Luận văn thạc sĩ về tổ chức hệ thống tòa án quân sự ở Việt Nam hiện nay

Luận văn thạc sĩ phân tích tổ chức hệ thống tòa án quân sự tại Việt Nam, nêu rõ thực trạng và đề xuất giải pháp cải cách hiệu quả.

• Tác giả: Chu Thành Công
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Thuận
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
• Đề tài: Quản Lý Nhà Nước Về Đào Tạo Các Chức Danh Tư Pháp: Thực Tiễn Từ Học Viện Tư Pháp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐÀO TẠO CÁC CHỨC DANH TƯ PHÁP
• 1.1. Một số khái niệm về quản lý nhà nước
• 1.2. Nội dung, hình thức, biện pháp quản lý nhà nước về đào tạo các chức danh tư pháp
• 2. Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐÀO TẠO CÁC CHỨC DANH TƯ PHÁP TẠI HỌC VIỆN TƯ PHÁP
• 2.1. Vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của Học viện Tư pháp
• 2.2. Thực trạng đào tạo các chức danh tư pháp
• 2.3. Thực trạng quản lý nhà nước về đào tạo các chức danh tư pháp
• 3. Chương 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐÀO TẠO CÁC CHỨC DANH TƯ PHÁP
• 3.1. Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đào tạo các chức danh tư pháp
• 3.2. Các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đào tạo các chức danh tư pháp
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Quản Lý Nhà Nước Về Đào Tạo Chức Danh Tư Pháp

Quản lý nhà nước về đào tạo các chức danh tư pháp là một lĩnh vực quan trọng trong hệ thống tư pháp Việt Nam. Đào tạo các chức danh tư pháp không chỉ đảm bảo chất lượng nguồn nhân lực mà còn góp phần vào việc thực hiện các chính sách pháp luật. Học viện Tư pháp đóng vai trò chủ chốt trong việc thực hiện nhiệm vụ này, với mục tiêu nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ tư pháp.

1.1. Khái niệm và vai trò của quản lý nhà nước

Quản lý nhà nước là hoạt động của các cơ quan nhà nước nhằm điều hành và giám sát các hoạt động xã hội. Vai trò của quản lý nhà nước trong đào tạo chức danh tư pháp là rất quan trọng, giúp đảm bảo tính hiệu quả và chất lượng trong công tác đào tạo.

1.2. Đặc điểm của đào tạo chức danh tư pháp

Đào tạo chức danh tư pháp có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm tính chuyên môn cao và yêu cầu về đạo đức nghề nghiệp. Điều này đòi hỏi các chương trình đào tạo phải được thiết kế phù hợp với thực tiễn và nhu cầu của xã hội.

II. Thực trạng Quản Lý Nhà Nước Về Đào Tạo Chức Danh Tư Pháp Tại Học Viện Tư Pháp

Thực trạng quản lý nhà nước về đào tạo chức danh tư pháp tại Học viện Tư pháp hiện nay cho thấy nhiều kết quả tích cực, nhưng cũng tồn tại không ít thách thức. Việc chuyển giao một số chức danh tư pháp về các cơ sở đào tạo khác đã tạo ra sự phân tán trong quản lý.

2.1. Đánh giá kết quả đào tạo tại Học viện Tư pháp

Học viện Tư pháp đã đạt được nhiều thành tựu trong việc đào tạo các chức danh tư pháp, cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cho hệ thống tư pháp. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần cải thiện để nâng cao hiệu quả đào tạo.

2.2. Những thách thức trong quản lý đào tạo

Một số thách thức trong quản lý đào tạo bao gồm sự thiếu hụt văn bản pháp lý hướng dẫn, quy trình kiểm tra và đánh giá chưa được hoàn thiện. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo và sự phát triển của đội ngũ cán bộ tư pháp.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Nhà Nước Về Đào Tạo Chức Danh Tư Pháp

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đào tạo chức danh tư pháp, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc cải cách nội dung và phương pháp đào tạo là rất cần thiết để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

3.1. Cải cách nội dung chương trình đào tạo

Cần thiết phải cải cách nội dung chương trình đào tạo để phù hợp với yêu cầu thực tiễn và xu hướng phát triển của xã hội. Việc cập nhật kiến thức mới về pháp luật và kỹ năng nghề nghiệp là rất quan trọng.

