Luận văn thạc sĩ kinh tế quốc tế xác định trị giá hải quan đối với hàng nhập khẩu kinh nghiệm quốc tế và hàm ý đối với việt nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích quốc tế xác định trị giá hải quan đối với hàng nhập khẩu kinh nghiệm quốc tế và hàm ý đối với việt, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Hoàng Thị Bình Sơn
• Người hướng dẫn: PGS. TS Hà Văn Hội
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế
• Đề tài: Xác định trị giá hải quan đối với hàng nhập khẩu: Kinh nghiệm quốc tế và hàm ý cho Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ XÁC ĐỊNH TRỊ GIÁ HẢI QUAN ĐỐI VỚI HÀNG NHẬP KHẨU
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 1.2. Nội dung tổng quan các công trình nghiên cứu
• 1.2.1. Các công trình nghiên cứu về Trị giá Hải quan của WTO
• 1.2.2. Các công trình nghiên cứu về Trị giá Hải quan đang áp dụng tại các nước trên Thế giới
• 1.2.3. Các công trình nghiên cứu về Trị giá Hải quan đang được áp dụng tại Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: CÁCH TIẾP CẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: XÁC ĐỊNH TRỊ GIÁ HẢI QUAN ĐỐI VỚI HÀNG NHẬP KHẨU TẠI MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI
• 3.1. Khái quát chung về áp dụng Hiệp định trị giá Hải quan GATT/WTO của các nước trên thế giới
• 3.2. Đối với các nước phát triển
• 3.3. Đối với các nước đang phát triển
• 3.4. Phân tích thực trạng áp dụng cơ chế xác định trị giá Hải quan theo WTO của một số nước cụ thể
• 3.4.1. Xác định Trị giá Hải quan đối với hàng nhập khẩu của Trung Quốc
• 3.4.2. Xác định Trị giá Hải quan đối với hàng nhập khẩu của Nhật Bản
• 3.4.3. Xác định Trị giá Hải quan đối với hàng nhập khẩu của Hàn Quốc
• 3.5. Đánh giá và bài học kinh nghiệm từ việc áp dụng cơ chế xác định Trị giá Hải quan của một số nước
• 4. CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG TRỊ GIÁ HẢI QUAN Ở VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 4.1. Khái quát thực trạng xác định trị giá Hải quan đối với hàng nhập khẩu của Việt Nam
• 4.2. Các văn bản của Việt Nam quy định và hướng dẫn xác định trị giá Hải quan đối với hàng nhập khẩu
• 4.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc xác định trị giá Hải quan đối với hàng nhập khẩu của Việt Nam
• 4.4. Thực trạng áp dụng trị giá Hải quan tại Việt Nam
• 4.5. Một số hàm ý đối với Việt Nam nhằm đẩy mạnh áp dụng trị giá tính thuế hàng nhập khẩu
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Luận văn thạc sĩ và Kinh nghiệm quốc tế

Luận văn thạc sĩ của Hoàng Thị Bình Sơn tập trung vào việc xác định trị giá hải quan đối với hàng nhập khẩu, dựa trên kinh nghiệm quốc tế và hàm ý cho Việt Nam. Nghiên cứu này nhằm mục đích phân tích cơ chế xác định trị giá hải quan tại một số quốc gia, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Trị giá hải quan là yếu tố quan trọng trong quản lý thuế và thương mại quốc tế, đặc biệt khi Việt Nam đã gia nhập WTO và thực hiện các cam kết liên quan. Nghiên cứu này đánh giá thực trạng áp dụng Hiệp định trị giá GATT/WTO tại các nước như Trung Quốc, Nhật Bản, và Hàn Quốc, đồng thời đề xuất giải pháp hoàn thiện cơ chế xác định trị giá hải quan tại Việt Nam.

1.1. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích chính của luận văn thạc sĩ là phân tích cơ chế xác định trị giá hải quan tại các quốc gia phát triển và đang phát triển, từ đó đưa ra hàm ý cho Việt Nam. Nghiên cứu đặt ra các câu hỏi về cơ sở lý luận, nhân tố ảnh hưởng, và kinh nghiệm quốc tế trong việc xác định trị giá hải quan. Nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm hệ thống hóa lý luận, đánh giá thực tiễn, và đề xuất giải pháp hoàn thiện cơ chế xác định trị giá hải quan tại Việt Nam.

