Luận văn thạc sĩ luật học thực hiện pháp luật về xã hội hóa hoạt động công chứng ở địa phương

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích thực hiện pháp luật về xã hội hóa hoạt động công chứng tại địa phương, đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Nguyễn Thị Lê
• Người hướng dẫn: TS. Đinh Xuân Thảo
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận và Lịch sử Nhà nước và Pháp luật
• Đề tài: Thực Hiện Pháp Luật Về Xã Hội Hóa Hoạt Động Công Chứng Ở Địa Phương
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VAN DE LÝ LUẬN CƠ BAN VE THỰC HIỆN PHÁP LUAT VE XÃ HỘI HÓA HOAT ĐỘNG CONG CHUNG TẠI ĐỊA
• 1.1. Khai niệm, đặc điểm và các hình thức thực hiện pháp luật về xã hội
• 2. CHƯƠNG 2: THUC TRẠNG THUC HIỆN PHAP LUAT VE XÃ HOI HÓA HOẠT ĐỘNG CÔNG CHỨNG TẠI ĐỊA PHƯƠNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU LỰC, HIEU QUA THUC HIEN PHÁP LUẬT VE XÃ HỘI HÓA HOẠT CÔNG CÔNG CHỨNG TẠI ĐỊA PHƯƠNG TRONG GIAI DOAN HIEN NAY
• MỞ ĐẦU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Luận Văn Thạc Sĩ Luật Học Về Công Chứng

Luận văn thạc sĩ luật học về thực hiện pháp luật xã hội hóa công chứng tại địa phương là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh cải cách tư pháp hiện nay. Đề tài này không chỉ giúp làm rõ khái niệm và vai trò của công chứng trong xã hội mà còn chỉ ra những thách thức trong việc thực hiện pháp luật liên quan. Việc nghiên cứu này nhằm mục đích nâng cao hiệu quả hoạt động công chứng, góp phần vào sự phát triển của hệ thống pháp luật tại Việt Nam.

1.1. Khái Niệm Về Xã Hội Hóa Công Chứng

Xã hội hóa công chứng là quá trình chuyển giao một số chức năng của nhà nước cho khu vực ngoài nhà nước. Điều này nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ công và đáp ứng nhu cầu của người dân. Theo TS. Lê Chi Mai, xã hội hóa công chứng không chỉ là một xu hướng mà còn là một yêu cầu tất yếu trong bối cảnh hiện nay.

1.2. Vai Trò Của Công Chứng Trong Xã Hội

Công chứng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân và tổ chức. Nó giúp đảm bảo tính pháp lý của các giao dịch, từ đó tạo ra sự tin tưởng trong các quan hệ xã hội. Việc thực hiện pháp luật về công chứng cần được chú trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động này.

II. Những Thách Thức Trong Thực Hiện Pháp Luật Về Công Chứng

Việc thực hiện pháp luật về xã hội hóa công chứng tại địa phương gặp nhiều thách thức. Những khó khăn này không chỉ đến từ nhận thức của cán bộ và người dân mà còn từ hệ thống pháp luật chưa hoàn thiện. Đánh giá đúng thực trạng sẽ giúp tìm ra giải pháp hiệu quả hơn.

2.1. Nhận Thức Của Cán Bộ Và Người Dân

Nhận thức về xã hội hóa công chứng còn hạn chế, dẫn đến việc thực hiện pháp luật không hiệu quả. Cán bộ và người dân thường coi công chứng như một thủ tục hành chính đơn thuần, thiếu sự quan tâm đến giá trị pháp lý của nó.

2.2. Hệ Thống Pháp Luật Chưa Hoàn Thiện

Hệ thống pháp luật về công chứng hiện nay còn nhiều bất cập. Các quy định chưa rõ ràng, thiếu tính khả thi, gây khó khăn trong việc áp dụng thực tiễn. Cần có sự điều chỉnh và hoàn thiện để phù hợp với thực tế xã hội.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Thực Hiện Pháp Luật Về Công Chứng

Để nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về xã hội hóa công chứng, cần áp dụng các phương pháp đồng bộ. Việc cải cách hành chính và nâng cao nhận thức cho cán bộ và người dân là rất cần thiết.

