ca nhiễm tích lũy tại Việt Nam.
• Tác phẩm đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao, gắn liền trách nhiệm của các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và truyền thông trong giai đoạn 2018 - 2025.
• Đóng góp chính của luận văn là cung cấp khung tham chiếu khoa học vững chắc để các nhà lập pháp và cơ quan thực thi hướng tới mục tiêu 3 không: Không còn người nhiễm mới, không còn người tử vong do AIDS và không còn phân biệt đối xử liên quan đến HIV/AIDS.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÒNG, CHỐNG PHÂN BIỆT ĐỐI XỬ VỚI NGƯỜI SỐNG CHUNG VỚI HIV 1. Bối cảnh của vấn đề nhiễm HIV. Tình hình nhiễm HIV hiện nay. Kể từ năm 1981, khi AIDS lần đầu tiên được phát hiện tại Hoa Kỳ cho tới nay, dịch AIDS đã phát triển nhanh chóng và lan ra khắp các châu lục, xuất hiện ở hầu hết các quốc gia trên thế giới.

Do những đặc điểm dịch tễ, lâm sàng, phương thức lây truyền HIV/AIDS, sự hiểu biết không đầy đủ về virus đã gây ra những khó khăn trong việc tạo ra vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu, nên dịch HIV/AIDS đã trở thành mối đe dọa thực sự đối với nhân loại chúng ta. Theo thời gian, số người nhiễm HIV/AIDS vẫn không ngừng gia tăng. Theo ước tính của Tổ chức Y tế thế giới WHO, tính đến tháng 7/1995, trên toàn thế giới có khoảng 20 triệu người nhiễm HIV bao gồm: 18,5 triệu người lớn và 1,5 triệu trẻ em. Số bệnh nhân AIDS là 4,5 triệu người.

Hiện nay, HIV/AIDS không còn là vấn đề xa lạ với nhân loại. Nó đã trở thành một đại dịch nguy hiểm nhất trong lịch sử loài người. Kể từ năm 1981, trên thế giới có khoảng 80 triệu người đã bị nhiễm virus HIV và khoảng 40 triệu người đã chết vì HIV/AIDS ( tính đến năm 2014). Bảng tình hình người nhiễm HIV/AIDS qua các năm.

2014 2013 2012 Nội dung ( triệu người) ( triệu người) ( triệu người) Người sống 36,9 35,0 35,2 chung với HIV (34,2 – 41,4) (33,2 – 37,2) (32,2 – 38,8) Nhiễm mới HIV 2,0 ( 1,9 – 2,2) 2,1 ( 1,9 - 2,4) 2,3 ( 1,9 – 2,7) Số người chết 1,2 ( 1,0 – 1,5) 1,5 ( 1,4 – 1,7) 1,6 ( 1,4 – 1,9) (Nguồn:UNAIDS Global Report 2014) 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Biểu đồ tình hình nhiễm HIV qua các năm ( Nguồn: UNAIDS Global Report 2014) Ở Việt Nam, trường hợp nhiễm HIV đầu tiên được phát hiện vào tháng 12/1990 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Từ đó cho đến nay, số người nhiễm HIV tăng nhanh. Cụ thể là 1.975 (10/1995) trong đó có 233 bệnh nhân AIDS và 70 người chết vì AIDS, trong đó nam nhiễm HIV chiếm 86,35% (2.569 ca), nữ chiếm 11,9% ( 354 ca).

Dịch HIV/AIDS đang gia tăng một cách nhanh chóng ở Việt Nam, tính trung bình mỗi ngày có hơn 100 người nhiễm HIV/AIDS. Phần lớn số trường hợp nhiễm mới HIV do lây truyền qua đường tình dục với nam – nữ; nam – nam. Ở mức độ quốc gia, tỷ lệ hiện nhiễm HIV cao nhất ở những người tiêm chích ma túy (34%). Trong đó, Thành phố Hồ Chí Minh, Quảng Ninh, Hải 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Phòng có tỷ lệ cao hơn nhiều so với mức 34% trên cả nước.