1.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là hoạt động xác định trị giá hải quan đối với hàng nhập khẩu tại các quốc gia như Trung Quốc, Nhật Bản, và Hàn Quốc. Phạm vi thời gian từ năm 2007 đến 2017, giai đoạn Việt Nam gia nhập WTO và thực hiện các cam kết quốc tế. Nghiên cứu tập trung vào việc áp dụng Hiệp định trị giá GATT/WTO và các phương pháp xác định trị giá hải quan theo quy định quốc tế.

II. Cơ sở lý luận và thực tiễn về Trị giá Hải quan

Trị giá hải quan là giá trị được sử dụng để tính thuế đối với hàng hóa nhập khẩu, dựa trên các nguyên tắc và phương pháp quy định trong Hiệp định trị giá GATT/WTO. Nghiên cứu này hệ thống hóa các khái niệm, lịch sử hình thành, và vai trò của trị giá hải quan trong quản lý thuế và thương mại quốc tế. Các phương pháp xác định trị giá hải quan bao gồm giá giao dịch, giá tương tự, và giá thay thế, được áp dụng theo quy định của WTO. Việc xác định trị giá hải quan đúng đắn đảm bảo công bằng trong cạnh tranh và tối ưu hóa nguồn thu ngân sách.

2.1. Khái niệm và lịch sử hình thành

Trị giá hải quan được định nghĩa là giá trị hàng hóa được sử dụng để tính thuế nhập khẩu. Lịch sử hình thành của trị giá hải quan gắn liền với sự phát triển của thương mại quốc tế và các hiệp định thương mại toàn cầu. Hiệp định trị giá GATT/WTO ra đời năm 1994, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc thống nhất phương pháp xác định trị giá hải quan trên toàn thế giới.

2.2. Nguyên tắc và phương pháp xác định

Các nguyên tắc xác định trị giá hải quan theo WTO bao gồm tính minh bạch, công bằng, và tuân thủ quy định quốc tế. Các phương pháp xác định trị giá hải quan được quy định trong Hiệp định trị giá GATT/WTO, bao gồm giá giao dịch, giá tương tự, và giá thay thế. Việc áp dụng các phương pháp này đảm bảo tính chính xác và công bằng trong quản lý thuế nhập khẩu.

III. Kinh nghiệm quốc tế về xác định Trị giá Hải quan

Nghiên cứu phân tích kinh nghiệm của các quốc gia như Trung Quốc, Nhật Bản, và Hàn Quốc trong việc áp dụng Hiệp định trị giá GATT/WTO. Các quốc gia này đã thực hiện thành công việc xác định trị giá hải quan theo quy định quốc tế, đồng thời điều chỉnh cơ chế phù hợp với điều kiện thực tiễn của mình. Kinh nghiệm từ các quốc gia này cho thấy tầm quan trọng của việc tuân thủ quy định quốc tế, đồng thời linh hoạt trong áp dụng các phương pháp xác định trị giá hải quan.

3.1. Kinh nghiệm từ các nước phát triển

Nhật Bản và Hàn Quốc là hai quốc gia phát triển đã áp dụng thành công Hiệp định trị giá GATT/WTO. Các quốc gia này sử dụng hệ thống quản lý hiện đại và công nghệ tiên tiến để xác định trị giá hải quan, đảm bảo tính chính xác và minh bạch. Kinh nghiệm từ các quốc gia này cho thấy tầm quan trọng của việc đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân lực trong quản lý hải quan.

3.2. Kinh nghiệm từ các nước đang phát triển

Trung Quốc là quốc gia đang phát triển đã áp dụng Hiệp định trị giá GATT/WTO một cách hiệu quả. Quốc gia này đã điều chỉnh cơ chế xác định trị giá hải quan phù hợp với điều kiện thực tiễn, đồng thời tuân thủ quy định quốc tế. Kinh nghiệm từ Trung Quốc cho thấy tầm quan trọng của việc linh hoạt trong áp dụng các phương pháp xác định trị giá hải quan.

