MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Thị trƣờng tài chính CVTD bắt đầu phát triển mạnh trong 3 năm gần đây, bắt nguồn từ những thay đổi lớn trong thói quen của ngƣời tiêu dùng và nhu cầu cao về tín dụng bất động sản của tầng lớp thu nhập trung bình. Trong đó, thói quen vay mƣợn từ ngƣời thân, bạn bè hoặc thị trƣờng tài chính không chính thống, đã dần chuyển dịch sang vay mƣợn từ các công ty tài chính, ngân hàng. Động lực tăng trƣởng cho phân khúc này còn có sự thúc đẩy nhờ cơ cấu dân số và sự tăng trƣởng thu nhập bình quân trong những năm gần đây.Thuộc thời kỳ "dân số vàng", năm 2016 Việt Nam có gần 55 triệu ngƣời trong độ tuổi từ 20 đến 59 tuổi - nhóm KH chính mà các công ty tài chính, ngân hàng hƣớng tới.
Đây cũng là phân khúc KH có nhu cầu thực hiện khoản vay với giá trị không lớn, tập trung chủ yếu là tiêu dùng cá nhân, sinh hoạt, mua hàng hóa gia dụng và phƣơng tiện giao thông.S Cấn Văn Lực, tính đến cuối năm 2016, dƣ nợ tín dụng tiêu dùng là 646.000 tỷ đồng (khoảng 28 tỷ USD), chiếm 11,7% tổng dƣ nợ của nền kinh tế. Theo dự báo mới nhất của Công ty chứng khoán Bản Việt (VCSC), quy mô thị trƣờng tài chính tiêu dùng sẽ đạt mốc 1 triệu tỷ đồng vào năm 2019. Tỷ trọng tiêu dùng trong tổng GDP của Việt Nam cũng liên tục tăng cao. Ông Nguyễn Tú Anh, Phó Vụ trƣởng Vụ Chính sách tiền tệ, NHNN cho biết tỷ trọng tiêu dùng trong tổng GDP của Việt Nam đã tăng phi mã từ 52,5% vào năm 2005 lên đỉnh điểm 77,7% vào năm 2009.
Giai đoạn 2010- 2016 nền kinh tế rơi vào giai đoạn suy giảm khiến chỉ số này cũng suy giảm đến đáy vào năm 2012. Từ năm 2013 đến nay tỷ lệ này liên tục tăng cao và đạt 78,34% vào năm 2016, cao hơn mức đỉnh ghi nhận năm 2009. Luan van 2 Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng mạnh mẽ về quy mô, sự cạnh tranh giữa các thành viên trên thị trƣờng tín dụng tiêu dùng cũng ngày một gay gắt hơn. Nhận thấy đƣợc thực tiễn đó, một số ngân hàng đã và đang cố gắng nỗ lực đƣa ra những chính sách CVTD phù hợp với bản thân từng ngân hàng và với KH mọi tầng lớp nhƣng vẫn đảm bảo lợi nhuận và những lợi ích khác cho ngân hàng và ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội nói chung và ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội, Chi nhánh tỉnh Quảng Nam Nhận nói riêng cũng không nằm ngoài xu hƣớng phát triển trên.
Trong những năm gần đây, việc phát triển thì trƣờng CVTD của ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội, Chi nhánh tỉnh Quảng Nam đã đạt đƣợc những thành công bƣớc đầu. Tuy nhiên do đặc điểm tỉnh Quảng Nam là một tỉnh có diện tích tƣơng đối rộng, thu nhập còn chƣa cao nên hoạt động cho vay nói chung và CVTD nói riêng của ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội, Chi nhánh tỉnh Quảng Nam còn gặp nhiều khó khăn và hạn chế. Việc hoàn thiện hoạt động CVTD là một trong những yêu cầu cấp thiết để giảm thiểu rủi ro, tăng lợi nhuận và nâng cao sức cạnh tranh với nhiều ngân hàng thƣơng mại khác trong địa bàn tỉnh. Từ những tiềm năng phát triển của thị trƣờng tín dụng tiêu dùng trong thời gian tới, những tồn tại thực tiễn chung phát sinh trong hoạt động CVTD tại các ngân hàng thƣơng mại nói chung và nhu cầu thực tiễn tại ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội, Chi nhánh tỉnh Quảng Nam nói riêng sẽ là cơ sở cho tác giả chọn đề tài “Phân tích tình hình cho vay tiêu dùng tại ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội, chi nhánh tỉnh Quảng Nam” 2.