3.1. Cải Cách Hành Chính Trong Công Chứng

Cải cách hành chính là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả công chứng. Cần đơn giản hóa thủ tục và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động công chứng.

3.2. Đào Tạo Nâng Cao Nhận Thức

Đào tạo và nâng cao nhận thức cho cán bộ và người dân về vai trò của công chứng là rất cần thiết. Các chương trình đào tạo cần được tổ chức thường xuyên để cập nhật kiến thức và kỹ năng cho người thực hiện công chứng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Pháp Luật Về Công Chứng

Việc áp dụng pháp luật về xã hội hóa công chứng tại địa phương đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết để đảm bảo tính hiệu quả và bền vững.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Việc Thực Hiện

Nhiều địa phương đã đạt được những kết quả tích cực trong việc thực hiện pháp luật về công chứng. Sự tham gia của các tổ chức ngoài nhà nước đã góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ công chứng.

4.2. Những Hạn Chế Cần Khắc Phục

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế trong việc thực hiện pháp luật về công chứng. Cần có các giải pháp cụ thể để khắc phục những vấn đề này, đảm bảo tính hiệu quả trong hoạt động công chứng.

V. Kết Luận Về Thực Hiện Pháp Luật Xã Hội Hóa Công Chứng

Thực hiện pháp luật về xã hội hóa công chứng tại địa phương là một nhiệm vụ quan trọng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và sự tham gia của cộng đồng để đạt được hiệu quả cao nhất.

5.1. Tương Lai Của Công Chứng Tại Địa Phương

Tương lai của công chứng tại địa phương phụ thuộc vào việc thực hiện các giải pháp đã đề ra. Cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện hệ thống pháp luật để đáp ứng nhu cầu thực tiễn.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện

Đề xuất các giải pháp cải thiện hoạt động công chứng cần được thực hiện một cách đồng bộ. Việc nâng cao nhận thức và cải cách hành chính sẽ là chìa khóa để thành công trong việc xã hội hóa công chứng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh công cuộc cải cách tư pháp và hành chính tại Việt Nam, xã hội hóa hoạt động công chứng được xem là một chủ trương trọng yếu nhằm xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Từ khi Luật Công chứng có hiệu lực thi hành ngày 01/7/2007, các địa phương đã tích cực triển khai thực hiện xã hội hóa công chứng, góp phần nâng cao hiệu quả cung ứng dịch vụ công chứng. Theo báo cáo tổng kết 5 năm thi hành Luật Công chứng, đến năm 2012, cả nước đã có 625 tổ chức hành nghề công chứng, tăng gần 5 lần so với trước khi Luật có hiệu lực, với hơn 1.500 công chứng viên được bổ nhiệm. Tuy nhiên, việc thực hiện pháp luật về xã hội hóa hoạt động công chứng tại địa phương vẫn còn nhiều khó khăn, bất cập do nhận thức chưa đồng đều, trình độ dân trí và ý thức pháp luật của cán bộ, nhân dân khác nhau, cũng như sự phân bố không đồng đều về mạng lưới tổ chức hành nghề công chứng.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm rõ các vấn đề lý luận về thực hiện pháp luật xã hội hóa hoạt động công chứng, đánh giá thực trạng thực hiện pháp luật tại các địa phương, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực hiện pháp luật này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, trong giai đoạn từ năm 2007 đến 2013, nhằm phản ánh toàn diện quá trình chuyển đổi mô hình công chứng từ nhà nước sang xã hội hóa.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng hệ thống lý luận về thực hiện pháp luật xã hội hóa công chứng, làm cơ sở cho việc hoàn thiện pháp luật và chính sách quản lý nhà nước, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ công chứng, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên nền tảng lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật, cùng quan điểm của Đảng và Nhà nước về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Hai lý thuyết trọng tâm được áp dụng là:

1. Lý thuyết về chức năng quản lý và phục vụ của Nhà nước: Phân biệt rõ chức năng cai trị và chức năng phục vụ xã hội của Nhà nước, trong đó xã hội hóa dịch vụ công là biểu hiện của chức năng phục vụ nhằm nâng cao hiệu quả cung ứng dịch vụ công.

2. Lý thuyết về thực hiện pháp luật: Thực hiện pháp luật là quá trình có mục đích, có ý chí của các chủ thể pháp luật nhằm đưa các quy định pháp luật vào cuộc sống, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của pháp luật.

Các khái niệm chính bao gồm: xã hội hóa hoạt động công chứng, pháp luật về xã hội hóa công chứng, thực hiện pháp luật, tổ chức hành nghề công chứng, công chứng viên, thẩm quyền công chứng, và quản lý nhà nước về công chứng.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp kết hợp giữa lý luận và thực tiễn, bao gồm:

• Phương pháp phân tích, tổng hợp: Xử lý các văn bản pháp luật, tài liệu nghiên cứu, báo cáo ngành để xây dựng cơ sở lý luận và đánh giá thực trạng.
• Phương pháp thống kê luật học: Thu thập và phân tích số liệu về tổ chức hành nghề công chứng, số lượng công chứng viên, số lượng hợp đồng công chứng và phí thu được từ các địa phương.
• Phương pháp nghiên cứu thực địa: Thu thập thông tin từ các địa phương về việc triển khai thực hiện pháp luật xã hội hóa công chứng, bao gồm các khó khăn, vướng mắc và kết quả đạt được.
• Phương pháp so sánh: Đối chiếu mô hình công chứng Việt Nam với các hệ thống công chứng trên thế giới để rút ra bài học kinh nghiệm.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương với dữ liệu thu thập từ năm 2007 đến 2013. Phương pháp chọn mẫu là chọn toàn bộ các địa phương có tổ chức hành nghề công chứng để đảm bảo tính đại diện. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp định tính và định lượng, kết hợp với đánh giá chuyên môn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phát triển mạng lưới tổ chức hành nghề công chứng: Tính đến năm 2012, cả nước có 625 tổ chức hành nghề công chứng, trong đó 138 Phòng công chứng và 487 Văn phòng công chứng. So với năm 2007, số tổ chức hành nghề công chứng tăng 4,77 lần. 60/63 tỉnh, thành phố đã có Văn phòng công chứng, riêng 3 tỉnh còn lại chưa thành lập.

2. Tăng trưởng đội ngũ công chứng viên: Tổng số công chứng viên được bổ nhiệm trong 5 năm là 1.505 người, tăng gần 4,3 lần so với trước năm 2007. Trong đó, 1.180 công chứng viên đang hành nghề, với 64,3% được miễn đào tạo nghề do có kinh nghiệm pháp lý chuyên sâu.

3. Kết quả hoạt động công chứng: Từ 2007 đến 2012, các tổ chức hành nghề công chứng đã thực hiện công chứng hàng triệu hợp đồng, thu phí công chứng đạt khoảng 2.000 tỷ đồng, nộp ngân sách gần 977 tỷ đồng. Tuy nhiên, sự phân bố hoạt động không đồng đều, tập trung chủ yếu tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Hải Phòng.

4. Khó khăn và bất cập: Một số địa phương có trình độ dân trí thấp, nhận thức pháp luật hạn chế, dẫn đến việc triển khai xã hội hóa công chứng chậm và hiệu quả thấp. Việc phân biệt thẩm quyền công chứng và chứng thực còn chưa rõ ràng, gây khó khăn cho người dân. Ngoài ra, sự thiếu đồng bộ trong ban hành văn bản hướng dẫn và cơ sở vật chất cũng ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện.

