CHƯƠNG I : TONG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VE PHAT TRIEN KHU CÔNG NGHIỆP 1.Téng quan nghiên cứu Từ khi có sự xuất hiện của KCN ở các nước phát triển trên thé giới, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về sự phát triển của KCN làm cơ sở nền tang cho các nước dang phát triển nhìn vào đó dé ứng dụng và phát triển cho phù hợp với địa thế và tình hình phát triển chung của nước nhà. Ở nước ta, kê từ khi Đảng và Nhà nước có chủ trương xây dựng và phát triển các KCN đến nay, đã có những nghiên cứu về vấn đề này. Bộ Kế hoạch và Đầu tư, các cơ quan nghiên cứu của Trung ương và các địa phương của nước ta đã tổ chức những hội thảo về xây dựng và phát triển các KCN, đề xuất các biện pháp đây mạnh thu hút đầu tư, quản lý hoạt động và quản lý môi trường trong các KCN, chính sách ưu đãi cho nhà đầu tư vào KCN. Tuy nhiên các nghiên cứu này chỉ tập trung nghiên cứu những van đề chung trên phạm vi tổng thé cả nước, hoặc trên một địa bàn, một vùng hoặc các tỉnh khác.
Đến nay, chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu sâu về thực trạng phát triển của KCN Bắc Thăng Long và từ đó đưa ra những kiến nghị về hàm ý chính sách với nhà nước ta. Sau đây luận văn xin đề cập và phân tích một số công trình nghiên cứu trong và ngoài nước đề chứng minh làm rõ vẫn đề này. Tình hình nghiên cứu phát triển Khu công nghiệp trên thế giới Theo UNIDO (United Nations Industrial Development Organization), 2012. Hội nghị khu vực Trung A va Châu Au về khu công nghiệp là một công cụ thúc đẩy phát triển công nghiệp địa phương.
(Tiếng Anh: Europe and Central Asia Regional Conference on Industrial Parks as a tool to foster local industrial development): Baku, Azerbaijan 17-18 tháng 4 năm 2012, bàn về các Khu công nghiệp. Bai báo cáo của hội nghị đã đưa ra vai tro của việc phat triển KCN, tận dụng KCN như một công cụ thúc đây phát triển vùng, thúc đây khả năng cạnh tranh của nền kinh tế. Hội nghị cho biết rõ hơn về xu hướng, hoạt động cũng như những điểm mạnh của các KCN, mục tiêu cuối cùng là thiết lập một mạng lưới các tô chức quan trọng trong khu vực dé chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm thúc đây phát triển kinh tế. Thông qua hội nghị này Việt Nam có thé rút ra nhiều bài học trong việc đưa ra những chính sách phát triển KCN hiệu quả hơn hòa nhập được với thế giới.
Ví dụ như: Đối mặt với sự cạnh tranh, các khu công nghiệp phải tạo sự khác biệt, bằng cách phát huy lợi thé cạnh tranh đáng ké, và trên tất ca, đánh dau sự đổi mới. Họ phải chứng minh rằng họ có một kế hoạch kinh doanh. Cơ sở hạ tâng và dịch vụ phải bắt kịp với kỳ vọng của các doanh nghiệp. Theo Hyeyoung Cho, 2012.
