Luận văn thạc sĩ: Sở hữu nước ngoài và biến động giá chứng khoán tại Việt Nam

Phân tích tác động của sở hữu nước ngoài đến biến động giá chứng khoán tại Việt Nam. Bằng chứng thực nghiệm cung cấp cái nhìn sâu sắc.

• Tác giả: Nguyễn Kim Anh
• Người hướng dẫn: TS. Lê Đạt Chí
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Sở Hữu Nước Ngoài Và Biến Động Giá Chứng Khoán: Bằng Chứng Thực Nghiệm Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: TP Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• TRANG PHỤ BÌA
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU
• DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ HÌNH VẼ
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Giới thiệu đề tài
• 1.2. Lý do chọn đề tài
• 1.3. Vấn đề nghiên cứu
• 1.4. Mục đích và câu hỏi đề tài
• 1.5. Dữ liệu nghiên cứu
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.7. Cấu trúc bài nghiên cứu
• 1.8. Ý nghĩa của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Dữ liệu và mẫu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Các biến sử dụng trong mô hình
• 3.3.1. Tỷ lệ nắm giữ cổ phiếu của nhà đầu tư nước ngoài FHi,t
• 3.3.2. Tổng thay đổi tuyệt đối của nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ cổ phiếu FTi,t
• 3.3.3. Biến động giá chứng khoán i,t
• 3.3.4. Giá trị vốn hoá thị trường MACPi,t
• 3.3.5. Tỷ số vòng quay của cổ phần TOVERi,t
• 3.3.6. Tỷ suất sinh lợi hàng tháng ri,t (return)
• 3.4. Giả thiết và mô hình nghiên cứu
• 3.4.1. Mô hình (1) nghiên cứu tác động của biến động giá cổ phiếu với chênh lệch tỷ lệ sở hữu nước ngoài
• 3.4.2. Mô hình (2) nghiên cứu tác động của tỷ lệ sở hữu nước ngoài với biến động
• 4. CHƯƠNG 4: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Kết quả nghiên cứu
• 4.2.1. Kiểm định ảnh hưởng của biến động lên chênh lệch sở hữu nước ngoài
• 4.2.2. Kiểm định sở thích của nhà đầu tư nước ngoài đối với tính biến động của cổ phiếu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Các kết quả chính
• 5.2. Các hàm ý từ kết quả nghiên cứu
• 5.2.1. Đối với hoạch định chính sách
• 5.2.2. Đối với đầu tư cổ phiếu
• 5.3. Hạn chế của đề tài
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Phân tích tác động sở hữu nước ngoài đến biến động giá cổ phiếu

Sự tham gia của các nhà đầu tư nước ngoài là một yếu tố then chốt, tác động sâu sắc đến sự phát triển của các thị trường tài chính mới nổi. Tại Việt Nam, dòng vốn ngoại không chỉ đóng vai trò bổ sung nguồn vốn quan trọng cho nền kinh tế mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi và tâm lý trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Kim Anh (2014) cung cấp một góc nhìn thực nghiệm sâu sắc về mối quan hệ hai chiều giữa tỷ lệ sở hữu nước ngoài và biến động giá cổ phiếu. Vấn đề cốt lõi là liệu sự hiện diện của khối ngoại giúp bình ổn thị trường hay chính họ là nhân tố gây ra những biến động bất thường. Nghiên cứu này sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng với bộ dữ liệu lớn, bao gồm 755 công ty niêm yết trên sàn HOSE và HNX trong giai đoạn 2009-2014, một thời kỳ đầy biến động sau khủng hoảng kinh tế toàn cầu. Mục tiêu chính là làm rõ hai câu hỏi: (1) Nhà đầu tư nước ngoài có bị ảnh hưởng bởi mức độ biến động giá trong quá khứ khi ra quyết định đầu tư không? và (2) Liệu việc tăng tỷ lệ sở hữu nước ngoài có tác động đến biến động giá cổ phiếu trong tương lai không? Việc giải đáp những câu hỏi này không chỉ có ý nghĩa học thuật mà còn cung cấp những hàm ý chính sách quan trọng cho các nhà quản lý thị trường. Thay vì chỉ quan sát bề nổi, nghiên cứu đi sâu vào phân tích dữ liệu chi tiết, sử dụng các mô hình hồi quy phức tạp để bóc tách các lớp ảnh hưởng, từ đó đưa ra những kết luận dựa trên bằng chứng thực nghiệm vững chắc, góp phần làm sáng tỏ một trong những chủ đề được quan tâm nhất trên thị trường tài chính Việt Nam.

1.1. Vai trò của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường Việt Nam

Trên thị trường chứng khoán Việt Nam, vai trò của nhà đầu tư nước ngoài ngày càng trở nên quan trọng. Họ không chỉ là nguồn cung vốn dồi dào mà còn mang đến kinh nghiệm quản trị, công nghệ và tiêu chuẩn minh bạch quốc tế. Sự tham gia của họ giúp cải thiện thanh khoản, tăng tính chuyên nghiệp và thúc đẩy thị trường phát triển theo hướng bền vững. Như luận văn của Nguyễn Kim Anh (2014) chỉ ra, từ năm 2009 đến 2014, giá trị danh mục đầu tư của khối ngoại đã tăng đáng kể, từ 55.211 tỷ đồng lên 134.050 tỷ đồng. Điều này cho thấy sức hấp dẫn của thị trường Việt Nam và niềm tin của các nhà đầu tư quốc tế. Tác động của dòng vốn FDI và vốn đầu tư gián tiếp (FII) đã trở thành một động lực tăng trưởng không thể thiếu.

1.2. Cơ sở lý thuyết về sở hữu nước ngoài và rủi ro thị trường

Cơ sở lý thuyết về sở hữu nước ngoài và tác động của nó đến rủi ro thị trường chứng khoán khá đa chiều. Một mặt, lý thuyết cho rằng các nhà đầu tư tổ chức nước ngoài với tầm nhìn dài hạn và khả năng phân tích chuyên sâu có thể đóng vai trò bình ổn, giảm bớt biến động giá do các thông tin nhiễu. Họ thường đầu tư dựa trên các yếu tố cơ bản của doanh nghiệp. Mặt khác, một số nghiên cứu lại chỉ ra rằng dòng vốn ngoại có thể thay đổi đột ngột (hot money), gây ra các cú sốc và làm gia tăng biến động, đặc biệt trong các giai đoạn khủng hoảng. Nghiên cứu của Bekaert và Harvey (1997) cho thấy tự do hóa thị trường vốn không nhất thiết làm tăng biến động thị trường địa phương, trong khi Choe, Kho, và Stulz (1999) kết luận rằng nhà đầu tư nước ngoài không phải là tác nhân gây bất ổn tại Hàn Quốc. Luận văn này kiểm định các giả thuyết đó trong bối cảnh cụ thể của Việt Nam.