Mục tiêu của đề tài Để triển khai các nội dung của luận văn, luận văn đã đề ra một số mục tiêu nhƣ sau: Hệ thống hóa các cơ sở lý luận về hoạt động CVTD tại ngân hàng thƣơng mại. Luan van 3 Phân tích thực trạng hoạt động CVTD tại ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội, chi nhánh tỉnh Quảng Nam, tìm ra nguyên nhân dẫn đến những hạn chế trong CVTD của ngân hàng. Đƣa ra các khuyến nghị để góp phần hoàn thiện hoạt động CVTD tại ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội, chi nhánh tỉnh Quảng Nam. Để đạt đƣợc các mục tiêu trên, nội dung luận văn sẽ tập trung nghiên cứu giải quyết các câu hỏi đặt ra sau đây: - Hoạt động CVTD có những đặc trƣng nhƣ thế nào? Phân tích tình hình CVTD của NHTM bao gồm những nội dung gì? Các tiêu chí đánh giá và kết quả hoạt động CVTD? - Tình hình CVTD tại ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội, chi nhánh tỉnh Quảng Nam nhƣ thế nào? Hoạt động CVTD tại ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội, chi nhánh tỉnh Quảng Nam đạt đƣợc những kết quả và hạn chế gì? Các nguyên nhân nào dẫn đến những hạn chế đó? - Các khuyến nghị nhằm góp phần hoàn thiện hoạt động CVTD tại ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội, Chi nhánh tỉnh Quảng Nam.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu: Toàn bộ các vấn đề lý luận về hoạt động CVTD của NHTM và thực tiễn liên quan đến tình hình CVTD tại ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội, chi nhánh tỉnh Quảng Nam. Để nghiên cứu các vấn đề lý luận về hoạt động CVTD của NHTM tác giả nghiên cứu các tài liệu liên quan từ các sách báo, văn bản chuyên ngành, giáo trình từ các trƣờng đại học, các bài nghiên cứu liên quan hoạt động CVTD của NHTM. Đối với tình hình thực tiễn liên quan đến tình hình CVTD tại ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội, chi nhánh tỉnh Quảng Nam, tác giả nghiên cứu thông qua các tài liệu, hồ sơ thực tế tại ngân hàng, Luan van 4 Phạm vi nghiên cứu: - Về nội dung nghiên cứu: đề tài tập trung phân tích CVTD tại ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội, Chi nhánh tỉnh Quảng Nam. - Về không gian: tại ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội, Chi nhánh tỉnh Quảng Nam CVTD trên địa bàn tỉnh Quảng Nam - Về thời gian: nghiên cứu thực trạng trên cơ sở số liệu từ năm 2014 đến năm 2016 và đề xuất các khuyến nghị đến hết năm 2020.
Phƣơng pháp nghiên cứu Luận văn đã sử dụng một số phƣơng pháp nghiên cứu cứu nhƣ sau: Phƣơng pháp điều tra, thu thập dữ liệu: thu thập các thông tin liên quan đến cơ sở lý thuyết của luận văn, kết quả nghiên cứu liên quan đến luận văn, các chủ trƣơng chính sách liên quan đến luận văn, các số liệu thứ cấp và các tài liệu thứ cấp: hồ sơ khách hàng, báo cáo tài chính, báo cáo tổng hợp cuối năm. Phƣơng pháp tổng hợp, xử lý số liệu: từ các số liệu thứ cấp tiến hành xử lý số liệu, liên kết từng số liệu, từng thông tin thu thập đƣợc thành hệ thống theo mục tiêu nghiên cứu. Phƣơng pháp phân tích, đối chiếu, so sánh: nghiên cứu các tài liệu, lý luận khác nhau bằng các phân tích chúng thành từng bộ phận để tìn hiểu một cách sâu sắc về đối tƣợng. Nghiên cứu các số liệu thu thập thành từng phần để xem xét kỹ những biến động của số liệu thu thập.