IV. Hàm ý chính sách cho Việt Nam

Nghiên cứu đưa ra các hàm ý chính sách cho Việt Nam trong việc hoàn thiện cơ chế xác định trị giá hải quan. Các giải pháp bao gồm nâng cao năng lực quản lý, đầu tư vào công nghệ, và đào tạo nhân lực. Việc áp dụng kinh nghiệm quốc tế sẽ giúp Việt Nam tối ưu hóa quy trình xác định trị giá hải quan, đảm bảo công bằng trong cạnh tranh và tăng nguồn thu ngân sách.

4.1. Giải pháp nâng cao năng lực quản lý

Việt Nam cần nâng cao năng lực quản lý trong việc xác định trị giá hải quan bằng cách đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân lực. Việc áp dụng hệ thống quản lý hiện đại sẽ giúp tăng tính chính xác và minh bạch trong quản lý thuế nhập khẩu.

4.2. Điều chỉnh cơ chế phù hợp với thực tiễn

Việt Nam cần điều chỉnh cơ chế xác định trị giá hải quan phù hợp với điều kiện thực tiễn, đồng thời tuân thủ quy định quốc tế. Việc linh hoạt trong áp dụng các phương pháp xác định trị giá hải quan sẽ giúp tối ưu hóa quy trình quản lý thuế nhập khẩu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, việc xác định trị giá hải quan đối với hàng nhập khẩu trở thành một vấn đề cấp thiết và có ý nghĩa quan trọng đối với quản lý thuế và phát triển thương mại của Việt Nam. Từ khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào năm 2007, Việt Nam đã cam kết thực hiện các quy định về trị giá hải quan theo Hiệp định GATT/WTO. Trị giá hải quan không chỉ là cơ sở để tính thuế nhập khẩu mà còn ảnh hưởng đến chính sách bảo hộ sản xuất trong nước, cân đối cán cân thương mại và thu hút đầu tư nước ngoài.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích, đánh giá cơ chế xác định trị giá hải quan đối với hàng nhập khẩu của một số quốc gia như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm và đề xuất hàm ý chính sách phù hợp với điều kiện Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu tập trung trong giai đoạn 2007-2017, giai đoạn đánh dấu sự chuyển đổi quan trọng trong chính sách trị giá hải quan của Việt Nam sau khi gia nhập WTO.

Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc hoàn thiện cơ chế xác định trị giá hải quan, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý thuế, đảm bảo công bằng cho doanh nghiệp và tăng cường nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Đồng thời, việc áp dụng các phương pháp xác định trị giá theo chuẩn mực quốc tế sẽ giúp Việt Nam hội nhập sâu rộng hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu và phát triển kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về chính sách thương mại quốc tế, trong đó trọng tâm là Hiệp định về xác định trị giá hải quan của WTO (Agreement on Customs Valuation - ACV). Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết chính sách thương mại quốc tế: Giải thích vai trò của thuế quan và trị giá hải quan như công cụ quản lý thương mại, bảo hộ sản xuất trong nước và điều tiết cán cân thương mại.
• Lý thuyết về trị giá hải quan theo Hiệp định GATT/WTO: Trình bày các nguyên tắc và phương pháp xác định trị giá hải quan nhằm đảm bảo tính minh bạch, công bằng và phù hợp với thực tiễn thương mại quốc tế.

Các khái niệm chính bao gồm: trị giá hải quan, trị giá giao dịch, các phương pháp xác định trị giá theo ACV (6 phương pháp), các khoản điều chỉnh cộng và trừ trong trị giá hải quan, nguyên tắc xác định trị giá theo WTO, và các nhân tố ảnh hưởng đến việc xác định trị giá hải quan.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp định tính và định lượng, bao gồm:

• Phương pháp phân tích tổng hợp: Thu thập, phân tích các tài liệu, văn bản pháp luật, báo cáo nghiên cứu liên quan đến trị giá hải quan và chính sách thương mại quốc tế.
• Phương pháp thống kê mô tả và phân tích so sánh: Thu thập số liệu về cơ chế xác định trị giá hải quan của Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc trong giai đoạn 2007-2017 để so sánh và đánh giá hiệu quả áp dụng.
• Phương pháp case-study: Nghiên cứu các trường hợp điển hình về xác định trị giá hải quan tại các quốc gia trên nhằm rút ra bài học kinh nghiệm.
• Phương pháp biện chứng duy vật và duy vật lịch sử: Đặt vấn đề nghiên cứu trong bối cảnh phát triển kinh tế và hội nhập quốc tế, phân tích mối quan hệ tác động qua lại giữa các chính sách thương mại và trị giá hải quan.

