BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH ----------------------------------------- TRẦN THỊ HUYỀN TRANG NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN CHÍNH SÁCH CỔ TỨC CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN HOSE LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2013 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH ----------------------------------------- TRẦN THỊ HUYỀN TRANG NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN CHÍNH SÁCH CỔ TỨC CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN HOSE LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Chuyên ngành : TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG Mã số : 60340201 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. TRẦN THI ̣THÙ Y LINH TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2013 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằ ng đây là công trình nghiên cứu của tôi.
Các nội dung nghiên cƣ́u và các k ết quả nghiên cứu trong luâ ̣n văn là kế t quả ho ̣c tâ ̣p và nghiên cƣ́u thực tiễn trong thời gian qua của chính tác giả , chƣa đƣơ ̣c ai công bố trong bấ t cƣ́ công triǹ h nào. Số liệu sử dụng là trung thực và có nguồn gốc trích dẫn rõ ràng đƣơ ̣c ghi trong phầ n tài liê ̣u tham khảo. Luận văn đƣợc thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn khoa học của PGS. Trầ n Thi ̣ Thùy Linh.
Tác giả Trần Thị Huyền Trang TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC Trang phụ lục bìa Lời cam đoan Mục lục Danh sách từ viết tắt Danh mục các bảng Danh mục đồ thị TÓM TẮT. 1 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU .1 Lý do hình thành đề tài.2 Tổng quan các bài nghiên cứu .3 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu .4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu.
Đối tƣợng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu .5 Phƣơng pháp nghiên cứu của đề tài .6 Nội dung nghiên cứu của đề tài. 7 CHUƠNG 2: CÁC NGHIÊN CỨU THƢ̣C NGHIÊ ̣M VỀ ẢNH HƢỞNG CÁC NHÂN TỐ ĐẾN TỶ LỆ CHI TRẢ CỔ TỨC .1 Các nghiên cứu thực nghiệm trƣớc đây .2 Các nhân tố ảnh hƣởng đến tỷ lệ chi trả cổ tức. Cơ cấu sở hữu ảnh hƣởng đến tỷ lệ chi trả cổ tức.
Dòng tiền tự do ảnh hƣởng đến tỷ lệ chi trả cổ tức. Ảnh hƣởng của quy mô công ty đến tỷ lệ chi trả cổ tức. 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Cơ hội tăng trƣởng ảnh hƣởng đến tỷ lệ chi trả cổ tức.
Đòn bẩy tài chính ảnh hƣởng đến tỷ lệ chi trả cổ tức. Rủi ro kinh doanh ảnh hƣởng đến tỷ lệ chi trả cổ tức. Ảnh hƣởng lợi nhuận đến tỷ lệ chi trả cổ tức.3 Tóm lƣợc kết quả nghiên cứu. 15 CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
Dữ liệu nghiên cứu. Mô tả biến nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hƣởng tỷ lệ chi trả cổ tức.
Mô hình Tobit các ảnh hƣởng ngẫu nhiên (Random effects Tobit model)…. Mô hình các nhân tố ảnh hƣởng đến tỷ lệ chi trả cổ tức. Phƣơng pháp kiểm định. Ma trận tƣơng quan.
Hệ số phóng đại phƣơng sai (variance-inflation factor _ VIF). Kiểm định White Heteroscedasticity. Kiểm định Breusch-Pagan Lagrange Multiplier. Kiểm định tƣơng quan chuỗi Lagrange test.
31 CHƢƠNG 4: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Thống kê mô tả các biến sử dụng trong mô hình nghiên cứu .2 Kiểm định đa cộng tuyến: VIF và ma trận tƣơng quan.3 Kết quả hồi quy các nhân tố ảnh hƣởng đến tỷ lệ chi trả cổ tức .1 Kết quả mô hình hồi quy Tobit các nhân tố ảnh hƣởng ngẫu nhiên .2 Kết quả hồi quy mô hình Tobit các nhân tố ảnh hƣởng ngẫu nhiên loại bỏ giá trị bất thƣờng. 42 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.4 Phân tích giá trị thực tế và giá trị dự báo của mô hình .5 Phân tích ảnh hƣởng biên (Marginal effects) .6 Kiểm định mô hình. Kiểm định Breusch-Pagan Lagrange Multiplier. Kết quả kiểm định tƣơng quan chuỗi Lagrange test .7 Thảo luận kết quả nghiên cứu.
