Luận văn Thạc sĩ UEH: Biến động giá dầu và Tỷ suất sinh lợi TTCK Việt Nam

Nghiên cứu tác động của biến động giá dầu đến tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán Việt Nam qua các bằng chứng thực nghiệm.

• Tác giả: Cao Thị Hà Phương
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Quốc Khanh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Biến động giá dầu và tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán: Bằng chứng thực nghiệm tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Bố cục của bài nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Thị trường chứng khoán – Vai trò của thị trường chứng khoán trong nền kinh tế
• 2.2. Lý thuyết định giá kinh doanh chênh lệch (APT)
• 2.3. Mối quan hệ giữa các biến vĩ mô và thị trường chứng khoán
• 2.3.1. Biến động giá dầu và thị trường chứng khoán
• 2.3.2. Lãi suất và thị trường chứng khoán
• 2.3.3. Chỉ số sản xuất công nghiệp và thị trường chứng khoán
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH THỰC NGHIỆM
• 4.1. Phân tích thông kê mô tả
• 4.2. Phân tích biến động giá dầu
• 4.3. Kiểm định tính dừng
• 4.4. Độ trễ tối đa mô hình VAR
• 4.5. Kiểm định nhân quả GRANGER
• 4.6. Kiểm định tính ổn định mô hình
• 4.7. Kết quả mô hình VAR
• 4.8. Hàm phản ứng xung (impulse response)
• 4.9. Biến động phương sai
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Những kết luận chính
• 5.2. Hạn chế của đề tài. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về biến động giá dầu và tỷ suất sinh lợi chứng khoán

Biến động giá dầu có ảnh hưởng sâu sắc đến nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt là tại Việt Nam. Nghiên cứu này nhằm làm rõ mối quan hệ giữa biến động giá dầu và tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Việc hiểu rõ mối liên hệ này không chỉ giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định chính xác mà còn hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách trong việc điều chỉnh các biện pháp kinh tế phù hợp.

1.1. Tầm quan trọng của dầu mỏ trong nền kinh tế Việt Nam

Dầu mỏ được xem là nguồn năng lượng chủ chốt, chiếm tỷ lệ lớn trong tổng năng lượng tiêu thụ. Việt Nam không chỉ là nước xuất khẩu dầu thô mà còn là nước nhập khẩu các sản phẩm dầu đã qua chế biến. Do đó, biến động giá dầu có tác động trực tiếp đến nền kinh tế và thị trường chứng khoán.

1.2. Mối quan hệ giữa giá dầu và thị trường chứng khoán

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng biến động giá dầu có thể ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán. Sự thay đổi trong giá dầu có thể dẫn đến sự thay đổi trong chi phí sản xuất, từ đó tác động đến lợi nhuận của các công ty niêm yết.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu biến động giá dầu

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về biến động giá dầu, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc xác định chính xác mối quan hệ giữa giá dầu và tỷ suất sinh lợi. Các yếu tố như lạm phát, lãi suất và tình hình kinh tế toàn cầu cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu.

2.1. Những yếu tố ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi

Ngoài biến động giá dầu, các yếu tố như lãi suất, chỉ số sản xuất công nghiệp cũng có thể tác động đến tỷ suất sinh lợi. Việc phân tích các yếu tố này là cần thiết để có cái nhìn toàn diện hơn về thị trường.

2.2. Khó khăn trong việc thu thập dữ liệu

Việc thu thập dữ liệu chính xác và đầy đủ về biến động giá dầu và thị trường chứng khoán là một thách thức lớn. Nhiều dữ liệu có thể không được công bố hoặc không đầy đủ, ảnh hưởng đến độ tin cậy của nghiên cứu.

III. Phương pháp nghiên cứu biến động giá dầu và tỷ suất sinh lợi

Nghiên cứu này sử dụng mô hình VAR để phân tích mối quan hệ giữa biến động giá dầu và tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Mô hình này cho phép đánh giá tác động của các yếu tố vĩ mô đến thị trường chứng khoán một cách chính xác.

3.1. Mô hình VAR trong phân tích

Mô hình VAR (Vector Autoregressive) cho phép phân tích mối quan hệ giữa nhiều biến số. Trong nghiên cứu này, mô hình sẽ được áp dụng để đo lường tác động của biến động giá dầu đến tỷ suất sinh lợi.