3.2. Tăng cường công tác kiểm tra và đánh giá

Công tác kiểm tra và đánh giá cần được tăng cường để đảm bảo chất lượng đào tạo. Việc xây dựng các tiêu chí đánh giá rõ ràng sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Đào Tạo Chức Danh Tư Pháp

Kết quả nghiên cứu về quản lý nhà nước trong đào tạo chức danh tư pháp tại Học viện Tư pháp đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn. Những thành tựu đạt được không chỉ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực mà còn thúc đẩy sự phát triển của hệ thống tư pháp.

4.1. Những thành tựu nổi bật trong đào tạo

Học viện Tư pháp đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật trong việc đào tạo các chức danh tư pháp, cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cho hệ thống tư pháp. Điều này đã góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành tư pháp.

4.2. Kinh nghiệm từ các mô hình đào tạo khác

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc học hỏi từ các mô hình đào tạo thành công ở nước ngoài có thể giúp cải thiện chất lượng đào tạo tại Học viện Tư pháp. Việc áp dụng các phương pháp đào tạo hiện đại sẽ nâng cao hiệu quả công tác đào tạo.

V. Kết Luận Về Quản Lý Nhà Nước Về Đào Tạo Chức Danh Tư Pháp

Quản lý nhà nước về đào tạo chức danh tư pháp là một lĩnh vực quan trọng, cần được chú trọng và cải thiện. Việc nâng cao hiệu quả quản lý sẽ góp phần vào sự phát triển bền vững của hệ thống tư pháp Việt Nam.

5.1. Tương lai của quản lý nhà nước trong đào tạo

Tương lai của quản lý nhà nước về đào tạo chức danh tư pháp cần được định hướng rõ ràng, với các chính sách và giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

5.2. Đề xuất các giải pháp cải cách

Cần thiết phải đề xuất các giải pháp cải cách trong quản lý nhà nước về đào tạo chức danh tư pháp, nhằm nâng cao hiệu quả và chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam, chất lượng của đội ngũ cán bộ tư pháp giữ vai trò then chốt đối với sự nghiêm minh của pháp luật và niềm tin của nhân dân. Trải qua chặng đường 20 năm phát triển (giai đoạn 1998 – 2018), Học viện Tư pháp đã đào tạo và công nhận tốt nghiệp cho 51.049 học viên thuộc các khối ngành tư pháp và bổ trợ tư pháp. Tuy nhiên, trước yêu cầu của Chiến lược cải cách tư pháp theo tinh thần Nghị quyết số 49-NQ/TW và Nghị quyết số 08-NQ/TW của Bộ Chính trị, công tác quản lý nhà nước đối với lĩnh vực đào tạo nghề tư pháp đang đứng trước nhiều thách thức về thể chế, mô hình tổ chức và chuẩn hóa chất lượng.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính của tác giả Chu Thành Công tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Hoàn thiện cơ chế, chính sách và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đào tạo các chức danh tư pháp từ thực tiễn hoạt động của Học viện Tư pháp. Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu bao gồm: hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý nhà nước trong lĩnh vực đào tạo nghề luật; phân tích thực trạng tổ chức, triển khai 11 chương trình đào tạo chuyên ngành; chỉ ra những vướng mắc về phân công quyền lực giữa các ngành Tòa án, Kiểm sát và Tư pháp; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ hoạt động quản trị đào tạo tại trụ sở chính Hà Nội và cơ sở Thành phố Hồ Chí Minh trong mốc thời gian 1998 – 2018, định hướng tầm nhìn đến năm 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp căn cứ khoa học giúp tối ưu hóa hiệu suất làm việc của 147 cán bộ, giảng viên cơ hữu và mạng lưới khoảng 600 giảng viên thỉnh giảng, hướng tới mục tiêu hiện đại hóa nền tư pháp quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng học thuyết Mác - Lênin về nhà nước và pháp luật, đặc biệt là luận điểm xem quản lý như một chức năng xã hội đặc biệt nảy sinh từ quá trình phân công lao động xã hội. Đồng thời, tác giả vận dụng sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ cán bộ tư pháp "phụng công, thủ pháp, chí công, vô tư".