50 CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ ĐÓNG GÓP ĐỀ TÀI .2 Đóng góp đề tài. 56 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH SÁCH TỪ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tên đầy đủ HOSE Sở giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh HSX Sàn giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh FPTS Công ty Cổ phần Chứng khoán FPT DIV Tỷ lệ chi trả cổ tức GOV Tỷ lệ nắm giữ cổ đông nhà nƣớc FCF Dòng tiền tự do SIZE Quy mô công ty LEV Đòn bẩy tài chính GROW Tăng trƣởng doanh thu năm nay so với cùng kỳ năm trƣớc PROF Lợi nhuận công ty TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Tổng hợp các nghiên cứu về các nhân tố ảnh hƣởng đến tỷ lệ chi trả cổ tức .1: Tổng hợp các công ty niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam 2008-2012 .2: Mô tả các biến nghiên cứu .1: Thống kê mô tả các biến trong mô hình nghiên cứu .2: Thống kê mô tả các biến trong mô hình nghiên cứu đối với các công ty nhà nƣớc nắm cổ phần chi phối .3: VIF các biến giải thích trong mô hình .4: Ma trận tƣơng quan giữa các biến trong mô hình .5: Kết quả hồi quy mô hình Tobit các ảnh hƣởng ngẫu nhiên .6: Kết quả ƣớc lƣợc mô hình sau khi loại trừ giá trị bất thƣờng .7: Chỉ báo BIC mộ hình Tobit các ảnh hƣởng ngẫu nhiên trƣớc và sau khi loại bỏ giá trị bất thƣờng .8: Kiểm định thống kê cặp t-test .9: Ƣớc lƣợc ảnh hƣởng biên và độ co dãn trong trƣờng hợp thiếu quan sát (censoring).10: Ƣớc lƣợc ảnh hƣởng biên và độ co dãn trong trƣờng hợp quan sát bị chặn (y>0) .11: Ƣớc lƣợc ảnh hƣởng biên và độ co dãn với giá trị kỳ vọng y* .12: Kết quả kiểm định Breusch-Pagan Lagrange Multiplier .13: Kết quả kiểm định tƣơng quan chuỗi Lagrange test .38 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC ĐỒ THỊ Hình 4.1 : Trung bình tỷ lệ chi trả cổ tức các công ty niêm yết từ 2008-2012 .2 : Trung bình tỷ lệ nắm giữ cổ đông nhà nƣớc các công ty niêm yết từ 2008-2012 .3 : Trung bình quy mô các công ty niêm yết từ 2008-2012 .4 : Trung bình tốc độ tăng trƣởng và đòn bẩy tài chính các công ty niêm yết từ 2008-2012 .5 : Trung bình rủi ro kinh doanh các công ty niêm yết từ 2008-2012 .6 : Trung bình lợi nhuận của các công ty niêm yết từ 2008-2012 .7 : Trung bình tỷ lệ dòng tiền tự do trên tổng tài sản của các công ty niêm yết từ 2008-2012 .8 : Giá trị quan sát và giá trị dự báo của tỷ lệ cổ tức. 45 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 1 TÓM TẮT Bài viết nghiên cứu ảnh hƣởng của các nhân tố đến chính sách cổ tức của công ty phi tài chính niêm yết trên sàn HOSE trong giai đoạn 2008-2012. Bảy giả định liên quan đến lý thuyết chi phí đại diện đƣợc nghiên cứu trên mô hình Tobit ảnh hƣởng các nhân tố ngẫu nhiên (random effects Tobit model) theo nghiên cứu của Duha Al-Kuwari (2009).