3.2. Dữ liệu và phương pháp thu thập

Dữ liệu được thu thập từ các nguồn đáng tin cậy, bao gồm các báo cáo tài chính và dữ liệu thị trường. Phương pháp phân tích định lượng sẽ được sử dụng để đảm bảo tính chính xác của kết quả.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của giá dầu

Kết quả nghiên cứu cho thấy biến động giá dầu có tác động đáng kể đến tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Mối quan hệ này có thể thay đổi theo thời gian và phụ thuộc vào các yếu tố kinh tế khác.

4.1. Phân tích kết quả thực nghiệm

Kết quả từ mô hình VAR cho thấy rằng biến động giá dầu có tác động ngược chiều đến tỷ suất sinh lợi trong ngắn hạn, nhưng có thể chuyển sang cùng chiều trong dài hạn.

4.2. So sánh với các nghiên cứu trước đây

Kết quả nghiên cứu này phù hợp với nhiều nghiên cứu trước đây, nhưng cũng chỉ ra rằng mức độ tác động có thể khác nhau tùy thuộc vào bối cảnh kinh tế cụ thể.

V. Kết luận và hướng nghiên cứu tương lai

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng biến động giá dầu có ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu để làm rõ hơn mối quan hệ này và tìm ra các yếu tố ảnh hưởng khác.

5.1. Những kết luận chính

Kết luận chính của nghiên cứu là biến động giá dầu có tác động đáng kể đến tỷ suất sinh lợi. Điều này có thể giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định tốt hơn trong việc đầu tư vào thị trường chứng khoán.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phân tích sâu hơn về các yếu tố vĩ mô khác ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi và mở rộng nghiên cứu sang các thị trường khác trong khu vực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Dầu mỏ là nguồn năng lượng chiếm khoảng 64% tổng năng lượng sử dụng toàn cầu, đóng vai trò thiết yếu trong nhiều ngành kinh tế như vận tải và sản xuất. Tại Việt Nam, mức tiêu thụ dầu tăng nhanh nhất khu vực, vượt cả Trung Quốc, đồng thời Việt Nam vừa là nước xuất khẩu dầu thô, vừa nhập khẩu các sản phẩm dầu đã qua chế biến. Biến động giá dầu thế giới ảnh hưởng trực tiếp đến nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt qua thị trường chứng khoán – một kênh phản ánh kỳ vọng và sức khỏe kinh tế. Giai đoạn nghiên cứu từ tháng 8/2000 đến tháng 7/2017 được lựa chọn nhằm khai thác dữ liệu đầy đủ và cập nhật nhất, với mục tiêu làm rõ mối quan hệ giữa biến động giá dầu và tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu tháng về giá dầu thế giới, tỷ suất sinh lợi chứng khoán VN-Index, lãi suất liên ngân hàng, chỉ số sản xuất công nghiệp và tỷ giá hối đoái. Qua đó, bài luận văn nhằm đo lường mức độ tác động của biến động giá dầu lên lợi nhuận thị trường chứng khoán Việt Nam, đồng thời so sánh ảnh hưởng của biến động giá dầu với các yếu tố vĩ mô khác. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ nhà đầu tư, doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách hiểu rõ hơn về tác động của biến động giá dầu đến thị trường tài chính trong bối cảnh nền kinh tế đang phát triển.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên lý thuyết định giá kinh doanh chênh lệch (APT) của Stephen Ross (1976), trong đó tỷ suất sinh lợi kỳ vọng của tài sản tài chính được xác định bởi các yếu tố kinh tế vĩ mô như GDP, lạm phát, lãi suất, và đặc biệt là giá dầu. Mô hình APT biểu diễn tỷ suất sinh lợi chứng khoán dưới dạng:

$$ R = \bar{R} + \beta_1 F_1 + \beta_2 F_2 + \cdots + \beta_n F_n + \varepsilon $$

trong đó $R$ là tỷ suất sinh lợi chứng khoán, $\bar{R}$ là tỷ suất sinh lợi kỳ vọng, $F_n$ là các nhân tố vĩ mô, và $\beta_n$ là hệ số nhạy cảm tương ứng. Giá dầu được xem là một trong những nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến dòng tiền và lợi nhuận kỳ vọng của doanh nghiệp, từ đó tác động đến giá cổ phiếu.

