ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Tính cấp thiết của đề tài Môi trường là một yếu tố vô cùng quan trọng và cần thiết đối với con người và mỗi quốc gia. Nó là nền tảng của sự phát triển và tồn tại bền vững của xã hội, bất kỳ hoat xử động nào cũng diễn ra trong môi trường và vì thế nó có những tác động nhất định tới môi trường. Những tổn thất này đang đe dọa tới nhân loại.
Chính vì vậy một trong những vấn đề mang tính toàn cầu hiện nay là những biện pháp để bảo vệ môi trường trái đất. Hiện nay ô nhiễm môi trường, thiên tai, thảm họa của biến đổi khí hậu đang bức thiết hơn lúc nào hết. Theo báo cáo Liên hợp Quốc 1955-2005 biến đổi khí hậu đã gây ra sự gia tăng về tần suất và cường độ của các thiên tai ( bão, lũ, hạn hán, động đất, sóng thần); dự báo đến năm 2070 nhiệt độ trái đất sẽ tăng 2,5- 4,5oC, nước biển dâng cao 0,3-1m do băng tan ở Bắc Cực và Nam Cực. Tầng Ôzôn đã và đang bị phá hoại nghiêm trọng, lỗ hổng tầng ôzôn đã đạt mức 27-28 triệu km2 ( riêng ở Nam Cực), số lượng thiên tai gia tăng trong thế kỷ 20, thập kỷ 20 có 50 thiên tai lớn, thập kỷ 70 có 47 thiên tai lớn, thập kỷ 90 có 89 thiên tai lớn.
Ngoài ra suy thoái nguồn nước, suy thoái đa dạng sinh học và đặc biệt suy thoái đất ngày càng nghiêm trọng. Dân số gia tăng, ô nhiễm môi trường biến đổi khí hậu sẽ làm mất đi 1/3 nguồn nước sử dụng trong 20 năm tới, sẽ có 2/3 dân số thế giới thiếu nước sử dụng trong 25 năm tới. Rừng, hệ sinh thái biển, sinh cảnh tự nhiên bị phá hủy, mỗi năm có khoản 5% diện tích rừng nhiệt đới bị mất đi. Gần 2 tỷ ha đất bị thoái hóa, trung bình có 25 tỷ tấn đất bị xói mòn, rửa trôi mỗi năm.
Gần 50% diện tích đất canh tác bị thoái hóa ( khô hsnj, xói mòn, ô nhiễm) Gần 1/3 diện tích đất trồng trọt trên thế giới bị bỏ hoang; suy thoái đất nông nghiệp làm thiệt hại khoảng 42 tỷ USD/năm. Việt Nam cũng không tránh khỏi những vấn đề nan giải về môi trường. Thông qua các hoạt động sống, sản xuất con người đã sinh ra chất thải gồm nhiều loại, nhiều thành phần, nhiều đặc tính sinh hóa. Với tốc độ gia tăng dân số và sự phát triển mạnh mẽ của các hoat động sản xuất hiện nay lượng chất n 2 thải sinh ra ngày càng nhiều.
Song song với sự gia tăng chất thải là sự suy giảm chất lượng môi trường. Vấn đề rác thải và xử lý rác thải đang là vấn đề cấp thiết bức xúc ở mọi nơi. Việc thu gom, xử lý còn nhiều khó khăn do điều kiện hoàn cảnh, vốn đầu tư, công nghệ chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Trong thời gian qua Nhà Nước đã tập trung nguồn lực vào thực hiện chương trình phát triển nông nghiệp và phát triển nông thôn, xây dựng nông thôn mới.
