phần Mở đầu và Kết luận, Luận văn đƣợc kết cấu gồm 3 chƣơng Chƣơng 1: Lý luận về quản lý chi đầu tƣ phát triển từ nguồn vốn NSNN qua kho bạc nhà nƣớc địa phƣơng e 4 Chƣơng 2: Thực trạng quản lý chi đầu tƣ phát triển từ nguồn vốn NSNN qua KBNN huyện Tuy Phƣớc, tỉnh Bình Định. Chƣơng 3: Các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi đầu tƣ phát triển từ nguồn vốn NSNN qua KBNN huyện Tuy Phƣớc, tỉnh Bình Định. e 5 CHƢƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHI ĐẦU TƢ PHÁT TRIỂN TỪ NGUỒN VỐN NSNN QUA KHO BẠC NHÀ NƢỚC ĐỊA PHƢƠNG 1. Chi đầu tư phát triển 1.
Khái niệm chi đầu tư phát triển Đầu tư đƣợc hiểu là việc bỏ vốn vào các hoạt động kinh tế - xã hội để mong nhận đƣợc những lợi ích kinh tế - xã hội lớn hơn trong tƣơng lai [1]. Đầu tư phát triển là loại hình đầu tƣ có liên quan đến sự tăng trƣởng quy mô vốn của nhà đầu tƣ và quy mô vốn của toàn xã hội. Thông qua đầu tƣ phát triển, cơ sở vật chất kỹ thuật và năng lực sản xuất phục vụ của nền kinh tế đƣợc tăng cƣờng, đổi mới, hoàn thiện, hiện đại hóa; góp phần quan trọng hình thành và điều chỉnh cơ cấu của nền kinh tế, thực hiện mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế và phát triển xã hội. Nhận thức đƣợc tầm quan trọng của đầu tƣ phát triển, bên cạnh chính sách khuyến khích đầu tƣ trong nƣớc và ngoài nƣớc để phát triển kinh tế - xã hội.
Đảng và Nhà nƣớc ta luôn có sự ƣu tiên nguồn vốn NSNN dành cho đầu tƣ phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội, đầu tƣ dự trữ vật tƣ hàng hóa của Nhà nƣớc, đầu tƣ phát triển sản xuất. Đó chính là các khoản chi đầu tƣ phát triển của NSNN[3]. Theo khoản 4 Điều 4 của luật Ngân sách nhà nƣớc (2015) của Việt Nam khẳng định: Chi đầu tư phát triển là nhiệm vụ của chi NSNN gồm chi đầu tƣ xây dựng cơ bản và một số nhiệm vụ chi đầu tƣ khác theo quy định của pháp luật. Vì vậy, sau đây khi đề cập tới chi đầu tư phát triển là chi cho đầu tư phát triển từ nguồn vốn NSNN.