Thảo luận kết quả

Việc phát triển mạng lưới tổ chức hành nghề công chứng và đội ngũ công chứng viên đã góp phần giảm tải cho hệ thống công chứng nhà nước, nâng cao chất lượng dịch vụ và đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của xã hội. Sự gia tăng số lượng tổ chức và công chứng viên tại các thành phố lớn phản ánh xu hướng tập trung nguồn lực và nhu cầu cao tại các trung tâm kinh tế.

Tuy nhiên, sự chênh lệch về mức độ phát triển giữa các địa phương cho thấy cần có chính sách hỗ trợ và lộ trình phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội từng vùng. Việc chưa phân biệt rõ thẩm quyền công chứng và chứng thực gây ra sự nhầm lẫn, làm giảm hiệu quả quản lý và tạo ra rào cản cho người dân.

So với các nghiên cứu trước đây, luận văn đã bổ sung đánh giá thực trạng thực hiện pháp luật xã hội hóa công chứng tại địa phương một cách toàn diện, đồng thời chỉ ra các yếu tố ảnh hưởng như chất lượng pháp luật, trình độ cán bộ, ý thức pháp luật của người dân và điều kiện vật chất kỹ thuật.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng số lượng tổ chức hành nghề công chứng và công chứng viên theo năm, bảng phân bố tổ chức hành nghề công chứng theo địa phương, cũng như biểu đồ so sánh thu phí công chứng giữa các vùng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật

   • Mục tiêu: Nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật xã hội hóa công chứng tại các địa phương.
   • Thời gian: Triển khai liên tục, tập trung trong 2 năm tới.
   • Chủ thể: Sở Tư pháp, UBND các tỉnh, các tổ chức xã hội nghề nghiệp công chứng.

2. Hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành

   • Mục tiêu: Đảm bảo tính đồng bộ, rõ ràng trong quy định về thẩm quyền, trình tự thủ tục công chứng.
   • Thời gian: Trong vòng 1 năm.
   • Chủ thể: Bộ Tư pháp phối hợp với các cơ quan liên quan.

3. Phát triển đội ngũ công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng tại các địa phương còn yếu kém

   • Mục tiêu: Đáp ứng nhu cầu công chứng, giảm sự chênh lệch giữa các vùng.
   • Thời gian: Lộ trình 3-5 năm.
   • Chủ thể: Sở Tư pháp, các trường đào tạo luật, tổ chức xã hội nghề nghiệp.

4. Nâng cao năng lực quản lý nhà nước về công chứng

   • Mục tiêu: Tăng cường kiểm tra, giám sát, đảm bảo thực hiện pháp luật nghiêm minh và hiệu quả.
   • Thời gian: Liên tục, ưu tiên trong 2 năm đầu.
   • Chủ thể: UBND các cấp, Sở Tư pháp, Thanh tra Bộ Tư pháp.

5. Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho các tổ chức hành nghề công chứng

   • Mục tiêu: Tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động công chứng, nâng cao chất lượng dịch vụ.
   • Thời gian: 2-3 năm.
   • Chủ thể: UBND các tỉnh, các tổ chức hành nghề công chứng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về tư pháp và công chứng

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách, hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về công chứng.
   • Use case: Xây dựng kế hoạch phát triển mạng lưới công chứng viên, tổ chức đào tạo, kiểm tra giám sát.

2. Các tổ chức hành nghề công chứng và công chứng viên

   • Lợi ích: Hiểu rõ các quy định pháp luật, nâng cao nhận thức về vai trò và trách nhiệm trong xã hội hóa công chứng.
   • Use case: Tối ưu hóa hoạt động, nâng cao chất lượng dịch vụ, tuân thủ pháp luật.