II. Giải mã bí ẩn Sở hữu nước ngoài làm tăng hay giảm rủi ro

Một trong những câu hỏi lớn nhất đối với các nhà hoạch định chính sách và nhà đầu tư là liệu sở hữu nước ngoài có phải là con dao hai lưỡi. Một mặt, dòng vốn ngoại có thể mang lại sự ổn định nhờ vào chiến lược đầu tư dài hạn và yêu cầu cao về quản trị doanh nghiệp. Tuy nhiên, mặt khác, các giao dịch quy mô lớn của khối ngoại cũng có thể tạo ra những cú sốc ngắn hạn, làm gia tăng biến động giá cổ phiếu và rủi ro thị trường chứng khoán. Luận văn của Nguyễn Kim Anh (2014) đặt ra vấn đề này một cách trực diện. Thay vì đưa ra một kết luận chung chung, nghiên cứu tập trung vào việc kiểm định các giả thuyết cụ thể. Giả thuyết thứ nhất là liệu nhà đầu tư nước ngoài có xu hướng ưa thích những cổ phiếu ít rủi ro, tức là những cổ phiếu có độ lệch chuẩn giá cổ phiếu trong quá khứ thấp. Nếu đúng, điều này cho thấy họ là những nhà đầu tư thận trọng. Giả thuyết thứ hai là liệu sự gia tăng tỷ lệ sở hữu nước ngoài có thực sự làm giảm biến động giá cổ phiếu trong tương lai, đóng vai trò như một "mỏ neo" ổn định cho thị trường. Thách thức lớn nhất trong việc phân tích là tách bạch giữa mối quan hệ nhân quả và sự tương quan đơn thuần. Có thể nhà đầu tư nước ngoài chỉ đơn giản là chọn các công ty đã có sẵn sự ổn định, chứ không phải sự hiện diện của họ tạo ra sự ổn định đó. Đây là một vấn đề phức tạp đòi hỏi các phương pháp nghiên cứu định lượng tinh vi để có thể đưa ra kết luận xác đáng.

2.1. Giả thuyết về mối quan hệ giữa dòng vốn ngoại và biến động

Luận văn đặt ra hai giả thuyết chính để kiểm định. Giả thuyết (H1) cho rằng có mối quan hệ ngược chiều giữa biến động giá quá khứ và sự thay đổi trong tỷ lệ sở hữu nước ngoài. Cụ thể, nhà đầu tư nước ngoài ưa thích nắm giữ các cổ phiếu có độ biến động trong quá khứ thấp. Điều này phù hợp với quan điểm họ là những nhà đầu tư dài hạn, tìm kiếm sự ổn định hơn là lướt sóng. Giả thuyết (H2) cho rằng không có mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu nước ngoài và biến động giá cổ phiếu trong tương lai. Việc kiểm định giả thuyết này nhằm xác định xem liệu sự hiện diện của khối ngoại có thực sự tạo ra tác động bình ổn hay không. Các kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp bằng chứng để chấp nhận hoặc bác bỏ những giả định này.

2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định của nhà đầu tư nước ngoài

Quyết định đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài không chỉ phụ thuộc vào biến động giá cổ phiếu. Các yếu tố khác như quy mô vốn hóa thị trường, tính thanh khoản (tỷ số vòng quay cổ phần), và tỷ suất sinh lợi của cổ phiếu cũng đóng vai trò quan trọng. Luận văn đã đưa các biến kiểm soát này vào mô hình hồi quy để có được một bức tranh toàn diện. Thống kê mô tả từ nghiên cứu cho thấy khối ngoại có xu hướng tập trung vào các cổ phiếu có vốn hóa lớn (Top 10, Top 50), nơi có tính thanh khoản cao và thông tin minh bạch hơn. Điều này chứng tỏ họ không chỉ quan tâm đến rủi ro mà còn cân nhắc kỹ lưỡng các đặc điểm riêng của từng công ty niêm yết trên sàn HOSE và HNX.

III. Hướng dẫn phương pháp nghiên cứu định lượng sở hữu nước ngoài

Để phân tích mối quan hệ phức tạp giữa sở hữu nước ngoài và biến động giá chứng khoán, một phương pháp luận chặt chẽ là điều bắt buộc. Luận văn của Nguyễn Kim Anh (2014) đã áp dụng một phương pháp nghiên cứu định lượng hiện đại, dựa trên phân tích dữ liệu bảng (panel data). Dữ liệu bảng kết hợp cả thông tin theo không gian (nhiều công ty khác nhau) và thời gian (nhiều năm), cho phép kiểm soát các yếu tố đặc thù không quan sát được của từng công ty, từ đó mang lại kết quả ước lượng chính xác và đáng tin cậy hơn so với việc chỉ sử dụng dữ liệu chuỗi thời gian hoặc dữ liệu chéo. Mẫu nghiên cứu bao gồm 755 công ty niêm yết trên cả hai sàn chứng khoán TPHCM (HOSE) và Hà Nội (HNX) trong khoảng thời gian từ ngày 01/01/2009 đến 31/05/2014. Dữ liệu được thu thập từ Vietstock, một nguồn uy tín, bao gồm các thông tin chi tiết hàng ngày về giá, khối lượng giao dịch và tỷ lệ sở hữu nước ngoài. Các dữ liệu thô hàng ngày sau đó được tổng hợp và tính toán lại theo tháng để phục vụ cho việc chạy mô hình hồi quy. Quá trình xử lý dữ liệu đòi hỏi sự cẩn trọng để đảm bảo tính nhất quán và loại bỏ các sai số có thể ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng. Việc lựa chọn phương pháp phân tích dữ liệu bảng (panel data) được xem là tối ưu để giải quyết các câu hỏi nghiên cứu đặt ra trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam.

3.1. Quy trình thu thập và xử lý dữ liệu bảng panel data

Nghiên cứu sử dụng bộ dữ liệu lớn và chi tiết, được lấy từ cơ sở dữ liệu của Vietstock. Dữ liệu bao gồm thông tin của 755 công ty niêm yết trên hai sàn HOSE và HNX, kéo dài từ tháng 1/2009 đến tháng 5/2014. Dữ liệu gốc ở dạng hàng ngày, bao gồm: giá mở cửa, giá đóng cửa, khối lượng giao dịch, giá trị giao dịch, và quan trọng nhất là tỷ lệ nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ vào cuối ngày. Từ dữ liệu thô này, tác giả đã tính toán các biến số cần thiết cho mô hình theo tần suất tháng, chẳng hạn như độ lệch chuẩn giá cổ phiếu trung bình tháng, vốn hóa thị trường trung bình tháng, và tỷ suất sinh lợi tháng. Quá trình tổng hợp này giúp làm mịn dữ liệu và tập trung vào các xu hướng trung và dài hạn.