Khung lý thuyết của luận văn tích hợp lý thuyết quản lý hành chính nhà nước hiện đại và lý thuyết quản trị chất lượng giáo dục nghề nghiệp. Mô hình nghiên cứu vận hành theo chu trình quản lý khép kín gồm 4 trụ cột cơ bản:

1. Ban hành và tổ chức thực thi văn bản quy phạm pháp luật;
2. Hoàn thiện bộ máy tổ chức và phát triển đội ngũ nhân lực quản lý;
3. Quản trị chương trình đào tạo và kiểm soát giáo trình, học liệu;
4. Kiểm định chất lượng đầu ra gắn liền với tiêu chuẩn chức danh công chức.

Các khái niệm nòng cốt được làm rõ bao gồm: "Quản lý nhà nước", "Chức danh tư pháp" (người thực thi quyền lực tư pháp hoặc bổ trợ tư pháp được bổ nhiệm theo luật định), "Đào tạo chức danh tư pháp" (quá trình trang bị kỹ năng thực hành nghề chuyên biệt sau trình độ cử nhân luật), và "Chuẩn chức danh nghề nghiệp".

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp toàn diện từ hệ thống văn bản pháp lý quốc gia (Quyết định số 23/2004/QĐ-TTg, Quyết định số 2083/QĐ-TTg, Quyết định số 2229/QĐ-BTP) kết hợp báo cáo thống kê 20 năm thành lập Học viện Tư pháp (1998 – 2018) và 5 đề tài khoa học cấp bộ chuyên sâu của Bộ Tư pháp giai đoạn 2004 – 2009.

Về cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu, nghiên cứu thực hiện khảo sát toàn diện toàn bộ 11 chương trình đào tạo nghiệp vụ, rà soát hồ sơ đào tạo của 51.049 học viên đã tốt nghiệp, đồng thời đánh giá kho học liệu gồm hơn 1.500 bộ hồ sơ tình huống thực tế. Mẫu phân tích nhân sự bao gồm 100% đội ngũ 147 cán bộ công chức cơ hữu và chọn mẫu chuyên gia có chủ đích đối với hơn 600 giảng viên thỉnh giảng là các thẩm phán, kiểm sát viên, luật sư tiêu biểu.

Phương pháp phân tích bao gồm: phân tích - tổng hợp tài liệu pháp lý, phương pháp so sánh luật học (đối chiếu mô hình đào tạo tư pháp của Việt Nam với các nước như Đức, Pháp, Nhật Bản), phương pháp lịch sử - logic và phương pháp thống kê mô tả. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này nhằm bảo đảm tính khách quan, tái hiện chính xác bước chuyển biến chính sách qua các giai đoạn cải cách tư pháp và lượng hóa rõ nét hiệu quả đào tạo thực tiễn. Toàn bộ quá trình thu thập, xử lý dữ liệu và hoàn thiện luận văn được tiến hành đồng bộ trong năm 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tổ chức bộ máy và đội ngũ giảng lực có sự tăng trưởng vượt bậc về quy mô nhưng đang chịu áp lực chuyển dịch cơ cấu. Năm 1998, trường chỉ có 16 cán bộ, giảng viên (với 5 giảng viên); đến năm 2018, quy mô nhân sự đạt 147 người (trong đó có 57 giảng viên cơ hữu và 90 cán bộ), tăng trưởng gấp 9,1 lần. Tỷ lệ giảng viên cơ hữu tăng từ 31,2% lên 38,7% trên tổng số nhân sự, kết hợp cùng mạng lưới khoảng 600 giảng viên thỉnh giảng giàu kinh nghiệm thực tiễn tại các cơ quan tiến hành tố tụng.

Thứ hai, chuẩn hóa thành công 11 chương trình đào tạo nghề tư pháp và đổi mới vượt bậc về giáo trình, phương pháp giảng dạy. Thời gian đào tạo được kéo dài nhằm nâng cao chất lượng thực hành: nghề luật sư tăng từ 6 tháng lên 12 tháng (từ năm 2013), nghề công chứng tăng từ 6 tháng lên 12 tháng (từ năm 2016), nghề đấu giá tăng từ 3 tháng lên 6 tháng (từ năm 2017). Học viện đã xây dựng và chuẩn hóa hơn 1.500 bộ hồ sơ tình huống án thực tế, triển khai thành công phương pháp giảng dạy tích cực dựa trên tình huống diễn án và mô hình đồng giảng.