Hơn 1% số người trưởng thành ở Thành phố Hồ Chí Minh, Quảng Ninh, Hải Phòng nhiễm HIV, dân số ở Thành phố Hồ Chí Minh chiếm 10% so với cả nước nhưng số người nhiễm HIV ở thành phố này đã chiếm 20% số người nhiễm HIV trên cả nước. Đa phần người nhiễm HIV/AIDS ở lứa tuổi trẻ, trong đó số người nhiễm HIV ở độ tuổi 20 – 39 tuổi chiếm 78,15% tổng số người nhiễm HIV được báo cáo. ( Số liệu: Ngân hàng thế giới tại Việt Nam) Trong 6 tháng đầu năm 2016, cả nước phát hiện mới 3.684 ca nhiễm HIV, chuyển sang giai đoạn AIDS 2.366, tử vong 862 người. Tính đến tháng 6/2016, cả nước có 227.225 người nhiễm HIV, 85.753 người giai đoạn AIDS, trong đó 89.210 người nhiễm HIV đã tử vong.

Trong số những người nhiễm HIV theo báo cáo từ các tỉnh, thành trên cả nước, chỉ có 80 – 85% trường hợp quản lý và theo dõi được. Nam giới chiếm 69,8%, nữ giới chiếm 30,2%, lây nhiễm qua đường tình dục chiếm 56%, qua đường máu 34%, từ mẹ truyền sang con 2%, còn lại không rõ nguyên nhân lây nhiễm. So sánh với cùng kỳ năm 2015, số người nhiễm HIV trong năm 2016 giảm 89 trường hợp. Tuy nhiên số bệnh nhân AIDS tăng 822 trường hợp, số người tử vong do AIDS tăng 267 trường hợp.

Qua những số liệu trên, thấy rằng tỷ lệ nhiễm mới HIV trên toàn thế giới đang giảm dần qua các năm, chứng tỏ các biện pháp can thiệp có hiệu quả. Để thực hiện làm giảm sự ảnh hưởng của HIV trên toàn cầu, bên cạnh sự cố gắng của các hệ thống y tế thì cần sự hỗ trợ từ chính mỗi con người chúng ta. Thực hiện đúng khuyến cáo của WHO, đồng thời tăng cường công tác phòng, chống phân biệt kỳ thị, đối xử với người sống chung với HIV, có lối sống 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] lành mạnh, tăng cường sự hiểu biết về HIV/AIDS.hãy chung tay góp sức mình nhằm đẩy lùi đại dịch HIV/AIDS, hướng tới mục tiêu 3 không: Không còn người nhiễm mới HIV; không còn người tử vong do AIDS; không còn kỳ thị, phân biệt đối xử liên quan đến HIV/AIDS. HIV; người sống chung với HIV.

Theo Luật phòng, chống nhiễm vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS) năm 2006. HIV là chữ viết tắt của cụm từ “Human immunodeficiency virus” có nghĩa là virus gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người, làm cho cơ thể suy giảm khả năng chống lại các tác nhân gây bệnh. HIV lây truyền qua các đường chính như đường tình dục, qua đường máu hoặc truyền từ mẹ sang con trong thời kỳ mang thai, sinh đẻ và cho con bú. AIDS là chữ viết tắt của cụm từ “Acquired Immune Deficiency Syndrome” là hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải do HIV gây ra, thường được biểu hiện thông qua các nhiễm trùng cơ hội, ung thư.

Đây là giai đoạn cuối của quá trình nhiễm HIV gây tổn thương hệ thống miễn dịch của cơ thể, làm cho cơ thể không còn khả năng chống lại các tác nhân gây bệnh, dẫn đến tử vong. Dịch HIV/AIDS đã xuất hiện ở 100% tỉnh, thành phố ở nước ta. Thời gian gần đây, nhờ có sự tiến bộ của khoa học y học, sự hỗ trợ đắc lực từ các cơ quan, tổ chức trong và ngoài nước, công tác phòng, chống HIV/AIDS ở nước ta đã đạt được những thành tựu nhất định, số người nhiễm HIV/AIDS có xu hướng giảm. Tuy nhiên nó vẫn là đại dịch lớn, mối hiểm họa của toàn thế giới, đe dọa cuộc sống con người hằng ngày.