3.2. Các biến số chính trong nghiên cứu định lượng về tài chính

Mô hình nghiên cứu sử dụng các biến số được lựa chọn cẩn thận dựa trên các nghiên cứu thực nghiệm trước đây. Biến phụ thuộc chính là biến động giá cổ phiếu (đo bằng độ lệch chuẩn giá cổ phiếu hàng ngày trong tháng) và sự thay đổi trong tỷ lệ sở hữu nước ngoài. Các biến độc lập và biến kiểm soát bao gồm: tỷ lệ sở hữu nước ngoài kỳ trước, vốn hóa thị trường (MACP), tỷ số vòng quay cổ phần (TOVER - đại diện cho thanh khoản), và tỷ suất sinh lợi (return). Việc đưa các biến kiểm soát này vào mô hình giúp cô lập tác động thực sự của sở hữu nước ngoài lên biến động giá, tránh các kết luận sai lệch do bỏ sót các yếu tố quan trọng khác.

IV. Bí quyết dùng mô hình hồi quy phân tích biến động giá cổ phiếu

Việc lựa chọn mô hình phân tích phù hợp là yếu tố quyết định sự thành công của một nghiên cứu định lượng. Luận văn này đã sử dụng một loạt các mô hình hồi quy để kiểm tra tính vững chắc của kết quả. Ban đầu, các mô hình như Bình phương tối thiểu thông thường (OLS) và Bình phương tối thiểu tổng quát (GLS) được áp dụng. Tuy nhiên, qua các kiểm định chẩn đoán, dữ liệu cho thấy sự tồn tại của phương sai thay đổi (heteroskedasticity) và các yếu tố cố định theo từng công ty. Do đó, các mô hình dành cho phân tích dữ liệu bảng (panel data) như Mô hình tác động cố định (FEM - Fixed Effects Model) và Mô hình tác động ngẫu nhiên (REM - Random Effects Model) đã được sử dụng. FEM đặc biệt hữu ích vì nó cho phép kiểm soát các đặc tính cố định, không thay đổi theo thời gian của mỗi công ty (ví dụ: văn hóa doanh nghiệp, lợi thế cạnh tranh bền vững) mà không thể đo lường trực tiếp. Sau khi thực hiện kiểm định Hausman, kết quả cho thấy FEM là mô hình phù hợp hơn REM để phân tích bộ dữ liệu này. Kết luận cuối cùng của nghiên cứu được rút ra dựa trên kết quả từ mô hình FEM có điều chỉnh sai số chuẩn (robust standard errors) để khắc phục hiện tượng phương sai thay đổi. Việc áp dụng mô hình GARCH cũng được đề cập trong các nghiên cứu tương tự để mô hình hóa sự thay đổi của phương sai, tuy nhiên, luận văn này tập trung vào FEM để phân tích tác động giữa các biến.

4.1. Lựa chọn giữa các mô hình hồi quy OLS GLS FEM và REM

Nghiên cứu bắt đầu bằng mô hình OLS nhưng các kiểm định cho thấy mô hình vi phạm giả định về phương sai không đổi. Mô hình GLS được sử dụng để khắc phục vấn đề này. Tuy nhiên, đối với dữ liệu bảng (panel data), các mô hình FEM và REM cung cấp những ưu điểm vượt trội. FEM giả định rằng các yếu tố không quan sát được là cố định cho mỗi công ty, trong khi REM giả định chúng là ngẫu nhiên. Kiểm định Hausman được thực hiện để lựa chọn giữa hai mô hình này. Kết quả (Prob > chi2 = 0.000) cho thấy cần bác bỏ giả thuyết rằng REM là phù hợp, do đó, mô hình FEM được lựa chọn là công cụ phân tích chính, mang lại ước lượng vững chắc và không chệch.

4.2. Phân tích kết quả từ mô hình FEM Tác động ngược chiều

Kết quả từ mô hình hồi quy FEM rất rõ ràng và có ý nghĩa thống kê. Mô hình (1) nghiên cứu tác động của biến động lên quyết định sở hữu cho thấy hệ số của biến biến động giá cổ phiếu (ln(σi,t)) có dấu âm. Cụ thể, khi biến động giá tăng, chênh lệch sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài (∆FHi,t) có xu hướng giảm. Điều này khẳng định giả thuyết rằng khối ngoại ưa thích những cổ phiếu có độ biến động trong quá khứ thấp. Họ là những nhà đầu tư có xu hướng né tránh rủi ro khi lựa chọn danh mục tại thị trường chứng khoán Việt Nam.

V. Kết quả thực nghiệm Sở hữu nước ngoài tại sàn HOSE và HNX

Kết quả thực nghiệm từ luận văn của Nguyễn Kim Anh (2014) cung cấp những bằng chứng thuyết phục về hành vi của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Phát hiện quan trọng nhất là sự tồn tại của mối quan hệ ngược chiều có ý nghĩa thống kê giữa biến động giá cổ phiếu trong quá khứ và sự thay đổi trong tỷ lệ sở hữu nước ngoài. Cụ thể, mô hình FEM cho thấy khi biến động giá tăng lên, nhà đầu tư nước ngoài có xu hướng giảm tỷ lệ nắm giữ hoặc ít mua vào hơn đối với những cổ phiếu đó. Kết quả này củng cố mạnh mẽ cho giả thuyết rằng khối ngoại tại Việt Nam, ít nhất trong giai đoạn nghiên cứu, là những nhà đầu tư thận trọng, ưu tiên các cổ phiếu có nền tảng ổn định và rủi ro thấp. Điều này đi ngược lại với lo ngại rằng họ là những nhà đầu cơ tìm kiếm lợi nhuận từ biến động. Một phát hiện thú vị khác là giao dịch ròng (tổng mua trừ tổng bán) của nhà đầu tư nước ngoài không cho thấy tác động rõ rệt đến biến động giá chứng khoán trong tương lai. Tuy nhiên, chính tỷ lệ sở hữu nước ngoài (mức độ nắm giữ) trong quá khứ lại có ảnh hưởng. Điều này ngụ ý rằng không phải hành động mua bán hàng ngày, mà chính sự hiện diện bền vững, dài hạn của các cổ đông lớn nước ngoài mới có khả năng tạo ra tác động ổn định. Những kết quả này đặc biệt có giá trị khi xem xét bối cảnh của các công ty niêm yết trên sàn HOSE và HNX, nơi các cổ phiếu blue-chip với sự tham gia sâu của khối ngoại thường có xu hướng biến động thấp hơn.