Thứ ba, quy mô đào tạo nguồn nhân lực tư pháp đạt thành tựu to lớn nhưng có sự phân hóa theo từng nhóm chức danh. Tổng số 51.049 học viên đã được đào tạo trong 20 năm, nổi bật với hơn 5.000 học viên nghiệp vụ xét xử qua 15 khóa đào tạo và hơn 1.000 học viên nghiệp vụ kiểm sát qua 7 khóa đào tạo. Đặc biệt, theo Quyết định số 2543/QĐ-BTP ngày 08/12/2016, Học viện đã tiên phong triển khai chương trình đào tạo chung nguồn bổ nhiệm Thẩm phán, Kiểm sát viên, Luật sư với khóa đầu tiên quy mô 32 học viên.

Thứ tư, xuất hiện điểm nghẽn nghiêm trọng về tính thống nhất trong quản lý nhà nước khi đầu mối đào tạo bị chia cắt. Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao đã tạm ngừng cử cán bộ đào tạo từ năm 2008, và Tòa án nhân dân Tối cao dừng gửi nguồn đào tạo từ năm 2015 do các ngành này thành lập cơ sở đào tạo riêng, làm gián đoạn định hướng tập trung đầu mối đào tạo tư pháp quốc gia.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên bắt nguồn từ việc thiếu đồng bộ trong cơ chế phối hợp liên ngành giữa Bộ Tư pháp, Tòa án nhân dân Tối cao và Viện kiểm sát nhân dân Tối cao, cũng như sự chưa thống nhất về nhận thức đối với mô hình đào tạo chung nguồn chức danh tư pháp. Khi đối sánh với mô hình của một số quốc gia phát triển như Cộng hòa Liên bang Đức hay Cộng hòa Pháp, việc đào tạo chức danh tư pháp tại các nước này đều duy trì trung tâm đào tạo quốc gia duy nhất để đảm bảo sự bình đẳng về chuẩn kỹ năng tố tụng giữa thẩm phán, công tố viên và luật sư.

Trong nghiên cứu, dữ liệu biến động nhân sự và quy mô đào tạo qua 20 năm có thể được minh họa trực quan qua bảng tổng hợp 11 chương trình đào tạo và biểu đồ đường thể hiện sự chuyển dịch từ đào tạo theo chỉ tiêu hành chính sang đào tạo theo nhu cầu xã hội (chiếm tỷ trọng trên 70% tổng quy mô giai đoạn 2015 – 2018). Những phát hiện này khẳng định tính cấp thiết của việc đổi mới tư duy quản lý nhà nước theo hướng phân cấp minh bạch gắn với kiểm định chuẩn đầu ra nghiêm ngặt.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đào tạo các chức danh tư pháp trong giai đoạn mới, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

1. Hoàn thiện thể chế và khung khổ pháp lý quản lý liên ngành: Ban chỉ đạo Cải cách Tư pháp Trung ương và Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp cùng TAND Tối cao, VKSND Tối cao ban hành Thông tư liên tịch về quy chuẩn đào tạo chung nguồn tư pháp trước năm 2020; xác lập lộ trình pháp lý bắt buộc 100% ứng viên bổ nhiệm thẩm phán, kiểm sát viên phải hoàn thành khóa đào tạo kỹ năng nghề nghiệp chuẩn quốc gia.
2. Hiện đại hóa chương trình đào tạo và số hóa học liệu: Học viện Tư pháp tiến hành rà soát, tái cấu trúc toàn bộ 11 chương trình đào tạo chuyên ngành trong giai đoạn 2019 – 2021; số hóa 100% kho dữ liệu gồm hơn 1.500 bộ hồ sơ tình huống thực tế và tích hợp học phần kỹ năng giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế cho học viên các lớp luật sư hội nhập.
3. Phát triển toàn diện đội ngũ giảng viên và cán bộ quản trị: Tăng tỷ lệ giảng viên cơ hữu đạt trình độ tiến sĩ lên trên 40% vào năm 2022; định kỳ bồi dưỡng kỹ năng sư phạm tương tác cho 100% trong số 600 giảng viên thỉnh giảng; ban hành Bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả giảng dạy gắn với mức độ hài lòng của người học.
4. Đổi mới quy trình kiểm định chất lượng và liên thông văn bằng: Thành lập Trung tâm Khảo thí độc lập trực thuộc Học viện; chuẩn hóa kỳ thi tốt nghiệp quốc gia với tỷ lệ sàng lọc thực chất; đảm bảo 95% học viên sau tốt nghiệp thích ứng ngay với môi trường công tác tại các cơ quan tố tụng và tổ chức hành nghề luật từ năm 2020 trở đi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và hệ thống giải pháp của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

• Cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan hoạch định chính sách (Bộ Tư pháp, Ban Nội chính Trung ương, Bộ Nội vụ): Khai thác luận cứ khoa học để hoàn thiện dự thảo chính sách về chế độ tuyển dụng, quy hoạch đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tư pháp trên phạm vi toàn quốc.
• Ban Giám hiệu và cán bộ quản lý các cơ sở đào tạo nghề luật (Học viện Tư pháp, Học viện Tòa án, Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội): Ứng dụng mô hình quản trị chương trình đào tạo, phương pháp xây dựng giáo trình tình huống và cơ chế phát triển mạng lưới giảng viên thỉnh giảng.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên sau đại học ngành Luật: Sử dụng nguồn tài liệu tham khảo chuẩn xác với chuỗi số liệu thống kê độc quyền suốt 20 năm (1998 – 2018) về thực trạng quản lý hành chính trong giáo dục tư pháp.
• Các tổ chức hành nghề luật sư, tổ chức công chứng, đấu giá và thừa phát lại: Nắm bắt chuẩn đầu ra chuyên môn và các kỹ năng nghề nghiệp cốt lõi để xây dựng chiến lược tuyển dụng, đào tạo nội bộ cho đội ngũ nhân sự bổ trợ tư pháp.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản lý nhà nước về đào tạo các chức danh tư pháp gồm những nội dung chính nào? Quản lý nhà nước lĩnh vực này bao gồm 5 nội dung trọng tâm: ban hành văn bản quy phạm pháp luật; kiện toàn bộ máy tổ chức và nhân sự quản lý; lập kế hoạch và chỉ tiêu đào tạo hàng năm; quản lý nội dung chương trình, giáo trình, phương pháp giảng dạy; và tổ chức kiểm định, đánh giá chất lượng chuẩn đầu ra chức danh tư pháp.

2. Điểm đặc thù trong phương pháp đào tạo nghề tại Học viện Tư pháp là gì? Khác với đào tạo cử nhân luật thuần lý thuyết, Học viện Tư pháp áp dụng triết lý "lấy người học làm trung tâm, lấy hồ sơ tình huống làm nền tảng". Học viện đã chuẩn hóa hơn 1.500 hồ sơ án thực tế, đẩy mạnh phương pháp diễn án, xử lý tình huống nghiệp vụ và kết hợp đồng giảng giữa giảng viên lý thuyết cùng thẩm phán, kiểm sát viên, luật sư giàu kinh nghiệm.

3. Vì sao công tác đào tạo thẩm phán và kiểm sát viên tại Học viện Tư pháp từng bị gián đoạn? Do TAND Tối cao và VKSND Tối cao thành lập các cơ sở đào tạo chuyên ngành riêng biệt (năm 2008 đối với Viện kiểm sát và năm 2015 đối với Tòa án). Sự phân tán này dẫn đến việc thiếu thống nhất đầu mối đào tạo nguồn tư pháp chung, tạo ra sự chồng chéo về chức năng quản lý nhà nước giữa các bộ, ngành.

4. Đào tạo chung nguồn Thẩm phán, Kiểm sát viên, Luật sư mang lại lợi ích gì? Mô hình đào tạo chung nguồn (triển khai từ năm 2016 theo Quyết định số 2543/QĐ-BTP với khóa đầu gồm 32 học viên) giúp xây dựng mặt bằng nhận thức pháp lý đồng nhất, thấu hiểu vị trí tố tụng của các bên, nâng cao đạo đức nghề nghiệp và tạo tiền đề vững chắc cho việc luân chuyển cán bộ giữa các nhánh tư pháp.

