Phân Tích Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Sinh Lời Của Hệ Thống Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và dữ liệu thực tiễn.

• Tác giả: Lê Văn Giao
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thị Tuyết Trinh
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Phân Tích Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Sinh Lời Của Hệ Thống Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp của đề tài
• 1.7. Kết cấu luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 2.1. Ngân hàng thương mại và khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại
• 2.1.1. Khái niệm ngân hàng thương mại
• 2.1.2. Khái niệm về khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại
• 2.1.3. Các chỉ tiêu đo lường khả năng sinh lời
• 2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại
• 2.2.1. Các yếu tố nội tại
• 2.2.2. Các yếu tố vĩ mô
• 2.3. Các nghiên cứu trước đây về những yếu tố tác động đến KNSL của NHTM
• 2.3.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 2.3.2. Các nghiên cứu trong nước
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Giả thiết nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 3.3. Mô tả các biến trong mô hình nghiên cứu
• 3.3.1. Biến phụ thuộc
• 3.3.2. Biến độc lập
• 3.4. Phương pháp ước lượng
• 3.5. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Phân tích thống kê mô tả
• 4.2. Phân tích tương quan
• 4.3. Kiểm định tính dừng của các biến
• 4.4. Phân tích các yếu tố tác động đến ROA
• 4.4.1. Lựa chọn mô hình phù hợp
• 4.5. Phân tích các yếu tố tác động đến ROE
• 4.5.1. Lựa chọn mô hình phù hợp
• 4.6. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4.7. Kết luận chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Hàm ý chính sách
• 5.1.1. Rủi ro tín dụng
• 5.1.2. Tỷ lệ chi phí hoạt động trên tổng tài sản (COST)
• 5.1.3. Tăng trưởng tổng giá trị sản phẩm quốc nội (GDP)
• 5.1.4. Tỷ lệ vốn (CAP)
• 5.1.5. Tỷ lệ thanh khoản (LIQ)
• 5.1.6. Quy mô ngân hàng (SIZE)
• 5.1.7. Tỷ lệ lạm phát
• 5.1.8. Loại ngân hàng (TYPE)
• 5.1.9. Khuyến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước
• 5.2. Những điểm còn hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu trong tương lai
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Khả Năng Sinh Lời Ngân Hàng Tại Việt Nam

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, khả năng sinh lời ngân hàng trở thành yếu tố sống còn đối với các ngân hàng thương mại Việt Nam. Các ngân hàng đóng vai trò trung gian tài chính, luân chuyển vốn từ người thừa sang người cần, và sức khỏe của hệ thống ngân hàng phản ánh sức mạnh của nền kinh tế. Đánh giá hiệu quả hoạt động ngân hàng thông qua lợi nhuận là yếu tố then chốt. Việc xác định các yếu tố ảnh hưởng lợi nhuận ngân hàng là vô cùng cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững. Theo nghiên cứu của Lê Văn Giao (2022), các ngân hàng Việt Nam đang đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt từ các tổ chức tài chính quốc tế, đòi hỏi các ngân hàng phải hiểu rõ lợi thế và khắc phục điểm yếu để đưa ra chiến lược phát triển phù hợp.

1.1. Tầm quan trọng của ROE ngân hàng và ROA ngân hàng

Các chỉ số ROE ngân hàng (Return on Equity) và ROA ngân hàng (Return on Assets) là những thước đo quan trọng đánh giá khả năng sinh lời ngân hàng. ROE phản ánh hiệu quả sử dụng vốn chủ sở hữu, trong khi ROA cho biết khả năng tạo ra lợi nhuận từ tổng tài sản. Việc phân tích và cải thiện hai chỉ số này giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng và thu hút đầu tư. Theo Lê Văn Giao (2022), các ngân hàng cần tập trung vào việc tối ưu hóa cả ROE và ROA để đảm bảo sự phát triển bền vững.

1.2. Thách thức trong việc duy trì lợi nhuận ngân hàng ổn định

Duy trì lợi nhuận ngân hàng ổn định là một thách thức lớn trong bối cảnh kinh tế vĩ mô biến động và cạnh tranh gia tăng. Các yếu tố như lãi suất, lạm phát, và tỷ giá hối đoái có thể ảnh hưởng đáng kể đến khả năng sinh lời ngân hàng. Ngoài ra, nợ xấu ngân hàng và chi phí hoạt động cũng là những yếu tố cần được kiểm soát chặt chẽ. Theo Lê Văn Giao (2022), các ngân hàng cần chủ động quản trị rủi ro ngân hàng và linh hoạt điều chỉnh chiến lược kinh doanh để đối phó với các thách thức này.