5.1. Bằng chứng Nhà đầu tư nước ngoài ưa thích cổ phiếu biến động thấp

Kết quả hồi quy từ mô hình (1) cho thấy hệ số của biến logarit của độ lệch chuẩn giá cổ phiếu (ln(σi,t)) là -0.0404, với mức ý nghĩa thống kê cao. Điều này có nghĩa là, khi các yếu tố khác không đổi, một sự gia tăng trong biến động giá quá khứ sẽ làm giảm mức độ gia tăng sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài. Phát hiện này cung cấp bằng chứng thực nghiệm rõ ràng, khẳng định rằng khối ngoại có "khẩu vị" rủi ro thấp và ưu tiên sự an toàn, ổn định khi đầu tư vào thị trường chứng khoán Việt Nam.

5.2. Tỷ lệ sở hữu nước ngoài và tác động đến biến động tương lai

Mô hình (2) kiểm định tác động của tỷ lệ sở hữu nước ngoài đến biến động giá trong tương lai. Kết quả cho thấy tỷ lệ sở hữu nước ngoài kỳ trước (FHi,t-1) có tác động đến biến động giá hiện tại. Điều này cho thấy sự hiện diện của khối ngoại có thể ảnh hưởng đến cấu trúc rủi ro của cổ phiếu. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng biến động trong quá khứ (ln(σi,t-1) và ln(σi,t-2)) là yếu tố giải thích mạnh nhất cho biến động hiện tại. Điều này phù hợp với lý thuyết tài chính rằng biến động có tính cụm (volatility clustering). Tóm lại, sự hiện diện của khối ngoại có vai trò nhất định, nhưng không phải là yếu tố quyết định duy nhất đến rủi ro thị trường chứng khoán.

VI. Tương lai dòng vốn ngoại và hàm ý chính sách cho thị trường

Từ những kết quả thực nghiệm chi tiết, luận văn đã đưa ra những hàm ý chính sách quan trọng cho việc phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam. Đầu tiên, việc nhà đầu tư nước ngoài ưa thích các cổ phiếu có độ biến động thấp cho thấy để thu hút dòng vốn ngoại bền vững, các nhà quản lý cần tập trung vào việc nâng cao sự ổn định của thị trường vĩ mô và tính minh bạch của các doanh nghiệp. Khi môi trường đầu tư an toàn và dễ dự đoán, Việt Nam sẽ trở thành điểm đến hấp dẫn hơn. Thứ hai, kết quả cho thấy sự hiện diện dài hạn của khối ngoại, chứ không phải các giao dịch ngắn hạn, mới có thể góp phần ổn định thị trường. Do đó, các chính sách nên khuyến khích các nhà đầu tư chiến lược, dài hạn thay vì các dòng vốn nóng, mang tính đầu cơ. Việc nới room sở hữu nước ngoài một cách có chọn lọc ở các ngành nghề quan trọng, đi kèm với việc cải thiện quản trị doanh nghiệp, sẽ là một bước đi đúng đắn. Đối với các nhà đầu tư trong nước, nghiên cứu này cũng là một lời nhắc nhở: việc theo dõi động thái của nhà đầu tư nước ngoài có thể cung cấp những tín hiệu hữu ích về mức độ rủi ro và sự ổn định của một cổ phiếu. Mặc dù nghiên cứu có những hạn chế nhất định, chẳng hạn như chưa phân tách được các nhóm nhà đầu tư nước ngoài khác nhau (quỹ đầu tư, cá nhân), nó đã đặt một nền móng vững chắc cho các phân tích sâu hơn trong tương lai.

6.1. Đề xuất hàm ý chính sách để thu hút dòng vốn ngoại bền vững

Dựa trên phát hiện rằng nhà đầu tư nước ngoài e ngại rủi ro, hàm ý chính sách rõ ràng là cần phải xây dựng một thị trường ổn định và minh bạch. Các giải pháp bao gồm: (1) Tăng cường giám sát thị trường để hạn chế các hành vi thao túng giá. (2) Yêu cầu các công ty niêm yết trên sàn HOSE và HNX cải thiện chất lượng công bố thông tin theo chuẩn mực quốc tế. (3) Tiếp tục các chính sách ổn định kinh tế vĩ mô để giảm thiểu các cú sốc hệ thống. Những biện pháp này sẽ giúp giảm rủi ro thị trường chứng khoán và thu hút các dòng vốn ngoại chất lượng cao.

6.2. Hạn chế của nghiên cứu và hướng phát triển trong tương lai

Mặc dù có giá trị, nghiên cứu vẫn tồn tại một số hạn chế. Luận văn chưa phân biệt được các loại hình nhà đầu tư nước ngoài khác nhau (ví dụ, quỹ hưu trí so với quỹ phòng hộ), vốn có thể có hành vi và khẩu vị rủi ro khác nhau. Ngoài ra, dữ liệu chỉ kéo dài đến năm 2014. Các nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng khung thời gian để bao quát giai đoạn phát triển mới của thị trường, sử dụng các mô hình phức tạp hơn như mô hình GARCH đa biến để phân tích sự lan truyền biến động, và xem xét tác động của dòng vốn FDI một cách trực tiếp hơn. Đây là những hướng đi tiềm năng để làm sâu sắc thêm sự hiểu biết về mối quan hệ này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2009 đến nửa đầu năm 2014 đã chứng kiến sự phục hồi và tăng trưởng vượt bậc sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Tính đến ngày 31 tháng 05 năm 2014, mức vốn hóa toàn thị trường đạt 1.066.517 tỷ đồng, tương đương 34,26% GDP, tăng mạnh so với mức 599.673 tỷ đồng (36,09% GDP) vào năm 2009. Cùng với đó, giá trị danh mục đầu tư của khối ngoại đã tăng trưởng ấn tượng từ 55.211 tỷ đồng năm 2009 lên 134.050 tỷ đồng vào tháng 05 năm 2014. Riêng trong 6 tháng đầu năm 2014, giá trị mua ròng của nhà đầu tư nước ngoài đạt hơn 7.084 tỷ đồng (tương đương 337,35 triệu USD), tăng 62,6% so với cùng kỳ năm 2013.

Tuy nhiên, đặc trưng nổi bật của các thị trường tài chính mới nổi là mức độ biến động giá cổ phiếu thường xuyên ở mức cao, tạo ra tâm lý e ngại và rủi ro lớn cho các nhà đầu tư. Sau khi chỉ số VN-Index chạm đáy 235,5 điểm và HASTC-Index rơi xuống 78,06 điểm vào đầu năm 2009, câu hỏi về động lực và vai trò thực sự của dòng vốn ngoại đối với sự ổn định giá cổ phiếu trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là phân tích mối quan hệ tác động qua lại giữa tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài và mức độ biến động giá chứng khoán trên thị trường Việt Nam.

Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 755 doanh nghiệp niêm yết trên cả hai Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HSX) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) trong chuỗi thời gian kéo dài 65 tháng (từ ngày 01/01/2009 đến ngày 31/05/2014). Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa học thuật và thực tiễn to lớn, cung cấp bằng chứng định lượng giúp cơ quan quản lý hoàn thiện chính sách mở room ngoại và hỗ trợ các tổ chức tài chính tối ưu hóa chiến lược phân bổ danh mục đầu tư.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết tự do hóa thị trường tài chính của Bekaert và Harvey (1997), lý thuyết cấu trúc vi mô thị trường và thông tin bất cân xứng của Wang (2000, 2007), cùng giả thuyết giám sát của cổ đông tổ chức do Donghui Li và các cộng sự (2005) đề xuất. Theo các lý thuyết này, sự tham gia của nhà đầu tư quốc tế giúp mở rộng mạng lưới giao dịch, nâng cao tính minh bạch thông tin và giảm chi phí sử dụng vốn. Khi nhà đầu tư ngoại nắm giữ tỷ lệ cổ phần lớn, họ có động lực và năng lực chuyên môn để giám sát ban điều hành, từ đó giảm thiểu các cú sốc biến động giá phi căn bản.

Các khái niệm và biến số nghiên cứu trọng tâm bao gồm:

• Tỷ lệ sở hữu nước ngoài (FH): Tỷ lệ phần trăm cổ phiếu do nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ trên tổng số cổ phiếu đang lưu hành của từng doanh nghiệp theo tháng.
• Thay đổi tỷ lệ sở hữu nước ngoài (delta FH): Chênh lệch tỷ lệ nắm giữ cổ phần của khối ngoại giữa hai thời kỳ liên tiếp.
• Giao dịch ròng của khối ngoại (FT): Giá trị giao dịch mua ròng hàng tháng đại diện cho mức độ can thiệp trực tiếp vào thanh khoản.
• Biến động giá chứng khoán (St): Độ lệch chuẩn logarit của tỷ suất sinh lợi cổ phiếu hàng ngày trong tháng, đo lường mức độ rủi ro biến động.
• Biến kiểm soát đặc tính doanh nghiệp: Quy mô vốn hóa thị trường lấy logarit (ln MACP), tỷ lệ vòng quay cổ phiếu (TOVER) và tỷ suất sinh lợi tháng của cổ phiếu (r).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ cơ sở dữ liệu tài chính chuẩn hóa của Vietstock, bao gồm 755 công ty niêm yết (332 doanh nghiệp tại sàn HSX và 423 doanh nghiệp tại sàn HNX) với tổng cộng 39.224 quan sát dạng dữ liệu chuỗi thời gian chéo (time series cross-section) từ tháng 01/2009 đến tháng 05/2014. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được áp dụng nhằm loại trừ hiện tượng thiên lệch kẻ sống sót (survivorship bias) và phản ánh trung thực toàn diện bức tranh thị trường.

Để kiểm định mối quan hệ hai chiều, tác giả xây dựng hai mô hình hồi quy đa biến:

• Mô hình 1: Đánh giá tác động của biến động giá quá khứ và các đặc tính doanh nghiệp lên chênh lệch tỷ lệ sở hữu nước ngoài (delta FH).
• Mô hình 2: Phân tích ảnh hưởng của tỷ lệ sở hữu nước ngoài cùng hành vi giao dịch lên biến động giá tương lai (ln St).

Quy trình xử lý định lượng được thực hiện chặt chẽ qua các phương pháp: Hồi quy bình phương tối thiểu thông thường (OLS), Bình phương tối thiểu tổng quát (GLS), Mô hình tác động ngẫu nhiên (REM) và Mô hình tác động cố định (FEM). Kiểm định đa cộng tuyến cho hệ số VIF đạt mức an toàn 1,07. Kiểm định Wooldridge ghi nhận giá trị F(1, 708) = 4,0354 cho thấy có hiện tượng tự tương quan bậc nhất, trong khi kiểm định Breusch-Pagan cho giá trị chi-square = 6389,00 (p-value = 0,000) khẳng định tồn tại phương sai thay đổi. Kiểm định Hausman với chi-square = 1308,00 (p-value = 0,000) đã bác bỏ mô hình REM, qua đó xác nhận mô hình FEM kết hợp kỹ thuật hiệu chỉnh sai số chuẩn vững (robust standard errors) là phương pháp tối ưu nhất để kiểm soát các đặc tính riêng biệt không quan sát được của từng doanh nghiệp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam thể hiện rõ sở thích đối với các cổ phiếu có mức độ biến động giá trong quá khứ thấp. Kết quả hồi quy mô hình FEM chỉ ra rằng hệ số của biến động giá chứng khoán quá khứ (ln St) mang giá trị âm và có ý nghĩa thống kê ở mức 10% đối với sự thay đổi sở hữu ngoại (delta FH). Điều này chứng minh khối ngoại chủ động giảm tỷ trọng hoặc hạn chế gia tăng sở hữu tại các mã chứng khoán có biên độ dao động giá thất thường.

Thứ hai, mức độ sở hữu của khối ngoại phân bổ không đồng đều và tập trung cao độ vào nhóm doanh nghiệp có quy mô vốn hóa lớn. Thống kê mô tả cho thấy tỷ lệ sở hữu nước ngoài trung bình toàn thị trường chỉ đạt 7,7% với độ lệch chuẩn 12%. Tuy nhiên, tại nhóm 10 doanh nghiệp có vốn hóa lớn nhất thị trường, tỷ lệ sở hữu của khối ngoại chiếm từ 50,12% (năm 2009) đến 57,00% (tháng 05/2014), trong khi nhóm này chiếm tới 41,41% đến 59,00% tổng giá trị vốn hóa toàn sàn. Biến quy mô vốn hóa (ln MACP) tác động dương mạnh nhất đến tỷ lệ nắm giữ của khối ngoại với mức ý nghĩa thống kê 1%.

Thứ ba, tỷ lệ sở hữu nước ngoài có tính bền vững cao và đóng vai trò ổn định biến động giá trong dài hạn, trong khi giao dịch ngắn hạn không làm gia tăng rủi ro thị trường. Biến trễ sở hữu nước ngoài (FH_t-1) có tương quan dương rất cao đạt 0,9733 với mức sở hữu hiện tại. Biến động giá tương lai chịu tác động đáng kể từ biến động quá khứ và tỷ lệ nắm giữ tích lũy của khối ngoại, nhưng biến giao dịch ròng (FT) không gây tác động tiêu cực làm mất ổn định giá cổ phiếu. Mô hình giải thích được khoảng 4,06% sự biến thiên của thay đổi tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong không gian dữ liệu bảng đa biến.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm trên hoàn toàn tương thích với các nghiên cứu quốc tế của Wang (2007) tại Indonesia và Thái Lan, Choe, Kho và Stulz (1999) tại Hàn Quốc, cũng như nghiên cứu của Donghui Li và các cộng sự (2005) trên 31 thị trường mới nổi. Khối ngoại hoạt động tại Việt Nam đa phần là các định chế tài chính, quỹ đầu tư chuyên nghiệp hướng tới mục tiêu dài hạn. Do đó, họ ưu tiên quản trị rủi ro bằng cách lựa chọn các doanh nghiệp đầu ngành, nền tảng tài chính lành mạnh và biến động giá thấp.

