Luận văn thạc sĩ tội trộm cắp tài sản theo pháp luật hình sự việt nam từ thực tiễn huyện sơn tây tỉnh quảng ngãi

Luận văn thạc sĩ về tội trộm cắp tài sản tại Việt Nam, nghiên cứu thực tiễn từ huyện Sơn Tây, tỉnh Quảng Ngãi. Phân tích pháp luật và thực tiễn xét xử.

• Tác giả: Nguyễn Bá Vinh
• Người hướng dẫn: PGS. Hồ Sỹ Sơn
• Trường học: Học Viện Khoa Học Xã Hội
• Chuyên ngành: Luật Hình sự và Tố tụng Hình sự
• Đề tài: Tội Trộm Cắp Tài Sản Theo Pháp Luật Hình Sự Việt Nam Từ Thực Tiễn Huyện Sơn Tây, Tỉnh Quảng Ngãi
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Luận Văn Tội Trộm Cắp Tài Sản Sơn Tây

Luận văn thạc sĩ này tập trung nghiên cứu về tội trộm cắp tài sản theo pháp luật hình sự Việt Nam, đặc biệt từ thực tiễn xét xử tại huyện Sơn Tây, tỉnh Quảng Ngãi. Đề tài này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh tình hình tội phạm trộm cắp ngày càng diễn biến phức tạp, gây ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội. Nghiên cứu này không chỉ làm rõ các vấn đề lý luận mà còn đi sâu vào phân tích thực tiễn, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa và đấu tranh với tội phạm trộm cắp trên địa bàn huyện Sơn Tây. Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học pháp lý để phân tích, đánh giá và đưa ra các kiến nghị cụ thể, góp phần vào việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật trong thực tiễn.

1.1. Tính Cấp Thiết Nghiên Cứu Tội Trộm Cắp ở Sơn Tây

Huyện Sơn Tây, một huyện miền núi của tỉnh Quảng Ngãi, có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Mặc dù đời sống người dân đã được nâng cao nhờ sự đầu tư của Đảng và Nhà nước, tình hình tội phạm trộm cắp tài sản lại có xu hướng gia tăng. Theo thống kê, trước đây tội trộm cắp hầu như không xảy ra, nhưng hiện nay đã trở nên phổ biến và táo bạo hơn. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nghiên cứu, đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp phù hợp. Theo tài liệu gốc, 'Những năm đầu mới tách huyện (từ 1994 đến) Tội trộm cắp là không xảy ra, tình hình trật tự trị an tương đối ổn định'. Sự thay đổi này đòi hỏi sự quan tâm đặc biệt.

1.2. Mục Tiêu và Phạm Vi Nghiên Cứu Luận Văn Thạc Sĩ

Mục tiêu chính của luận văn là phân tích các vấn đề lý luận, quy định của pháp luật hình sự Việt Nam và thực tiễn áp dụng pháp luật về tội trộm cắp tài sản tại huyện Sơn Tây. Từ đó, đề xuất các giải pháp nhằm đảm bảo áp dụng đúng pháp luật đối với tội phạm trộm cắp. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quan điểm khoa học pháp lý, quy định của pháp luật hình sự qua các thời kỳ và thực tiễn xét xử tại Tòa án nhân dân huyện Sơn Tây từ năm 2013 đến 2018. Luận văn cũng giới hạn trong việc nghiên cứu định tội danh và quyết định hình phạt.

II. Khái Niệm Yếu Tố Cấu Thành Tội Trộm Cắp Tài Sản

Để hiểu rõ về tội trộm cắp tài sản, cần phải làm rõ khái niệm và các yếu tố cấu thành tội phạm. Tội trộm cắp tài sản là hành vi lén lút chiếm đoạt trái phép tài sản đang do người khác quản lý, được quy định trong Bộ luật Hình sự và bị xử lý hình sự. Các yếu tố cấu thành bao gồm: khách thể, mặt khách quan, chủ thể và mặt chủ quan của tội phạm. Việc xác định chính xác các yếu tố này là cơ sở quan trọng để định tội danh và quyết định hình phạt một cách đúng đắn, đảm bảo tính công bằng và nghiêm minh của pháp luật. Theo tài liệu gốc, 'Tội trộm cắp tài sản là hành vi lén lút chiếm đoạt trái phép tài sản đang do người khác quản lý được quy định trong Bộ luật hình sự và bị xử lý hình sự'.