II. Cách Xác Định Yếu Tố Ảnh Hưởng Lợi Nhuận Ngân Hàng

Việc xác định các yếu tố ảnh hưởng lợi nhuận ngân hàng là bước quan trọng để đưa ra các giải pháp cải thiện khả năng sinh lời ngân hàng. Các yếu tố này có thể được chia thành hai nhóm chính: yếu tố nội tại (ví dụ: chất lượng tín dụng, quy mô ngân hàng, cơ cấu sở hữu) và yếu tố vĩ mô (ví dụ: GDP, lạm phát, chính sách tiền tệ). Phân tích các yếu tố này giúp ngân hàng hiểu rõ hơn về điểm mạnh, điểm yếu và các cơ hội, thách thức trong môi trường kinh doanh. Theo Lê Văn Giao (2022), việc kết hợp phân tích định lượng và định tính là cần thiết để có cái nhìn toàn diện về các yếu tố ảnh hưởng lợi nhuận ngân hàng.

2.1. Phân tích các yếu tố nội tại tác động khả năng sinh lời ngân hàng

Các yếu tố nội tại như chất lượng tín dụng, quy mô ngân hàng, cơ cấu sở hữu, và hiệu quả hoạt động ngân hàng có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh lời ngân hàng. Chất lượng tín dụng thể hiện qua tỷ lệ nợ xấu ngân hàng, quy mô ngân hàng ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn và thị trường, cơ cấu sở hữu có thể tác động đến chiến lược kinh doanh và quản trị rủi ro. Hiệu quả hoạt động ngân hàng được đo lường bằng các chỉ số như NIM ngân hàng (Net Interest Margin) và CIR ngân hàng (Cost-to-Income Ratio). Theo Lê Văn Giao (2022), các ngân hàng cần tập trung cải thiện các yếu tố nội tại để nâng cao khả năng sinh lời.

2.2. Đánh giá tác động của môi trường kinh tế vĩ mô đến ROE ngân hàng

Môi trường kinh tế vĩ mô có ảnh hưởng đáng kể đến ROE ngân hàng và ROA ngân hàng. Các yếu tố như GDP, lạm phát, lãi suất, và tỷ giá hối đoái có thể tác động đến nhu cầu tín dụng, chi phí vốn, và lợi nhuận của ngân hàng. Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh lời ngân hàng. Theo Lê Văn Giao (2022), các ngân hàng cần theo dõi sát sao các biến động kinh tế vĩ mô và điều chỉnh chiến lược kinh doanh phù hợp để giảm thiểu rủi ro và tận dụng cơ hội.

III. Phương Pháp Nâng Cao Khả Năng Sinh Lời Ngân Hàng Thương Mại

Để nâng cao khả năng sinh lời ngân hàng thương mại, cần áp dụng đồng bộ các giải pháp từ quản trị nội bộ đến thích ứng với môi trường kinh tế vĩ mô. Các giải pháp bao gồm cải thiện chất lượng tín dụng, tối ưu hóa chi phí hoạt động, tăng cường ứng dụng công nghệ ngân hàng, và đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ. Đồng thời, cần chú trọng đến quản trị rủi ro ngân hàng và tuân thủ các quy định pháp luật. Theo Lê Văn Giao (2022), việc xây dựng một chiến lược kinh doanh linh hoạt và bền vững là yếu tố then chốt để nâng cao khả năng sinh lời ngân hàng.

3.1. Cải thiện chất lượng tín dụng và giảm thiểu nợ xấu ngân hàng

Chất lượng tín dụng là yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến khả năng sinh lời ngân hàng. Việc cải thiện chất lượng tín dụng đòi hỏi quy trình thẩm định chặt chẽ, quản trị rủi ro hiệu quả, và giám sát tín dụng thường xuyên. Giảm thiểu nợ xấu ngân hàng giúp giảm chi phí dự phòng rủi ro và tăng lợi nhuận. Theo Lê Văn Giao (2022), các ngân hàng cần tập trung vào việc xây dựng một danh mục tín dụng lành mạnh và đa dạng.

