Đánh Giá Tác Động Môi Trường Dự Án Khu Sinh Thái Khe Hang Dầu Tại Xã Nham Sơn, Bắc Giang

Luận văn thạc sĩ đánh giá tác động môi trường dự án khu sinh thái Khe Hang Dầu, xã Nham Sơn, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang, phân tích chi tiết các yếu tố ảnh hưởng.

• Tác giả: Nguyễn Việt Linh
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Huy Định
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Khoa Học Môi Trường
• Đề tài: Đánh Giá Tác Động Môi Trường Dự Án Khu Sinh Thái Khe Hang Dầu, Xã Nham Sơn, Huyện Yên Dũng, Tỉnh Bắc Giang
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Các khái niệm về đánh giá tác động môi trường
• 1.2. Vài nét về lịch sử đánh giá tác động môi trường
• 1.3. Mục tiêu của đánh giá tác động môi trường
• 1.4. Lợi ích của đánh giá tác động môi trường
• 1.5. Quy trình thực hiện ĐTM ở Việt Nam
• 1.6. Một số quy định, luật áp về việc thực hiện đánh giá tác động môi trường
• 1.6.1. Căn cứ pháp luật
• 1.6.2. Các tiêu chuẩn, quy chuẩn và hướng dẫn kỹ thuật về môi trường
• 1.6.3. Các văn bản pháp lý, quyết định hoặc ý kiến bằng văn bản của các cấp có thẩm quyền về dự án
• 1.7. Các phương pháp đánh giá tác động môi trường
• 1.7.1. Phương pháp chập bản đồ
• 1.7.2. Phương pháp lập bảng liệt kê
• 1.7.3. Phương pháp ma trận
• 1.7.4. Phương pháp đánh giá nhanh (rapidAssessment)
• 1.7.5. Phương pháp mô hình hóa (Modeling)
• 1.7.6. Phương pháp sử dụng chỉ thị và chỉ số môi trường
• 1.7.7. Phương pháp viễn thám và GIS
• 1.7.8. Phương pháp so sánh
• 1.7.9. Phương pháp chuyên gia
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 2.1.1. Mục tiêu tổng quát
• 2.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 2.2. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 2.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Nhóm phương pháp đánh giá tác động môi trường
• 2.4.2. Nhóm phương pháp khác
• 3. CHƯƠNG 3: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, MÔI TRƯỜNG VÀ KINH TẾ XÃ HỘI KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Điều kiện môi trường tự nhiên
• 3.1.1. Điều kiện về địa lý, địa chất
• 3.1.2. Điều kiện về khí tượng
• 3.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.2.1. Điều kiện kinh tế
• 3.2.2. Điều kiện xã hội
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Một số nội dung của Dự án Khu sinh thái Khe Hang Dầu
• 4.1.1. Mục tiêu Dự án Khu sinh thái Khe Hang Dầu
• 4.1.2. Các hạng mục hạ tầng kỹ thuật
• 4.1.3. Quy mô đầu tư xây dựng hạ tầng
• 4.1.4. Hiện trạng môi trường nền dự án
• 4.2. Đánh giá, dự báo tác động của dự án
• 4.2.1. Đánh giá, dự báo các tác động trong giai đoạn chuẩn bị dự án
• 4.2.2. Đánh giá, dự báo các tác động trong giai đoạn thi công xây dựng
• 4.2.3. Đánh giá, dự báo các tác động trong giai đoạn hoạt động dự án
• 4.3. Biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu các tác động tiêu cực
• 4.3.1. Biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu các tác động tiêu cực của dự án trong giai đoạn thi công dự án
• 4.3.2. Biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu các tác động tiêu cực của dự án trong giai đoạn vận hành dự án
• KẾT LUẬN - TỒN TẠI - KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về luận văn thạc sĩ và đánh giá tác động môi trường

Luận văn thạc sĩ này tập trung vào việc đánh giá tác động môi trường của dự án khu sinh thái Khe Hang Dầu, thuộc xã Nham Sơn, Bắc Giang. Nghiên cứu nhằm xác định các tác động tiềm ẩn của dự án đến môi trường tự nhiên và xã hội, đồng thời đề xuất các biện pháp bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Đánh giá tác động môi trường (ĐTM) là quá trình phân tích, dự báo ảnh hưởng của dự án đến môi trường, từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp. ĐTM không chỉ là công cụ quản lý môi trường hiệu quả mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

1.1. Khái niệm và lịch sử đánh giá tác động môi trường

Đánh giá tác động môi trường (ĐTM) được định nghĩa là quá trình phân tích, dự báo ảnh hưởng của các dự án đến môi trường và đề xuất các giải pháp bảo vệ. ĐTM bắt đầu được áp dụng từ những năm 1970 tại Mỹ và sau đó lan rộng ra toàn cầu. Tại Việt Nam, ĐTM được chính thức đưa vào Luật Bảo vệ Môi trường năm 1993 và tiếp tục được hoàn thiện qua các phiên bản luật sau này. Mục tiêu chính của ĐTM là xác định các tác động môi trường, đề xuất biện pháp giảm thiểu và thiết lập chương trình quản lý môi trường hiệu quả.