2.1. Khách Thể và Đối Tượng Tác Động Của Tội Trộm Cắp

Khách thể của tội trộm cắp tài sản là quyền sở hữu tài sản của người khác, được pháp luật hình sự bảo vệ. Đối tượng tác động là tài sản, bao gồm vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản. Tuy nhiên, không phải tất cả các loại tài sản đều là đối tượng của tội trộm cắp. Tài sản phải thể hiện dưới dạng tiền hoặc đồ vật cụ thể có trị giá và giá trị sử dụng. Quyền tài sản và bất động sản không thể là đối tượng của tội trộm cắp. Quyền sở hữu tài sản phải là tài sản hợp pháp. Đối với những tài sản không hợp pháp thì hành vi chiếm đoạt những tài sản đó không phải là tội trộm cắp tài sản.

2.2. Mặt Khách Quan Hành Vi Chiếm Đoạt Lén Lút Tài Sản

Mặt khách quan của tội trộm cắp tài sản thể hiện ở hành vi chiếm đoạt tài sản của người khác một cách lén lút, bí mật. Tính chất lén lút, bí mật là dấu hiệu cơ bản để phân biệt tội trộm cắp với các tội chiếm đoạt tài sản khác. Người phạm tội thường lợi dụng sơ hở, mất cảnh giác của người quản lý tài sản hoặc hoàn cảnh khách quan để thực hiện hành vi chiếm đoạt. Hậu quả của tội trộm cắp là gây thiệt hại về vật chất hoặc tinh thần cho chủ sở hữu tài sản. Theo quy định của Bộ luật Hình sự, trị giá tài sản bị chiếm đoạt phải từ 2.000.000 đồng trở lên mới cấu thành tội phạm.

III. Thực Tiễn Áp Dụng Luật Về Tội Trộm Cắp ở Sơn Tây

Chương này đi sâu vào phân tích thực tiễn áp dụng pháp luật về tội trộm cắp tài sản tại huyện Sơn Tây, tỉnh Quảng Ngãi. Nội dung bao gồm: khái quát tình hình xét xử tội trộm cắp, định tội danh, quyết định hình phạt và những khó khăn, vướng mắc trong quá trình áp dụng pháp luật. Việc đánh giá thực tiễn này giúp nhận diện những bất cập và hạn chế, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật và đảm bảo tính công bằng, khách quan trong xét xử tội phạm.

3.1. Tình Hình Xét Xử Tội Trộm Cắp 2013 2018 tại Sơn Tây

Giai đoạn 2013-2018 chứng kiến sự biến động về tình hình xét xử tội trộm cắp tài sản tại huyện Sơn Tây. Cần có số liệu thống kê cụ thể về số lượng vụ án, loại tài sản bị trộm cắp, đối tượng phạm tội và hình phạt áp dụng để đánh giá đầy đủ. Phân tích này giúp nhận diện xu hướng, đặc điểm của tội phạm trộm cắp trên địa bàn, từ đó có cơ sở để đề xuất các biện pháp phòng ngừa và đấu tranh hiệu quả hơn. Cần xem xét các yếu tố kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến tình hình tội phạm.

3.2. Vướng Mắc Trong Định Tội Danh và Quyết Định Hình Phạt

Quá trình định tội danh và quyết định hình phạt đối với tội trộm cắp tài sản tại huyện Sơn Tây có thể gặp phải những khó khăn, vướng mắc nhất định. Chẳng hạn, việc xác định giá trị tài sản bị trộm cắp, phân biệt tội trộm cắp với các tội chiếm đoạt tài sản khác, áp dụng các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Cần phân tích cụ thể các trường hợp cụ thể để làm rõ những vướng mắc này và đề xuất giải pháp khắc phục. Hơn nữa theo qui định của BLHS năm 2015, được sửa đổi bổ sung năm 2017, tội trộm cắp có một số qui định mới chưa được giải thích kịp thời dẫn đến việc áp dụng chưa thống nhất.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Áp Dụng Luật Về Trộm Cắp

Để nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật hình sự về tội trộm cắp tài sản tại huyện Sơn Tây, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này phải dựa trên cơ sở phân tích thực tiễn, đánh giá những khó khăn, vướng mắc và phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương. Nội dung bao gồm: nâng cao nhận thức pháp luật, tăng cường công tác phòng ngừa, hoàn thiện quy trình điều tra, truy tố, xét xử và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng.