3.2. Tối ưu hóa chi phí hoạt động và tăng cường hiệu quả hoạt động

Tối ưu hóa chi phí hoạt động là một trong những cách hiệu quả nhất để nâng cao khả năng sinh lời ngân hàng. Các biện pháp bao gồm cắt giảm chi phí không cần thiết, tăng cường ứng dụng công nghệ ngân hàng để tự động hóa quy trình, và cải thiện hiệu quả hoạt động của nhân viên. Theo Lê Văn Giao (2022), các ngân hàng cần liên tục đánh giá và cải thiện quy trình hoạt động để giảm chi phí và tăng năng suất.

3.3. Ứng dụng công nghệ ngân hàng và phát triển sản phẩm dịch vụ mới

Ứng dụng công nghệ ngân hàng là xu hướng tất yếu để nâng cao khả năng sinh lời ngân hàng trong thời đại số. Các ngân hàng cần đầu tư vào các giải pháp công nghệ như ngân hàng số, thanh toán điện tử, và phân tích dữ liệu để cải thiện trải nghiệm khách hàng và tăng doanh thu. Phát triển sản phẩm dịch vụ mới, đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng, cũng là một yếu tố quan trọng. Theo Lê Văn Giao (2022), các ngân hàng cần chủ động đổi mới và sáng tạo để duy trì lợi thế cạnh tranh.

IV. Ứng Dụng Mô Hình CAMELS Đánh Giá Hiệu Quả Hoạt Động Ngân Hàng

Mô hình CAMELS là một công cụ hữu ích để đánh giá hiệu quả hoạt động ngân hàng và xác định các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời ngân hàng. CAMELS bao gồm các yếu tố: Capital adequacy (Khả năng đáp ứng vốn), Asset quality (Chất lượng tài sản), Management (Quản lý), Earnings (Lợi nhuận), Liquidity (Thanh khoản), và Sensitivity to market risk (Độ nhạy cảm với rủi ro thị trường). Phân tích CAMELS giúp ngân hàng xác định điểm mạnh, điểm yếu và đưa ra các giải pháp cải thiện. Theo Lê Văn Giao (2022), việc áp dụng mô hình CAMELS một cách toàn diện và thường xuyên là cần thiết để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của ngân hàng.

4.1. Phân tích các thành phần của mô hình CAMELS trong bối cảnh Việt Nam

Phân tích các thành phần của mô hình CAMELS trong bối cảnh Việt Nam giúp ngân hàng hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời ngân hàng và quản trị rủi ro ngân hàng. Ví dụ, khả năng đáp ứng vốn cần được đánh giá dựa trên các quy định của Ngân hàng Nhà nước, chất lượng tài sản cần được xem xét dựa trên tỷ lệ nợ xấu ngân hàng, và thanh khoản cần được đảm bảo để đáp ứng nhu cầu rút tiền của khách hàng. Theo Lê Văn Giao (2022), việc điều chỉnh mô hình CAMELS cho phù hợp với đặc điểm của thị trường Việt Nam là cần thiết để có kết quả phân tích chính xác.

4.2. Sử dụng mô hình Dupont để phân tích ROE ngân hàng chi tiết

Mô hình Dupont là một công cụ hữu ích để phân tích ROE ngân hàng một cách chi tiết. Mô hình này chia ROE thành ba thành phần: biên lợi nhuận, vòng quay tài sản, và đòn bẩy tài chính. Phân tích Dupont giúp ngân hàng xác định các yếu tố chính ảnh hưởng đến ROE và đưa ra các giải pháp cải thiện. Theo Lê Văn Giao (2022), việc kết hợp mô hình Dupont với mô hình CAMELS giúp ngân hàng có cái nhìn toàn diện về hiệu quả hoạt động và khả năng sinh lời.

V. Kết Luận và Hàm Ý Chính Sách Nâng Cao Lợi Nhuận Ngân Hàng

Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng lợi nhuận ngân hàng tại Việt Nam cho thấy rằng cả yếu tố nội tại và yếu tố vĩ mô đều có vai trò quan trọng. Các ngân hàng cần tập trung vào việc cải thiện chất lượng tín dụng, tối ưu hóa chi phí hoạt động, tăng cường ứng dụng công nghệ ngân hàng, và quản trị rủi ro ngân hàng hiệu quả. Đồng thời, cần theo dõi sát sao các biến động kinh tế vĩ mô và điều chỉnh chiến lược kinh doanh phù hợp. Theo Lê Văn Giao (2022), việc xây dựng một hệ thống ngân hàng vững mạnh và hiệu quả là yếu tố then chốt để thúc đẩy sự phát triển kinh tế của Việt Nam.