3. Các nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên ngành luật

   • Lợi ích: Tài liệu tham khảo chuyên sâu về lý luận và thực tiễn xã hội hóa công chứng tại Việt Nam.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu, giảng dạy về pháp luật công chứng và quản lý nhà nước.

4. Người dân và doanh nghiệp có nhu cầu công chứng

   • Lợi ích: Nắm bắt quyền lợi, nghĩa vụ và quy trình công chứng, lựa chọn dịch vụ phù hợp.
   • Use case: Thực hiện các giao dịch pháp lý an toàn, hiệu quả, tránh rủi ro pháp lý.

Câu hỏi thường gặp

1. Xã hội hóa hoạt động công chứng là gì?
   Xã hội hóa công chứng là quá trình chuyển giao việc công chứng từ cơ quan nhà nước sang các tổ chức, cá nhân ngoài nhà nước thực hiện, nhằm nâng cao hiệu quả, chất lượng dịch vụ công chứng và giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước.

2. Ai có thể trở thành công chứng viên theo quy định hiện hành?
   Công chứng viên phải là công dân Việt Nam, có bằng cử nhân luật, có ít nhất 5 năm công tác pháp luật, đã qua đào tạo nghề công chứng và tập sự hành nghề, có phẩm chất đạo đức tốt và sức khỏe đảm bảo.

3. Phí công chứng được quy định như thế nào?
   Phí công chứng là khoản tiền người sử dụng dịch vụ công chứng phải trả, được quy định theo Thông tư liên tịch số 08/2012/TTLT-BTC-BTP, nhằm bù đắp chi phí cung cấp dịch vụ, khác với lệ phí mang tính hành chính.

4. Làm thế nào để thành lập Văn phòng công chứng?
   Văn phòng công chứng do công chứng viên thành lập theo loại hình doanh nghiệp tư nhân hoặc công ty hợp danh, phải đáp ứng các tiêu chí về nhân sự, cơ sở vật chất và được cơ quan có thẩm quyền cấp phép.

5. Tại sao việc phân định thẩm quyền công chứng và chứng thực lại quan trọng?
   Phân định rõ thẩm quyền giúp tránh chồng chéo, nhầm lẫn trong thực hiện công chứng và chứng thực, tạo thuận lợi cho người dân, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng dịch vụ công chứng.

Kết luận

• Xã hội hóa hoạt động công chứng là chủ trương lớn, phù hợp với xu thế phát triển kinh tế thị trường và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam.
• Luật Công chứng năm 2006 và các văn bản hướng dẫn đã tạo hành lang pháp lý vững chắc cho quá trình xã hội hóa công chứng tại địa phương.
• Mạng lưới tổ chức hành nghề công chứng và đội ngũ công chứng viên đã phát triển mạnh mẽ, đáp ứng phần lớn nhu cầu công chứng của xã hội.
• Việc thực hiện pháp luật xã hội hóa công chứng tại địa phương còn tồn tại khó khăn do sự khác biệt về trình độ dân trí, nhận thức pháp luật và điều kiện kinh tế - xã hội.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào hoàn thiện pháp luật, nâng cao nhận thức, phát triển nguồn nhân lực và tăng cường quản lý nhà nước nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực hiện pháp luật xã hội hóa công chứng.

Next steps: Tiếp tục triển khai các giải pháp đề xuất, tăng cường giám sát, đánh giá định kỳ và hoàn thiện hệ thống pháp luật để đảm bảo quá trình xã hội hóa công chứng phát triển bền vững.

Các cơ quan quản lý, tổ chức hành nghề công chứng và người dân cần phối hợp chặt chẽ, nâng cao nhận thức và trách nhiệm để thực hiện thành công chủ trương xã hội hóa hoạt động công chứng, góp phần xây dựng nền tư pháp công bằng, minh bạch và hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VAN DE LÝ LUẬN CƠ BẢN VE THUC HIỆN PHÁP LUAT VE XÃ HỘI HÓA HOẠT ĐỘNG CÔNG CHỨNG TẠI ĐỊA PHƯƠNG 1. Khái niệm, đặc điểm và các hình thức thực hiện pháp luật về xã hội hóa hoạt động công chứng 1. Xã hội hóa hoạt động công chứng và pháp luật về xã hội hóa hoạt động công chứng 1. Xã hội hóa hoạt động công chứng.

