Luận văn UEH: Các nhân tố ảnh hưởng đến sự tự nguyện áp dụng IFRS

Luận văn thạc sĩ phân tích ueh các nhân tố ảnh hưởng đến sự tự nguyện áp dụng ifrs tại các doanh nghiệp việt nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi

• Tác giả: Nguyễn Lê Vân Khanh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Kim Cúc
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. HCM
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Các nhân tố ảnh hưởng đến sự tự nguyện áp dụng IFRS tại các doanh nghiệp Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC PHỤ LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 1.1. Các công trình nghiên cứu trên thế giới
• 1.2. Các nghiên cứu trong nước
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Tổng quan về IFRS
• 2.1.1. Khái quát sự hình thành và phát triển IFRS
• 2.1.2. Thực trạng áp dụng IFRS trên thế giới
• 2.1.3. Lợi ích và thách thức khi áp dụng IFRS tại Việt Nam
• 2.2. Lý thuyết nền về việc nghiên cứu
• 2.2.1. Thuyết hành vi dự định (TPB)
• 2.2.2. Thuyết định chế
• 2.2.3. Lý thuyết kế toán về sự hội tụ kế toán quốc tế IFRS
• 2.2.3.1. Lý thuyết kế toán thông tin hữu ích cho việc ra quyết định
• 2.2.3.2. Lý thuyết xây dựng về sự đa dạng kế toán quốc gia
• 2.3. Các nhân tố có ảnh hưởng đến sự tự nguyện áp dụng IFRS tại Việt Nam
• 2.3.1. Thương mại quốc tế
• 2.3.2. Hình thức sở hữu
• 2.3.3. Nguồn tài chính
• 2.3.5. Quy mô doanh nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thiết kế nghiên cứu
• 3.1.1. Khung hình nghiên cứu
• 3.1.2. Xây dựng giả thuyết nghiên cứu
• 3.1.3. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 3.2. Quy trình nghiên cứu định lượng
• 3.2.1. Xác định cỡ mẫu
• 3.2.2. Thu thập dữ liệu
• 3.3. Phương pháp kiểm định mô hình
• 3.3.1. Phân tích Chi-square
• 3.3.2. Phân tích Fisher exact test
• 3.3.3. Phân tích hồi quy
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 4.1. Kết quả nghiên cứu định lượng
• 4.1.1. Thống kê mô tả mẫu
• 4.1.2. Phân tích từng nhân tố đối với hai đối tượng doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 4.1.2.1. Thương mại quốc tế
• 4.1.2.1.a. Doanh nghiệp lớn
• 4.1.2.1.b. Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 4.1.2.2. Hình thức sở hữu
• 4.1.2.2.a. Doanh nghiệp lớn
• 4.1.2.2.b. Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 4.1.2.3. Nguồn tài chính
• 4.1.2.3.a. Doanh nghiệp lớn
• 4.1.2.3.b. Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 4.1.2.5. Quy mô doanh nghiệp
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Nhân tố nguồn tài chính
• 5.3. Nhân tố Hình thức sở hữu
• 5.3. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.3.1. Hạn chế của đề tài
• 5.3.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về IFRS và sự tự nguyện áp dụng tại doanh nghiệp Việt Nam

Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) đã trở thành một phần quan trọng trong việc nâng cao tính minh bạch và công khai của các báo cáo tài chính. Tại Việt Nam, sự tự nguyện áp dụng IFRS đang ngày càng được quan tâm, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Nghiên cứu này sẽ phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định tự nguyện áp dụng IFRS tại các doanh nghiệp Việt Nam.

1.1. Khái niệm và vai trò của IFRS trong kế toán

IFRS là bộ chuẩn mực kế toán quốc tế được phát triển nhằm tạo ra một hệ thống báo cáo tài chính thống nhất. Việc áp dụng IFRS giúp doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch và khả năng so sánh báo cáo tài chính giữa các quốc gia.

1.2. Tình hình áp dụng IFRS tại Việt Nam

Tại Việt Nam, việc áp dụng IFRS vẫn còn nhiều thách thức. Các doanh nghiệp cần cân nhắc giữa lợi ích và chi phí khi quyết định tự nguyện áp dụng IFRS. Nhiều doanh nghiệp vẫn đang sử dụng chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) do sự khác biệt giữa hai hệ thống.

II. Các thách thức trong việc áp dụng IFRS tại doanh nghiệp Việt Nam

Mặc dù có nhiều lợi ích từ việc áp dụng IFRS, nhưng các doanh nghiệp Việt Nam vẫn gặp phải nhiều thách thức. Những thách thức này bao gồm chi phí chuyển đổi, thiếu hụt nguồn nhân lực có trình độ và sự khác biệt trong văn hóa doanh nghiệp.

2.1. Chi phí và nguồn lực cần thiết cho việc áp dụng IFRS

Chi phí chuyển đổi sang IFRS có thể rất cao, bao gồm chi phí đào tạo nhân viên và điều chỉnh hệ thống kế toán. Doanh nghiệp cần có kế hoạch tài chính rõ ràng để đảm bảo khả năng chi trả cho quá trình này.

2.2. Thiếu hụt nguồn nhân lực có trình độ

Việc thiếu hụt nhân lực có trình độ trong lĩnh vực kế toán và tài chính là một trong những rào cản lớn nhất đối với việc áp dụng IFRS. Doanh nghiệp cần đầu tư vào đào tạo và phát triển nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu của IFRS.

III. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự tự nguyện áp dụng IFRS tại doanh nghiệp Việt Nam

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến sự tự nguyện áp dụng IFRS tại các doanh nghiệp Việt Nam. Những nhân tố này bao gồm quy mô doanh nghiệp, hình thức sở hữu, và nhu cầu thông tin từ các bên liên quan.

3.1. Quy mô doanh nghiệp và sự tự nguyện áp dụng IFRS

Các doanh nghiệp lớn thường có khả năng tài chính và nguồn lực tốt hơn để áp dụng IFRS. Họ cũng có xu hướng cần minh bạch hơn trong báo cáo tài chính để thu hút nhà đầu tư.

3.2. Hình thức sở hữu và ảnh hưởng đến quyết định áp dụng IFRS

Hình thức sở hữu của doanh nghiệp cũng ảnh hưởng đến quyết định áp dụng IFRS. Các doanh nghiệp có cổ đông nước ngoài thường có xu hướng áp dụng IFRS để đáp ứng yêu cầu của các nhà đầu tư quốc tế.

IV. Phương pháp nghiên cứu và kết quả khảo sát

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng để khảo sát các doanh nghiệp tại Việt Nam về sự tự nguyện áp dụng IFRS. Kết quả cho thấy có sự khác biệt rõ rệt giữa các nhóm doanh nghiệp trong việc áp dụng IFRS.

4.1. Thiết kế nghiên cứu và thu thập dữ liệu

Nghiên cứu được thực hiện thông qua bảng câu hỏi khảo sát gửi đến các doanh nghiệp. Dữ liệu thu thập được phân tích bằng phần mềm thống kê để xác định mối quan hệ giữa các nhân tố và sự tự nguyện áp dụng IFRS.

4.2. Kết quả khảo sát và phân tích

Kết quả khảo sát cho thấy rằng các doanh nghiệp lớn và có nguồn tài chính mạnh có xu hướng áp dụng IFRS nhiều hơn. Điều này cho thấy rằng quy mô và nguồn lực tài chính là những yếu tố quan trọng trong quyết định áp dụng IFRS.

V. Kết luận và hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng sự tự nguyện áp dụng IFRS tại các doanh nghiệp Việt Nam phụ thuộc vào nhiều nhân tố khác nhau. Để thúc đẩy việc áp dụng IFRS, cần có các chính sách hỗ trợ từ chính phủ và các cơ quan quản lý.

5.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ áp dụng IFRS

Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong việc chuyển đổi sang IFRS, bao gồm đào tạo nhân lực và hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc đánh giá tác động của IFRS đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp sau khi áp dụng, từ đó đưa ra các khuyến nghị cụ thể hơn cho các doanh nghiệp Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế, sự thống nhất trong ngôn ngữ tài chính đóng vai trò then chốt đối với sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Năm 2017, tổng trị giá xuất nhập khẩu hàng hoá của Việt Nam đạt 424,87 tỷ USD, tăng 20,9% so với năm 2016, trong đó xuất khẩu đạt 213,77 tỷ USD và nhập khẩu đạt 211,1 tỷ USD. Hoạt động ngoại thương bùng nổ đòi hỏi thông tin tài chính của doanh nghiệp Việt Nam phải có tính so sánh và minh bạch cao để đáp ứng yêu cầu của đối tác quốc tế. Tuy nhiên, Hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) hiện hành vẫn tồn tại nhiều khoảng cách so với Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS). Nhằm thu hẹp khoảng cách này, Bộ Tài chính đã xây dựng đề án áp dụng IFRS với mục tiêu đến năm 2025 tuyên bố tuân thủ hoàn toàn IFRS đối với các đơn vị có lợi ích công chúng.

Trong giai đoạn chuyển tiếp trước khi việc áp dụng trở thành bắt buộc, việc tự nguyện áp dụng IFRS tại các doanh nghiệp Việt Nam trở thành vấn đề cấp thiết cần được mổ xẻ dưới góc nhìn quản trị và học thuật. Nghiên cứu này tập trung vào 2 mục tiêu cốt lõi: xác định các nhân tố ảnh hưởng đến sự tự nguyện áp dụng IFRS và đo lường mức độ tác động của từng nhân tố đối với các doanh nghiệp tại Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện trên 198 doanh nghiệp thuộc nhiều loại hình sở hữu và quy mô khác nhau trên toàn quốc trong Quý 2 năm 2018. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp bằng chứng định lượng giúp các nhà quản trị tối ưu hóa lộ trình chuyển đổi kế toán, đồng thời hỗ trợ cơ quan quản lý hoạch định chính sách chuyển đổi chuẩn mực kế toán quốc gia hiệu quả hơn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng tích hợp 4 lý thuyết khoa học kinh tế và hành vi:

• Thuyết hành vi dự định (Theory of Planned Behavior - TPB): Kế thừa từ thuyết hành động hợp lý (TRA), thuyết TPB của Ajzen giải thích rằng ý định tự nguyện áp dụng IFRS chịu sự chi phối của ba yếu tố: thái độ của nhà quản lý đối với lợi ích của IFRS, chuẩn chủ quan từ áp lực đối tác và nhận thức kiểm soát hành vi thông qua nguồn lực nội bộ của doanh nghiệp.
• Thuyết định chế (Institutional Theory): Lý thuyết do DiMaggio và Powell phát triển giải thích áp lực thể chế tác động lên doanh nghiệp thông qua 3 cơ chế: áp lực cưỡng chế từ quy định pháp lý và tổ chức tài trợ, áp lực mô phỏng học hỏi từ các tập đoàn đa quốc gia và áp lực quy phạm từ các tổ chức nghề nghiệp kế toán.
• Lý thuyết thông tin hữu ích cho việc ra quyết định (Decision Usefulness Theory): Khẳng định báo cáo tài chính theo IFRS cung cấp thông tin trung thực, giảm thiểu tình trạng bất cân xứng thông tin và tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lực vốn trên thị trường.
• Lý thuyết về sự đa dạng kế toán quốc gia: Lý thuyết của Gray và Nobes giải thích các yếu tố kinh tế, văn hóa và hệ thống pháp lý định hình sự khác biệt chuẩn mực kế toán giữa các quốc gia.

Mô hình nghiên cứu đề xuất khảo sát tác động của 5 nhóm biến độc lập lên biến phụ thuộc là sự tự nguyện áp dụng IFRS, bao gồm: Thương mại quốc tế, Hình thức sở hữu, Nguồn tài chính, Ngành nghề kinh doanh và Quy mô doanh nghiệp. Các khái niệm chính bao gồm: sự tự nguyện áp dụng IFRS, giá trị hợp lý (Fair Value), tính minh bạch thông tin tài chính và bất cân xứng thông tin.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng thực nghiệm để kiểm định mô hình và các giả thuyết nghiên cứu.

• Quy mô và phương pháp chọn mẫu: Cỡ mẫu được xác định dựa trên công thức của Tabachnick và Fidell cho mô hình hồi quy đa biến với yêu cầu tối thiểu là 90 quan sát cho 5 biến độc lập. Tác giả đã tiến hành phát 350 bảng khảo sát qua email theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên thuận tiện trong Quý 2 năm 2018. Kết quả thu về 210 phiếu (tỷ lệ phản hồi đạt 60%), sau khi làm sạch dữ liệu còn 198 bảng hỏi hợp lệ đạt tiêu chuẩn phân tích, bao gồm 108 doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng 90 doanh nghiệp quy mô lớn.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm thống kê SPSS để thực hiện phân tích thống kê mô tả (Crosstabs), kiểm định mối quan hệ phi tham số bằng kiểm định Chi-square và Fisher's Exact Test, cùng với phân tích hồi quy Logistic nhị phân (Binary Logistic Regression). Mức ý nghĩa thống kê 5% (p < 0,05) được thiết lập làm chuẩn mực kiểm định. Phương pháp hồi quy Logistic nhị phân được lựa chọn vì biến phụ thuộc mang tính chất lưỡng phân nhận giá trị 1 khi doanh nghiệp đã tự nguyện áp dụng IFRS và giá trị 0 khi doanh nghiệp chưa áp dụng IFRS.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích thực nghiệm trên 198 doanh nghiệp tại Việt Nam đã mang lại các phát hiện cốt lõi:

• Nhân tố Nguồn tài chính có tác động mạnh mẽ nhất: Các doanh nghiệp có nguồn tài trợ vốn từ nước ngoài hoặc vay vốn từ các tổ chức tài chính quốc tế có xu hướng tự nguyện áp dụng IFRS cao gấp 3,2 lần so với các doanh nghiệp chỉ sử dụng vốn vay nội địa. Nhu cầu thông tin minh bạch từ các nhà cấp vốn quốc tế là động lực thúc đẩy lớn nhất với mức ý nghĩa p < 0,01.
• Sự khác biệt rõ nét theo Quy mô doanh nghiệp: Doanh nghiệp quy mô lớn có tỷ lệ tự nguyện áp dụng IFRS đạt 72%, cao hơn 34% so với nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa chỉ đạt khoảng 38%. Quy mô về tổng tài sản trên 100 tỷ đồng và doanh thu hàng năm là những biến định lượng giải thích rõ rệt cho khả năng gánh vác chi phí chuyển đổi IFRS.
• Tác động tích cực từ Hình thức sở hữu và vốn nước ngoài: Tại các doanh nghiệp có tỷ lệ sở hữu của cổ đông nước ngoài nắm giữ trên 50% quyền biểu quyết, mức độ sẵn sàng chuyển đổi sang IFRS đạt 68%, cao hơn 31% so với các doanh nghiệp thuần vốn Nhà nước hoặc tư nhân trong nước.
• Mức độ tham gia Thương mại quốc tế: Những doanh nghiệp có tỷ trọng doanh thu từ hoạt động xuất nhập khẩu vượt mức 30% tổng doanh thu thể hiện sự chủ động áp dụng IFRS cao hơn 28% nhằm đáp ứng chuẩn mực thẩm định của đối tác toàn cầu.

Thảo luận kết quả

Kết quả phân tích định lượng cho thấy sự tự nguyện áp dụng IFRS tại Việt Nam chịu sự chi phối mạnh mẽ bởi các động lực kinh tế nội tại và áp lực từ thị trường vốn. Phát hiện này hoàn toàn tương thích với các nghiên cứu quốc tế của Gassen và Sellhorn (2006) tại Đức, André và cộng sự (2012) tại Vương quốc Anh và Bassemir (2012), khẳng định rằng nhu cầu vốn bên ngoài và mức độ quốc tế hóa là động cơ tiên quyết thúc đẩy doanh nghiệp công bố thông tin tài chính chất lượng cao.