Nguồn dữ liệu chính là các văn bản pháp luật Việt Nam, Hiệp định WTO, báo cáo của ngành hải quan các nước, các công trình nghiên cứu khoa học và số liệu thống kê chính thức. Cỡ mẫu nghiên cứu tập trung vào các quốc gia có nền kinh tế phát triển và đang phát triển trong khu vực châu Á, với lý do các nước này có cơ chế xác định trị giá hải quan tương đồng và có thể áp dụng cho Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phương pháp xác định trị giá hải quan theo Hiệp định ACV được áp dụng phổ biến
   Khoảng 90% các lô hàng nhập khẩu tại Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc được xác định trị giá hải quan theo phương pháp trị giá giao dịch (phương pháp 1). Các phương pháp còn lại được sử dụng khi không thể áp dụng phương pháp chính, đảm bảo tính linh hoạt và phù hợp với thực tế.

2. Tính minh bạch và công bằng trong xác định trị giá hải quan được nâng cao
   Các nước phát triển đã xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, minh bạch, kết hợp với công nghệ thông tin hiện đại và đội ngũ cán bộ chuyên môn cao, giúp giảm thiểu gian lận và thất thu thuế. Ví dụ, Nhật Bản đã áp dụng hệ thống kiểm tra sau thông quan và trao đổi thông tin quốc tế hiệu quả, giúp tăng tỷ lệ tuân thủ lên trên 95%.

3. Việt Nam đã có bước tiến trong việc áp dụng Hiệp định ACV nhưng còn tồn tại nhiều khó khăn
   Từ năm 2004, Việt Nam chính thức bãi bỏ bảng giá tối thiểu và áp dụng các phương pháp xác định trị giá theo WTO. Tuy nhiên, việc thiếu đồng bộ trong hệ thống pháp luật, hạn chế về công nghệ và trình độ cán bộ hải quan, cùng với tình trạng gian lận khai báo giá thấp vẫn còn phổ biến, gây thất thu thuế ước tính khoảng 10-15% tổng thu ngân sách từ thuế nhập khẩu.

4. Các nhân tố ảnh hưởng đến xác định trị giá hải quan
   Bao gồm yếu tố pháp lý (chưa hoàn thiện và chưa đồng bộ), yếu tố quản lý (thiếu trang thiết bị, công nghệ), yếu tố con người (trình độ cán bộ, ý thức doanh nghiệp), và yếu tố thị trường (gian lận giá, biến động giá cả quốc tế). Tại Hàn Quốc, việc đào tạo liên tục và áp dụng công nghệ thông tin đã giúp giảm thiểu các yếu tố tiêu cực này.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc áp dụng Hiệp định ACV là xu hướng tất yếu và mang lại nhiều lợi ích cho quản lý thuế và phát triển thương mại. Các nước phát triển như Nhật Bản và Hàn Quốc đã xây dựng được hệ thống xác định trị giá hải quan hiệu quả, minh bạch, góp phần tăng nguồn thu ngân sách và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho doanh nghiệp.

Việt Nam, mặc dù đã có những bước tiến quan trọng, nhưng vẫn còn nhiều thách thức do hạn chế về pháp luật, công nghệ và nguồn nhân lực. So với các nước trong khu vực, tỷ lệ thất thu thuế và gian lận khai báo giá thấp vẫn còn cao, ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách và uy tín trong hội nhập quốc tế.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ áp dụng các phương pháp xác định trị giá hải quan tại ba quốc gia, bảng thống kê các khoản thất thu thuế ước tính và biểu đồ thể hiện mức độ tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp qua các năm.

Việc hoàn thiện cơ chế xác định trị giá hải quan không chỉ giúp Việt Nam tuân thủ các cam kết quốc tế mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu và thu hút đầu tư.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về trị giá hải quan
   Cần xây dựng và ban hành các văn bản pháp luật chi tiết, đồng bộ, có giá trị pháp lý cao hơn để hướng dẫn thực hiện Hiệp định ACV, đảm bảo tính minh bạch và công bằng. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, do Bộ Tài chính và Tổng cục Hải quan chủ trì.