Ngoài ra, nghiên cứu cũng dựa trên các lý thuyết về mối quan hệ giữa biến động giá dầu và thị trường chứng khoán, lãi suất và chỉ số sản xuất công nghiệp (IPI). Lãi suất ảnh hưởng đến chi phí vốn và quyết định đầu tư, trong khi IPI phản ánh hoạt động kinh tế thực tế, ảnh hưởng đến lợi nhuận doanh nghiệp và giá cổ phiếu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu tháng từ tháng 8/2000 đến tháng 7/2017, gồm 204 quan sát, thu thập từ các nguồn uy tín như IMF, FED, EIA, Tổng cục Thống kê Việt Nam và Sàn chứng khoán Nhà nước. Các biến chính gồm tỷ suất sinh lợi chứng khoán VN-Index (đã điều chỉnh lạm phát), biến động giá dầu thế giới (tính theo mô hình GARCH(1,1)), lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn 1 tháng, chỉ số sản xuất công nghiệp (điều chỉnh yếu tố mùa vụ và lạm phát), và tỷ giá hối đoái.

Phương pháp phân tích chính là mô hình Vector Autoregressive (VAR) với độ trễ tối ưu là 5 tháng, được lựa chọn dựa trên các tiêu chí thống kê như AIC, SC và LR test. Trước khi xây dựng mô hình, các biến được kiểm định tính dừng bằng kiểm định Zivot-Andrews để tránh hồi quy giả mạo. Kiểm định nhân quả Granger được áp dụng để xác định mối quan hệ nhân quả giữa các biến. Ngoài ra, hàm phản ứng xung (Impulse Response Function - IRF) và phân rã phương sai (Variance Decomposition) được sử dụng để phân tích tác động của cú sốc giá dầu lên tỷ suất sinh lợi chứng khoán và các biến vĩ mô khác.

Phần mềm Eviews 8 và Stata 12 được sử dụng để xử lý dữ liệu và thực hiện các phân tích thống kê.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của biến động giá dầu đến tỷ suất sinh lợi chứng khoán Việt Nam: Kết quả mô hình VAR cho thấy biến động giá dầu thế giới có tác động đáng kể đến tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Cụ thể, trong 4 tháng đầu tiên sau cú sốc giá dầu, tác động là ngược chiều, tức giá dầu tăng làm giảm tỷ suất sinh lợi chứng khoán. Tuy nhiên, từ tháng thứ 5 đến tháng thứ 8, tác động chuyển sang cùng chiều và giảm dần trong các tháng tiếp theo.

2. So sánh ảnh hưởng với các yếu tố vĩ mô khác: Tỷ suất sinh lợi chứng khoán chịu ảnh hưởng của biến động giá dầu nhiều hơn so với chỉ số sản xuất công nghiệp (IPI). Lãi suất liên ngân hàng cũng có tác động ngược chiều đến tỷ suất sinh lợi chứng khoán trong tất cả các kỳ.

3. Mối quan hệ nhân quả: Kiểm định Granger cho thấy tồn tại mối quan hệ nhân quả hai chiều giữa biến động giá dầu và tỷ suất sinh lợi chứng khoán, cũng như giữa các biến vĩ mô khác trong mô hình.

4. Phân tích hàm phản ứng xung: Khi có cú sốc giá dầu, tỷ suất sinh lợi chứng khoán phản ứng ngược chiều trong 4 tháng đầu, sau đó phản ứng cùng chiều trong 4 tháng tiếp theo và giảm dần. Sản lượng công nghiệp ban đầu giảm nhẹ nhưng không ảnh hưởng lâu dài. Lãi suất phản ứng ngược chiều liên tục với cú sốc giá dầu.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của mối quan hệ ngược chiều ban đầu có thể do chi phí đầu vào tăng khi giá dầu tăng, làm giảm lợi nhuận doanh nghiệp và kỳ vọng lợi nhuận trên thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, tác động cùng chiều sau đó có thể phản ánh sự điều chỉnh của thị trường và kỳ vọng tích cực về tăng trưởng kinh tế hoặc lợi nhuận doanh nghiệp trong trung hạn.