Đối chiếu, so sánh các tài liệu nghiên cứu để tìm ra những điểm chung cũng nhƣ những điểm khác nhau của các tài liệu đồng thời so sánh đối chiếu số liệu phân tích qua từng năm từng thời kỳ, so sánh với mục tiêu đề ra. Bố cục dự kiến của luận văn Chƣơng 1. Lý luận về hoạt động cho vay tiêu dùng của ngân hàng thƣơng mại Luan van 5 Chƣơng 2. Phân tích tình hình cho vay tiêu dùng tại ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội, chi nhánh tỉnh Quảng Nam Chƣơng 3.
Khuyến nghị nhằm hoàn thiện hoạt động cho vay tiêu dùng tại ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội, chi nhánh tỉnh Quảng Nam 6. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Trong những năm gần đây các ngân hàng đã tập trung đi theo một số xu hƣớng kinh doanh chủ đạo là tập trung đẩy mạnh bán lẻ do hiệu quả lợi nhuận và dƣ địa trong mảng này vẫn còn nhiều đồng thời phát triển các dịch vụ ngân hàng. Hiện nay, mảng bán lẻ vẫn là thị trƣờng giàu tiềm năng với các ngân hàng trong nƣớc do Việt Nam là nƣớc có dân số đông (93 triệu ngƣời), mức độ phổ cập tài chính ngân hàng đặc biệt tại khu vực nông thôn còn thấp. Dƣ nợ CVTD mới chiếm khoảng trên 8%/dƣ nợ và có khả năng tăng trƣởng trung bình trên 20% trong những năm tới.
Có thể thấy CVTD đang là một xu hƣớng của các ngân hàng hiện nay, vì vậy cũng đã có rất nhiều tác giả nghiên cứu vấn đề này trong nhƣng năm gần đây. Để có cái nhìn toàn diện về vấn đề này, luận văn đã tìm kiếm, thu thập nghiên cứu các bài báo khoa học, các luận văn thạc sĩ tại Đại học Đà Nẵng từ năm 2015 đến 2017 có liên quan đến đề tài nghiên cứu cụ thể nhƣ sau: Một số các bài báo khoa học về đề tài nghiên cứu: - Bài báo “Giải pháp phát triển dịch vụ cho vay tiêu dùng tại Việt Nam” của tác giả Ths. Trần Thị Thanh Tâm trên Tạp chí Tài Chính kỳ 2 tháng 2/2016. Bài viết đã đƣa ra đƣợc những lợi ích của dịch vụ CVTD và một trong những hạn chế của CVTD là lãi suất CVTD vẫn ở mức cao so với mức lãi suất của hệ thống ngân hàng cũng nhƣ nguyên nhân dẫn đến hạn chế trên.
Ngoài ra, bài viết cũng đã đƣa ra một số giải pháp cơ bản để phát triển dịch vụ CVTD tại Việt Nam. Luan van 6 - Bài báo “Cho vay tiêu dùng: xu hướng tất yếu của các ngân hàng thương mại” của tác giả Ths. Nguyễn Thị Minh bài trên Tạp chí Tài Thính kỳ 1 tháng 7/2015. Bài viết đã đƣa ra những những dẫn chứng cụ thể về tỷ trong CVTD từ các nƣớc trong khu vực cũng nhƣ trên thế giới để chỉ ra xu hƣớng tất yếu của các ngân hàng thƣơng mại là cho vay tiêu dùng đồng thời cũng chỉ ra những ƣu điểm của hoạt động CVTD.
Ngoài ra, bài viết cũng đã đƣa ra một số định hƣớng cụ thể để phát triển dịch vụ CVTD. - Bài báo “Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả tín dụng cá nhân ở Việt Nam” của tác giả Ths. Đƣờng Thị Thanh Hải bài đăng trên Tạp chí Tài Chính số 4 – 2014.