5. Luận văn đề xuất giải pháp đột phá nào cho công tác giảng viên? Tác giả đề xuất mở rộng quy mô giảng viên cơ hữu, chuẩn hóa năng lực sư phạm hiện đại cho hơn 600 giảng viên thỉnh giảng, đồng thời xây dựng quy chế phối hợp liên ngành nhằm thu hút các chuyên gia thực tiễn hàng đầu từ Tòa án, Viện kiểm sát và các Đoàn Luật sư tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý của hoạt động quản lý nhà nước về đào tạo các chức danh tư pháp trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
• Đánh giá khách quan chặng đường 20 năm phát triển của Học viện Tư pháp (1998 – 2018) với quy mô đào tạo 51.049 học viên, quản lý 11 chương trình nghiệp vụ và xây dựng kho học liệu hơn 1.500 hồ sơ tình huống.
• Phân tích sâu sắc những hạn chế về phân tán đầu mối đào tạo giữa Bộ Tư pháp, Tòa án và Viện kiểm sát, cùng những rào cản về cơ cấu giảng viên và tiêu chuẩn đầu ra.
• Xác lập hệ thống 4 nhóm giải pháp có tính hành động cao, bao quát từ thể chế, chương trình học liệu, nhân lực đến kiểm định chất lượng đào tạo với lộ trình thực hiện rõ ràng.
• Khẳng định đào tạo chung nguồn là xu thế tất yếu nhằm chuẩn hóa đội ngũ cán bộ tư pháp ngang tầm nhiệm vụ cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn vững chắc giúp các cơ quan quản lý hoàn thiện thể chế đào tạo tư pháp đến năm 2020 và định hướng 2030. Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và học viên quan tâm có thể khai thác các mô hình phân tích chi tiết trong toàn văn công trình để ứng dụng vào công tác đổi mới đào tạo và quản trị tư pháp hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐÀO TẠO CÁC CHỨC DANH TƯ PHÁP 1. Một số khái niệm quản lý nhà nước Quản lý là yếu tố không thể thiếu được trong đời sống xã hội. Xã hội phát triển càng cao thì vai trò của quản lý càng lớn, phạm vi càng rộng và nội dung càng phức tạp. Mác “quản lý là một chức năng đặc biệt nảy sinh từ bản chất của quá trình lao động” C.

Mác đã coi “quản lý là một chức năng đặc biệt nảy sinh từ bản chất xã hội của quá trình lào động”, đăc biệt ông cong nhấn mạnh thêm và khẳng định “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít hay nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó. Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng” [Mác – Ăng ghen toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia – Sự thật, Hà Nội, 1993, Tập 23, tr. 480] Luận điểm trên của C.

Mác có thể áp dụng với mọi hoạt động chung của con người trong xã hội. Lê Nin cũng đã từng viết và khẳng định vấn đề này “Muốn quản lý tốt mà chỉ biết thuyết phục không thôi thì chưa đủ, mà còn phải biết tổ chức về mặt thực tiễn nữa” [Lê Nin tuyển tập, Nxb. Tiến bộ Matxcơva, tr.473] Quản lý là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm chỉ huy, điều hành, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi 8 của cá nhân hướng đến mục đích hoạt động chung và phù hợp với quy luật khách quan nhất. Có thể nói một một cách tổng quát, quản lý được xem là quá trình “tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định”, đó là sự kết hợp giữa tri thức và lao động trên phương diện điều hành.

Ở góc độ chính trị, quản lý đượcc hiểu là hành chính, là cai trị; Ở góc độ xã hội học, quản lý là điều hành, điều khiển, chỉ huy. Tuy nhiên dù có tiếp cận ở góc độ nào đi chăng nữa thì quản lý vẫn phải dựa trên cơ sở, nguyên tắc đã được định sẵn và nhằm đạt được hiệu quả của việc quản lý, đó là mục đích cuối cùng của quản lý. Quản lý nhà nước: Quản lý nhà nước ra đời cùng với sự xuất hiện của nhà nước, là sự quản lý của nhà nước đối với xã hội và công dân. Theo nghĩa rộng, quản lý nhà nước được hiểu là phần quản lý nhà nước do nhà nước thực hiện thông qua bộ máy nhà nước, trên cơ sở quyền lực nhà nước nhằm thực tiện các nhiệm vụ và chức năng của nhà nước.