1.2. Lợi ích của đánh giá tác động môi trường

Đánh giá tác động môi trường mang lại nhiều lợi ích, bao gồm việc cung cấp thông tin đáng tin cậy về các vấn đề môi trường, giúp chủ dự án lựa chọn phương án đầu tư phù hợp, và đảm bảo sự phát triển bền vững. ĐTM cũng giúp tránh các xung đột với cộng đồng dân cư và tăng cường sự minh bạch trong quá trình ra quyết định. Đối với dự án khu sinh thái Khe Hang Dầu, ĐTM sẽ giúp xác định các tác động tiềm ẩn và đề xuất các biện pháp giảm thiểu hiệu quả.

II. Phương pháp nghiên cứu và quy trình đánh giá tác động môi trường

Nghiên cứu sử dụng nhiều phương pháp đánh giá môi trường như phương pháp chập bản đồ, phương pháp ma trận, và phương pháp mô hình hóa. Các phương pháp này giúp phân tích các tác động của dự án đến các thành phần môi trường như đất, nước, không khí và đa dạng sinh học. Quy trình ĐTM bao gồm các bước: xác định phạm vi, thu thập dữ liệu, phân tích tác động, đề xuất biện pháp giảm thiểu và lập kế hoạch quản lý môi trường. Đối với dự án Khe Hang Dầu, quy trình này được áp dụng để đảm bảo các tác động môi trường được kiểm soát hiệu quả.

2.1. Phương pháp chập bản đồ và ma trận

Phương pháp chập bản đồ được sử dụng để xác định các tác động của dự án đến các thành phần môi trường thông qua việc so sánh các bản đồ chuyên ngành. Phương pháp ma trận giúp liệt kê và đánh giá mức độ tác động của các hoạt động dự án đến môi trường. Cả hai phương pháp này đều được áp dụng trong nghiên cứu để đánh giá tác động của dự án Khe Hang Dầu đến môi trường tự nhiên và xã hội.

2.2. Phương pháp mô hình hóa và GIS

Phương pháp mô hình hóa được sử dụng để dự báo các tác động môi trường trong tương lai, đặc biệt là các tác động đến chất lượng không khí và nước. Hệ thống thông tin địa lý (GIS) được áp dụng để phân tích không gian và quản lý dữ liệu môi trường. Các phương pháp này giúp cung cấp cái nhìn toàn diện về các tác động môi trường của dự án Khe Hang Dầu và hỗ trợ việc ra quyết định dựa trên cơ sở khoa học.

III. Kết quả nghiên cứu và đề xuất biện pháp giảm thiểu

Nghiên cứu đã xác định các tác động chính của dự án Khe Hang Dầu đến môi trường, bao gồm tác động đến đa dạng sinh học, chất lượng nước và không khí. Các biện pháp giảm thiểu được đề xuất bao gồm việc áp dụng công nghệ xử lý chất thải, quản lý tài nguyên rừng và tăng cường giám sát môi trường. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lồng ghép các vấn đề môi trường vào quy hoạch và thiết kế dự án để đảm bảo sự phát triển bền vững.

3.1. Tác động đến đa dạng sinh học và chất lượng nước

Dự án Khe Hang Dầu có thể gây ra các tác động tiêu cực đến đa dạng sinh học do việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất và phá hủy môi trường sống của các loài động thực vật. Ngoài ra, các hoạt động xây dựng và vận hành dự án có thể ảnh hưởng đến chất lượng nước mặt và nước ngầm. Các biện pháp giảm thiểu bao gồm việc trồng rừng thay thế và áp dụng các công nghệ xử lý nước thải hiệu quả.