Nông nghiệp càng ngày càng phát triển, song song với nó là phế rác thải nông nghiệp ngày càng nhiều. Đến năm 2015, khối lượng chất thải rắn phát sinh trong cả nước sẽ lên tới 44 triệu tấn. Đây là con số Bộ Tài nguyên và Môi trường đưa ra trong báo cáo về các nội dung chuẩn bị cho "Chương trình mục tiêu quốc gia về khắc phục và cải thiện ô nhiễm môi trường giai đoạn 2011-2015." Việc áp dụng khoa học kỹ thuật, áp dụng các hình xử lý phế rác thải là vấn đề đáng quan tâm hiện nay ở các vùng sản xuất nông nghiệp nông thôn. Tại xã Lăng Can, vấn đề môi trường hiện nay chưa thực sự được quan tâm, lượng rác phế thải phát sinh trong xã liên tục tăng, môi trường đang dần bị ô nhiễm.
Có nhiều quan điểm cho rằng chỉ có thành phố mới bị ô nhiễm môi trường, thực chất ra ở các vùng nông thôn hiện nay môi trường cũng đang dần bị ô nhiễm bởi các hoạt động nông nghiệp, sản xuất, sinh hoạt của người dân. Một phần dân cư tại vùng nông thôn thường có những thói quen, tập quán sinh hoạt, sản xuất bất lợi cho thiên nhiên như đốt nương làm rẫy, vứt rác thải trực tiếp ra môi trường, du canh du cư thậm chí là không có nhà vệ sinh hợp vệ sinh. Cũng có một phần dân cư hiểu biết, được tập huấn nâng cao nhận thức đã bắt đầu thay đổi thói quen tập tục gây ảnh hưởng xấu đến môi trường, bắt đầu ứng dụng sản phẩm của thành tựu khoa học vào trong sản xuất, đời sống nhằm tăng năng suất cây trồng vật nuôi, tận dụng nguồn tài nguyên vốn có để sử dụng một cách có ích. Đề tài: “ Đánh giá hiệu quả công tác ứng dụng biện pháp sinh học trong xử lý môi trường tại xã Lăng Can huyện Lâm Bình tỉnh Tuyên Quang” góp phần phản ánh công tác ứng dụng biện pháp sinh học để xử lý rác thải, chất thải tại xã Lăng Can.
Mục đích của đề tài 1. Mục đích -Điều tra, đánh giá hiện trạng, hiệu quả của việc ứng dụng các biện pháp sinh học trong xử lý chất thải tại địa bàn xã. -Đề ra mô hình xử lý khả thi, giải quyết khó khăn trong việc áp dụng các mô hình xử lý trên. Mục tiêu - Các biện pháp đã được áp dụng: Các biện pháp đã đang được áp dụng để xử lý chất thải tại địa phương.
- Hiệu quả: Chúng ta có thể tìm hiểu hiệu quả về môi trường, hiệu quả về kinh tế của việc áp dụng các biện pháp sinh học để xử lý môi trường tại địa phương nghiên cứu. -Thuận lợi: Những điểm thuận lợi góp phần đưa việc ứng dụng biện pháp sinh học trong xử lý chất thải tại địa phương phát triển hơn, rộng rãi hơn đến người dân. - Khó khăn: Những điểm hạn chế trong công tác ứng dụng cũng như những khó khăn, cản trở do các yếu tố bên ngoài đến công tác ứng dụng biên pháp sinh học trong xử lý chất thải.Yêu cầu của đề tài - Nắm chắc những kiến thức về ứng dụng các biện pháp sinh học trong xử lý chất thải tại địa phương. - Thu thập thông tin về điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội trên địa bàn xã.
- Điều tra, thu thập, phân tích thông tin về việc ứng dụng biện pháp sinh học trong xử lý chất thải. -Đề ra các mô hình xử lý ứng dụng biện pháp sinh học mới khả thi hiệu quả hơn. Ý nghĩa của đề tài. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học Đề tài giúp sinh viên củng cố hoàn thiện kiến thức về xử lý chất thải.