Nhà nước với hai chức năng cơ bản đó là chức năng giai cấp và chức năng xã hội, biểu hiện tập trung ở việc tổ chức và quản lý xã hội. Nhà nước tổ chức thực hiện những hoạt động chung vì sự ton tại xã hội, chăm lo tới công việc chung của toàn xã hội, cuộc sống cộng đồng, phục vụ xã hội, trong giới hạn nào đó phải thỏa mãn một số nhu cầu chung dưới sự quản lý của mình. Ở những Nhà nước tiến bộ, dân chủ chú trọng tới việc tô chức đời song xã hội, cộng đồng nhiều hơn. Song song với nhiệm vụ quản lý nhà nước đối với mọi lĩnh vực của đời song xã hội, nhà nước thực hiện cung ứng một số dịch vụ công nhằm phục vụ các lợi ích thiết yếu, bảo đảm quyền cơ bản của công dân và các tô chức.

Khác với những Nhà nước lạc hậu, nhà nước đứng trên xã hội và thực hiện chức năng cai tri, quản lý xã hội theo co chế “xin - cho”, tức là nhu cầu thiết yếu, quyền, lợi ích chung, cơ bản của công dân, tổ chức muốn được đáp ứng thì phải “xin” nhà nước, còn nhà nước bảo đảm trật tự, thực hiện “cho” hay ban phát cho công dân, tổ chức quyền cơ bản của họ, ở nhà nước tiễn bộ, chức năng phục vụ xã hội được tách riêng và đặt ở vi tri trong ứng với chức năng cai trị khi đời sống xã hội phát triển, nhất là xu hướng dân chủ hóa đang diễn ra mạnh mẽ thì nhà nước có trách nhiệm phục vụ xã hội, phục vụ công dân qua việc cung ứng dịch vụ công. Chức năng quản lý nhà nước bao gồm các hoạt động quản lý và điều tiết đời sống kinh tế - xã hội thông qua các công cụ quản lý vĩ mô như pháp luật, chiên lược, chính sách, quy hoạch, kê hoạch và kiêm tra, kiêm soát. 7 Chức năng phục vụ bao gồm các hoạt động nhằm phục vụ cho các lợi ích thiết yếu, các quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân và tô chức (cung ứng dịch vụ công). Việc thực hiện quản lý nhà nước là theo nhu cầu của bản thân bộ máy nhà nước nhằm đảm bảo trật tự, ôn định, công bằng xã hội; còn việc cung ứng dịch vụ công lại do nhu cầu này có thể phát sinh từ những yêu cầu của Nhà nước.

Tuy nhiên, hai chức năng này luôn gắn bó chặt chẽ với nhau. Ang-ghen, “ở khắp nơi, chức năng xã hội là cơ sở của sự thống trị chính trị; va sự thống trị chính tri cũng chỉ kéo dài chừng nao nó còn thực hiện chức năng xã hội đó của nó” [22, tr. Thực tế cho thấy, trên ý nghĩa nhất định, mức độ, hiệu quả thực hiện dịch vụ công quy định mức độ, hiệu quả thực hiện chức năng chính trị của giai cấp. Vì vậy, mọi Nhà nước đều dành sự chú ý đặc biệt cho việc cải tiến, cung ứng dịch công nhằm nâng cao chất lượng công, đáp ứng nhu cầu của mol tang lop nhan dan, dam bao su ôn định chung của xã hội - đó chính là cơ sở dé duy tri một Nhà nước vững mạnh.