3.2. Biện pháp quản lý và giám sát môi trường

Để giảm thiểu các tác động tiêu cực, nghiên cứu đề xuất việc thiết lập một hệ thống quản lý môi trường hiệu quả, bao gồm việc giám sát chất lượng không khí, nước và đất. Các biện pháp phòng ngừa và ứng phó sự cố môi trường cũng được đề cập để đảm bảo an toàn cho cộng đồng dân cư và môi trường xung quanh. Việc thực hiện các biện pháp này sẽ góp phần vào sự phát triển bền vững của dự án Khe Hang Dầu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực Khe Hang Dầu thuộc xã Nham Sơn, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang sở hữu tổng diện tích tự nhiên trong phạm vi nghiên cứu là 53,6 ha, nằm trong quần thể sinh thái và di tích lịch sử dãy núi Nham Biền. Dự án Khu sinh thái Khe Hang Dầu được Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Giang phê duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng với quy mô 36,48 ha, định hướng phát triển thành tổ hợp du lịch nghỉ dưỡng, văn hóa tâm linh kết nối cùng các danh thắng như thiền viện Trúc Lâm Phượng Hoàng, chùa Kem và chùa Vĩnh Nghiêm. Tuy nhiên, việc triển khai dự án đặt ra bài toán môi trường phức tạp khi phải chuyển đổi mục đích sử dụng 19,22 ha đất rừng phòng hộ, chiếm khoảng 1,83% tổng diện tích rừng của toàn huyện Yên Dũng, đồng thời di dời khoảng 8 đến 10 hộ dân đang canh tác tự phát trong lòng thung lũng.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là đánh giá toàn diện hiện trạng chất lượng môi trường nền, nhận dạng và dự báo định lượng các tác động môi trường tiêu cực phát sinh trong ba giai đoạn: chuẩn bị mặt bằng, thi công xây dựng và vận hành khai thác. Nghiên cứu được thực hiện trong khung thời gian từ tháng 11/2018 đến tháng 5/2019 tại xã Nham Sơn. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc thiết lập hệ thống giải pháp công nghệ và quản lý môi trường đạt chuẩn, giúp kiểm soát 100% các nguồn chất thải phát sinh, cân bằng giữa phát triển kinh tế du lịch dịch vụ với bảo tồn đa dạng sinh học và giữ vững tỷ lệ che phủ rừng phòng hộ tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý thuyết phát triển bền vững và khung pháp lý đánh giá tác động môi trường theo Luật Bảo vệ môi trường số 55/2014/QH13, Nghị định số 18/2015/NĐ-CP và Thông tư số 27/2015/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Quá trình đánh giá áp dụng mô hình phân tích vòng đời dự án kết hợp các khái niệm chuyên ngành nền tảng:

• Sức chịu tải môi trường (Environmental Carrying Capacity): Khả năng tự làm sạch và giới hạn tiếp nhận các chất gây ô nhiễm của các thành phần môi trường nước, đất, không khí tại khu vực thung lũng Khe Hang Dầu mà không làm suy thoái hệ sinh thái.
• Ma trận tương tác môi trường (Leopold Matrix): Phương pháp đối chiếu có trọng số giữa các hoạt động kỹ thuật của dự án với các thông số môi trường tự nhiên và xã hội theo thang điểm định lượng.
• Mô hình lan truyền khí thải Sutton: Mô hình toán học khuếch tán chất ô nhiễm dạng đường từ các phương tiện giao thông vận tải và máy móc thi công trong tầng đối lưu khí quyển.
• Hệ số phát thải và tải lượng ô nhiễm (Pollution Load): Phương pháp đánh giá nhanh dựa trên định mức phát thải chuẩn hóa quốc tế của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Ngân hàng Thế giới (World Bank).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tích hợp từ các số liệu thống kê khí tượng thủy văn giai đoạn 2012 - 2016 của Trung tâm Khí tượng Thủy văn Quốc gia kết hợp với chương trình quan trắc thực địa vào tháng 02/2019. Cỡ mẫu nghiên cứu thực nghiệm bao gồm: 05 mẫu chất lượng không khí và tiếng ồn xung quanh (ký hiệu từ KK1 đến KK4 và các điểm phụ cận), 02 mẫu nước mặt tại hồ Khe Hang Dầu, 01 mẫu nước ngầm giếng khoan dân cư và 01 mẫu phân tích thổ nhưỡng. Phương pháp chọn mẫu áp dụng theo kỹ thuật định vị không gian đại diện tại các vị trí nhạy cảm sinh thái, khu dân cư tiếp giáp thôn Kem và khu vực trung tâm thi công.