4.1. Tăng Cường Tuyên Truyền Nâng Cao Nhận Thức Pháp Luật

Một trong những giải pháp quan trọng là tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về tội trộm cắp tài sản cho người dân. Cần đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, sử dụng các phương tiện truyền thông phù hợp với đặc điểm của địa phương. Nâng cao nhận thức pháp luật giúp người dân hiểu rõ về hành vi trộm cắp, hậu quả của nó và cách phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm.

4.2. Hoàn Thiện Quy Trình Điều Tra Truy Tố Xét Xử

Cần hoàn thiện quy trình điều tra, truy tố, xét xử tội trộm cắp tài sản để đảm bảo tính khách quan, chính xác và kịp thời. Tăng cường năng lực cho đội ngũ cán bộ điều tra, kiểm sát, xét xử, đảm bảo họ nắm vững các quy định của pháp luật và có kỹ năng nghiệp vụ tốt. Áp dụng các biện pháp nghiệp vụ hiện đại để nâng cao hiệu quả điều tra, thu thập chứng cứ. Đảm bảo quyền của người bị buộc tội và người bị hại trong quá trình tố tụng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ TỘI TRỘM CẮP TÀI SẢN 1. Khái niệm và dấu hiệu pháp lý đặc trưng của tội trộm cắp tài sản 1. Khái niệm tội trộm cắp tài sản Hiện nay trong BLHS Việt Nam không quy định khái niệm tội trộm cắp tài sản là gì. Nhưng để hiểu được khái niệm tội trộm cắp tài sản là gì thì chúng ta phải phân tích và hiểu được cụm từ “ trộm cắp tài sản là gì”.

Sau đó mới phân tích khái niệm “tội trộm cắp tài sản là gì”. Trộm cắp là một hành vi mà khi nói đến mọi người đều hiểu, còn được gọi là ăn cắp, hay ăn trộm. Là một hành vi của một người hay nhóm người lén lút, bí mật chiếm đoạt một vật gì đó của người khác. Đối tượng tác động có thể là đồ vật hay không phải là vật như thông tin, dịch vụ.

ví dụ là tiền, vàng, là các công cụ phương tiện thì có thể gọi là trộm cắp tài sản; nếu đối tượng không phải là tài sản như thông tin thì gọi là trộm thông tin (tin tặc),.Trộm cắp tài sản thì đối tượng của hành vi trộm cắp phải là “Tài sản”. Theo từ điển pháp luật hình sự: “Trộm cắp tài sản” là hành vi lén lút chiếm đoạt tài sản của người khác quản lý [23, tr. Chiếm đoạt, theo từ điển tiếng việt thì được hiểu là một động từ lấy của người khác làm của mình, thủ đoạn có thể bằng vũ lực, quyền thế, hoặc thủ đoạn khác. Có thể hiểu là sự tước đoạt quyền sở hữu của người khác làm của mình.

Lén lút không phải là hành vi mà là thể hiện ý thức chủ quan của người thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản, là cách thức, thủ đoạn thực hiện hành vi 6 chiếm đoạt. Có thể nói một cách khác: trộm cắp tài sản là hành vi chiếm đoạt tài sản của người khác một cách lén lút. Trộm cắp tài sản là hành vi nguy hiểm cho xã hội, nó trực tiếp xâm hại đến quan hệ sở hữu về tài sản giữa người với người trong xã hội. Tác hại của nó ảnh hưởng không nhỏ đến tình tình trật tự trị an, kinh tế xã hội.

Tùy theo tính chất nguy hiểm của mỗi hành vi trộm cắp cụ thể và từng thời kỳ phát triển, mà các quốc gia trên thế giới quy định là tội phạm cần phải bị trừng trị và loại bỏ ra khỏi đời sống xã hội. Như vậy “ tội trộm cắp tài sản” là gì. Từ những phân tích trên tác giả có Khái niệm tội trộm cắp tài sản như sau: “Tội trộm cắp tài sản là hành vi lén lút chiếm đoạt trái phép tài sản đang do người khác quản lý được quy định trong Bộ luật hình sự và bị xử lý hình sự”. Bộ luật hình sự hiện hành quy định xử lý về tội trộm cắp tài sản tại điều 173.