Dưới góc độ lý thuyết định chế, áp lực mô phỏng từ các đối tác thương mại và áp lực quy phạm từ các nhà đầu tư nước ngoài buộc các doanh nghiệp Việt Nam phải vượt qua các rào cản về chi phí ban đầu để áp dụng chuẩn mực quốc tế. Trong khi đó, nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp trở ngại lớn về chi phí triển khai hệ thống công nghệ thông tin và đào tạo nhân sự, dẫn đến tỷ lệ sẵn sàng áp dụng thấp hơn đáng kể.

Về phương diện trình bày trực quan, các dữ liệu kiểm định này được thể hiện rõ ràng qua bảng phân tích chéo Crosstabs kết hợp biểu đồ cột phân nhóm thể hiện tần số quan sát giữa các nhóm quy mô doanh nghiệp và tình trạng áp dụng chuẩn mực kế toán. Bên cạnh đó, bảng tổng hợp hệ số hồi quy Logistic (Odds Ratio - Exp(B)) cho thấy chỉ số chấp nhận mô hình Nagelkerke R Square đạt mức tin cậy cao, chứng minh năng lực giải thích vượt trội của mô hình 5 nhân tố đề xuất.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, tác giả đề xuất 4 nhóm khuyến nghị hành động chiến lược:

• Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và hướng dẫn chuyển đổi IFRS: Bộ Tài chính cần đẩy nhanh việc ban hành bản dịch IFRS chuẩn hóa tiếng Việt và cẩm nang hướng dẫn áp dụng VFRS/IFRS trong giai đoạn 2020-2025. Mục tiêu cụ thể là hỗ trợ tối thiểu 80% các doanh nghiệp niêm yết lớn trên thị trường chứng khoán nắm vững quy trình lập báo cáo tài chính hợp nhất theo IFRS trước thời điểm bắt buộc năm 2025.
• Nâng cao năng lực chuyên môn cho nguồn nhân lực kế toán: Hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam (VAA) cùng Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam (VACPA) cần phối hợp với các trường đại học triển khai các chương trình đào tạo chứng chỉ IFRS chuyên sâu. Đặt mục tiêu trong vòng 2 năm có ít nhất 70% kế toán trưởng tại các công ty đại chúng hoàn thành khóa đào tạo chuyển đổi thực hành IFRS.
• Đầu tư nâng cấp hệ thống phần mềm ERP và hạ tầng dữ liệu: Ban lãnh đạo doanh nghiệp cần chủ động phân bổ ngân sách đầu tư công nghệ thông tin, tích hợp module kế toán IFRS vào hệ thống ERP hiện hữu. Kế hoạch đầu tư trong giai đoạn 3 năm giúp giảm thiểu 30% chi phí chuyển đổi dữ liệu và hạn chế tối đa sai sót khi lập báo cáo tài chính kép.
• Tái cấu trúc chiến lược huy động vốn và minh bạch thông tin: Các doanh nghiệp có định hướng tiếp cận nguồn vốn quốc tế cần chủ động thiết lập lộ trình áp dụng IFRS tự nguyện trong vòng 12 đến 24 tháng. Việc công bố thông tin tài chính theo chuẩn mực IFRS giúp nâng xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp, mở rộng cơ hội tiếp cận dòng vốn ngoại với chi phí vốn ước tính giảm từ 1,5% đến 2% mỗi năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Hội đồng quản trị và Giám đốc Tài chính (CFO): Sử dụng luận văn như một tài liệu hướng dẫn đánh giá tính khả thi, phân tích bài toán chi phí - lợi ích và xây dựng lộ trình tự nguyện chuyển đổi IFRS phù hợp với quy mô và cấu trúc vốn của doanh nghiệp.
• Kế toán trưởng và Chuyên viên Kế toán - Kiểm toán: Nắm bắt toàn diện các khác biệt cơ bản giữa VAS và IFRS, nhận diện các thách thức kỹ thuật như định giá theo giá trị hợp lý để nâng cao năng lực chuyên môn nghiệp vụ.
• Cơ quan quản lý Nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước có thể sử dụng các số liệu thực chứng từ 198 doanh nghiệp để điều chỉnh lộ trình áp dụng chuẩn mực kế toán quốc tế phù hợp với từng phân khúc thị trường.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Kế toán - Tài chính: Tham khảo khung lý thuyết kết hợp giữa TPB và thuyết định chế, kế thừa bảng câu hỏi khảo sát và phương pháp hồi quy Logistic nhị phân cho các công trình nghiên cứu mở rộng tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao doanh nghiệp Việt Nam nên tự nguyện áp dụng IFRS trước khi bị bắt buộc vào năm 2025? Tự nguyện áp dụng IFRS giúp doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch, giảm bất cân xứng thông tin và tăng tính so sánh của báo cáo tài chính trên thị trường quốc tế. Bằng chứng thực nghiệm cho thấy các doanh nghiệp áp dụng IFRS có khả năng tiếp cận các nguồn tài trợ vốn nước ngoài thuận lợi hơn, đồng thời giảm chi phí huy động vốn khoảng 1,5% đến 2% mỗi năm so với việc chỉ duy trì chuẩn mực VAS.
• Nhân tố nào có tác động chi phối mạnh nhất đến quyết định tự nguyện áp dụng IFRS? Nguồn tài chính và sự tham gia của đối tác nước ngoài là nhân tố chi phối mạnh mẽ nhất. Nghiên cứu chỉ ra rằng các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài hoặc có các khoản vay thương mại quốc tế có xác suất áp dụng IFRS cao gấp 3,2 lần so với doanh nghiệp thuần vốn trong nước nhờ áp lực minh bạch hóa thông tin tài chính từ chủ nợ.
• Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) có nên áp dụng IFRS đầy đủ hay không? Doanh nghiệp nhỏ và vừa không nhất thiết phải áp dụng IFRS toàn phần do sự phức tạp và gánh nặng chi phí ước tính chiếm từ 0,5% đến 1% doanh thu hàng năm. Thay vào đó, nhóm SME nên lựa chọn khung Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế cho doanh nghiệp vừa và nhỏ (IFRS for SMEs), một bộ chuẩn mực tinh gọn giúp tiết kiệm chi phí mà vẫn đảm bảo tính hội nhập.
• Những rào cản kỹ thuật lớn nhất khi chuyển đổi từ VAS sang IFRS tại Việt Nam là gì? Rào cản lớn nhất nằm ở nguyên tắc xác định giá trị hợp lý (Fair Value) khi thị trường tài chính và thị trường tài sản thứ cấp tại Việt Nam chưa phát triển hoàn thiện. Ngoài ra, sự thiếu hụt hơn 60% đội ngũ nhân sự kế toán có chứng chỉ quốc tế và sự khác biệt căn bản giữa kế toán dựa trên nguyên tắc của IFRS so với kế toán dựa trên luật định của VAS tạo ra thách thức lớn trong xét đoán nghề nghiệp.
• Mô hình hồi quy Logistic nhị phân trong nghiên cứu này mang lại ý nghĩa gì? Mô hình hồi quy Logistic nhị phân cho phép định lượng chính xác xác suất một doanh nghiệp quyết định tự nguyện áp dụng IFRS dựa trên 5 biến số thực nghiệm. Với cỡ mẫu 198 quan sát và mức ý nghĩa 5%, mô hình cung cấp cơ sở khoa học tin cậy khẳng định quy mô doanh nghiệp, nguồn vốn và tỷ lệ xuất nhập khẩu đóng vai trò quyết định đến hành vi chuyển đổi chuẩn mực kế toán.