Sự hiện diện của các cổ đông ngoại lớn mang lại lợi thế quản trị doanh nghiệp vượt trội, cải thiện tính minh bạch thông tin và đóng vai trò là "mỏ neo" tâm lý giúp giảm tình trạng bán tháo hoảng loạn của nhà đầu tư cá nhân trong nước. Đối với các dữ liệu này, việc trình bày trực quan hóa thông qua biểu đồ phân tán kết hợp đường hồi quy tuyến tính giữa tỷ lệ sở hữu nước ngoài và độ biến động giá, hoặc bảng nhiệt tương quan đa biến (correlation heatmap), sẽ làm nổi bật rõ nét sự phân hóa giữa các nhóm quy mô vốn hóa trên hai sàn HSX và HNX.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, nới lỏng giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài (room ngoại) theo lộ trình phân hóa: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Bộ Tài chính cần nghiên cứu nâng giới hạn sở hữu của khối ngoại từ mức 49% lên 60-100% đối với các ngành nghề không thuộc diện an ninh quốc gia trong giai đoạn 2015-2020. Mục tiêu là nâng tỷ lệ nắm giữ bình quân của khối ngoại toàn thị trường từ 7,7% hiện nay lên mức 15-20%, tạo điều kiện cho các định chế tài chính quốc tế tham gia sâu hơn vào cấu trúc quản trị công ty.

Thứ hai, chuẩn hóa chất lượng công bố thông tin và quản trị doanh nghiệp: Hai Sở giao dịch chứng khoán cần ban hành quy định bắt buộc toàn bộ top 100 doanh nghiệp vốn hóa lớn thực hiện công bố thông tin định kỳ song ngữ Anh - Việt và áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế IFRS từ năm 2016. Giải pháp này giúp triệt tiêu tình trạng bất đối xứng thông tin, hướng tới việc giảm biên độ sai lệch định giá và duy trì độ biến động lợi nhuận tháng ở ngưỡng an toàn dưới 5%.

Thứ ba, đa dạng hóa sản phẩm tài chính và triển khai công cụ phòng ngừa rủi ro: Cơ quan quản lý thị trường cần đẩy nhanh tiến độ vận hành thị trường chứng khoán phái sinh (chỉ số tương lai, hợp đồng quyền chọn) trong vòng 24 tháng. Việc cung cấp công cụ hedging sẽ giúp khối ngoại duy trì tỷ trọng nắm giữ cổ phiếu cơ sở ngay cả khi thị trường biến động mạnh, ngăn ngừa tình trạng rút vốn đột ngột.

Thứ tư, chủ động nâng cao thanh khoản và năng lực tiếp cận vốn ngoại từ phía doanh nghiệp: Ban lãnh đạo các công ty niêm yết, đặc biệt là nhóm vốn hóa trung bình, cần tích cực tổ chức các hoạt động quan hệ nhà đầu tư (IR), duy trì tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float) tối thiểu 20-30% để gia tăng tính thanh khoản và thu hút các dòng vốn tổ chức dài hạn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn và học thuật chuyên sâu cho bốn nhóm đối tượng chính:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Các chuyên gia tại Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước có thể sử dụng kết quả định lượng về mối quan hệ giữa biến động giá và dòng vốn ngoại để xây dựng khung pháp lý điều hành thị trường, lộ trình nới room ngoại và các biện pháp can thiệp ổn định thị trường vốn.
2. Các quỹ đầu tư và nhà quản lý danh mục: Nhà quản lý quỹ quốc tế và nội địa có thể ứng dụng mô hình xác định hành vi nắm giữ và mức độ ưa thích rủi ro để thiết lập chiến lược phân bổ tài sản, lựa chọn cổ phiếu mục tiêu dựa trên các chỉ số biến động lịch sử và tỷ lệ thanh khoản.
3. Ban lãnh đạo doanh nghiệp niêm yết: Hội đồng quản trị và bộ phận quan hệ nhà đầu tư (IR) có thể tham khảo để hiểu rõ tiêu chí lựa chọn của dòng vốn ngoại, từ đó xây dựng chiến lược quản trị minh bạch và cải thiện cấu trúc vốn hóa nhằm thu hút cổ đông chiến lược nước ngoài.
4. Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu: Cung cấp khung phương pháp luận chuẩn mực về xử lý dữ liệu bảng chéo (panel data/time series cross-section) với 39.224 quan sát, đóng vai trò là tài liệu tham khảo giá trị cho các công trình nghiên cứu kinh tế lượng tài chính tại các thị trường mới nổi.

Câu hỏi thường gặp

Nhà đầu tư nước ngoài tại thị trường Việt Nam ưa chuộng nhóm cổ phiếu nào nhất?
Kết quả thống kê cho thấy khối ngoại tập trung phần lớn vốn vào nhóm 10 cổ phiếu có vốn hóa lớn nhất thị trường với tỷ lệ nắm giữ từ 50,12% đến 57,00%. Họ đặc biệt ưa chuộng các doanh nghiệp quy mô lớn, tính thanh khoản cao và có lịch sử biến động giá quá khứ thấp nhằm tối ưu hóa an toàn vốn.

Sự tham gia giao dịch của khối ngoại có làm tăng rủi ro biến động giá chứng khoán không?
Hoàn toàn không. Bằng chứng thực nghiệm từ mô hình hồi quy FEM khẳng định biến giao dịch ròng (FT) của nhà đầu tư nước ngoài không gây ra tác động làm gia tăng biến động giá cổ phiếu cùng thời điểm. Khối ngoại đóng vai trò cung cấp thanh khoản và bình ổn tâm lý thị trường.

Tại sao tỷ lệ sở hữu nước ngoài trung bình toàn thị trường giai đoạn 2009-2014 lại ở mức thấp 7,7%?
Tỷ lệ này duy trì ở mức thấp do rào cản trần sở hữu 49% (và 30% đối với ngành ngân hàng) cùng với sự phân hóa mạnh mẽ. Trong khi các mã blue-chip luôn trong tình trạng cạn room, hàng trăm doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa lại thiếu tính minh bạch nên chưa thu hút được dòng vốn ngoại.