Nhƣ vậy có thể hiểu chi đầu tư phát triển từ nguồn vốn NSNN là quá trình phân phối và sử dụng một phần vốn tiền tệ từ quỹ NSNN để đầu tƣ xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội, phát triển sản xuất và dự trữ vật tƣ hàng e 6 hóa của Nhà nƣớc, nhằm thực hiện mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế và phát triển xã hội [1]. Nội dung chi đầu tư phát triển từ nguồn vốn NSNN Chi đầu tƣ phát triển từ nguồn vốn NSNN bao gồm nhiều khoản chi với những mục đích khác nhau, có tính chất và đặc điểm khác nhau. Để phục vụ cho công tác quản lý, ngƣời ta có thể dựa vào những tiêu thức nhất định để xác định nội dung chi đầu tƣ phát triển cụ thể của NSNN. Căn cứ vào mục đích các khoản chi thì nội dung chi đầu tư phát triển từ nguồn vốn NSNN bao gồm: - Chi đầu tƣ xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội không có khả năng thu hồi vốn nhằm phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội của nền kinh tế quốc dân, đảm bảo các điều kiện cần thiết cho việc thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội thuộc đối tƣợng đầu tƣ bằng nguồn vốn đầu tƣ phát triển của NSNN bao gồm các công trình giao thông (đƣờng bộ, đƣờng thủy, đƣờng không…); các công trình đê điều, hồ đập, kênh mƣơng; các công trình bƣu chính viễn thông, điện lực, cấp thoát nƣớc; các công trình giáo dục, khoa học công nghệ, y tế, văn hóa, thể thao, công sở của các cơ quan nhà nƣớc, phúc lợi công cộng… - Chi đầu tƣ và hỗ trợ cho các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế, các tổ chức tài chính của Nhà nƣớc; góp vốn cổ phần, liên doanh vào các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực cần thiết có sự tham gia của Nhà nƣớc theo quy định của pháp luật. Những khoản chi này nhằm thực hiện vai trò dẫn dắt, điều chỉnh và định hƣớng cho sự phát triển của nền kinh tế theo đúng mục tiêu của Nhà nƣớc trong từng thời kỳ, bảo đảm sự phát triển ổn định và hiệu quả của nền kinh tế quốc dân. - Chi dự trữ nhà nƣớc là khoản chi để mua hàng hóa vật tƣ dự trữ nhà e 7 nƣớc có tính chiến lƣợc của quốc gia hoặc hàng hóa, vật tƣ dự trữ nhà nƣớc mang tính chất chuyên ngành. Chi dự trữ nhà nƣớc có vai trờ đặc biệt quan trọng để ổn định sản xuất kinh doanh và đời sống của nhân dân khi nền kinh tế gặp phải những biến cố bất ngờ nhƣ thiên tai, dịch bênh, địch họa… - Chi đầu tƣ phát triển thuộc các chƣơng trình mục tiêu quốc gia, dự án nhà nƣớc nhƣ chƣơng trình 135, dự án trồng mới 5 triệu ha rừng, dự án định canh định cƣ ở các xã nghèo, dự án chống xuống cấp và tôn tạo các di tích lịch sử, cách mạng và kháng chiến… - Các khoản chi đầu tƣ phát triển khác Căn cứ vào tính chất của các hoạt động đầu tư phát triển thì chi đầu tư phát triển từ nguồn vốn NSNN bao gồm: - Chi đầu tƣ XDCB của NSNN là các khoản chi để đầu tƣ xây dựng các công trình thuộc kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội không có đủ khả năng thu hồi vốn, các công trình của các doanh nghiệp nhà nƣớc theo kế hoạch đƣợc duyêt, các dự án quy hoach vùng và lãnh thổ… Chi đầu tƣ XDCB có thể thực hiện theo hình thức đầu tƣ xây dựng mới hoặc theo hình thức đầu tƣ xây dựng mở rộng, cải tạo, nâng cấp, hiên đại hóa tài sản cố định và năng lực sản xuất phục vụ hiện có.
Theo cơ cấu công nghệ của vốn đầu tƣ thì chi đầu tƣ XDCB gồm chi xây dựng, chi thiết bị và chi khác. Thực chất chi đầu tƣ XDCB của NSNN là quá trình phân phối và sử dụng một phần vốn tiền tệ từ quỹ NSNN để đầu tƣ tái sản xuất TSCĐ nhằm từng bƣớc tăng cƣờng, hoàn thiện và hiện đại hóa cơ sở vật chất kỹ thuật và năng lực sản xuất phục vụ của nền kinh tế quốc dân. - Các khoản chi đầu tƣ phát triển không có tính chất đầu tƣ XDCB nhƣ chi cấp vốn ban đầu, cấp bổ sung vốn pháp định hoặc vốn điều lệ cho các doanh nghiệp nhà nƣớc; hỗ trợ cho các doanh nghiệp nhà nƣớc; hỗ trợ cho các doanh nghiệp nhà nƣớc thực hiện cổ phần hóa; chỉ cấp vốn điều lệ và cấp vốn e 8 bổ sung cho các tổ chức tài chính của Nhà nƣớc; chi mua hàng hóa, vật tƣ, thiết bị dự trữ nhà nƣớc; chi góp vốn cổ phần, góp vốn liên doanh của Nhà nƣớc; chi trợ cấp, trợ giá hoặc các chế độ ƣu đãi khác cho các doanh nghiệp khi thực hiện nhiệm vụ hoạt động công ích… 1. Đặc điểm chi đầu tư phát triển từ nguồn vốn NSNN Chi đầu tư phát triển là khoản chi lớn của NSNN nhưng không có tính ổn định.