Theo cách hiểu trên, quản lý nhà nước gồm 4 (bốn) hoạt động: Hoạt động lập pháp và giám sát sự thi hành pháp luật, hoạt động này thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Hoạt động chấp hành luật và tổ chức thực hiện quản lý hành chính. Hoạt động này do Chính phủ và hệ thống cơ quan quản lý hành chính nhà nước từ trung ương tới địa phương thực hiện theo quy định của pháp luật. Hoạt động kiểm soát do Viện kiểm sát thực hiện.

Hoạt động xét xử, hoạt động này do hệ thống Tòa án nhân nhân thực hiện. Theo nghĩa hẹp, quản lý nhà nước được hiểu đồng nghĩa với khái niệm quản lý hành chính nhà nước. 9 Quản lý nhà nước do ba hệ thống cơ quan quyền lực phối hợp tiến hành “cơ quan lập pháp, cơ quan hành pháp, cơ quan tư pháp”. Có thể nói, quản lý nhà nước là sự tác động của các chủ thể mang quyền lực nhà nước, chủ yếu bằng pháp luật tới các đối tượng quản lý nhằm thực hiện các chức năng đối nội và đối ngoại của nhà nước.

Như vậy tất cả các cơ quan nhà nước đều thực hiện chức năng quản lý nhà nước. Chủ thể của quản lý nhà nước là các tổ chức hay cá nhân mang quyền lực nhà nước trong quá trình tác động tới đối tượng quản lý. Chủ thể quản lý nhà nước bao gồm: Nhà nước, cơ quan nhà nước, tổ chức và cá nhân được nhà nước ủy quyền thực hiện việc quản lý nhà nước. Khách thể của quản lý nhà nước là trật tự quản lý nhà nước.

Trật tự quản lý nhà nước do pháp luật quy định. Quản lý nhà nước là sự tác động lên một hệ thống nào đó với mục tiêu đưa hệ thống đó đến trạng thái đạt được. Quản lý là một phạm trù xuất hiện trước khi có Nhà nước với tính chất là một loại lao động xã hội hay lao động chung được thực hiện ở quy mô lớn. Quản lý được phát sinh từ lao động, không tách rời với lao động và bản thân quản lý cũng là một loại hoạt động lao động.

Như vậy, quản lý xã hội không phải là sản phẩm của sự phân chia quyền lực mà là sản phẩm của sự phân công lao động nhằm liên kết và phối hợp hoạt động chung của con người. Là một phạm trù gắn liền với sự xuất hiện của Nhà nước, quản lý nhà nước ra đời với tính chất là hoạt động quản lý xã hội. Quản lý nhà nước, hiểu theo nghĩa rộng, được thực hiện bởi tất cả các cơ quan nhà nước. Theo nghĩa hẹp, quản lý nhà nước là hoạt động chấp hành và điều hành được đặc trưng bởi các yếu tố có tính tổ chức; được thực hiện trên cơ sở và để thi hành pháp luật; được bảo đảm thực hiện chủ yếu bởi hệ 10 thống các cơ quan hành chính nhà nước hoặc một số tổ chức xã hội trong trường hợp được giao nhiệm vụ quản lý nhà nước.