Trong quá trình chuyên từ Nhà nước cai trị sang Nhà nước phục vụ, khả năng cung cấp, đảm bảo dịch vụ công được coi là một trong các tiêu chí quan trọng đánh giá năng lực của Chính phủ. Một Chính phủ được coi là có năng lực khi ngày càng cung cấp nhiều dịch vụ công cho xã hội.TS Lê Chi Mai (Học viện Hành chính Quốc Gia): “Dich vu công là những hoạt động phục vụ các lợi ích chung thiết yếu, các quyên, lợi ích hợp pháp của công dân và tổ chức, do Nhà nước trực tiếp đảm nhận hay uy quyên cho các cơ sở ngoài nhà nước thực hiện nhằm dam bảo trật tự, lợi ích chung và công bằng xã hội” [ 37 - tr452] Dịch vụ công gồm hai loại: Dịch vụ hành chính công và dịch vụ công cộng. Dịch vụ hành chính công là nhóm các hoạt động thực hiện chức năng quản lý hành chính, có sự giao tiếp với người dân, do các cơ quan hành chính nhà nước trực tiếp đảm nhận, nhằm cai quản các công việc của xã hội, duy trì kỷ cương xã hội, bảo đảm quyền dân chủ và các quyền hợp pháp khác của 8 công dân (như: Khai sinh, hộ tịch, hộ khẩu. Các dich vu này, ít nhiều mang tính bắt buộc, yêu cầu các công dân phải tuân thủ.

Dịch vụ công cộng là các hoạt động phục vụ trực tiếp lợi ích công cộng, bao gồm các nhu cầu thiết yếu, cơ bản trong đời sống con người (cung cấp điện, nước, thu gom rác thải, giáo dục, y tế, tư vấn pháp lý, công chứng. Đối với các dịch vụ công cộng, Nhà nước có thể trực tiếp cung ứng hoặc chuyên giao cho tư nhân, tổ chức phi nhà nước cung ứng, Nhà nước chỉ đóng vai trò định hướng, điều tiết, kiểm soát nhằm đảm bảo sự công bằng trong phân phối các dịch vụ này. Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nên kinh tế xã hội, sự gia tăng dân số và chất lượng cuộc sống ngày càng được nâng cao, các mối quan hệ xã hội ngày càng trở nên đa dạng, phức tạp, nhu cầu sử dụng dich vụ công ngày càng đòi hỏi cao cả về phạm vi sử dụng và chất lượng cung ứng. Nhà nước - để đảm bảo thực hiện tốt chức năng xã hội của mình nhưng vẫn đảm bảo tô chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả thì việc huy động nguồn lực to lớn từ xã hội tham gia vào việc cung ứng các dịch vụ công là hết sức cần thiết nhằm giảm bớt gánh nặng cho ngân sách nhà nước và áp lực cho bộ máy nhà nước.