Kết luận

• Nghiên cứu đã làm sáng tỏ 5 nhân tố cốt lõi chi phối sự tự nguyện áp dụng IFRS tại các doanh nghiệp Việt Nam, bao gồm: Nguồn tài chính, Quy mô doanh nghiệp, Hình thức sở hữu, Thương mại quốc tế và Ngành nghề kinh doanh.
• Cung cấp bằng chứng định lượng vững chắc từ mẫu khảo sát 198 doanh nghiệp, khẳng định doanh nghiệp quy mô lớn và doanh nghiệp có nguồn tài trợ quốc tế luôn giữ vai trò tiên phong trong tiến trình hội tụ kế toán.
• Đóng góp quan trọng vào hệ thống học thuật kế toán thông qua việc kết hợp liên ngành giữa Thuyết hành vi dự định (TPB) và Thuyết định chế trong bối cảnh nền kinh tế mới nổi.
• Thiết lập lộ trình hành động cụ thể cho các bên liên quan hướng tới mốc thời gian chuyển đổi hoàn toàn sang chuẩn mực IFRS và VFRS vào năm 2025 theo định hướng của Bộ Tài chính.
• Các doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động xây dựng chiến lược đào tạo nhân lực và chuyển đổi hạ tầng số ngay hôm nay để nắm bắt cơ hội hội nhập toàn cầu và nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, tác giả xác định những lý thuyết học thuật có liên quan để giải thích sâu hơn về vấn đề cần nghiên cứu và trình bày trong chương này.1 Tổng quan về IFRS 2.1 Khái quát sự hình thành và phát triển IFRS Chuẩn ttmực ttkế tttoán ttquốc tttế ttIFRS ttđược ttbiết ttđến ttnhư ttlà tmột tphương tpháp, nguyên ttắc tkế ttoán tdành tcho tdoanh tnghiệp tđược tnhiều tquốc tgia ttrên tthế tgiới táp t dụng, táp tdụng tđể txây tdựng tchuẩn tmực tkế ttoán tquốc tgia. tTrong tquá ttrình thội tnhập t kinh ttế tvà ttoàn tcầu thóa tnhư thiện tnay tthì tkhông tthể tthiếu tChuẩn tmực tkế ttoán tquốc t tế. tChuẩn tmực tkế ttoán tquốc ttế tbao tgồm: t17 tChuẩn tmực tbáo tcáo ttài tchính tquốc ttế t (IFRS) tvà t41 tchuẩn tmực tkế ttoán tquốc ttế t(IAS) tdo tHội tđồng tchuẩn tmực tkế ttoán t quốc ttế t(IASB) ttiền tthân tlà tỦy tban tchuẩn tmực tkế ttoán tquốc ttế t(IASC) tban thành. t Quá ttrình txây tdựng tchuẩn tmực tkế ttoán tquốc ttế tgắn tliền tvới tlịch tsử thình tthành và tphát ttriển tcủa ttổ tchức tban thành.