5.1. Hàm ý chính sách đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý và chính sách để tạo điều kiện cho các ngân hàng phát triển bền vững. Các chính sách cần tập trung vào việc tăng cường quản trị rủi ro ngân hàng, khuyến khích ứng dụng công nghệ ngân hàng, và thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh. Theo Lê Văn Giao (2022), Ngân hàng Nhà nước cần đóng vai trò là người điều phối và giám sát hiệu quả để đảm bảo sự ổn định của hệ thống ngân hàng.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo về khả năng sinh lời ngân hàng

Các nghiên cứu tiếp theo về khả năng sinh lời ngân hàng có thể tập trung vào việc phân tích tác động của các yếu tố mới như biến đổi khí hậu, rủi ro an ninh mạng, và sự phát triển của fintech. Ngoài ra, cần có thêm các nghiên cứu so sánh hiệu quả hoạt động giữa các ngân hàng Việt Nam và các ngân hàng trong khu vực để xác định các best practices. Theo Lê Văn Giao (2022), việc tiếp tục nghiên cứu và cập nhật kiến thức về khả năng sinh lời ngân hàng là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu đề tài Chương 2: Tổng quan lý thuyết và các nghiên cứu trước Chương 3: Phương pháp nghiên cứu. Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Chương 5: Kết luận và hàm ý chính sách. TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC Ngân hàng thương mại và khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại 2.1 Khái niệm ngân hàng thương mại Ngân hàng thương mại (NHTM) là một trong các ngành công nghiệp ra đời sớm nhất vào thế kỷ 17, hoạt động độc lập và thuộc sở hữu tư nhân và đặc biệt đều phát hành loại tiền riêng cho ngân hàng mình và thực hiện các nghiệp vụ giống nhau là cho vay, thanh toán, vvv….

Đến đầu thế kỷ 19 nhà nước bắt đầu can thiệp vào hoạt động ngân hàng. Tại các nước khác nhau thì định nghĩa về NHTM cũng khác nhau, tuy nhiên thường được dựa vào tính chất và mục đích hoạt động để đưa ra các định nghĩa về ngân hàng. Tại Pháp theo luật ngân hàng năm 1941 thì NHTM là một doanh nghiệp hoặc tổ chức nhận tiền từ công chúng, dưới hình thức tiền gửi và sử dụng tiền đó cho các hoạt động tài chính, cấp vốn và tín dụng của chính mình. Tại Ấn Độ, theo Đạo luật Ngân hàng năm 1950, được bổ sung năm 1959, quy định: Các khoản tiền gửi được ngân hàng nhận để cho vay, tài trợ và đầu tư.

Đạo luật Ngân hàng Đan Mạch năm 1930, nó bao gồm nhận tiền gửi, kinh doanh vàng và bạc, bất động sản, cơ sở tín dụng, hối phiếu, chuyển tiền và bảo hiểm. Ở Việt Nam, ngân hàng Quốc gia Việt Nam được thành lập ngày 6 tháng 5 năm 1951, với các nhiệm vụ chủ yếu là: Quản lý việc phát hành giấy bạc và tổ chức lưu thông tiền tệ, quản lý Kho bạc nhà nước, sử dụng các chính sách tín dụng để phát triển sản xuất, phối hợp với mậu dịch để quản lý tiền tệ và đấu tranh tiền tệ với địch. Nghị định 59/2009/NĐ – CP ngày 16 tháng 7 năm 2009 định nghĩa NHTM là ngân hàng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan vì mục tiêu lợi nhuận theo quy định của Luật các tổ chức tín dụng và các quy định khác của pháp luật. Theo điều 20 Luật các tổ chức tín dụng (luật số 02/1997/QH 10): “Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng trực 7 tiếp giao dịch với các Công ty, Xí nghiệp, tổ chức kinh tế, cơ quan đoàn thể và các cá nhân bằng việc nhận tiền gửi, tiền tiết kiệm… cho vay và các dịch vụ ngân hàng cho các đối tượng nói trên”.