Các phương pháp phân tích phòng thí nghiệm tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành như Thông tư 29/2011/TT-BTNMT đối với nước mặt, Thông tư 30/2011/TT-BTNMT đối với nước ngầm và Thông tư 33/2011/TT-BTNMT đối với môi trường đất. Lý do lựa chọn kết hợp mô hình hóa Gauss-Sutton và phương pháp đánh giá nhanh WHO nhằm lượng hóa chính xác nồng độ các chất ô nhiễm trong không khí (bụi lơ lửng, CO, SO2, NO2) ở các khoảng cách từ 10m đến 100m, cũng như tính toán tải lượng nước thải sinh hoạt cho quy mô 100 công nhân xây dựng. Toàn bộ timeline nghiên cứu được tiến hành có hệ thống qua 7 tháng thực hiện.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Chất lượng môi trường nền vật lý còn khá nguyên sơ nhưng nước mặt có dấu hiệu phú dưỡng: Các chỉ tiêu môi trường không khí tại 4 điểm đo đều đạt ngưỡng an toàn theo QCVN 05:2013/BTNMT với hàm lượng bụi lơ lửng từ 45 đến 78 µg/m3 (giới hạn cho phép là 300 µg/m3), nồng độ CO từ 267 đến 473 µg/m3 (giới hạn 30.000 µg/m3). Môi trường đất và nước ngầm đạt tiêu chuẩn quy định. Tuy nhiên, nguồn nước mặt hồ tự nhiên có hàm lượng tổng chất rắn lơ lửng TSS lên tới 315 mg/l (vượt 6,3 lần quy chuẩn QCVN 08-MT:2015/BTNMT, cột B1 là 50 mg/l) và thông số BOD5 đạt 20 mg/l (vượt 1,33 lần quy chuẩn).
• Quy mô đào đắp đất đá rất lớn nhưng mức độ khuếch tán bụi thấp: Hoạt động giải phóng mặt bằng phát sinh khối lượng đất đào lên tới 827.750 tấn, khối lượng đất đắp là 640.000 tấn và khối lượng đất dư thừa cần vận chuyển ra ngoài bãi thải là 187.750 tấn bằng xe tải 30 tấn trên cung đường 15 km. Kết quả mô hình Sutton cho thấy nồng độ bụi tại khoảng cách 10m chỉ đạt 0,0052 mg/m3 và giảm mạnh xuống 0,0010 mg/m3 ở khoảng cách 100m, thấp hơn nhiều so với ngưỡng quy chuẩn 0,3 mg/m3.
• Tiếng ồn cục bộ trên công trường vượt ngưỡng an toàn lao động: Mức ồn tổng hợp từ các máy móc thi công (cần trục bánh hơi 16T, cẩu 6,5T, máy uốn cắt thép 5KW) tại khoảng cách 1,5m đạt mức 81,8 dBA, vượt 16,8% so với giới hạn quy định 70 dBA của QCVN 26:2010/BTNMT. Tuy nhiên, nhờ địa hình dạng thung lũng khép kín, mức ồn suy giảm tự nhiên về 51,9 dBA ở khoảng cách 50m và chỉ còn 45,5 dBA ở khoảng cách 100m.
• Nguy cơ ô nhiễm nước thải sinh hoạt nghiêm trọng trong giai đoạn xây dựng: Với lượng nhân công trung bình 100 người/ngày, lưu lượng nước thải phát sinh khoảng 4,5 m3/ngày. Nồng độ ô nhiễm khi chưa xử lý có chỉ số BOD5 dao động từ 1.000 đến 1.200 mg/l (vượt 20 - 24 lần quy chuẩn QCVN 14:2008/BTNMT cột B) và chỉ số TSS đạt từ 1.555,8 đến 3.222 mg/l (vượt từ 15 đến hơn 32 lần).

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng vượt chuẩn TSS và BOD5 trong nước mặt tự nhiên trước thi công xuất phát từ đặc tính địa hình lòng chảo đón nhận bùn đất rửa trôi từ sườn núi Nham Biền vào mùa mưa (lượng mưa tháng 7 đạt đỉnh 211,26 mm), cộng hưởng cùng thói quen đắp đập đào ao thả cá tự phát của các hộ dân sở tại với độ sâu ao từ 1,5 đến 2m.

Khi so sánh với các báo cáo đánh giá tác động môi trường thuộc nhóm dự án hạ tầng du lịch đồi núi tại vùng trung du Bắc Bộ, diễn biến suy giảm nồng độ bụi và tiếng ồn tại Khe Hang Dầu có tính tương đồng cao. Nền nhiệt độ trung bình năm 24,9°C và tốc độ gió khảo sát thấp (chỉ từ 0,3 đến 0,6 m/s) là điều kiện thuận lợi hạn chế phát tán khí quyển tầm xa, nhưng lại đòi hỏi các giải pháp chống tích tụ ô nhiễm cục bộ tại đáy thung lũng.

Dữ liệu tính toán lan truyền phát thải khí và tiếng ồn được mô hình hóa trực quan qua bảng ma trận khoảng cách và đồ thị suy giảm logarithm. Các kết quả này chứng minh rằng các tác động tiêu cực đến môi trường không khí và tiếng ồn chỉ mang tính chất ngắn hạn, cục bộ trong phạm vi bán kính dưới 50m quanh vị trí vận hành thiết bị cơ giới.