tTrải tqua t2 tgiai tđoạn: ttrước t2001 tvà tsau t2001. t  Giai tđoạn t1973-2000: tĐây tlà tgiai tđoạn tđòi thỏi tcần tcó tmột ttổ tchức tkế ttoán quốc ttế. t Ngày t26/06/1973, tỦy tban tchuẩn tmực tkế ttoán tquốc ttế t(IASC) tđược tthành tlập thành tmột ttổ tchức tđộc tlập tcó ttrụ tsở ttại tLuân tĐôn, tbởi ttổ tchức tkế ttoán tcủa t10 tquốc t gia: tÚc, tCanada, tPháp, tTây tĐức, tNhật, tMexico, tHà tLan, tAnh, tIreland tvà tMỹ. t IASC tsoạn tthảo tchuẩn tmực tđầu ttiên ttrên tthế tgiới, tthực thiện tphê tduyệt tnội tdung tvà t ban thành tcác tquy tđịnh, tthủ ttục tkế ttoán tdưới tdạng tchuẩn tmực tkế ttoán.

tTrong thoạt t động tcủa tIASC tthì tHội tđồng tcố tvấn tcó tnhiệm tvụ ttư tvấn ttrong tviệc tsoạn tthảo tcác t chuẩn tmực tkế ttoán tquốc ttế t(IAS), ttrong tkhi tđó tHội tđồng tquản ttrị tlại tcó ttrách tnhiệm t trong tquá ttrình txây tdựng tcác tchuẩn tmực. t Hệ tthống tchuẩn tmực tIASC tban thành tgồm tba tphần tchính: Khuôn tmẫu tlý tthuyết t(IAS tframework): tquy tđịnh tkhuôn tmẫu tlý tthuyết tcho tviệc lập tvà ttrình tbày tbáo tcáo ttài tchính tquốc ttế t(IFRS tframework) tban thành tlần tđầu tvào t tháng t4/1989 tbởi tIASC. t LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 Các tchuẩn tmực tkế ttoán tcụ tthể t(IAS): ttrong tgiai tđoạn tnày, tIASC tđã tban thành các tchuẩn tmực tkế ttoán tquốc ttế ttừ t1 tđến t41 t(một tsố tchuẩn tmực tkế ttoán tquốc ttế tbị t thay tthế thay tloại tbỏ tnhưng tIASC tkhông tđánh tsố tlại). tCác tchuẩn tmực tnày tđược t chấp tnhận tvà tlàm tcơ tsở txây tdựng tchuẩn tmực tkế ttoán ttại tnhiều tquốc tgia.

t Từ tđiển tthuật tngữ: tđây tlà tcác thướng tdẫn, tgiải tthích tbổ tsung tnhững tnội tdung chưa tđề tcập ttrong tchuẩn tmực. tCác thướng tdẫn ttrước tđó tban thành tbởi tSIC. t Năm t1997, tIASC tnhận tthấy tđể tthực thiện tvai ttrò tcủa tmình tmột tcách thiệu tquả hơn, tphải ttìm tra tcách tđem tlại tsự thội ttụ tgiữa tchuẩn tmực tkế ttoán tquốc tgia tvà tthông t lệ, tchuẩn tmực tkế ttoán ttoàn tcầu tvới tchất tlượng tcao thơn. tVì tvậy, tIASC tđã tthành tlập t ban tcông ttác tchiến tlược tđế tsắp txếp tlại tcơ tcấu tvà txây tdựng tchiến tlược tcủa tmình.

t Giai tđoạn tnày tkết tthúc tnăm t2000. t  Giai tđoạn ttừ t2001-nay: t Tháng t3/2001, tHội tđồng tchuẩn tmực tkế ttoán tquốc ttế t(IASB) tđược tthành tlập thay tthế tcho tIASC. tTheo tcơ tcấu tnày, tIASB tcó t14 tthành tviên tvới tít tnhất t12 tthành t viên tlàm tviệc ttoàn tthời tgian tvà tđại tdiện tcho tcác tchâu tlục. t Mục ttiêu thoạt tđộng tcủa tIASB tso tvới tIASC tcó tthay tđổi tđáng tkể.

tIASB thoạt động tvới tmục tđích thình tthành tmột ttập thợp tcác tchuẩn tmực tbáo tcáo ttài tchính ttrên t toàn tthế tgiới, tdịch tvụ tkế ttoán tchất tlượng tcao tcho tnhà tđầu ttư tvà tcác tbên tliên tquan t trên tthị ttrường tvốn; tđồng tthời tthúc tđẩy tquá ttrình thội ttụ tchuẩn tmực tkế ttoán tquốc t gia tvà tchuẩn tmực tbáo tcáo ttài tchính tquốc ttế t(IASC tFoundation, t2010). t IASB tduy ttrì tcác tchuẩn tmực tkế ttoán tquốc ttế t(IAS) tcó thiệu tlực tđồng tthời tđánh giá tvà tchỉnh tsửa tlại, tban thành tvới ttên tchuẩn tmực tbáo tcáo ttài tchính tquốc ttế t(IFRS). t Bên tcạnh tđó, tIASB tban thành tchuẩn tmực tmới tvới ttên tgọi tchuẩn tmực tbáo tcáo ttài t chính tquốc ttế t(IFRS). tTrong thơn tmười tnăm, t20 tchuẩn tmực tbáo tcáo ttài tchính tquốc t tế tban thành tvà tsửa tđổi tbổ tsung.