Mô hình xem xét ảnh hƣởng của sở hữu nhà nƣớc, dòng tiền tự do, quy mô công ty, tốc độ tăng trƣởng, cơ hội tăng trƣởng, rủi ro kinh doanh và lợi nhuận công ty đến tỷ lệ chi trả cổ tức. Kết quả cho thấy, 1% tăng trong sở hữu nhà nƣớc dẫn đến tỷ lệ chi trả cổ tức tăng 0. Đồng thời giữa quy mô công ty và tỷ lệ cổ tức có mối tƣơng quan đồng biến, quy mô công ty tăng 1% dẫn đến tỷ lệ chi trả cổ tức tăng 0. Ngoài ra, rủi ro kinh doanh và tỷ lệ chi trả cổ tức có mối tƣơng quan nghịch biến, tăng 1% trong rủi ro kinh doanh dẫn đến tỷ lệ chi trả cổ tức giảm 0.
Cuối cùng, lợi nhuận công ty có mối tƣơng quan đồng biến với tỷ lệ cổ tức, trong đó lợi nhuận công ty tăng 1% dẫn đến tỷ lệ chi trả cổ tức tăng 1. Kết quả trên một lần nữa khẳng định ảnh hƣởng của sở hữu nhà nƣớc, quy mô công ty, lợi nhuận đến tỷ lệ chi trả cổ tức nhƣ nghiên cứu của Duha Al-Kuwari (2009) ở các thị trƣờng mới nổi. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 2 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU 1.1 Lý do hình thành đề tài Chính sách cổ tức là một trong những vấn đề đƣợc quan tâm nhiều trong lĩnh vực tài chính. Ba thập kỉ trƣớc, Black (1976) trong bài nghiên cứu về cổ tức có viết “Thật khó để tìm kiếm bức tranh cổ tức, nó giống nhƣ một trò chơi mà mỗi mảnh ghép không tập hợp đƣợc với nhau”.
Tại sao chủ sở hữu lại thích cổ tức và tại sao họ lại thƣởng cho những nhà quản lý khi họ gia tăng cổ tức là một câu hỏi chƣa có câu trả lời. Đồng thời, theo Brealey và Myers (2005) mô tả rằng chính sách cổ tức là một trong mƣời vấn đề khó giải quyết nhất trong kinh tế tài chính. Hầu hết những câu hỏi đều tập trung vào việc xác định bao nhiêu tiền nên đƣợc công ty trả lại cho cổ đông? Công ty nên trả cổ tức hay mua lại cổ phiếu quỹ và phƣơng án nào đem lại chi phí thấp nhất? Miller and Modigliani (1961) (M&M) cho rằng trong thị trƣờng tài chính, đƣợc giả định là không thuế, không có chi phí mua bán, không có thông tin bất cân xứng và không có chi phí đại diện thì chính sách cổ tức của công ty không có tƣơng quan đến giá trị cổ phiếu. Do đó, các nhà quản lý không thể thay đổi giá trị công ty bằng việc thay đổi chính sách cổ tức.
Fazzari, Hubbard and Petersen (1988) kết luận rằng quyết định cổ tức của công ty bị ảnh hƣởng trực tiếp đến dòng tiền tự do của công ty. Ngoài ra, Fama and French (1997) nghiên cứu về chính sách cổ tức và quyết định vay nợ của các công ty ở Mỹ và có kết luận “Nợ, đầu tư và chính sách cổ tức có mối quan hệ với nhau”. DeAngelo et al. (2006) nghiên cứu lý thuyết chi phí đại diện và kết luận rằng chính sách cổ tức đƣợc xác định bằng chi phí đại diện- chi phi phát sinh do mâu thuẫn giữa nhà quản lý và cổ đông công ty.
Nhà quản lý không phải lúc nào cũng thực hiện theo chính sách cổ tức tối đa hóa lợi nhuận của cổ đông nhƣng họ sẽ chọn chính sách cổ tức tối đa hóa quyền lợi các nhân. Ngoài ra, còn có các nghiên TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 3 cứu về các nhân tố ảnh hƣởng đến chính sách cổ tức.