Đề xuất và khuyến nghị

• Xử lý triệt để nước thải sinh hoạt và thi công: Xây dựng hệ thống thu gom nước thải bằng tuyến cống D300 dài 4.050m dẫn về trạm xử lý nước thải tập trung công nghệ vi sinh yếm khí kết hợp hiếu khí và khử trùng clo, công suất thiết kế 150 m3/ngày-đêm. Yêu cầu mục tiêu kiểm soát nồng độ BOD5 đầu ra dưới 50 mg/l và TSS dưới 100 mg/l trước khi đấu nối ra 01 cửa xả duy nhất. Hoàn thành lắp đặt trong vòng 6 tháng đầu giai đoạn chuẩn bị hạ tầng do Ban Quản lý Dự án làm chủ thể thực hiện.
• Khống chế phát tán bụi và bảo hộ tiếng ồn công trường: Thiết lập hàng rào tôn chắn bụi cao 2,5m bao quanh các ranh giới thi công giáp khu dân cư thôn Kem; thực hiện phun nước dập bụi đường vận chuyển với tần suất 2 đến 3 lần/ngày bằng xe bồn chuyên dụng; phủ bạt kín 100% các xe vận chuyển 187.750 tấn đất đào. Trang bị phương tiện bảo hộ nút tai chống ồn đạt chuẩn cho toàn bộ 100% công nhân vận hành máy móc có mức ồn trên 80 dBA. Thời gian thực hiện xuyên suốt 12 tháng đào đắp dưới sự giám sát của đơn vị tư vấn quản lý môi trường.
• Thực hiện cam kết phục hồi sinh thái rừng: Triển khai phương án trồng rừng thay thế đối với diện tích 19,22 ha đất rừng phòng hộ chuyển đổi mục đích theo đúng Quyết định 695/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Giang; duy trì bảo vệ nguyên trạng 17,11 ha rừng phòng hộ còn lại trong khuôn viên dự án. Hoàn thành chỉ tiêu trồng bù rừng trong niên độ 2019 - 2020 do chủ đầu tư phối hợp Chi cục Kiểm lâm Bắc Giang thực hiện.
• Hoàn thiện hạ tầng tiêu thoát nước mưa chống xói lở: Lắp đặt đồng bộ hệ thống thoát nước mưa độc lập bằng cống bê tông cốt thép các loại D600 (2.020m), D800 (840m), D1000 (175m) và D1250 (1.670m) cùng 140 hố ga thu nước kết hợp thăm dò lắng bùn. Đắp bờ bao tạm thời ngăn cách hồ chứa cảnh quan rộng 15.189,2 m2 nhằm ngăn ngừa đất cát chảy tràn gây bồi lắng hồ trong mùa mưa lũ từ tháng 5 đến tháng 10. Tiến độ hoàn thành vào Quý II/2019 do nhà thầu xây lắp hạ tầng chịu trách nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Chủ đầu tư và ban quản lý các dự án nghỉ dưỡng sinh thái: Nắm bắt quy trình xây dựng báo cáo đánh giá tác động môi trường thực chứng, dữ liệu định mức tính toán chi phí vận hành trạm xử lý nước thải và các giải pháp kỹ thuật phòng ngừa rủi ro sạt lở đồi dốc.
• Cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường cấp tỉnh, huyện: Sử dụng làm tài liệu tham chiếu khoa học trong công tác thẩm định, phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường các dự án có chuyển đổi đất rừng và quản lý nguồn thải lưu vực sông Thương.
• Các đơn vị tư vấn môi trường và kỹ sư thiết kế hạ tầng: Khai thác các mô hình toán học dự báo tải lượng Sutton, hệ số phát thải WHO và bản vẽ quy hoạch mạng lưới cống ngầm (D300 đến D1250) áp dụng cho địa hình thung lũng phức tạp.
• Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Khoa học Môi trường: Tham khảo phương pháp luận kết hợp giữa nghiên cứu viễn thám GIS, ma trận đánh giá tác động và kỹ thuật lấy mẫu quan trắc môi trường nền theo hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.

Câu hỏi thường gặp

Việc chuyển đổi 19,22 ha rừng phòng hộ tại Khe Hang Dầu có gây ảnh hưởng tiêu cực lâu dài đến hệ sinh thái địa phương không? Tỷ lệ chuyển đổi này chỉ chiếm 1,83% tổng diện tích rừng phòng hộ toàn huyện Yên Dũng, đồng thời dự án giữ nguyên hiện trạng 17,11 ha rừng tự nhiên. Theo Quyết định 695/QĐ-UBND, chủ đầu tư bắt buộc phải nộp tiền trồng rừng thay thế 100% diện tích đã chuyển đổi tại vị trí quy hoạch khác của tỉnh, giúp bảo toàn tổng diện tích thảm thực vật sinh thái.

Tại sao mẫu nước mặt hồ tự nhiên trước khi thi công lại có chỉ số TSS vượt 6,3 lần quy chuẩn? Chỉ số TSS đạt mức 315 mg/l là do đặc thù địa hình thung lũng có độ dốc lớn từ Bắc xuống Nam, khiến lượng mưa tập trung cuốn trôi lớp phù sa đất mặt vào lòng hồ. Thêm vào đó, hoạt động đào ao nuôi cá tự phát của 8 đến 10 hộ dân bản địa trước đây đã khuấy động lớp trầm tích đáy, làm gia tăng chất rắn lơ lửng.