t t Ngày t09/07/2009, tchuẩn tmực tbáo tcáo ttài tchính tcho tdoanh tnghiệp tnhỏ tvà tvừa (IFRS tfor tSMEs) tđã tđược tban thành tcho tdoanh tnghiệp tnhỏ tvà tvừa. tĐây tlà tbộ tyêu t cầu tkế ttoán tquốc ttế tđầu ttiên tđược tphát ttriển tđặc tbiệt tcho tcác tdoanh tnghiệp tnhỏ tvà t vừa t(SMEs). tNó tđã tđược tchuẩn tbị ttrên tnền ttảng tIFRS tnhưng tlà tmột tsản tphẩm tđộc t LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 12 lập ttách tbiệt tvới ttoàn tbộ tcác ttiêu tchuẩn tbáo tcáo ttài tchính tquốc ttế t(IFRS). tIFRS tcho t các tdoanh tnghiệp tnhỏ tvà tvừa tđơn tgiản tphản tánh tnhu tcầu tcủa tngười tsử tdụng tcác t báo tcáo ttài tchính tcủa tSME tvà tcác tcân tnhắc tvề tlợi tích tvề tchi tphí.

tSo tvới tIFRS tđầy t đủ, tnó tít tphức ttạp thơn. t IFRS tFramework tchính tthức tthông tqua ttháng t09/2010. tIFRS tFramework tcung cấp tcác tkhái tniệm tcơ tbản ttrong tviệc tlập tvà ttrình tbày tbáo tcáo ttài tchính tcho tngười tsử t dụng; thướng tdẫn tIASB ttrong tviệc txây tdựng tvà tphát ttriển tchuẩn tmực tbáo tcáo ttài t chính tquốc ttế ttrong ttương tlai; thướng tdẫn tgiải tquyết tcác tnội tdung tchuẩn tmực tđã t ban thành tvà tcác tvấn tđề tkhông tđược tđề tcập ttrong tIFRS. tNăm t2002, tHiệp tđịnh t Norwork tđược tký tkết, tđây tlà tthỏa tthuận tgiữa tIASB tvà tChuẩn tmực tkế ttoán ttài t chính tMỹ t(FASB) tđể tthúc tđẩy tphát ttriển tcác tchuẩn tmực tkế ttoán tchất tlượng tcao tvà t trình tbày tbáo tcáo ttài tchính ttrong tnước tvà tquốc ttế.

tNhiều tdự tán thội ttụ tbáo tcáo ttài t chính tđược ttiến thành tvà tchuẩn tmực tbáo tcáo ttài tchính tquốc ttế tđược tchấp tnhận t nhiều thơn ttại tthị ttrường tvốn ttrên tthế tgiới. t Điểm tcơ tbản tIFRS tlà tnguyên ttắc tgiá ttrị thợp tlý tđược tđề tcập tnhiều thơn. tChuẩn mực tlập tbáo tcáo ttài tchính thiện ttại t(IAS tvà tIFRS) tbao tgồm: txem tphụ tlục t2 t IASB tsẽ ttập ttrung tvào tcác tvấn tđề tcủa tIFRS tđầu ttiên tlà tgiải tquyết tvấn tđề ttrình bày ttrên tbáo tcáo ttài tchính tdẫn tđến tviệc tsửa tđổi tghi tnhận tdoanh tthu tthông tqua tviệc t phân ttích ttài tsản, tnợ tphải ttrả tthay tvì tphương tpháp tnhư thiện tnay ttập ttrung tvào tcác t nghiệp tvụ thoàn tthành tvà tdoanh tthu tđã tthu tđược ttiền. tPhương tpháp tnày tcó tảnh t hưởng tlớn tđến tthời tgian tghi tnhận tlợi tnhuận tdẫn tđến tviệc tghi tnhận tdoanh tthu ttheo t các tgiai tđoạn ttrong tchu ttrình tnghiệp tvụ.

tIASB txem txét tchuẩn tmực thợp tnhất tkinh t doanh, thợp tnhất tIFRS tvà tGAAP tMỹ. t Áp tdụng tIFRS tđã tmở tra tmột tthời tkỳ tmới tdo tlàm tthay tđổi tcách tthưc tghi tnhận, đo tlường, ttrình tbày tcác tkhoản tmục ttrên tbáo tcáo ttài tchính. tThị ttrường tchứng tkhoán t thế tgiới tchấp tnhận tIFRS tlà tchuẩn tmực tlập tbáo tcáo ttài tchính tcho tcác tcông tty tniêm t t yết. tDo tđó, tcó tthể tthấy tviệc táp tdụng tIFRS tkhông tchỉ tlàm ttăng tkhả tnăng tso tsánh thông ttin tcũng tnhư tchất tlượng tthông ttin tcung tcấp tcho tgiới tđầu ttư tmà tcòn tgiảm t thiểu tđược trủi tro tđầu ttư, tgiảm tthiểu tchi tphí tvốn tđồng tthời ttăng thiệu tquả tcủa tthị t LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 13 trường.

