ĐẶT VẤN ĐỀ 1.1 Tính cấp thiết của đề tài Đo đạc, đánh giá và phân hạng đất, lập bản đồ địa chính là những công việc quan trọng để hoàn thiện hồ sơ địa chính, giúp cho công tác đánh giá, quả lý toàn bộ quỹ đất trên toàn quốc. Trên cơ sở đó, nhà nước nắm được toàn bộ vốn đất đai về chất lượng và số lượng để sử dụng, quản lý, quy hoạch và khai thác hết tiềm năng của đất đai, đồng thời đảm bảo cân bằng sinh thái. Nhà nước sẽ có phương hướng để quy hoạch sử dụng đất một cách hiệu quả, hợp lý và tiết kiệm. Trong thời đại phát triển của công nghệ thông tin như hiện nay thì việc áp dụng công nghệ thông tin vào các công việc của ngành địa chính là xu hướng tất yếu.
Trong đó sử dụng bản đồ số thay cho bản đồ giấy truyền thống tạo một bước thay đổi căn bản cho ngành địa chính. Phần mềm Famis là phần mềm tích hợp cho việc biên tập thành lập bản đồ địa chính trên nền của phần mềm Microstation. Đây là phần mềm sử dụng chuẩn thống nhất trong ngành địa chính, phục vụ việc biên tập bản đồ cũng như hồ sơ địa chính. Cùng với xu thế phát triển của ngành Tài nguyên và Môi trường, với mục đích ứng dụng công nghệ tin học vào việc xây dựng bản đồ địa chính phục vụ cho công tác quản lý nhà nước về đất đai.
Xã Xuân Dương là một xã miền núi thuộc huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn với diện tích tự nhiên là 4345,44ha địa phương chủ yếu quản lý bằng phương pháp thủ công chưa có bản đồ số dẫn đến khó khăn trong việc quản lý và sử dụng đất đai. n 2 Được sự phân công của Khoa Quản lý Tài nguyên - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, cùng sự hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo Ths. Ngô Thị Hồng Gấm - giảng viên Khoa Quản lý Tài nguyên, em tiến hành thực hiện đề tài: “Ứng dụng phần mềm Famis thành lập bản đồ địa chính tỷ lệ 1/1000 tại xã Xuân Dương - huyện Lộc Bình - tỉnh Lạng Sơn”. Mục đích và yêu cầu của đề tài 1.
Mục đích - Nghiên cứu các ứng dụng của công nghệ thông tin vào lưu trữ quản lý số liệu đo đạc phục vụ việc thành lập bản đồ địa chính, hồ sơ địa chính. - Tìm hiểu cơ sở toán học, quy trình, quy phạm thành lập bản đồ địa chính. - Sử dụng phần mềm Famis để thành lập bản đồ địa chính từ số liệu đo đạc chi tiết tại xã Xuân Dương, huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn. Yêu cầu - Nắm được cách sử dụng và quy trình thành lập bản đồ bằng máy toàn đạc điện tử.
Nắm được phương pháp nhập, biên tập và chỉnh lý số liệu. - Sử dụng phần mềm Famis thành lập bản đồ địa chính và các sản phẩm liên quan phải đảm bảo đúng theo quy phạm thành lập bản đồ địa chính của Bộ Tài nguyên và Môi trường. - Sản phẩm là bản đồ và hồ sơ địa chính phải sử dụng được trong thực tế, đảm bảo các yêu cầu về độ chính xác của Bộ Tài nguyên - Mội trường. n 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Địa chính và bản đồ địa chính với công tác quản lý nhà nước về đất đai 2. Khái niệm địa chính Địa chính là một ngành nằm trong hệ thống bộ máy nhà nước chuyên trách về đất đai, thực hiện việc quản lý Nhà nước về đất đai từ công tác điều tra khảo sát đo đạc, đánh giá phân hạng đất, đăng ký thống kê đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, lập và quản lý hồ sơ địa chính, thành lập hệ thống tài liệu, số liệu về đất đai, từ đó lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất phù hợp với từng vùng để đạt được hiệu quả kinh tế - xã hội và môi trường cao. Ngành địa chính còn có chức năng: ban hành các văn bản pháp luật có liên quan đến vấn đề quản lý và sử dụng đất, tổ chức thực hiện và hướng dẫn các chủ sử dụng đất đúng quy định, hợp lý, đầy đủ, tiết kiệm, đúng mục đích, làm cho hiệu quả sử dụng đất không ngừng tăng lên. Quản lý địa chính và đo đạc địa chính Quản lý địa chính là hệ thống các biện pháp giúp cho cơ quan nhà nước nắm chắc được các thông tin đất đai, quản lý được quyền sở hữu đất, quyển sử sụng đất, bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người sở hữu và sử dụng đất.
Nội dung quản lý địa chính bao gồm: điều tra đất đai, đo đạc lập bản đồ địa chính, đăng ký đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, phân loại đất, phân hạng đất và định giá đất… Nó có ý nghĩa to lớn trong việc quản lý đất đai, lập quy hoạch tổng thể, kế hoạch sử dụng đất, hoạch định chính sách đất đai, thu thuế… Nguyên tắc quản lý: - Quản lý địa chính cần tiến hành theo quy chế thống nhất do nhà nước đề ra, được cụ thể hóa bằng các văn bản pháp luật như: luật, nghị định, thông tư… n 4 - Tư liệu địa chính phải đảm bảo tính nhất quán, liên tục, hệ thống. - Đảm bảo độ chính xác và có độ tin cậy cao. - Đảm bảo tính khái quát và tính hoàn chỉnh. Đo đạc địa chính là việc đo đạc với độ chính xác nhất định để xác định các thông tin về đơn vị đất đai như ranh giới, vị trí phân bố đất, ranh giới sử dụng đất, diện tích đất, đồng thời điều tra phản ánh hiện trạng phân loại sử dụng đất, phân hạng chất lượng đất.