Mô hình phát tán bụi Sutton dự báo nồng độ ô nhiễm không khí trong giai đoạn đào đắp ra sao? Với lượng đất đào đắp và vận chuyển 187.750 tấn bằng xe tải 30 tấn, nồng độ bụi cực đại tại cự ly 10m tính toán được là 0,0052 mg/m3 và giảm xuống 0,0010 mg/m3 ở cự ly 100m. Các giá trị này đều nằm sâu dưới ngưỡng giới hạn 0,3 mg/m3 của QCVN 05:2013/BTNMT nhờ vận tốc gió khu vực rất êm dịu (0,3 - 0,6 m/s).

Mức độ tiếng ồn công trường 81,8 dBA ảnh hưởng như thế nào đến khu dân cư lân cận? Mức ồn 81,8 dBA vượt quy chuẩn an toàn chỉ xuất hiện cục bộ ở cự ly 1,5m sát thiết bị thi công, gây nguy cơ suy giảm thính lực cho công nhân trực tiếp. Ở cự ly cách công trường 50m đến 100m, mức ồn suy giảm tự nhiên xuống 51,9 dBA và 45,5 dBA, hoàn toàn không gây ảnh hưởng tiêu cực đến khu dân cư thôn Kem nằm cách dự án trên 200m.

Hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường của dự án gồm những hạng mục chính nào? Dự án đầu tư 4.050m cống D300 thu gom nước thải sinh hoạt về trạm xử lý vi sinh tập trung, 4.705m cống bê tông cốt thép từ D600 đến D1250 tiêu thoát nước mưa độc lập, 140 hố ga lắng cặn và xây mới 4 trạm biến áp tổng công suất 2.710 kVA cấp điện an toàn, vận hành tách biệt với hệ thống thủy vực tự nhiên.

Kết luận

• Đã phân tích toàn diện hiện trạng môi trường nền khu vực thung lũng Khe Hang Dầu quy mô 36,48 ha, xác định khả năng chịu tải tốt của môi trường đất, không khí và khoanh vùng mức độ ô nhiễm hữu cơ nhẹ trong nước mặt (TSS 315 mg/l).
• Định lượng chính xác tải lượng phát thải từ 827.750 tấn đất đào đắp và 4,5 m3 nước thải sinh hoạt mỗi ngày bằng phương trình Sutton và hệ số phát thải chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới.
• Xác lập bản đồ suy giảm tiếng ồn công trường từ 81,8 dBA ở cự ly 1,5m xuống ngưỡng an toàn 45,5 dBA ở cự ly 100m, bảo đảm an toàn sinh hoạt cho cộng đồng dân cư thôn Kem.
• Đề xuất gói giải pháp công nghệ môi trường đồng bộ với 4.050m cống thoát nước thải D300, 4.705m cống thoát nước mưa bê tông cốt thép và cam kết trồng rừng bù đắp 19,22 ha.
• Đóng góp hệ thống cơ sở dữ liệu khoa học vững chắc giúp chủ đầu tư và cơ quan quản lý nhà nước ra quyết định cấp phép đầu tư hài hòa giữa kinh tế và bảo tồn thiên nhiên.

Đóng góp chính của công trình là cung cấp quy trình đánh giá tác động môi trường chuẩn mực cho các dự án du lịch nghỉ dưỡng phức hợp tại khu vực miền núi trung du. Kế hoạch tiếp theo cần tập trung nghiệm thu các công trình xử lý nước thải và hạ tầng thoát nước mưa trong giai đoạn 2019 - 2020. Mời các nhà nghiên cứu, kỹ sư môi trường và các chủ đầu tư tham khảo toàn văn luận văn thạc sĩ để ứng dụng các mô hình định lượng và giải pháp kỹ thuật vào thực tiễn dự án.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Nằm trong địa phận xã Nham Sơn, huyện Yên Dũng, Khe Hang Dầu có diện tích tự nhiên khoảng 53,6 ha. Khe Hang Dầu là một vùng đất trù phú được thiên nhiên và lịch sử "ưu đãi" về mặt cảnh quan sinh thái và lịch sử văn hoá. Nằm trong dãy núi Nham Biền huyền thoại, có bán kính di chuyển gần với các công trình tôn giáo tín ngưỡng như thiền viện Trúc Lâm Phượng Hoàng, chùa Kem, đền Thanh Nhàn (xã Nham Sơn), chùa Vĩnh Nghiêm (xã Trí Yên, huyện Yên Dũng), xa hơn là khu du lịch sinh thái Suối Mỡ (huyện Lục Nam), Khe Hang Dầu có thể kết nối không gian, đóng góp một điểm du lịch sinh thái và tâm linh vào chuỗi hoạt động, nhờ đó làm đa dạng thêm sản phẩm du lịch đóng góp chung vào sự phát triển kinh tế của địa phương. Việc tỉnh Bắc Giang đẩy mạnh các hoạt động đầu tư tại khu vực này mang tầm chiến lược, đánh thức tiềm năng cơ hội phát triển đi lên mạnh mẽ của xã Nham Sơn nói riêng và huyện Yên Dũng nói chung.