Các dấu hiệu pháp lý của tội trộm cắp tài sản 1. Khách thể của tội trộm cắp tài sản - Khách thể của tội phạm là những quan hệ xã hội được Luật hình sự bảo vệ và bị tội phạm xâm hại [37, tr. Tội phạm trộm cắp tài sản chủ yếu xâm hại đến quyền sở hữu về tài sản của người khác và làm ảnh hưởng xấu đến tình hình trật tự, trị an xã hội. Điều luật quy định: “ Người nào trộm cắp tài sản của người khác…” ở đây điều luật đã thể hiện quan hệ sở hữu về tài sản giữa người và người.

Quyền sở hữu về tài sản đã được Hiến pháp quy định tại điều 32 “quyền sở hữu tư nhân… được nhà nước bảo hộ” và được luật hình sự bảo vệ. Như vậy khách thể của tội trộm cắp tài sản là: Quyền sở hữu tài sản của người khác, đây là khách thể trực tiếp và trật tự an toàn xã hội là khách thể gián tiếp. Quyền sở hữu của người khác được hiểu là không phải của chính mình, bao gồm sở hữu của Nhà nước, cơ quan, tổ chức, cá nhân. Nhưng nếu 7 giao cho người khác quản lý mà sau đó lén lút đến chiếm đoạt thì có thể là phạm tội trộm cắp tài sản.

Quyền sở hữu tài sản phải là tài sản hợp pháp. Đối với những tài sản không hợp pháp thì hành vi chiếm đoạt những tài sản đó không phải là tội trộm cắp tài sản. Trên thực tế những trường hợp trộm cắp tài sản đang do người khác quản lý một cách bất hợp pháp( ví dụ: tài sản phạm tội mà có) vẫn có quan điểm cho là phạm tội trộm cắp. Đây là vấn đề đang tranh cải cần có sự giải thích áp dụng thống nhất.

Quyền sở hữu tài sản bao gồm các quyền: Quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt tài sản của chủ sở hữu theo quy định của pháp luật. [2, điều 158] Nhưng nếu một hành vi chỉ xâm phạm đến một trong ba quyền trên của chủ sở hữu, thì không phải là hành vi trộm cắp tài sản. Bởi bản thân từ trộm cắp tài sản đã được khái niệm và hiểu là hành vi chiếm đoạt tài sản, tức là tước đoạt cả ba quyền trên của chủ sở hữu. Để xâm phạm quyền sở hữu tài sản trong tội trộm cắp thì kẻ phạm tội phải chiếm đoạt một tài sản nào đó.

Tài sản nói ở tội trộm cắp là một khái niệm chung, theo quy định của BLDS hiện hành tại điều 105 : “Tài sản là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản; tài sản bao gồm bất động sản và động sản” [2, tr. Nhưng không phải tất cả các loại tài sản quy định tại điều 105 BLDS đều là đối tượng của tội trộm cắp. Tài sản của tội trộm cắp phải thể hiện dưới dạng tiền hay đồ vật cụ thể có trị giá và giá trị sử dụng. Quyền tài sản, bất động sản không thể là đối tượng của tội trộm cắp.

Quyền tài sản không phải là vật cụ thể nên người khác không thể cầm nắm được và bất động sản thì không di chuyển dễ dàng được nên không thể lén lút chiếm đoạt, muốn chiếm đoạt thì phải dùng thủ đoạn khác. Hay nói cách khác hành vi chiếm đoạt quyền sở hữu hay bất động sản không phải là tội trộm cắp, mà là một loại tội chiếm đoạt khác. Mặt khác cũng có một số loại tài sản có tính chất đặc biệt 8 nếu trộm cắp thì sẽ không xử lý về hành vi trộm cắp, ví dụ như vũ khí, ma túy, đất đai, … Đối với những tài sản là di vật, cổ vật, được quy định tại điểm đ khoản 1 điều 173 đây là qui định mới cần được hiểu một cách thống nhất, có thể hiểu đó là vật mà có trị giá không lớn nhưng xét về giá trị tinh thần, giá trị văn hóa thì vô giá đối với chủ sở hữu. Theo quy định tại điều 4 Luật di sản văn hóa thì: “ Di vật là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học”; “ Cổ vật là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hóa, khoa học, có từ trăm tuổi trở lên.