Quản lý nhà nước cũng là sản phẩm của việc phân công lao động nhằm liên kết và phối hợp các đối tượng bị quản lý. Quản lý nhà nước về đào tạo các chức danh tư pháp Đào tạo các chức danh tư pháp là quá trình trang bị một cách có hệ thống về kiến thức, kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ và rèn luyện đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ cán bộ làm nguồn để bổ nhiệm vào vị trí các chức danh tư pháp. Đào tạo các chức danh tư pháp có mục đích nhằm nâng cao bản lĩnh chính trị, kỹ năng giải quyết các vụ án, vụ việc thuộc thẩm quyền của hệ thống các cơ quan tư pháp từ đó làm nguồn để bổ nhiệm vị trí các chức danh đáp ứng yêu cầu phát triển của hệ của hệ thống cơ quan tư pháp. Xuất phát từ hệ thống giáo dục, theo từ điển tiếng Việt của Viện ngôn ngữ học, Trung tâm từ điển học “Giáo dục là hoạt động nhằm tác động một cách có hệ thống đến sự phát triển tinh thần, thể chất của đối tượng nào đó, làm cho đối tượng ấy dần dần có được những phẩm chất và năng lực như yêu cầu đề ra” [88, tr.

Từ định nghĩa giáo dục trên cho thấy, về bản chất, giáo dục là quá trình truyền đạt và tiếp thu những kinh nghiệm lịch sử xã hội của các thế hệ loài người. Về hoạt động, giáo dục là quá trình tác động đến đối tượng giáo dục để hình thành cho họ những phẩm chất, nhân cách. Khác với giáo dục, đào tạo là “làm cho trở thành người có năng lực theo những tiêu chuẩn nhất định” [88, tr. Đào tạo được xem là quá trình tác động đến con người làm cho người đó lĩnh hội và nắm vững những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo.

một cách hệ thống, nhằm chuẩn bị cho người đó thích nghi với cuộc sống và khả năng nhận một sự phân công lao động nhất định. Như vậy, khái niệm đào tạo có nghĩa hẹp hơn khái niệm giáo dục, thường đào tạo đề cập đến giai đoạn sau, khi một 11 người đã đạt đến một độ tuổi nhất định, có một trình độ nhất định. Từ phân tích quan niệm khác nhau về đào tạo trên cho thấy, đào tạo có các đặc điểm sau: Đào tạo được xác định như là quá trình làm biến đổi hành vi con người một cách có hệ thống, thông qua việc học tập, việc học tập này có được là kết quả của việc giáo dục, hướng dẫn, phát triển và lĩnh hội kinh nghiệm một cách có kế hoạch. Đào tạo là một quá trình dạy và học có hệ thống, được tổ chức theo một quy trình cụ thể, với những bước đi thích hợp, có nội dung chương trình và yêu cầu đặt ra đối với giảng viên, học viên theo từng giai đoạn, được đánh giá qua các bài giảng, sự tiếp thu, các bài kiểm tra, thi tốt nghiệp.

Đào tạo là quá trình làm cho người học trở thành người có năng lực theo những tiêu chuẩn nhất định đã đề ra. Như vậy, đào tạo chính là việc tổ chức và thực hiện một quá trình cho người học, làm tăng giá trị của nguồn lực con người. Đào tạo tác động đến con người trong tổ chức làm cho họ có thể làm việc tốt hơn, cho phép họ sử dụng các khả năng, tiềm năng vốn có, phát huy tối đa năng lực trong hoạt động nghề nghiệp. Mục tiêu của đào tạo nhằm phát triển năng lực và nâng cao năng lực công tác của người được đào tạo; giúp cho họ tiếp nhận được tri thức, kỹ năng để họ có thể đáp ứng được nhu cầu nhân lực trong tương lai của cơ quan, đơn vị; giảm thiểu được thời gian học tập, tiếp cận với công việc mới do yêu cầu mới về nhiệm vụ sẽ được giao (thuyên chuyển, đề bạt, thay đổi nhiệm vụ), đảm bảo cho người được đào tạo có đủ năng lực đáp ứng yêu cầu công việc được giao.

Các yếu tố của quá trình đào tạo tác động qua lại với nhau tạo nên một chỉnh thể thống nhất, trên cơ sở đó làm biến đổi về chất sau quá trình học tập 12 của người học, làm cho người học nâng cao trình độ, năng lực, đáp ứng được yêu cầu đặt ra, trang bị những phương pháp, kỹ năng tạo nền móng để tiếp tục tiếp thu và vận dụng những kiến thức mới. Như vậy, đào tạo có thể được xác định như là quá trình biến đổi hành vi của con người một cách có hệ thống thông qua hành vi học tập và nghiên cứu lĩnh hội tri thức, kỹ năng.