Đây là nơi có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển văn hoá, du lịch nghỉ dưỡng, sinh thái và tâm linh. Nhưng hiện nay khu vực Khe Hang Dầu chưa được quy hoạch thành điểm du lịch trong hệ thống các điểm du lịch của huyện Yên Dũng nói riêng cũng như tỉnh Bắc Giang nói chung. Hiện tại khu vực này chưa được đầu tư xây dựng xứng tầm với tiềm năng hiện có, các hộ dân sinh sống có các hoạt động mưu sinh (như mở đường, đào ao nuôi cá, khai thác rừng phòng hộ.) đang can thiệp và ứng xử chưa phù hợp với định hướng quy hoạch phát triển của tinh Bắc Giang. Vì vậy Khu sinh thái Khe Hang Dầu tại xã Nham Sơn, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang được UBND tỉnh Bắc Giang phê duyệt dự án đầu tư.

Tuy nhiên cần có những nghiên cứu đánh giá chi tiết về các tác động đến môi trường, các ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên, kinh tế, xã hội. Vì vậy tác giả đã thực hiện luận văn tốt nghiệp của mình với đề tài “ Đánh giá tác động môi trường dự án khu sinh thái Khe Hang Dầu, xã Nham Sơn, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang” từ đó đề xuất các biện pháp giảm thiểu các tác động xấu, phòng ngừa và ứng phó sự cố môi trường có thể xảy ra. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài Đây là 1 dự án lớn của tỉnh Bắc Giang, là tổ hợp gồm các: Công trình biệt thự nghỉ dưỡng, công trình thương mại, dịch vụ, công trình tôn giáo, công trình vui chơi giải trí, thể dục thể thao và cây xanh mặt nước tạo nên một cấu trúc không gian kiến trúc cảnh quan Khe Hang Dầu theo hướng du lịch sinh thái và tâm linh. Vì vậy trong quá trình thực hiện dự án cần có những nghiên cứu để cung cấp thêm những chứng cứ khoa học giúp chủ dự án, các cơ quan quản lí có cơ sở xem xét, ra quyết định lựa chọn phương án phù hợp đảm bảo các chỉ tiêu về bảo vệ môi trường cũng như kiểm soát cũng như hạn chế những rủi ro có thế gây ra.

Chƣơng 1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Các khái niệm về đánh giá tác động môi trƣờng Đánh giá tác động môi trường (ĐTM) là quá trình phân tích, đánh giá dự báo ảnh hưởng đến môi trường của các dự án, các quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và đề xuất các giải pháp thích hợp để bảo vệ môi trường. ĐTM không phải là thủ tục để ngăn cản hay hạn chế dự án phát triển mà là nghiên cứu để làm cho việc chuẩn bị thực hiện dự án được hoàn chỉnh đầy đủ hơn; nhằm đạt tới các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trước mắt và trong tương lai không làm tổn hại đến lợi ích lâu dài. Vì vậy ĐTM là một trong những công cụ góp phần cho sự phát triển bền vững.[3] Các nước phát triển về kinh tế đã vận dụng ĐTM từ những năm 70.

Hiện nay hầu hết các nước trên thế giới đều đưa ĐTM thành yêu cầu chính thức trong việc xét duyệt các dự án phát triển. Khái niệm ĐTM đã được đưa vào nước ta từ những năm 1985 và sau đó Nhà nước ta đã có quyết định ĐTM đối với các dự án xây dựng phát triển kinh tế - xã hội quan trọng.[3] Luật BVMT 2005 ra đời cùng với đó là việc ban hành hàng loạt những quy định cụ thể và rõ ràng hơn về công tác ĐTM ở Việt Nam. Theo đó, Luật này đưa ra khái niệm đánh giá tác động môi trường như sau: “Đánh giá tác động môi trường là quá trình phân tích, đánh giá, dự báo ảnh hưởng đến môi trường của các dự án,quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, của các cơ sở sản xuất, kinh doanh, công trình kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh, quốc phòng và các công trình khác, đề xuất các giải pháp thích hợp về bảo vệ môi trường”. Đến luật Bảo vệ Môi trường Việt Nam năm 2014 thì khái niệm về ĐTM không có gì thay đổi so với luật cũ.