Theo luật các tổ chức tín dụng năm 2010, NHTM là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động kinh doanh khác theo quy định nhằm mục tiêu lợi nhuận. Tóm lại NHTM là một doanh nghiệp đặc biệt kinh doanh trên lĩnh vực tiền tệ, làm công tác tín dụng và các nghiệp vụ huy động vốn, cung cấp phương tiện thanh toán, thực hiện cung cấp các nghiệp vụ chiết khấu, dịch vụ tài chính khác với mục tiêu tồn tại, lợi nhuận và phát triển HĐKD của mình cả trong và ngoài nước.2 Khái niệm về khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại Theo Rose (1999) định nghĩa KNSL của ngân hàng là phần thu nhập ròng sau thuế hoặc lợi nhuận ròng của ngân hàng. Cân bằng tài chính được duy trì bằng hiệu quả tiền tệ. Và hiệu quả tiền tệ được đo lường bằng KNSL.

Việc đánh giá KNSL phải dựa trên một khoảng thời gian tham chiếu. Theo quy định của Luật các tổ chức tín dụng số 7/2010 (2017), NHTM là ngân hàng được phép thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng vì lợi nhuận. Theo ECB (2011) thì khả năng sinh lời chính là yếu tố quan trọng, là tấm đệm để ngân hàng đối phó với các rủi ro bất thường hay các khoản lỗ trong các trường hợp cấp bách. Chính khả năng sinh lời giúp ngân hàng bổ sung vào nguồn vốn tự có một số vốn đáng kể với chi phí sử dụng vốn là thấp.

Với khả năng sinh lời của ngân hàng cao sẽ giúp ngân hàng có nguồn lực chủ động trong việc đầu tư trang thiết bị hiện đại cũng như cải thiện cơ sở vật chất, tăng các dịch vụ phục vụ cho khách hàng cũng như đem lại lợi nhuận từ những dịch vụ này. Cho nên, chính khả năng sinh lời cao sẽ giúp các nhà đầu tư an tâm đầu tư, vì nếu có xảy ra rủi ro thì ngân hàng vẫn có thể bù đắp các khoản tổn thất này. Theo Aburime (2008) thì KNSL của NHTM chính là thước đo phản ảnh HQHĐ của các ngân hàng trong kinh doanh. Ở góc độ vĩ mô thì việc các ngân hàng có lợi nhuận hoạt động cao sẽ đồng thời giúp các ngân hàng vượt qua các bất ổn và rủi ro trong quá trình hoạt động, chính điều này đã tạo ra sự ổn định của toàn nền 8 kinh tế.

Ở góc độ vi mô thì khi các ngân hàng có lợi nhuận tốt sẽ là tạo ra một nguồn vốn tự có từ lợi nhuận giữ lại cũng là nguồn vốn an toàn với chi phí rẻ nhất. Theo (Rose, 1999) đưa ra khái niệm về KNSL của ngân hàng chính là trong quá trình hoạt động, KNSL là sự chênh lệch giữa lãi suất tiền vay và lãi suất tiền gửi, và các hoạt động đầu tư khác trừ đi các khoản chi phí phát sinh Từ những khái niệm trên, ta có thể gọi lợi nhuận là thước đo cho sự thành công trong hoạt động của tất cả các doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế nói chung và ngân hàng nói riêng.3 Các chỉ tiêu đo lường khả năng sinh lời 2.1 Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên tổng tài sản (ROA) Do không bị ảnh hưởng bởi đòn bẩy tài chính nên ROA được coi là thước đo định lượng tốt nhất đánh giá hiệu quả hoạt động của các tổ chức kinh tế nói chung và ngân hàng nói riêng (Rose, 1999). Thước đo này cho biết mỗi đô la tài sản được sử dụng trong hoạt động kinh doanh tạo ra bao nhiêu lợi nhuận, vì vậy nó có thể được sử dụng để so sánh hiệu quả hoạt động của các ngân hàng. Theo Rivard & Thomas (1997), lợi nhuận sau thuế trên tổng tài sản là chỉ tiêu tốt nhất đánh giá KNSL của ngân hàng.

Với quy mô tài sản như nhau, ngân hàng nào có tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA) cao thể hiện chính sách đầu tư và kinh doanh hiệu quả (Nguyễn Thành Đạt & Nguyễn Thị Mỹ Duyên (2021), Batten & Vo (2019), Farkasdi và c. Theo nghiên cứu của Davydenko (2010), ROA cũng có một số hạn chế, bao gồm việc loại bỏ các yếu tố ngoại bảng đóng góp vào lợi nhuận. Lợi nhuận sau thuế (2.1) ROA = Tài sản bình quân 2.2 Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên tổng tài sản (ROE) ROA của một ngân hàng cho biết sức khỏe tổng thể của nó, trong khi ROE của nó cho biết giá trị của nó đối với các cổ đông. Nói cách khác, ROE đo lường 9 mức độ hiệu quả và hiệu quả của một ngân hàng sử dụng vốn và chất lượng quản lý vốn của ngân hàng.