So với các nghiên cứu quốc tế, kết quả này tương đồng với nghiên cứu của Sadorsky (1999) và Elena Maria Diaz (2016) khi phát hiện tác động ngược chiều của biến động giá dầu lên thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng tại Việt Nam có sự khác biệt do đặc thù là nước vừa xuất khẩu vừa nhập khẩu dầu, cùng với sự phát triển của thị trường chứng khoán còn non trẻ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ hàm phản ứng xung thể hiện sự thay đổi tỷ suất sinh lợi chứng khoán theo thời gian sau cú sốc giá dầu, cũng như bảng phân rã phương sai cho thấy tỷ lệ phần trăm biến động tỷ suất sinh lợi được giải thích bởi biến động giá dầu và các yếu tố khác.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường giám sát biến động giá dầu: Các cơ quan quản lý nên thiết lập hệ thống cảnh báo sớm biến động giá dầu để có chính sách ứng phó kịp thời, giảm thiểu tác động tiêu cực đến thị trường chứng khoán và nền kinh tế. Thời gian thực hiện: ngay lập tức; chủ thể: Bộ Công Thương, Ngân hàng Nhà nước.

2. Đa dạng hóa danh mục đầu tư: Nhà đầu tư và quỹ đầu tư nên cân nhắc đa dạng hóa danh mục để giảm rủi ro từ biến động giá dầu, đặc biệt trong các ngành nhạy cảm với giá dầu như vận tải, năng lượng. Thời gian: liên tục; chủ thể: nhà đầu tư cá nhân, tổ chức tài chính.

3. Phát triển thị trường tài chính phái sinh: Khuyến khích phát triển các sản phẩm phái sinh liên quan đến dầu mỏ để giúp nhà đầu tư phòng ngừa rủi ro biến động giá dầu. Thời gian: 1-3 năm; chủ thể: Sở Giao dịch Chứng khoán, các công ty chứng khoán.

4. Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp: Chính phủ cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong các ngành chịu ảnh hưởng lớn từ biến động giá dầu, như giảm thuế, hỗ trợ tín dụng để duy trì sản xuất và ổn định thị trường lao động. Thời gian: theo chu kỳ biến động giá dầu; chủ thể: Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà đầu tư chứng khoán: Giúp hiểu rõ tác động của biến động giá dầu đến lợi nhuận cổ phiếu, từ đó đưa ra quyết định đầu tư hợp lý, giảm thiểu rủi ro.

2. Doanh nghiệp ngành năng lượng và vận tải: Nắm bắt được ảnh hưởng của giá dầu đến chi phí và lợi nhuận, từ đó xây dựng chiến lược kinh doanh và quản lý rủi ro hiệu quả.

3. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách ổn định thị trường tài chính và ứng phó với biến động giá dầu.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên kinh tế: Là tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu tiếp theo về mối quan hệ giữa biến động giá dầu và thị trường tài chính tại các nước đang phát triển.

Câu hỏi thường gặp

1. Biến động giá dầu ảnh hưởng như thế nào đến thị trường chứng khoán Việt Nam?
   Biến động giá dầu tác động ngược chiều đến tỷ suất sinh lợi chứng khoán trong 4 tháng đầu, sau đó chuyển sang cùng chiều trong 4 tháng tiếp theo, phản ánh sự điều chỉnh của thị trường và kỳ vọng kinh tế.

2. Tại sao tỷ suất sinh lợi chứng khoán chịu ảnh hưởng của biến động giá dầu nhiều hơn chỉ số sản xuất công nghiệp?
   Thị trường chứng khoán phản ánh kỳ vọng tương lai và tâm lý nhà đầu tư, nên biến động giá dầu – một yếu tố vĩ mô quan trọng – có tác động nhanh và mạnh hơn so với chỉ số sản xuất công nghiệp phản ánh hoạt động kinh tế thực tế.

3. Mô hình VAR có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   Mô hình VAR cho phép phân tích mối quan hệ động giữa nhiều biến nội sinh, đồng thời đo lường tác động trễ và phản ứng của các biến với cú sốc, phù hợp với dữ liệu chuỗi thời gian và các biến kinh tế vĩ mô.

4. Làm thế nào để nhà đầu tư giảm thiểu rủi ro từ biến động giá dầu?
   Nhà đầu tư nên đa dạng hóa danh mục đầu tư, sử dụng các công cụ phái sinh để phòng ngừa rủi ro, và theo dõi sát sao các biến động giá dầu cũng như các yếu tố kinh tế vĩ mô khác.