2. Nâng cao năng lực và trình độ cán bộ hải quan
   Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ xác định trị giá hải quan, cập nhật kiến thức mới và kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin. Mục tiêu nâng tỷ lệ cán bộ đạt chuẩn nghiệp vụ lên trên 90% trong vòng 3 năm, do Tổng cục Hải quan phối hợp với các trường đại học thực hiện.

3. Ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại trong quản lý trị giá hải quan
   Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu giá trị hải quan quốc gia, kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc tế để kiểm tra, đối chiếu thông tin, giảm thiểu gian lận. Thời gian triển khai dự kiến 2-3 năm, do Bộ Tài chính và Tổng cục Hải quan phối hợp với các đối tác công nghệ thực hiện.

4. Tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi gian lận
   Thiết lập cơ chế kiểm tra sau thông quan hiệu quả, phối hợp với các cơ quan chức năng để phát hiện và xử lý kịp thời các trường hợp khai báo trị giá sai lệch. Mục tiêu giảm thiểu thất thu thuế ít nhất 20% trong 3 năm tới, do Tổng cục Hải quan chủ trì.

5. Tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho doanh nghiệp
   Tổ chức các chương trình tập huấn, hội thảo nhằm nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật về trị giá hải quan, hỗ trợ doanh nghiệp hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ. Thời gian thực hiện liên tục, do Tổng cục Hải quan phối hợp với các hiệp hội doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về hải quan và thuế
   Giúp hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý thuế và kiểm soát trị giá hải quan, từ đó tăng nguồn thu ngân sách và đảm bảo công bằng trong thương mại.

2. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu
   Hiểu rõ các quy định về trị giá hải quan, áp dụng đúng phương pháp xác định trị giá, giảm thiểu rủi ro pháp lý và tối ưu hóa chi phí thuế.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế quốc tế và quản lý thuế
   Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để phát triển các nghiên cứu sâu hơn về chính sách thương mại và quản lý thuế trong bối cảnh hội nhập.

4. Các tổ chức đào tạo và bồi dưỡng cán bộ hải quan
   Là tài liệu tham khảo để xây dựng chương trình đào tạo, nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ hải quan trong công tác xác định trị giá hải quan.

Câu hỏi thường gặp

1. Trị giá hải quan là gì và tại sao nó quan trọng?
   Trị giá hải quan là giá trị của hàng hóa nhập khẩu dùng để tính thuế nhập khẩu. Nó quan trọng vì ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thu ngân sách và công bằng trong thương mại quốc tế.

2. Việt Nam áp dụng những phương pháp nào để xác định trị giá hải quan?
   Việt Nam áp dụng 6 phương pháp theo Hiệp định ACV của WTO, trong đó phương pháp trị giá giao dịch là chủ yếu, chiếm khoảng 90% các lô hàng nhập khẩu.

3. Những khó khăn chính trong việc xác định trị giá hải quan tại Việt Nam là gì?
   Bao gồm hệ thống pháp luật chưa đồng bộ, trình độ cán bộ hạn chế, công nghệ quản lý chưa hiện đại và tình trạng gian lận khai báo giá thấp gây thất thu thuế.

4. Các nước phát triển đã làm gì để nâng cao hiệu quả xác định trị giá hải quan?
   Họ xây dựng hệ thống pháp luật minh bạch, ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại, đào tạo cán bộ chuyên sâu và tăng cường kiểm tra, giám sát.

5. Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi khai báo trị giá hải quan?
   Doanh nghiệp cần khai báo trung thực, tuân thủ các nguyên tắc và phương pháp xác định trị giá theo quy định, đồng thời lưu giữ đầy đủ chứng từ để tránh rủi ro pháp lý và tranh chấp với cơ quan hải quan.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa và làm rõ nội hàm, các phương pháp xác định trị giá hải quan theo Hiệp định GATT/WTO, đồng thời phân tích thực trạng áp dụng tại Việt Nam và một số quốc gia trong khu vực.
• Đã chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng đến việc xác định trị giá hải quan, bao gồm pháp luật, quản lý, con người và thị trường.
• Đánh giá thực trạng cho thấy Việt Nam đã có bước tiến nhưng còn nhiều khó khăn, đặc biệt là về pháp luật và công tác quản lý.
• Đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm hoàn thiện cơ chế xác định trị giá hải quan, nâng cao hiệu quả quản lý và đảm bảo công bằng cho doanh nghiệp.
• Khuyến nghị các bước tiếp theo tập trung vào hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ, ứng dụng công nghệ và tăng cường kiểm tra, giám sát.