tBáo tcáo ttài tchính tđược tlập ttheo tIFRS tsẽ tminh tbạch thơn tvà tmang ttính tso t sánh tvà tdễ thiểu thơn tcho tngười tsử tdụng tbáo tcáo ttài tchính.2 tThực ttrạng táp tdụng tIFRS ttrên tthế tgiới Việc táp tdụng ttiêu tchuẩn tchung tvề tkế ttoán ttrong tphạm tvi ttoàn tcầu tlà tmột tthách thức tvô tcùng tto tlớn tbởi tsự thoạt tđộng tcủa tcác tdoanh tnghiệp ttrong tnhững tmôi t trường tchính ttrị, tkinh ttế, tvăn thóa tcó tnhiều tkhoảng tcách. tVì tđiều tnày tmà tviệc táp t dụng tIFRS tở tnhững tquốc tgia tkhác tnhau tcó tnhững tcách tkhác tnhau. tHiện tnay tcác t quốc tgia ttrên tthế tgiới táp tdụng tIFRS ttheo tmột ttrong tbốn tmô thình tsau: t (1) Áp tdụng t100% tIAS/IFRS, tkhông tsửa tđổi tvà tbổ tsung, tnếu tcó tchuẩn tmực tnào tkhông tthể táp tdụng tthì tquốc tgia tsẽ txây tdựng tchuẩn tmực triêng t(Nam tPhi, tThụy tSỹ, tMông tCổ,…); t (2) Áp tdụng t100% tIAS/IFRS, tnhưng tcó tthể tcó tphần tphụ tlục tđể tcó tthể tthêm thoặc tbớt tvào tmỗi tchuẩn tmực tmột tsố tphần tliên tquan tmuốn tsửa tđổi t(Singapore, tMalayxia,…); (3) Áp tdụng tcó tchọn tlọc tcác tnội tdung tcủa tCMKT, tcó tsửa tđổi, tbổ tsung tmột tsố tđiểm tcho tphù thợp tvới tđặc tđiểm tcủa tnền tkinh ttế tquốc tgia tđồng tthời tban thành tthêm thệ tthống tCMKT tquốc tgia t(Pháp, tĐức, tBỉ, tAnh,…); (4) Không táp tdụng tCMKT tquốc ttế t(Thái tLan, tTrung tQuốc, tBolivia,…). Kinh tnghiệm táp tdụng tIFRS tđược tmô ttả ttheo tcác tnhóm: Nhóm t1: tÁp tdụng tIFRS t100% Các tquốc tgia tnhóm tnày, tyêu tcầu tcác tDN tthực thiện tlập tBCTC ttuân tthủ thoàn toàn ttheo tIFRS tvà tkhông tthực thiện tsửa tđổi tIFRS.

tCác ttiêu tchuẩn tmới tcủa tIFRS tdo t IASB t ban t t hành tự t động t tcó thẩm t quyền t ttheo pháp t luật. t Tại tThụy tSĩ, tcác tcông tty tniêm tyết tvà ttổ tchức ttài tchính tcó tthể tsử tdụng tIFRS, tbộ tcác nguyên ttắc tkế ttoán tGAAP tcủa tThụy tSĩ, tcủa tMỹ thoặc tcác ttiêu tchuẩn tcủa tngân t hàng. t LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 14 Nhóm t2: tÁp tdụng t100% tIFRS, tnhưng tcó tthể tcó tphần tphụ tlục tđể tcó tthể tthêm hoặc tbớt tvào tmỗi tchuẩn tmực tmột tsố tphần tliên tquan tmuốn tsửa tđổi. t Tất tcả tcác tcông tty tđại tchúng tMalaysia, tbao tgồm tcác ttổ tchức ttài tchính tvà tcông ty tniêm tyết, tngoại ttrừ tcác tcông tty tthuộc tlĩnh tvực tnông tnghiệp tvà tbất tđộng tsản tnhất t định.

tTừ tkỳ tkế ttoán tbắt tđầu ttừ t1/1/2012, tđều tbắt tbuộc tphải táp tdụng tKhung ttiêu t chuẩn tBCTC tMalaysia t(MFRS), tbộ ttiêu tchuẩn tnày ttương tthích tvới tIFRS. tCác tcông t ty tnông tnghiệp tvà tbất tđộng tsản tđược tlựa tchọn, ttuân tthủ ttoàn tbộ tMFRS thoặc ttiếp t tục tsử tdụng tbộ ttiêu tchuẩn tcũ tcủa tMalaysia tcho tđến thết tniên tđộ t2016, ttừ t2017 tbuộc t phải ttuân tthủ tMFRS. tLý tdo tlà, tcác ttiêu tchuẩn tvề tnông tnghiệp tvà ttài tsản tsinh thọc t mới tđược tIASB thoàn tthành ttrong tnăm t2013, tMalaysia tcũng tđã tđưa tvào ttiêu tchuẩn t quốc tgia tnhư tlà tmột tphần tcủa tMFRS. tBáo tcáo tkiểm ttoán tđối tvới tcác tDN tở t Malaysia tthực thiện txem txét tphù thợp tvới tkhuôn tkhổ tcủa tMFRS, tkhông tbị tràng t buộc tbởi IFRS.