5. Nghiên cứu này có thể áp dụng cho các quốc gia khác không?
   Mặc dù có thể tham khảo, nhưng đặc thù kinh tế và thị trường tài chính của mỗi quốc gia khác nhau, nên cần điều chỉnh mô hình và phân tích phù hợp với từng bối cảnh cụ thể.

Kết luận

• Biến động giá dầu thế giới có tác động đáng kể và phức tạp đến tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2000-2017.
• Tác động ban đầu là ngược chiều trong 4 tháng đầu, sau đó chuyển sang cùng chiều trong 4 tháng tiếp theo và giảm dần.
• Tỷ suất sinh lợi chứng khoán chịu ảnh hưởng của biến động giá dầu nhiều hơn so với chỉ số sản xuất công nghiệp và lãi suất.
• Mô hình VAR cùng các kiểm định nhân quả Granger và hàm phản ứng xung được áp dụng hiệu quả trong nghiên cứu này.
• Các kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho nhà đầu tư, doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách trong việc ứng phó với biến động giá dầu.

Cần mở rộng nghiên cứu với dữ liệu cập nhật hơn và xem xét các yếu tố vĩ mô khác để nâng cao độ chính xác và tính ứng dụng của mô hình. Các cơ quan quản lý nên xây dựng hệ thống cảnh báo sớm và chính sách hỗ trợ phù hợp nhằm ổn định thị trường tài chính trong bối cảnh biến động giá dầu toàn cầu ngày càng phức tạp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU Chương tổng quan nghiên cứu sẽ giới thiệu vấn đề và lý do nghiên cứu. Từ vấn đề nghiên cứu, tác giả xác định mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu. Trong chương này cũng cho thấy đối tượng và phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu cũng như kết cấu của bài luận văn. Giới thiệu Dầu mỏ cùng với các loại khí đốt được xem là “Vàng đen”, là nguồn năng lượng quan trọng bậc nhất chiếm 64% tổng năng lượng đang sử dụng toàn cầu cũng như đóng vai trò chủ chốt trong nền kinh tế thế giới, đặc biệt đối với một số ngành như vận tải, năng lượng, khai thác sử dụng dầu mỏ như một nguyên liệu không thể thay thế.

Cũng vì những lợi ích kinh tế mà không ít cuộc xung đột về chính trị, mâu thuẫn giữa các khu vực bắt nguồn từ các hoạt động cạnh tranh sản xuất kinh doanh trong lĩnh vực dầu mỏ. Thực tế, giá cổ phiếu của các công ty kinh doanh sản xuất dầu mỏ thường biến động mạnh và phụ thuộc nhiều vào tình hình thăm dò khai thác công ty. Lợi dụng điều này, nhiều thông tin không đúng sự thật được tung ra làm điêu đứng những nhà đầu tư chứng khoán trên lĩnh vực này, thậm chí làm khuynh đảo cả chính sách của các quốc gia. Bên cạnh đó, hai cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973-1974 và 2005-2006 khiến cho nền kinh tế toàn cầu đi vào suy thoái đã minh chứng cho tầm quan trọng của dầu mỏ không chỉ trong đời sống xã hội, chính trị mà còn trong kinh tế tài chính.

Chính vì điều này, hàng loạt bài nghiên cứu nhằm nắm bắt được hậu quả của việc thay đổi giá dầu lần lượt xuất hiện. Nghiên cứu của Hamiton 1983, 2011; Cunado và Perez de Gracia 2003, 2005; Herrera và cộng sự, 2011; Jo, 2014 đã chỉ ra rằng hoạt động kinh tế chịu nhiều ảnh hưởng tiêu cực từ những cú sốc giá dầu. Bên cạnh đó, độ bất ổn giá dầu hay cú sốc giá dầu còn ảnh hưởng tới thị trường tài chính, chứng khoán qua nghiên cứu của Sadorky, 1999; Jones và Kaul, 1996; Cunado và Perez de Gracia, 2013. Bằng mô hình VAR, Jo (2014) đã tìm thấy tác động ngược chiều của cú sốc giá dầu lên sản lượng công nghiệp thế giới.