Luận văn kêu gọi các cơ quan chức năng và doanh nghiệp cùng phối hợp thực hiện các giải pháp đề xuất để nâng cao hiệu quả công tác xác định trị giá hải quan, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế và hội nhập quốc tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TONG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN VE XÁC ĐỊNH TRI GIA HAI QUAN DOI VỚI HANG NHAP KHAU 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 1. Nội dung tổng quan các công trình nghiên cứu 1.

Các công trình nghiên cứu về Trị giá Hải quan của WTO Trong cuốn sách: “Các phương pháp xác định Trị giá Hải quan theo GATT và kiểm toán Hải quan ” của tác giả Phạm ngọc Hữu biên soạn và hiệu đính- Nxb. Tai chính Ha nội — 1996, đã trình bày những phương pháp luận co bản về xác định giá trị Hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khâu theo Hiệp định trị giá GATT/WTO phục vụ cho quá trình quản lý, điều hành vĩ mô nên kinh tế thị trường. - Đề tài nghiên cứu khoa học cấp ngành mã số N0§-2000 “Xác định lộ trình tiến tới thực hiện Hiệp định trị giá GATT/WTO va các giải pháp thực thi” do Cục Kiểm tra thu thuế xuất nhập khẩu thuộc Tổng cục Hải quan thực hiện năm 2000 đã khăng định: Vận dụng và quản lý đúng đắn nghiệp vụ xác định trị giá hàng hóa nhập khâu theo mục đích Hải quan là một trong những van dé mà Hải quan toàn thế giới đã va đang phải quan tâm sử dụng. Hiệp định Thực hiện Điều VII của Hiệp định chung về thuế quan và thương mại GATT/WTO 1994 có hiệu lực đối với các nước thành viên của WTO từ 1/1/1995.

Hiệp định này là hệ thống phương pháp xác định Trị giá Hải quan của hàng nhập khâu đã được chấp nhận 1. Các công trình nghiên cứu về Trị giá Hải quan dang áp dụng tại các nước trên Thế giới Luận văn thạc sỹ Luật với chủ đề: “Tri giá Hải quan của WTO, thực trạng và áp dụng tại Trung Quốc và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam” (2012) của tác giả Đào Ngọc Thành đã tiếp cận cơ sở lý luận về việc xác định trị giá tính thuế cho hàng hoá xuất, nhập khẩu theo Hiệp định trị giá GATT/WTO. Tiếp cận làm rõ những mặt được trong các qui định của pháp luật hiện hành và thực tế hoạt động của Trung Quốc trong lĩnh vực xác định Trị giá Hải quan, so sánh với thực tiễn áp dụng ở Việt Nam để rút ra những bài học kinh nghiệm phục vụ công tác quản lý nhà nước về Hải quan. Đưa ra một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật về việc xác định trị giá tính thuế cho hàng hoá xuất, nhập khâu.

Nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước của cơ quan Hải quan trong lĩnh vực xác định trị giá cho hàng hoá XNK ở Việt Nam. Các công trình nghiên cứu về Trị giá Hải quan đang được áp dụng tại Việt Nam Luận văn thạc sỹ Luật: “Hiệp định trị giả GATT, kinh nghiệm một số nước và thực trạng áp dụng tại Việt Nam”, (2010) của Nguyễn Thị Ngoan cũng phân tích những đặc điểm, bất cập về cơ chế xác định trị giá tính thuế theo bang giá tối thiểu trước thời điểm chính thức áp dụng hiệp định trị giá GATT/WTO (trước năm 2004). Hệ thống hóa những van đề lý luận cơ bản về trị giá tính thuế theo các phương pháp của GATT/WTO và cơ chế xác định giá tính thuế hàng hóa nhập khẩu theo Luật pháp Việt Nam hiện nay. Đánh giá đúng thực trạng cơ chế xác định giá tính thuế hàng hóa nhập khẩu hiện hành ở Việt Nam, chỉ ra những bắt cập, hạn chế của công tác xác định giá tính thuế hàng hóa nhập khâu hiện hành.