Đo đạc địa chính bao gồm đo đạc ban đầu và đo đạc hiệu chỉnh được thực hiện khi thửa đất có thay đổi về hình dạng và kích thước. Sản phẩm của đo đạc địa chính là bản đồ địa chính và các văn bản mang tính kỹ thuật và pháp lý cao phục vụ trực tiếp cho quản lý địa chính và quản lý đất đai. Bản đồ địa chính Bản đồ được hiểu là bản vẽ biểu thị khái quát thu nhỏ bề mặt trái đất hoặc bề mặt của thiên thể khác lên bề mặt phẳng khác theo một hệ quy chiếu theo một tỷ lệ nhất định. Bản đồ địa chính là tài liệu cơ bản nhất của hồ sơ địa chính, mang tính pháp lý cao phục vụ quản lý chặt chẽ đất đai đến từng thửa đất, từng chủ sử dụng đất.
Bản đồ địa chính khác với bản đồ chuyên ngành thông thường ở chỗ bản đồ địa chính có tỷ lệ lớn và phạm vi đo vẽ rộng khắp mọi nơi trên toàn quốc theo đơn vị hành chính xã, phường, thị trấn. Bản đồ địa chính thường xuyên được cập nhật các thay đổi hợp pháp của đất đai, có thể cập nhật hàng ngày hoặc cập nhật theo định kỳ. Bản đồ địa chính được xây dựng trên cơ sở kỹ thuật và công nghệ ngày càng hiện đại, nó đảm bảo cung cấp thông tin không gian của đất đai phục vụ công tác quản lý đất đai. Bản đồ địa chính nhằm mục đích: n 5 - Thống kê đất đai - Giao đất sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp cho các hộ gia đình, cá nhân và tổ chức; tiến hành đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp, lâm nghiệp.
- Đăng ký quyền sử dụng đất ở và sở hữu nhà ở. - Xác nhận hiện trạng, theo dõi biến động về quyền sử dụng đất. - Lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, cải tạo đất… - Lập hồ sơ thu hồi đất khi cần thiết. - Giải quyết tranh chấp đất đai.
Vì những lý do đó nên bản đồ địa chính phải thỏa mãn những yêu cầu sau: - Phải đạt độ chính xác đúng đắn có giá trị kỹ thuật đáng tin cậy, rõ ràng, có tính khoa học cao. - Các yếu tố nội dung phải thể hiện đầy đủ bao gồm cả bốn mặt tự nhiên, kinh tế, xã hội, pháp chế. - Phải mang tính chất liên tục, phải được chỉnh lý kịp thời khi có biến đổi. Nội dung của Bản đồ địa chính Bản đồ địa chính là tài liệu quan trọng trong bộ hồ sơ địa chính vì vậy trên bản đồ cần thể hiện đầy đủ, chính xác các nội dung đáp ứng nhu cầu quản lý nhà nước về đất đai.
Nội dung bản đồ địa chính gồm: - Điểm khống chế tọa độ và độ cao. - Địa giới hành chính các cấp. - Ranh giới thửa đất. - Công trình xây dựng trên đất.
- Ranh giới sử dụng đất. - Hệ thống giao thông. n 6 - Mạng lưới thủy văn. - Địa vật quan trọng.
- Mốc giới quy hoạch. Tất cả các đối tượng nói trên được thể hiện trên bản đồ địa chính cần phải đầy đủ, chính xác. Mức độ tỷ mỉ của nội dung bản đồ phải phù hợp với quy phạm thành lập bản đồ địa chính, mục đích sử dụng bản đồ và đặc điểm của khu vực. Cơ sở toán học bản đồ địa chính [9] 2.
Lưới khống chế tọa độ, độ cao Lưới khống chế tọa độ, độ cao để đo vẽ thành lập bản đồ địa chính gồm: - Lưới tọa độ và độ cao quốc gia các hạng. - Lưới tọa độ địa chính; lưới độ cao kỹ thuật. - Lưới khống chế đo vẽ, điểm khống chế ảnh. Trong trường hợp lưới tọa độ quốc gia các hạng hoặc lưới tọa độ địa chính cơ sở chưa có hoặc chưa đủ mật độ, cần xây dựng lưới tọa độ địa chính trên cơ sở các điểm tọa độ quốc gia cấp “0” hạng I và II.
Hệ quy chiếu và hệ tọa độ trong thành lập bản đồ địa chính Để đáp ứng nhu cầu quản lý đất đai, đặc biệt là khi sử dụng hệ thống thông tin đất đai, bản đồ địa chính trong toàn lãnh thổ phải là một hệ thống thống nhất về cơ sở toán học và độ chính xác. Muốn vậy phải xây dựng lưới tọa độ thống nhất và chọn một hệ quy chiếu tối ưu và hợp lý để thể hiện bản đồ. Trong khi lựa chọn hệ quy chiếu cần đặc biệt ưu tiên giảm nhỏ tới mức có thể ảnh hưởng của biến dạng phép chiếu đến kết quả thể hiện yếu tố bản đồ. Hệ quy chiếu và Hệ tọa độ quốc gia là cơ sở toán học mà mỗi quốc gia phải có để thể hiện một cách thống nhất và chính xác số liệu đo đạc và bản đồ n 7 phục vụ cho công tác quản lý ranh giới lãnh thổ và quản lý quỹ đất quốc gia một cách có hiệu quả.
Bản đồ địa chính của Việt Nam được thành lập trước năm 2000 đều sử dụng múi chiếu Gauss (Hệ quy chiếu HN - 72).