Thuc tiễn quan lý và chiến lược phát triển khu công nghiệp (Tiếng Anh: Industrial Park Development Strategy and Management Practices), sách được viết bởi nghiên cứu viên Tổng công ty Công nghiệp phức hợp Hàn Quốc, được giám sát nội dung bởi Bộ Kinh Tế Tri Thức, xuất bản theo bản quyền của Bộ Chiến Lược Và Tài Chính, Hàn Quốc cho chúng ta cái nhìn sâu sắc hơn về những đóng góp to lớn của các KCN Hàn Quốc đến sự phát triển của nền kinh tế nước nhà nhờ có những chiến lược và kế hoạch phát triển đúng đắn. Ví dụ như chính sách phát triển công nghiệp chủ trọng xuất khẩu, loại bỏ vòng luân quá phụ thuộc vào nước ngoài trong những năm 60, Hàn Quốc xây dựng nền tảng công nghiệp hoa, chuẩn bị nền tảng thể chế pháp lý cho sự phát triển KCN và xây dựng hệ thống hỗ trợ mạnh mẽ mà chính phủ đã từng thực hiện. Cuốn sách cũng đã đưa ra những kinh nghiệm của Hàn Quốc trong việc kết hợp nhuần nhuyễn giữa việc thực hiện các chiến lược phát triển, quá trình phát triển và phương pháp vận hành chính sách. Cuốn sách rất hữu ích cho các nước đang phát triển như Việt Nam đang quan tâm đến những nguyên nhân gốc rễ của việc thực hiện thành công chiến lược phát triển KCN.Tình hình nghiên cứu phát triển Khu công nghiệp ở Việt Nam Theo Nguyễn Ngọc Dũng, 2011.
Phát triển các Khu công nghiệp đồng bộ trên địa bàn Hà Nội, Luận án Tiên sĩ, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, luận án đã luận giải các cơ sở lý luận và thực tiễn, thực trạng của việc phát triển các KCN đồng bộ trên địa bàn Hà Nội trong quá trình công nghiệp hóa và hội nhập quốc tế ở nước ta. Từ đó đề xuất giải pháp phát triển trong thời gian tới trên địa bàn Hà Nội. Trong đó có giải pháp hoàn thiện cơ sở hạ tầng, giải pháp thu hút đầu tư, hoàn thiện quy hoạch KCN, phát triển và đảo tạo nguồn nhân lực, và tăng cường quản lý nhà nước đối với KCN. Lê Tuấn Dũng, 2009.
Hoàn thiện hoạch định chính sách dau tư phát triển khu công nghiệp ở Việt Nam giai đoạn hiện nay. Trường Đại học Thương mại. Luận án đã luận giải cơ sở khoa học về hoạch định chính sách đầu tư phát triển KCN ở Việt Nam, từ đó đề xuất phương hướng và giải pháp cơ bản hoàn thiện hoạch định chính sách đầu tư. Ví dụ như giải pháp về hoàn thiện các bước của quy trình hoạch định chính sách phát triển KCN, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng cơ sở vật chất, xây dựng và vận hành hệ thống cơ sở dữ liệu về KCN để cung cấp và chia sẻ thông tin phục vụ cho công tác hoạch định chính sách.
Pháp luật về khu công nghiệp ở Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế. Trường Đại học Luật Hà Nội. Luận án nghiên cứu cơ sở lý luận, căn cứ pháp lý cho một tổ chức, quản lý các KCN ở Việt Nam. Thực trạng pháp luật về KCN.
Nêu những phương hướng và giải pháp nhằm hoàn hiện pháp luật Việt Nam về KCN trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế. Lê Hồng Yến, 2007. Hodn thiện chính sách và mô hình tổ chức quan lý nhà nước đối với việc phát triển khu công nghiệp Việt Nam (Thông qua thực tiên các khu công nghiệp miên Bac). Trường Dai học Thương mại.
Luận án đã đề cập đến một số van dé cơ bản về chính sách và mô hình tổ chức quản lý nhà nước đối với việc phát triển KCN. Chính sách va mô hình tổ chức quản lý nhà nước đối với việc phát triển KCN giai đoạn 1994-2006. Phương hướng và một số giải pháp hoàn thiện chính sách và mô hình tổ chức quản lí nhà nước đối với việc phát triển KCN ở Việt Nam đến năm 2010 và tầm nhìn đến 2015. Các tài liệu trong các Hội nghị, Hội thảo chuyên đề về xây dựng và phát triển các KCN được nghiên cứu gồm : (1) Hội thảo “Quan điểm, mục tiêu va định hướng phát triển các khu công nghiệp trên địa bàn Thủ đô từ nay đến năm 2010” do Thường trực Hội đồng nhân dân và Uy ban nhân dân thành phó Hà Nội tổ chức tháng 12 năm 2002.