Bên cạnh đó, Older và Serletis 2010 sử dụng mô hình vector tự điều chỉnh tổng quát với điều kiện phương LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 sai thay đổi GARCH để xem xét ảnh hưởng của độ bất ổn giá dầu tới kinh tế vĩ mô, đã kết luận rằng có một phản ứng tiêu cực trong các biến đầu tư, tổng sản lượng và tiêu dùng. Với sự phát triển của một số ngành công nghiệp cũng như nhu cầu đi lại gia tăng, có thể nói xăng dầu đóng một vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Trong một nghiên cứu của ngân hàng ANZ, Việt Nam được đánh giá là quốc gia có mức tiêu thụ dầu tăng nhanh nhất trong khu vực, vượt qua cả Trung Quốc. Bên cạnh đó Việt Nam vừa là nước xuất khẩu dầu thô, vừa là nước nhập khẩu các sản phẩm dầu đã qua xử lý.

Do đó giá cả trong nước chịu ảnh hưởng rất lớn của biến động giá trên thị trường thế giới và vai trò của dầu mỏ càng trở nên quan trọng hơn nữa trước định hướng trở thành nước công nghiệp vào năm 2020 của Việt Nam.1 Mức tiêu thụ dầu của một số nước trong khu vực (Nguồn: Ngân hàng ANZ) Giá dầu thế giới tác động trực tiếp và gián tiếp đến hoạt động kinh tế Việt Nam thể hiện qua thị trường chứng khoán. Mối quan hệ này đã thôi thúc nhiều nhà nghiên cứu tìm hiểu xem xét liệu giá dầu thế giới có tác động đến tỷ suất sinh lợi trên thị LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 trường chứng khoán của Việt Nam hay không và mức độ tác động là như thế nào. Theo Bùi Văn Vinh (2011) thì giá dầu thế giới, trong ngắn hạn, được coi là nguyên nhân giải thích cho sự biến động chỉ số chứng khoán Việt Nam. Nghiên cứu của Đỗ Ngọc Anh (2011) chứng minh giữa giá dầu thô và chỉ số VN Index có mối tương quan trong dài hạn nhưng khá yếu.

Nghiên cứu của Nguyễn Thị Liên Hoa (2012) chỉ ra mối quan hệ cùng chiều giữa sản lượng công nghiệp Việt Nam và giá dầu. Hay nghiên cứu của Võ Thị Thảo Nguyên (2014) cho rằng chỉ số VN Index có mối tương quan ngược chiều với giá dầu, chỉ số sản xuất công nghiệp của Việt Nam và chỉ số giá tiêu dùng của Việt Nam. Tuy nhiên, tại Việt Nam vẫn còn ít nghiên cứu ở khía cạnh biến động giá dầu thế giới có tác động như thế nào đến tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán. Vì vậy, bằng việc kế thừa kết quả nghiên cứu về sự tác động của giá dầu lên tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán và dựa trên nền tảng của bài nghiên cứu “Oil price volatility and stock returns in the G7 economics” của Elena Maria Diaz và cộng sự (2016), tác giả chọn đề tài “Biến động giá dầu và tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán: Bằng chứng thực nghiệm tại Việt Nam” để đo lường mức độ tác động của cú sốc giá dầu lên lợi nhuận thị trường chứng khoán Việt Nam, góp phần bổ sung tài liệu nghiên cứu thực nghiệm cho vấn đề này ở một quốc gia đang phát triển như Việt Nam.

Mục tiêu nghiên cứu Nghiên cứu được thực hiện với mục tiêu làm rõ mối quan hệ giữa biến động giá dầu thế giới và tỷ suất sinh lợi chứng khoán tại Việt Nam. Từ đó, đo lường mức độ tác động của biến động giá dầu thế giới lên lợi nhuận thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn từ tháng 8 năm 2000 đến tháng 7 năm 2017. Câu hỏi nghiên cứu Bài nghiên cứu sẽ giải quyết các câu hỏi nghiên cứu sau đây:  Biến động giá dầu thế giới có tác động tới tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán Việt Nam hay không? Nếu có, thì tác động cùng chiều hay ngược chiều? LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4  Biến động giá dầu đóng vai trò nhiều hay ít tới tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán Việt Nam? So sánh với các yếu tố vĩ mô khác? 1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: biến động giá dầu, tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán Việt Nam, mối quan hệ giữa biến động giá dầu và tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán.