Việc huy động nguồn lực xã hội cũng đồng thời tạo ra môi trường cạnh tranh khắc phục tình trạng nhà nước “độc quyền”, “hành chính” hóa các dịch vụ công; chất lượng dịch vụ theo đó mà nâng cao. Đây chính là việc xã hội hóa dịch vụ công, theo đó, nhà nước chuyển giao một số chức năng của nhà nước cho khu vực ngoài nhà nước đảm nhận, nhà nước chỉ giữ vai trò định hướng, điều tiết và kiểm soát “Xã hội hóa dịch vụ công là quá trình huy động, tổ chức sự tham gia rộng rãi, chủ động của nhân dân và các tô chức vào hoạt động cung ứng dịch vụ công cộng trên cơ sở phát huy sáng tạo và khả năng đóng góp của mỗi người `” [47-tr 54] Có thể hiểu xã hội hóa theo một cách khác, đó là: “Quá trình chuyển hóa, tạo lập cơ chế hoạt động và cơ chế tổ chức quan ly mới của một số lĩnh vực hoạt động kinh té - xã hội, trên cơ sở cộng đồng trách nhiệm nhằm khai 9 thác, sử dung có hiệu quả các nguôn lực xã hội, phục vụ cho mục dich phát triển kinh tế xã hội của đất nước ” [38-tr106] Việc chuyền giao các dịch vụ công cho tư nhân, các tô chức phi nhà nước cung ứng thực chất là quá trình “phi nhà nước hóa”, hay xã hội hóa dịch vụ công, với mục tiêu hoàn thiện bộ máy nhà nước, làm cho bộ máy nhà nước gọn nhẹ, hiệu lực, hiệu quả đồng thời thúc đây sự cạnh tranh, nâng cao chất lượng dịch vụ, đáp ứng sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc. Ở một số nước trên thế giới, việc xã hội hóa dịch vụ công đã trở thành một xu hướng tất yếu. Phạm vi các dịch vụ công được xã hội hóa ngày càng rộng rãi theo nguyên tac “cái gì các chủ thể khác có thé đảm đương được thi nhà nước không tham gia”, nhà nước chỉ giữ vai trò định hướng, điều tiết và kiểm soát để các chủ thê khác thực hiện một cách thuận lợi, hiệu quả.

Xã hội hóa dịch vụ công được tiến hành khi Nhà nước nhận thấy những van đề nhất định, có thé dé cho xã hội tự thực hiện và thực hiện có hiệu quả hơn; thu hẹp phạm vi can thiệp cua nhà nước đối với các quá trình xã hội. Xã hội hóa cũng có thé diễn ra khi việc can thiệp qua sâu của Nhà nước dẫn đến các hiệu quả tiêu cực, không đáp ứng được nhu cầu phát triển xã hội. Xã hội hóa nhăm phát huy hình thức tự quản xã hội, kết hợp quản lý nhà nước với tự quản của các tổ chức xã hội, tổ chức xã hội nghề nghiệp, phát huy tính tích cực, chủ động, năng động của xã hội, làm cho Nhà nước gần với xã hội hơn. Nhà nước hóa hay xã hội hóa dịch vụ công, thực chất chỉ là các biện pháp, cách thức thực hiện chức năng của Nhà nước trong từng giai đoạn cụ thể.

Nhà nước hóa hay xã hội hóa dịch vụ công phải dựa trên cơ sở khách quan, mà quan trọng nhất là sự phát triển kinh tế xã hội và năng lực quản lý của Nhà nước. Bên cạnh đó, phụ thuộc vào mức độ dân chủ hóa trong từng quốc gia, theo đó, băng pháp luật, Nhà nước xác định giới hạn can thiệp của Nhà nước vào các quá trình xã hội và mức độ tham gia của người dân vào quản lý nhà nước, quản lý xã hội, trình độ dân trí, theo đó, người dân nhận thức được vai trò, quyên, nghĩa vụ của mình đôi với Nhà nước và xã hội. 10 Ở Việt Nam, xã hội hóa dịch vụ công là một chủ trương quan trọng của Đảng và Nhà nước ta trong công cuộc đổi mới, xây dựng Nhà nước pháp quyên xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Trong những năm qua, Nhà nước ta đã thực hiện chủ trương từng bước mở rộng phạm vi xã hội hóa trên nhiều lĩnh vực như: Y tế, giáo dục, khoa học, văn hóa, giao thông vận tải.

và gan đây, ở lĩnh vực công chứng, quá trình xã hội hóa dang được thực hiện một cách mạnh mẽ. - Về hoạt động công chứng. Khái niệm công chứng là một vấn dén lý luận cơ bản có ý nghĩa quyết định đối với toàn bộ các van dé khác có liên quan đến công chứng, đặc biệt là việc xây dựng thé chế, xác định mô hình tổ chức đảm bảo phát huy vai trò công chứng và hiệu quả công chứng trong đời sông xã hội.