Tại Hội thảo này các nhà nghiên cứu đã dé xuất một số quan điểm, mục tiêu, định hướng va giải pháp nhằm phát triển các KCN trên địa bàn Hà Nội đến năm 2010. Ngoài ra, còn có nhiều bài viết của các tác giả trên các tạp chí chuyên ngành cũng đề cập đến vấn đề này: Ngô Thế Bắc (2001) “KCN, KCX ở Việt Nam hiện nay”, Tạp chí Phát triển kinh tế, số 3; Phan Tiến Ngọc (2006) “Vai trò của KCN, KCX với phát triển kinh tế Việt Nam”, Tạp chí Nghiên cứu kinh tế, số 341; Đinh Hữu Quý (2006) “Mô hình khu kinh tế đặc biệt trong điều kiện hội nhập”, Tạp chí Kinh tế và dự báo, số 403; Phương Ngọc Thạch (2006) “Các chính sách tác động không thuận lợi đến phát triển các KCN”, Tạp chí Phát triển kinh tế, số 188; Dang Văn Thắng (2006) “Nâng cao chat lượng quy hoạch KCN - Bài học thực tiễn và những quan điểm định hướng”. Những bài viết trên chủ yếu đưa ra thực trạng các KCN ở Việt Nam hiện nay, tuy nhiên chưa đưa ra được những khuyến nghị thích đáng cho sự phát triển KCN nói chung trong cả nước. Đối với Hà Nội, sự phát triển của các KCN nói chung và KCN Bắc Thang Long nói riêng luôn giành được sự quan tâm của lãnh đạo và các nha nghiên cứu vì nó ảnh hưởng tới sự phát triển kinh tế và xã hội của thủ đô của đất nước.
Tuy nhiên, các tác giả nghiên cứu mang tính hàn lâm chủ yếu đi sâu phân tích những yếu tố tích cực và đánh giá những yếu tổ tác động của chính sách đến sự phát triển của KCN, chưa đánh giá một cách thực tế cơ chế hoạt động và vận hành của KCN, từ đó đi đến những định hướng cho tương lai và dé ra các giải pháp tích cực dé thực thi các chính sách có hiệu quả. Qua khảo sát các nghiên cứu trong và ngoài nước, cho tới thời điểm này chưa có những phân tích, đánh giá toàn diện về thực trạng phát triển KCN Bac Thăng Long Hà Nội và từ đó đưa ra những kiến nghị về chính sách của nhà nước cho các KCN nói chung một cách hiệu quả. Cơ sở lý luận về phát triển Khu công nghiệp 1. Tổng quan về khu công nghiệp 1.1 Khái niệm về khu công nghiệp Thuật ngữ KCN xuất hiện từ cuối thế kỷ XIX - khi các KCN bắt đầu được hình thành và phát triển.
Có nhiều quan niệm, quan điểm khác nhau về KCN và khu chế xuất (KCX). Các quan niệm nay được xây dựng dé thực hiện các mục tiêu nhất định như phát triển các KCX, quản lý nhà nước về KCX hoặc khai thác tác động của KCX đến việc chuyên dịch cơ cấu kinh tế. Theo quan điểm thông thường, KCN là khu vực có tính chất độc lập, trong đó có các doanh nghiệp chuyên sản xuất hàng hóa, thực hiện các hoạt động dịch vụ và có chế độ quản lý riêng. KCX là khu chuyên sản xuất hàng dành cho xuất khẩu, ở đó áp dụng nhiều biện pháp ưu đãi như miễn thuế (xuất- nhập khâu, thu nhập cá nhân, thuế tài sản.) và tự do mua bán.