Phạm vi nghiên cứu: Tác giả nghiên cứu trong giai đoạn từ tháng 8 năm 2000 tới tháng 7 năm 2017 tại quốc gia Việt Nam. Phương pháp nghiên cứu Bài nghiên cứu kết hợp phương pháp định tính và định lượng. Phần đầu tiên tác giả sử dụng phương pháp tổng hợp, hệ thống, so sánh đối chiếu các nghiên cứu trước đây liên quan đến mối quan hệ giữa biến động giá dầu và tỷ suất sinh lợi giá chứng khoán. Phần tiếp theo tác giả tiếp cận bằng phương pháp định lượng nhằm đóng góp bằng chứng thực nghiệm tại Việt Nam.

Với mục tiêu trả lời câu hỏi nghiên cứu, tác giả sử dụng mô hình vector tự hồi quy VAR để đo lường mối tương quan giữa biến động giá dầu thế giới và tỷ suất sinh lợi chứng khoán Việt Nam. Đề tài dùng các biến nghiên cứu: Lãi suất R, hoạt động kinh tế đo lường bằng chỉ số tăng trưởng công nghiệp IPI, tỷ suất sinh lợi chứng khoán SR và biến động giá dầu thế giới Oil_volatality. Tác giả áp dụng các mô hình nghiên cứu của các tác giả Sadorsky (1999), Park và Ratti (2008), Ono (2011) và Elena Maria và cộng sự (2016). Công cụ phân tích định lượng được sử dụng trong bài nghiên cứu là Eviews 8, Stata 12 vì các phần mềm cung cấp đủ công cụ cho tác giả thực hiện định lượng.

Bố cục của bài nghiên cứu Luận văn được trình bày theo thứ tự như sau: danh mục các từ viết tắt, danh mục các bảng biểu, hình vẽ, tóm tắt, nội dung chính, tài liệu tham khảo và phụ lục. Phần còn lại của bài nghiên cứu được tác giả sắp xếp như sau: Phần 1: Tổng quan đề tài nghiên cứu LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 Phần 2: Cơ sở lý thuyết và tổng quan các nghiên cứu trước đây về mối liên hệ giữa biến động giá dầu và tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Phần 3: Trình bày dữ liệu nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu Phần 4: Trình bày và thảo luận kết quả nghiên cứu thực nghiệm Phần 5: Kết luận LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY Trong chương này, tác giả trình bày những lý thuyết nền tảng cho vấn đề nghiên cứu của bài luận văn. Bên cạnh đó, các nghiên cứu thực nghiệm trước đây liên quan đến vấn đề nghiên cứu cũng được tác giả nêu ra.

Thị trường chứng khoán – Vai trò của thị trường chứng khoán trong nền kinh tế Thị trường chứng khoán là nơi diễn ra các hoạt động giao dịch mua bán các loại chứng khoán (cổ phiếu, trái phiếu và một số công cụ tài chính khác có thời hạn trên 1 năm). Việc mua bán được tiến hành ở hai thị trường sơ cấp và thứ cấp, do vậy thị trường chứng khoán là nơi chứng khoán được phát hành và trao đổi. Thị trường sơ cấp: người mua mua được chứng khoán lần đầu từ những người phát hành. Thị trường thứ cấp: nơi diễn ra sự mua đi bán lại các chứng khoán đã được phát hành ở thị trường sơ cấp.

Thị trường chứng khoán có vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc gia. Thứ nhất, vai trò huy động vốn đầu tư cho kinh tế quốc gia, thông qua việc đưa các nguồn tiền nhàn rỗi, ứ đọng, không có khả năng sinh lời tham gia vào quy trình sản xuất, kinh doanh qua đó góp phần phát triển kinh tế, gia tăng việc làm giải quyết thất nghiệp. Bên cạnh đó, nhờ thị trường chứng khoán, phát hành cổ phiếu và trái phiếu ra thị trường trong nước và quốc tế để thu hút thêm ngoại tệ, trong khi không chịu ràng buộc của điều kiện các nhà đầu tư nước ngoài. Thứ hai, tạo ra môi trường đầu tư cho các chủ thể, với các cơ hội đầu tư phong phú.

Các sản phẩm chứng khoán đa dạng về tính chất, độ rủi ro và thời hạn, phù hợp cho nhiều đối tượng nhiều chủ thể tham gia thị trường. Ở các quốc gia phát triển như LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 Mỹ, Canada, Anh…. mô hình Quỹ đầu tư phát triển cao và phổ biến.