Phương pháp kinh tế lượng nào được chứng minh là phù hợp nhất trong nghiên cứu này?
Mô hình tác động cố định (FEM) kết hợp sai số chuẩn vững (robust) là phương pháp tối ưu nhất. Kiểm định Hausman với chi-square đạt 1308,00 (p-value = 0,000) đã loại bỏ mô hình REM, giúp kiểm soát hiệu quả tính không đồng nhất và hiện tượng phương sai thay đổi giữa 755 doanh nghiệp.

Biến số nào tác động mạnh nhất đến sự thay đổi tỷ lệ sở hữu của khối ngoại?
Quy mô vốn hóa thị trường (ln MACP) và tỷ suất sinh lợi quá khứ là hai yếu tố tác động dương mạnh nhất đến tỷ lệ nắm giữ của khối ngoại ở mức ý nghĩa 1%. Ngược lại, biến động giá quá khứ (ln St) tác động tiêu cực đến quyết định gia tăng sở hữu.

Kết luận

• Nghiên cứu đã chứng minh thực nghiệm mối quan hệ hai chiều chặt chẽ giữa sở hữu nước ngoài và biến động giá chứng khoán trên toàn bộ 755 doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam giai đoạn 2009-2014 qua 39.224 quan sát.
• Khối ngoại có xu hướng né tránh rủi ro rõ rệt khi ưu tiên phân bổ tỷ trọng lớn vào các cổ phiếu có vốn hóa cao và mức độ biến động giá lịch sử thấp.
• Sự hiện diện nắm giữ của khối ngoại mang lại tác động ổn định thị trường trong trung và dài hạn, không tạo ra các cú sốc bất ổn giá ngắn hạn.
• Cơ quan quản lý cần đẩy mạnh lộ trình nới room ngoại kết hợp chuẩn hóa báo cáo tài chính quốc tế và phát triển thị trường phái sinh trong giai đoạn 2015-2020.
• Đây là tài liệu tham khảo học thuật giá trị cao; độc giả quan tâm đến việc xây dựng mô hình định lượng và chiến lược đầu tư tài chính nên tải toàn văn luận văn để nghiên cứu chi tiết.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1.1 Giới thiệu đề tài Trên thế giới, nguồn vốn đầu tư nước ngoài ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với sự phát triển của mỗi quốc gia. Việt Nam giống các quốc gia đang phát triển, là một nền kinh tế mới nổi đang có nhu cầu vốn rất lớn. Để thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài chính phủ Việt Nam đang thực hiện nhiều biện pháp bảo đảm môi trường chính trị - xã hội ổn định, bảo hộ quyền và lợi ích chính đáng của các nhà đầu tư, cũng như tạo mọi điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài. Việt Nam đang ngày càng thể hiện là một môi trường hấp dẫn và tiềm năng tăng trưởng mạnh mẽ để thu hút nhiều dòng vốn trực tiếp từ các nhà đầu tư nước ngoài.

Một trong các kênh thu hút vốn đầu tư nước ngoài là thị trường chứng khoán. Từ việc hạn chế quyền sở hữu đối với nhà đầu tư nước ngoài, chính phủ Việt Nam đã mở rộng hơn quyền sở hữu cho nhà đầu tư nước ngoài. Cuối năm 2005, giới hạn sở hữu cổ phiếu của nhà đầu tư nước ngoài được tăng lên 49%, ngoại trừ đối với ngân hàng vẫn giữ là 30%. Đặc trưng của thị trường tài chính của các nền kinh tế mới nổi đều có thị trường chứng khoán với biến động giá chứng khoán cao.

Điều này dẫn đến tâm lý e ngại của nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán. Biến động cao dẫn đến rủi ro mà nhà đầu tư phải gánh chịu gia tăng đặc biệt nhà đầu tư nước ngoài khi tham gia thị trường tài chính Việt Nam. Từ năm 2007 thị trường chứng khoán Việt Nam bùng nổ khi đó VNIndex đạt đỉnh 1.170,67 điểm và HASTC-Index là 459,36 điểm ( năm 2007 ). Đến năm 2008 cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu xảy ra, thị trường chứng khoán Việt Nam chạm đáy lúc VNIndex chỉ còn là 235.5 điểm và HASTC-Index là 78,06 điểm (ngày 24/2/2009).

Thị trường chứng khoán Việt Nam tăng điểm trở lại cho TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 đến nay với sự trở lại của nhà đầu tư nước ngoài.Việc kéo dài thời gian giao dịch, áp dụng lệnh thị trường, nới biên độ giao dịch, điều chỉnh tỷ lệ giao dịch ký quỹ từ 40/60 lên 50/50 cũng đã hỗ trợ giúp tăng thanh khoản thị trường chứng khoán. Kết thúc phiên giao dịch cuối cùng của tháng 6, chỉ số VN-Index đứng ở mức 578,13 điểm, tăng 14,6% so với đầu năm, tương tự, chỉ số HNX-Index cũng tăng tới 14,9% và đứng ở mức 77,93 điểm.Cùng với những diễn biến sôi động của các nhà đầu tư trong nước, khối nhà đầu tư nước ngoài đã có những đóng góp khá lớn vào sự tăng trưởng tích cực của thị trường chứng khoán Việt Nam trong nửa đầu năm 2014. Cụ thể, khối nhà đầu tư nước ngoài 6 tháng qua đã giao dịch rất sôi động,nhà đầu tư nước ngoài đã mua vào 1,18 tỷ cổ phiếu, trị giá lên tới 35.719 tỷ đồng, trong khi bán ra 855 triệu cổ phiếu, tương ứng 28.Tổng khối lượng mua ròng đạt tới 328 triệu cổ phiếu, tương đương giá trị mua ròng đạt hơn 7.084 tỷ đồng (hơn 337, 35 triệu USD), gấp 2,8 lần so với mức mua ròng 2.472 tỷ đồng của 6 tháng cuối năm 2013 và tăng 62,6% so với mức 4.356 tỷ đồng của cùng kỳ năm 2013. Điều này chứng tỏ thị trường chứng khoán Việt Nam đang thu hút vốn từ nhà đầu tư nước ngoài.

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã hoạt động hơn 14 năm nhưng đến nay các nghiên cứu về mức độ ảnh hưởng của nhà đầu tư nước ngoài vẫn chưa có nhiều và đa đạng. Trong những năm gần đây, nhà đầu tư nước ngoài tham gia thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển hơn về quy mô cũng như đa dạng hơn. Để đánh giá về sự ảnh hưởng của nhà đầu tư nước ngoài với thị trường chứng khoán, cần thiết có các nghiên cứu đánh giá đầy đủ những tác động của nhà đầu tư nước ngoài đem lại cho Việt Nam. Để từ đó chính phủ Việt Nam đưa ra các chính sách hiệu quả để mời gọi sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài giúp phát triển thị TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 trường chứng khoán Việt Nam đúng hướng , là nơi phát huy khả năng huy động vốn cho nền kinh tế.2 Lý do chọn đề tài Khi tham gia thị trường chứng khoán, bất cứ nhà đầu tư nào cũng phải đặt ra câu hỏi vốn đầu tư sẽ thu được bao nhiêu lợi nhuận? Bên cạnh đó rủi ro nào nhà đầu tư sẽ phải đối mặt khi bước chân vào thị trường chứng khoán.