Đề xuất giải pháp tiếp tục hoàn thiện cơ chế và nâng cao hiệu quả thực thi trong việc kiểm tra, xác định trị giá tính thuế hàng nhập khẩu theo xu hướng hội nhập quốc tế. Bài viết: “Thuế xuất nhập khẩu của Việt Nam trong xu thế hội nhập và tu do hóa thương mại Quốc té (2015)”, của Nguyễn Thi Thanh Hoài đã chỉ rõ: Trong xu thế quốc tế hóa đời sống kinh tế thé giới và khu vực, nước ta đã và đang từng bước hòa mình đề phát triển kinh tế và mơ rộng quan hệ đối ngoại. Việc buôn bán, trao đôi hang hóa giữa nước ta và các nước trong khu vực cũng như với các nước trên thé giới ngày càng da dạng phong phú. Dé quản lý được các hoạt động mua bán với các nước, nhà nước đã có nhiều biện pháp, trong đó thuế xuất nhập khâu là một trong những công cụ chủ yếu.

Thông qua việc ban hành và thực thi chính sách thuế xuất nhập khẩu, chúng ta có thê nắm đủ tình hình xuất nhập khẩu hàng hóa, tạo điều kiện cho nhà nước có căn cứ đề ra chính sách ngoại thương đúng đắn, cân đối cung, cầu hàng hóa nhập khâu và cân bằng cán cân thanh toán. Thuế xuất nhập khẩu là một trong những nguồn thu quan trọng của ngân sách nhà nước. Luật thuế xuất khâu, thuế nhập khâu của nước ta đã được Quốc hội thông qua ngày 26. Từ đó đến nay đã được sửa đôi, bô sung cho phù hợp, đáp ứng các yêu cầu khách quan của quá trình phát triển kinh tế và thực tiễn trong bối cảnh hội nhập kinh tế khu vực.

Luận văn Thạc sỹ chuyên ngành Quản lý Kinh tế với chủ đề “Hoàn thiện cơ chế xác định trị giá tính thuế hàng hoá nhập khẩu tại Việt Nam” của tác giả Trương Thế Hùng đã hệ thông hoá, phân tích, so sánh các cơ chế, chính sách liên quan đến xác định trị giá tính thuế hàng nhập khẩu. Phân tích những cơ chế do ngành Hải quan ban hành, chính sách do Chính phủ và các ngành hữu quan ban hành mà ngành Hải quan phải thực hiện, qua đó đánh giá những thuận lợi, khó khăn của từng loại cơ chế, chính sách đối với hoạt động xác định trị giá hàng hoá nhập khẩu hiện nay. Đánh giá thực trạng hoạt động xác định giá tính thuế hàng hoá nhập khẩu hiện nay trên cơ sở khảo sát, điều tra, thu thập, phân tích các dữ liệu giá tính thuế tại ngành Hải quan. Phân tích những khó khăn, thuận lợi và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện qui trình xác định trị giá tính thuế hiện nay về cơ chế chính sách, về điều kiện trang thiết bị làm việc và con người thực hiện, về quan hệ phối hợp trong và ngoài ngành, về nhận thức và tình hình chấp pháp của người nhập khâu, doanh nghiệp.

Bài viết, “Nâng cao hiệu quả công tác xác định trị giá tinh thuế hàng nhập khẩu theo hiệp định Trị giá Hải quan ” của các tác giả: Lê Thành Phong, Trần Đình Tuấn, Vũ Thị Quỳnh Chị, trên tạp chí Khoa học & Công nghệ số 98 (10), cho rằng: Trị giá Hải quan GATT/WTO là một hệ thống tiên tiến, phù hợp với một thế giới đang được toàn cầu hóa hết sức mạnh mẽ. Việc áp dụng Hiệp định Trị giá Hải quan ở Việt Nam vừa có tính bắt buộc theo các cam kết quốc tế, vừa do tính ưu việt của Hiệp định trong công tác xác định trị giá tính thuế hàng nhập khâu. Ké từ khi thực hiện toàn bộ nội dung Hiệp định Trị giá Hải quan đến nay, Việt Nam đã thu được những kết quản đáng ghi nhận trong việc xác định Trị giá Hải quan hàng nhập khâu, tuy nhiên vẫn còn nhiều van đề đang tồn tại cần được hoàn thiện của toàn bộ hệ thống. Trong thời gian tới, các cơ quan quản lý Nhà nước còn phải tiếp tục nghiên cứu dé chuyền hóa được toản bộ nội dung của hệ thống xác định trị giá theo Hiệp định vào văn bản pháp luật ở cấp độ quy định cao hơn.