Hệ số ROE càng cao thì cổ phiếu càng hấp dẫn các nhà đầu tư. Trong nghiên cứu của Gul và c. (2011b), đã chỉ ra cách các ngân hàng tạo ra lợi nhuận từ vốn đầu tư của họ. Theo Nguyễn Thị Cành (2009), ROE là thước đo hiệu quả hoạt động của ngân hàng dựa trên tỷ suất sinh lợi tài chính.

Ở ngân hàng có ROE cao thì vốn được sử dụng hiệu quả hơn. Tuy nhiên, đầu tư vào ngân hàng có ROE thấp sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý của nhà đầu tư. Một ngân hàng có ROE cao cũng có thể có tỷ lệ đòn bẩy tài chính cao và dễ dàng vi phạm luật tỷ lệ vốn an toàn tối thiểu của ngân hàng. Lợi nhuận sau thuế (2.2) ROE = Vốn chủ sở hữu bình quân 2.3 Các chỉ tiêu đo lường khác Trên tài sản sinh lãi bình quân, Tỷ lệ thu nhập lãi cận biên được tính bằng cách lấy tổng chi phí lãi (thu nhập lãi ròng) trừ đi tổng thu nhập từ lãi.

Tiền gửi tại Ngân hàng Nhà nước, tổ chức tín dụng, chứng khoán đầu tư, cho vay khách hàng và các tổ chức tín dụng khác xác định tổng tài sản có KNSL bình quân. Bằng cách kiểm soát các tài sản sinh lời và xác định các nguồn vốn ít tốn kém nhất, NIM đo lường sự cân bằng giữa thu nhập từ lãi và chi phí lãi vay, do đó NIM càng cao thì KNSL của ngân hàng càng cao. Tỷ lệ này cho phép ngân hàng đánh giá nguồn vốn nào có chi phí thấp nhất và giám sát các tài sản sinh lời. Các nghiên cứu của Gul và c.

(2013) sử dụng NIM như một biến phụ thuộc để phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến KNSL của ngân hàng. Mặc dù vậy, dòng tiền không phản ánh KNSL của các ngân hàng, vì nó không bao gồm thu nhập ngoài lãi hoặc các chi phí hoạt động khác (Ben Naceur & Goaied, 2008). Tỷ lệ thu nhập ngoài lãi cận biên – NNIM: Tỷ lệ thu nhập ngoài lãi cận biên (NNIM) đo lường thu nhập ngoài lãi trừ đi chi phí ngoài lãi. Thu nhập ngoài lãi chủ yếu đến từ các chi phí liên quan đến sản phẩm và dịch vụ, trong khi chi phí ngoài 10 lãi bao gồm tiền lương, chi phí sửa chữa và chi phí hoạt động.

Nói cách khác, tỷ lệ NNIM càng cao thì ngân hàng càng có lãi. Tỷ lệ thu nhập trên vốn sử dụng (ROCE): Dựa trên lượng vốn sử dụng, tỷ suất lợi nhuận trên vốn sử dụng (ROCE) cho biết khả năng thu được lợi nhuận của ngân hàng. Chênh lệch giữa tổng tài sản và nợ ngắn hạn được là vốn sử dụng. Nói chung, ROCE càng cao thì ngân hàng càng có lợi nhuận cao (Gul và c.

ROA và ROE là hai chỉ số chính được các nghiên cứu trong và ngoài nước sử dụng để đánh giá KNSL của các ngân hàng. Do dễ tính toán, có ý nghĩa toàn diện và phản ánh các khía cạnh khác nhau trong việc đánh giá hoạt động và KNSL của một ngân hàng, nên trong nghiên cứu này, hai chỉ tiêu trên được sử dụng để đo lường KNSL của các ngân hàng Việt Nam. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại 2.1 Các yếu tố nội tại Quy mô ngân hàng (SIZE): Quy mô ngân hàng được coi là yếu tố nội tại ảnh hưởng đến lợi nhuận của ngân hàng thông qua tổng tài sản hoặc tổng nguồn vốn. Thật vậy, thông qua quy mô kinh tế, các ngân hàng có thể tăng lợi nhuận của mình.