Các nhà làm luật vẫn giữ nguyên quan điểm theo tinh thần luật BVMT 2005 về ĐTM quy định tại khoản 23 điều 3: “Đánh giá tác động môi trường là việc phân tích, dự báo tác động đến môi trường của dự án đầu tư cụ thể để đưa ra biện pháp bảo vệ môi trường khi triển khai dự án đó”. ĐTM của các dự án phát triển luôn luôn phải là công trình nghiên cứu liên ngành, trong đó các chuyên viên về môi trường phải kết hợp chặt chẽ với chuyên viên lĩnh vực hoạt động cụ thể của dự án để tìm hiểu về dự án, điều tra khảo sát hiện trạng môi trường, dự báo các diễn biến trong tương lai và đề xuất các biện pháp xử lý. Vài nét về lịch sử đánh giá tác động môi trƣờng Năm 1969, một uỷ ban khoa học về những vấn đề môi trường (The Scientific Committee on Problem of the Enviroment: SCOPE) của Liên Hiệp Quốc được thành lập nhằm mục đích: - Nghiên cứu những kiến thức tiên tiến về ảnh hưởng của con người và những hoạt động của họ đến môi trường, cũng như những ảnh hưởng của môi trường đến con người, sức khoẻ và lợi ích của họ. Yêu cầu này được đặt ra vừa có quy mô toàn cầu, vừa có tính chất quốc gia và khu vực, vừa có chính phủ vừa có phi chính phủ.

ĐTM đã được đưa ra đầu tiên ở Mỹ trong khuôn khổ Luật Chính sách Môi trường Quốc gia (NEPA) năm 1969, sau đó được áp dụng sang các nước khác. Trong những năm 1990, do nhu cầu ngày càng cấp bách về quản lý môi trường, ĐTM đã trở nên ngày càng quan trọng hơn. Ở Việt Nam, ĐTM chỉ mới được áp dụng từ khi Luật Bảo vệ Môi trường Quốc gia được thiết lập và thông qua vào cuối năm 1993. Giai đoạn đầu Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường Việt Nam chỉ quy định 23 loại dự án cần phải lập báo cáo ĐTM để trình duyệt nhưng hiện nay con số dự án cần lập báo cáo ĐTM đã tăng lên rất nhiều và hầu như tất cả các dự án có quy mô đều phải thực hiện.

Mục tiêu của đánh giá tác động môi trƣờng Mục tiêu chính cần đạt được của quá trình ĐTM gồm: - Chỉ danh một cách hệ thống các tác động lên môi trường tự nhiên và môi trường xã hội của một dự án. - Đề xuất các biện pháp quản lý và công nghệ nhằm phòng ngừa và giảm thiểu các tác động xấu đối với môi trường. - Xác định chương trình quản lý, giám sát môi trường nhằm đánh giá hiệu quả của các giải pháp hạn chế ô nhiễm và các tác động xảy ra trên thực tế. Như vậy một ĐTM chất lượng sẽ đáp ứng được các mục tiêu cơ bản sau: - Cung cấp kịp thời các thông tin đáng tin cậy về những vấn đề môi trường của dự án cho chủ dự án và những người có thẩm quyền ra quyết định đối với dự án đó.

- Đảm bảo những vấn đề môi trường được cân nhắc đầy đủ và cân bằng đối với các yếu tố kỹ thuật và kinh tế của dự án làm căn cứ xem xét quyết định về dự án - Đảm bảo cho cộng đồng quan tâm về dự án hoặc chịu tác động của dự án có cơ hội tham gia trực tiếp vào quá trình thiết kế và phê duyệt dự án. Chính vì vậy, ĐTM được xem là một công cụ quản lý môi trường hữu hiệu đồng thời cũng là phương tiện thích hợp nhất cho việc lồng ghép các vấn đề môi trường vào nội dung dự án. Lợi ích của đánh giá tác động môi trƣờng ĐTM mang lại lợi ích không chỉ cho chủ dự án, là công cụ hữu hiệu quản lý môi trường của cơ quan quản lý mà còn cho cả cộng đồng quan tâm hoặc chịu tác động bởi dự án. Những lợi ích cơ bản của ĐTM gồm: - ĐTM là công cụ cho việc xem xét thấu đáo các vấn đề môi trường ngang bằng với các yếu tố kinh tế, xã hội trong quá trình xây dựng, thiết kế dự án nhằm đảm bảo phát triển bền vững.

- Là căn cứ để chủ dự án lựa chọn phương án đầu tư bao gồm vị trí, quy mô, công nghệ, nguyên vật liệu, sản phẩm của dự án một cách phù hợp, đạt hiệu quả kinh tế và khả thi nhất, đồng thời tiết kiệm tiền của và thời gian cho chủ dự án. - Chủ động phòng tránh và giảm thiểu một cách hiệu quả nhất các tác động xấu của dự án lên môi trường. - Cung cấp thông tin chuẩn xác, tin cậy về những vấn đề môi trường của dự án cho cơ quan thẩm quyền trong việc xem xét ra quyết định đầu tư dự án một cách minh bạch và có tính bền vững cao. - Tránh được những xung đột với cộng đồng dân cư trong quá trình thực hiện dự án.

Quy trình thực hiện ĐTM ở Việt Nam Các bước thực hiện ĐTM được thể hiện trong biểu đồ dưới đây: Hình 1. Các bƣớc thực hiện ĐTM 1. Một số quy định, luật áp về việc thực hiện đánh giá tác động môi trường 1.