Nhưng hiện nay các căn cứ để xác định di vật, cổ vật chưa được hướng dẫn cụ thể. Mặt khách quan của tội trộm cắp tài sản Mặt khách quan của tội phạm là những biểu hiện bên ngoài của tội phạm bao gồm: Hành vi khách quan, hậu quả nguy hiểm cho xã hội của tội phạm và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả [37, tr. Đồng thời cả các biểu hiện bên ngoài khác của tội phạm như công cụ, phương tiện phạm tội, thời gian, địa điểm,… Hành vi khách quan là hành vi nguy hiểm cho xã hội mà người thực hiện tội phạm thực hiện. Hành vi khách quan bị điều kiển chí phối bởi ý chí, nhận thức của người thực hiện hành vi và thể hiện bằng hành động hoặc không hành động.

Bản chất của trộm cắp là hành vi chiếm đoạt tài sản của người khác một cách lén lút, bí mật, cho nên hành vi khách quan là hành động chiếm đoạt tài sản. “ Do đặc điểm của tội trộm cắp tài sản, nên người phạm tội chỉ có một hành vi khách quan duy nhất là “chiếm đoạt”, nhưng chiếm đoạt bằng hình thức lén lút, với thủ đoạn lợi dụng sơ hở, mất cảnh giác của người quản lý tài sản, không trông coi cẩn thận hoặc lợi dụng vào hoàn cảnh khách quan khác như chen lấn, xô đẩy nhằm tiếp cận tài sản để thực hiện hành vi chiếm đoạt mà người quản lý tài sản không biết” [14, tr. 9 Việc lén lút bí mật là nhằm mục đích che giấu hành vi chiếm đoạt tài sản của người phạm tội. Đây là dấu hiệu cơ bản và duy nhất để phân biệt tội trộm cắp tài sản với những tội chiếm đoạt khác.

Sự lén lút, bí mật không phải là hành vi, mà là tính chất của hành vi chiếm đoạt trong tội trộm cắp tài sản, cũng là ý thức chủ quan của người phạm tội, người phạm tội muốn che giấu hành vi phạm tội của mình, không muốn chủ tài sản hay người quản lý tài sản biết hành vi chiếm đoạt của mình. Thực tế cho thấy, khi người phạm tội thực hiện hành vi trộm cắp tài sản, có thể thực hiện bằng nhiều thủ đoạn khác nhau để che giấu hành vi như: Che giấu toàn bộ hành vi (lén lút khách quan); ví dụ: Lợi dụng đêm tối lúc mọi người ngủ say, lẻn vào chiếm đoạt tài sản; hoặc che giấu một phần hành vi, hoặc che giấu tính chất của hành vi nhưng lại công khai với những người khác (lén lút chủ quan); ví dụ: Lợi dụng chủ nhà đi vắng, kẻ phạm tội công khai đến cẩu những cây kiểng có giá trị mà những người hàng xóm đều thấy. Tài sản mà người thực hiện hành vi trộm cắp phải là tài sản đang nằm trong sự quản lý của chủ sở hữu hoặc người có trách nhiệm quản lý. Những tài sản đã thoát khỏi sự quản lý của chủ sở hữu hoặc người có trách nhiệm quản lý thì người chiếm đoạt những tài sản đó không phải là tội trộm cắp.

Ví dụ: các trường hợp chiếm giữ tài sản bị thất lạc. Về hậu quả trong tội trộm cắp. Để chiếm đoạt được tài sản, người phạm tội trộm cắp tài sản phải tác động đến tài sản của chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp tài sản. Tức là đã lấy đi một loại tài sản nào đó, gây thiệt hại cho chủ sở hữu về giá trị vật chất hoặc tinh thần nhất định.

Đồng thời thiệt hại này phải là đáng kể, theo BLHS hiện hành quy định thì, trị giá tài sản bị chiếm đoạt phải từ 2.