Rủi ro thường hay xảy ra ở các thị trường chứng khoán các nước có nền kinh tế mới nổi như Việt Nam là rủi ro về giá. Biến động chứng khoán quá cao, hoặc giá chứng khoán dễ thay đổi đột ngột sẽ làm ảnh hưởng đến nhà đầu tư. Biến động giá chứng khoán cũng là thước đo hiệu quả rủi ro và lợi nhuận chứng khoán. Hiểu rõ hơn cơ chế biến động giá chứng khoán là điều quan tâm của tất cả các nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán.

Trong thời gian qua, khi thị trường có những phiên giao dịch biến động giá rất mạnh, chúng ta chứng kiến nhà đầu tư nước ngoài vẫn tăng cường mua ròng mặc dù mức giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài vẫn chưa phải là vai trò dẫn dắt thị trường Vậy vì sao nhà đầu tư nước ngoài vẫn mua ròng chứng khoán khi lúc biến động chứng khoán cao? Có hay không tác động bình ổn biến động giá chứng khoán có ảnh hưởng từ nhà đầu tư nước ngoài.3 Vấn đề nghiên cứu Dựa vào mẫu nghiên cứ từ năm 2009 đến tháng 5 năm 2014 của các công ty niêm yết trên cả hai sàn TPHCM và HN, bài nghiên cứu sẽ tập trung nghiên cứu kiểm tra mối quan hệ giữa sở hữu nhà đầu tư nước ngoài và biến động giá chứng khoán. Kết hợp với các biến tác động là vốn hoá thị trường của công ty, doanh thu chứng khoán, lợi nhuận chứng khoán, biến động tỷ suất sinh lời trong quá khứ, biến động tỷ suất sinh TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 lời tương lai. Từ kết quả nghiên cứu để có chính sách phù hợp với nhà đầu tư nước ngoài.4 Mục đích và câu hỏi đề tài Mục đích nghiên cứu của đề tài này là tìm ra bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ của quyền sở hữu nước ngoài và biến động giá chứng khoán tại thị trường chứng khoán Việt Nam và các yếu tố ảnh hưởng đến mối tương quan này. Câu hỏi nghiên cứu của đề tài :  Quyền sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài có bị tác động bởi biến động giá chứng khoán quá khứ không?  Biến động giá chứng khoán tương lai có bị tác động bởi quyền sở hữu nước ngoài không?  Những nguyên nhân nào tạo ra mối tương quan quyền sỡ hữu của nhà đầu tư nước ngoài và biến động giá chứng khoán? 1.5 Dữ liệu nghiên cứu Dữ liệu nghiên cứu thống kê dãy số liệu theo thời gian hàng tháng từ năm 2009 đến 31 tháng 05 năm 2014.

Bao gồm 755 công ty tên hai sàn giao dịch TPHCM và HN. Các số liệu lấy từ dữ liệu chứng khoán hàng ngày sau đó tính theo chỉ tiêu tháng.6 Phương pháp nghiên cứu Sử dụng mô hình hồi quy để ước lượng các tham số với các phương pháp OLS, GLS, REM và FEM. Tìm mô hình hồi quy nào phù hợp nhất. Sau đó đưa các biến vào kiểm định tác động của biến cần nghiên cứu.

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.7 Cấu trúc bài nghiên cứu Bài nghiên cứu có cấu trúc như sau : Phần 1 : Giới thiệu Phần 2 : Tổng quan nghiên cứu Phần 3 : Dữ liệu, phương pháp và mô hình Phần 4 : Nội dung và kết quả nghiên cứu Phần 5 : Kết luận 1.8 Ý nghĩa của đề tài Bài nghiên cứu này giải thích mối quan hệ giữa sở hữu nước ngoài và biến động cổ phiếu tại Việt Nam. Nhà đầu tư nước ngoài ưa thích loại cổ phiếu có mức biến động như thế nào trong quá khứ? Khi nào sở hữu nhà đầu tư nước ngoài tác động đến biến động cổ phiếu trong tương lai? Đây là mối quan hệ rất quan trọng để tìm hiểu động lực và lợi ích của nhà đầu tư nước ngoài đối với thị trường vốn của các nước có nền kinh tế mới nổi. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 CHƯƠNG 2. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY Bekaert và Harvey (1997) nghiên cứu cho thấy việc tự do hóa thị trường vốn thường kéo theo gia tăng mối tương quan giữa lợi nhuận thị trường trong nước và thị trường thế giới nhưng không làm tăng biến động thị trường địa phương.

Mức độ gia tăng toàn cầu hóa và tự do hóa tài chính trong thị trường mới nổi thu hút vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài và dẫn đến cả cải thiện thanh khoản thị trường và giảm chi phí vốn. Tác giả phân tích biến động lợi nhuận chứng khoán tại các thị trường mới nổi. Wang (2007) dẫn chứng mối quan hệ mạnh mẽ cùng lúc giữa các giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài nước ngoài và biến động thị trường chứng khoán tại Indonesia và Thái Lan. Mặc dù lượng bán ra chỉ chiếm một phần nhỏ trong giao dịch hàng ngày, nó có sức mạnh giải thích cao nhất cho biến động thị trường trong cả nước.

Giao dịch của nhóm nhà đầu tư trong và ngoài nước thường liên quan ngược chiều đến biến động. Những phát hiện này mạnh mẽ hơn trong thời gian phụ khác nhau và các biện pháp khác nhau đối với các biến động và hoạt động giao dịch. Tác giả khám phá hai cách giải thích kinh tế cho các hiệu ứng bất đối xứng của các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Tác giả tập trung vào những ảnh hưởng của giao dịch nước ngoài hàng ngày rất lâu sau khi tự do hóa thị trường và tìm cách giải thích sự thay đổi năng động trong biến động thị trường về hoạt động giao dịch của các bên tham gia thị trường.

Trước khi tự do hóa, biến động là hoàn toàn xác định bằng cách giao dịch các hoạt động của nhà đầu tư trong nước. Tác giả kiểm tra làm thế nào mối quan hệ này thay đổi với sự tham gia của nước ngoài. Tác động của giao dịch nước ngoài được đo bằng khả năng giải thích của nó đối với biến động thị trường. Giao dịch khối ngoại có thể không có tác động mạnh ngay sau khi mở cửa thị trường khi sự tham gia của nước ngoài là thấp.