Hiện nay, trên thế giới đã tìm ra và đang thử nghiệm phương pháp tế bào gốc thành công cho một vài người nhiễm HIV trên thế giới, tuy nhiên chúng ta cần kinh phí và thời gian thì phương pháp này mới phổ biến tới những 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] người nhiễm HIV. Ở nước ta hiện nay mới được sử dụng thuốc kháng HIV ức chế sự nhân lên nhanh chóng của vi rút này, kiềm chế không cho HIV ngay lập tức phá hủy toàn bộ hệ miễn dịch của cơ thể, và thuốc hỗ trợ giảm nhiễm trùng cơ hội.tức là chỉ có thể kéo dài thời gian sống của người nhiễm mà chưa thể điều trị khỏi bệnh hoàn toàn. Những người nhiễm HIV khá đa dạng về hoàn cảnh lây nhiễm như họ có thể dùng bơm kim tiêm chung với người nhiễm HIV khác trước đó, những đứa con ra đời đã bị nhiễm HIV do bị truyền từ mẹ sang con, quan hệ tình dục không an toàn với người nhiễm HIV, làm việc trong môi trường có nguy cơ, rủi ro cao.Ở nước ta hiện nay, nhóm có nguy cơ lây nhiễm cao là những người tiêm chích ma túy, những người làm nghề mại dâm, hay những người có quan hệ tình dục đồng giới không an toàn. HIV/AIDS thực sự trở thành hiểm họa lớn đe dọa trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng con người, trật tự an toàn xã hội, ảnh hưởng giống nòi, thậm chí ảnh hưởng đến sự phát triển của đất nước, tương lai quốc gia.

HIV lây truyền như thế nào ? HIV có trong dịch sinh học cơ thể người: Mặc dù HIV có trong nhiều loại dịch cơ thể khác nhau của một người sống với HIV, nhưng chỉ có một số dịch cơ thể chứa một lượng vi rút đủ lớn để làm lây nhiễm HIV, đó là: máu, tinh dịch, dịch âm đạo, sữa mẹ. Một người sẽ bị nhiễm HIV khi để các dịch cơ thể có chứa HIV xâm nhập vào cơ thể, tuy nhiên, không phải khi nào phơi nhiễm với dịch cơ thể có chứa HIV cũng sẽ bị lây nhiễm HIV. HIV lây truyền từ người này sang người khác theo những cách sau: Sử dụng bơm kim tiêm hoặc các dụng cụ sắc nhọn khác; quan hệ tình dục xâm nhập không bảo vệ (qua âm đạo hoặc hậu môn hay đường miệng) với người nhiễm HIV; từ mẹ nhiễm HIV lây truyền sang con trong quá trình mang thai, sinh nở, và cho con bú; truyền máu hoặc các sản phẩm của máu có chứa HIV. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Những hiểu biết chưa đúng về HIV Tắm rửa sau khi quan hệ tình dục sẽ phòng tránh được HIV; quan hệ tình dục với người còn trinh tiết, sau khi đã quan hệ tình dục với người khác thì sẽ không bị nhiễm HIV; có thể bị lây nhiễm HIV từ việc dùng chung nhà vệ sinh; HIV và AIDS là như nhau; bắt tay có thể làm lây nhiễm HIV; dùng chung cốc chén có thể làm lây nhiễm HIV; phụ nữ có HIV hoặc AIDS thì không thể có con; nhìn bên ngoài có thể nhận biết được một người có nhiễm HIV hay không; muỗi làm lây nhiễm HIV; kết quả xét nghiệm HIV không đáng tin cậy.

Làm thế nào để giảm nguy cơ lây nhiễm HIV ? Một số biện pháp nhằm giảm nguy cơ lây nhiễm HIV như: Không dùng chung bơm, kim tiêm, sử dụng bơm, kim tiêm mới đã tiệt trùng cho mỗi lần tiêm chích. Điều này rất quan trọng khi phải tiêm thuốc điều trị hoặc tiêm chích ma túy. Nếu muốn sử dụng lại bơm kim tiêm đã dùng rồi thì phải rửa sạch, ngâm trong thuốc tẩy javen ít nhất ba mươi phút. Dùng bao cao su nam và bao cao su nữ đúng cách khi quan hệ tình dục, bao cao su đã hết hạn, chất lượng kém hoặc cất giữ ở nơi có nhiệt độ cao sẽ dễ bị thủng.

Máu và các sản phẩm của máu phải được cất giữ trong ba tháng và phải được sàng lọc một cách cẩn thận với các thiết bị chuyên dụng. Cần thiết phải làm điều này vì có thể máu được lấy từ một người sống với HIV đang trong giai đoạn “cửa sổ”. Đây là giai đoạn phơi nhiễm HIV và lúc này, việc xét nghiệm máu có thể chưa thực sự phát hiện được vi rút HIV. Trong thời gian vi rút chưa được phát hiện, các cơ sở y tế có trách nhiệm sàng lọc máu trước khi truyền.