Những giải pháp đề xuất cho Nhà nước và ngành Hải quan xuất phát từ đánh giá thực trạng nhằm góp phần nâng cao hiệu quả xác định trị giá tính thuế hàng hóa nhập khẩu, thực hiện áp dụng đầy đủ Hiệp định Trị giá Hải quan của WTO tại Việt Nam trong lâu dài, tăng được nguồn thu cho ngân sách nhà nước, đảm bảo sự công bằng và hiệu quả kinh doanh cho cộng đồng doanh nghiệp, đây mạnh giao lưu thương mại Quốc tế. Bài viết: “Giải pháp nâng cao chất lượng thực thi hiệp định trị giá wto tại Việt Nam (2016)” của tác giả Lê Thi Ánh Tuyết, trên Tạp chí Hải Quan cho rằng: Hiệp định trị giá WTO trở thành điều kiện bắt buộc cho tất cả các nước tham gia WTO. Với tư cách là thành viên, Việt Nam phải thực thi đầy đủ các quy định trong Hiệp định trị giá WTO. Điều này đã ảnh hưởng không nhỏ tới công tác xác định Tri giá Hải quan tại Việt Nam.

Trên cơ sở đánh gia thực trạng công tác Trị giá Hải quan ở nước ta thời gian qua, bài viết đã đề xuất các nhóm giải pháp để có thé nâng cao hiệu quả thực thi Hiệp định trị giá WTO, đảm bảo nguồn thu Hải quan của Việt Nam trong thời gian tới. - Sách “Cộng đông doanh nghiệp — cơ quan Hải quan và Hiệp định trị giá GATT/WTO” do Tổng cục Hải quan biên soạn tháng 5-2001 - Sách “Hướng dẫn xác định Trị giá Hải quan Asean (ACVG)” do Tổng cục Hải quan biên soạn tháng 4-2004. - Giáo trình “Thuế và Tri giá Hải quan” do trung tâm đào tạo, bồi dưỡng công chức Hải quan thuộc Tổng cục Hải quan biên soạn năm 2006. - Sách “Số tay kiểm tra Trị giá Hải quan của Tổ chức Hải quan thé giới WCO” do trung tâm dao tạo, bồi đưỡng công chức Hải quan thuộc Tổng cục Hải quan biên soạn tháng 4-2007.

- Số tay Hiện đại hoá Hải quan do Ngân hàng Thế giới xuất bản (bản dịch năm 2007). - Tài liệu “Cải các thủ tục xuất nhập khẩu hướng dẫn cho đối tượng thực thi” do các Doanh nghiệp vừa và nhỏ - Ngân hàng Thế giới xuất bản tháng 9/2008. - Hiệp định trị giá GATT/WTO (ACV) bản tiếng Anh và tiếng Việt - Các văn bản Luật Hải quan năm 2001, Luật Hải quan sửa đôi bổ sung năm 2005; Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu; Luật Quản lý thuế; Luật Kế toán và các chuẩn mực kế toán hiện hành; Luật Ngân hàng, Luật Đầu tư,. nghiên cứu những điều qui định liên quan đến xác định trị giá tính thuế - Các Nghị định của Chính phủ qui định chỉ tiết thi hành các Luật nêu trên và các thông tư hướng dẫn của các Bộ, ngành hữu quan, đặt biệt là các qui định riêng trong lĩnh vực kiểm tra, xác định trị giá tính thuế.

- Các văn bản của ngành Hải quan về qui trình nghiệp vu, tổ chức hệ thống kiểm tra và xác định Trị giá Hải quan, về tờ khai trị giá, về thu thập, cập nhật khai thác thông tin đữ liệu giá tính thuế,. từ cơ quan Hải quan trung ương đến Cục Hai quan, Chi cục Hải quan địa phương.