Chi đầu tƣ phát triển từ NSNN là yêu cầu tất yếu nhằm bảo đảm cho sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. Trƣớc hết, chi đầu tƣ phát triển của NSNN nhằm để tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật, năng lực sản xuất phục vụ và vật tƣ hàng hóa dự trữ cần thiết của nền kinh tế; đó chính là nền tảng bảo đảm cho sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. Đồng thời, chi đầu tƣ phát triển của NSNN còn có ý nghĩa là vốn mồi để tạo ra môi trƣờng đầu tƣ lợi nhuận nhằm thu hút các nguồn vốn trong nƣớc và ngoài nƣớc vào đầu tƣ phát triển các hoạt đông kinh tế - xã hội theo định hƣớng của Nhà nƣớc trong từng thời kỳ. Quy mô và tỷ trọng chi NSNN cho đầu tƣ phát triển trong từng thời kỳ phụ thuộc vào chủ trƣơng, đƣờng lối phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nƣớc và khả năng nguồn vốn NSNN.
Đối với Việt Nam mặc dù khả năng của NSNN còn hạn chế, song Nhà nƣớc luôn có sự ƣu tiên NSNN cho chi đầu tƣ phát triển. Chi đầu tƣ phát triển là một khoản chi lớn của NSNN, có xu hƣớng ngày càng tăng cả về số tuyệt đối và tỷ trọng trong tổng chi NSNN. Tuy vậy, cơ cấu chi đầu tƣ phát triển của NSNN lại không có tính ổn định giữa các thời kỳ phát triển kinh tế - xã hội. Thứ tự và tỷ trọng ƣu tiên chi đầu tƣ phát triển của NSNN cho từng nội dung chi, cho từng lĩnh vực kinh tế - xã hội thƣờng có sự thay đổi giữa các thời kỳ.
Chẳng hạn, sau một thời kỳ ƣu tiên tập trung đầu tƣ vào việc xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông, thì thời kỳ e 9 sau sẽ không cần ƣu tiên đầu tƣ vào nhiều lĩnh vực đó nữa, vì hạ tầng giao thông đã tƣơng đối hoàn chỉnh… Xét theo mục đích kinh tế - xã hội và thời hạn tác động thì chi đầu tư phát triển của NSNN mang tính chất chi cho tích lũy. Chi đầu tƣ phát triển là những khoản chi nhằm tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật, năng lực sản xuất phục vụ, tăng tích lũy tài sản của nền kinh tế quốc dân. Cơ sở vật chất kỹ thuật, năng lực sản xuất phục vụ đƣợc tạo ra thông qua các khoản chi đầu tƣ phát triển của NSNN là nền tảng vật chất bảo đảm cho sự tăng trƣởng kinh tế và phát triển xã hội, làm tăng tổng sản phẩm quốc nội. Với ý nghĩa đó, chi đầu tƣ phát triển của NSNN là chi cho tích lũy.
Phạm vi và mức độ chi đầu tư phát triển của NSNN luôn gắn liền với việc thực hiện mục tiêu kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước trong từng thời kỳ. Chi NSNN cho đầu tƣ phát triển là nhằm để thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nƣớc trong từng thời kỳ. Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội là cơ sở nền tảng trong việc xây dựng kế hoạch chi đầu tƣ phát triển từ NSNN.