Củng cố kiến thức thực tế về ứng dụng các biện pháp sinh học trong xử lý n 4 chất thải, thuận lợi và khó khăn trong việc ứng dụng biện pháp sinh học trong xử lý chất thải tại địa phương. Ý nghĩa trong thực tiễn - Từ quá trình nghiên cứu đề tài, có thể nắm được thuận lợi về khó khăn trong việc áp dụng các biện pháp sinh học xử lý từ đó đề ra các giải pháp khắc phục cũng như đề ra mô hình mới xử lý hiệu quả hơn. - Vận dụng những kiến thức đã học vào việc xử lý rác thải nông nghiệp tại địa phương. n 5 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Khái niệm môi trường và chất thải “ Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên. Môi trường sống của con người theo chức năng được chia thành các loại: - Môi trường tự nhiên bao gồm các nhân tố thiên nhiên như vật lý, hoá học, sinh học, tồn tại ngoài ý muốn của con người, nhưng cũng ít nhiều chịu tác động của con người. Đó là ánh sáng mặt trời, núi sông, biển cả, không khí, động, thực vật, đất, nước. Môi trường tự nhiên cho ta không khí để thở, đất để xây dựng nhà cửa, trồng cấy, chăn nuôi, cung cấp cho con người các loại tài nguyên khoáng sản cần cho sản xuất, tiêu thụ và là nơi chứa đựng, đồng hoá các chất thải, cung cấp cho ta cảnh đẹp để giải trí, làm cho cuộc sống con người thêm phong phú.
- Môi trường xã hội là tổng thể các quan hệ giữa người với người. Đó là những luật lệ, thể chế, cam kết, quy định, ước định. ở các cấp khác nhau như: Liên Hợp Quốc, Hiệp hội các nước, quốc gia, tỉnh, huyện, cơ quan, làng xã, họ tộc, gia đình, tổ nhóm, các tổ chức tôn giáo, tổ chức đoàn thể,. Môi trường xã hội định hướng hoạt động của con người theo một khuôn khổ nhất định, tạo nên sức mạnh tập thể thuận lợi cho sự phát triển, làm cho cuộc sống của con người khác với các sinh vật khác.
Ngoài ra, người ta còn phân biệt khái niệm môi trường nhân tạo, bao gồm tất cả các nhân tố do con người tạo nên, làm thành những tiện nghi trong cuộc sống, như ôtô, máy bay, nhà ở, công sở, các khu vực đô thị, công viên nhân tạo. Môi trường theo nghĩa rộng là tất cả các nhân tố tự nhiên và xã hội cần thiết cho sự sinh sống, sản xuất của con người, như tài nguyên thiên nhiên, không khí, đất, nước, ánh sáng, cảnh quan, quan hệ xã hội. n 6 Môi trường theo nghĩa hẹp không xét tới tài nguyên thiên nhiên, mà chỉ bao gồm các nhân tố tự nhiên và xã hội trực tiếp liên quan tới chất lượng cuộc sống con người. Ví dụ: môi trường của học sinh gồm nhà trường với thầy giáo, bạn bè, nội quy của trường, lớp học, sân chơi, phòng thí nghiệm, vườn trường, tổ chức xã hội như Đoàn, Đội với các điều lệ hay gia đình, họ tộc, làng xóm với những quy định không thành văn, chỉ truyền miệng nhưng vẫn được công nhận, thi hành và các cơ quan hành chính các cấp với luật pháp, nghị định, thông tư, quy định.
Tóm lại, môi trường là tất cả những gì có xung quanh ta, cho ta cơ sở để sống và phát triển. Có nhiều định nghĩa khác nhau về chất thải. Chất thải là những vật và chất mà người dùng không còn muốn sử dụng và thải ra, tuy nhiên trong một số ngữ cảnh nó có thể là không có ý nghĩa với người này nhưng lại là lợi ích của người khác. Trong cuộc sống, chất thải được hình dung là những chất không còn được sử dụng cùng với những chất độc được xuất ra từ chúng.
Chất thải là những vật chất được thải bỏ sinh ra trong quá trình hoạt động sản xuất, ăn uống, sinh hoạt của con người.