Phần mở đầu, phần nội dung và phần kết luận. Trong đó, phần nội dung đƣợc kết cấu gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1. Những vấn đề lý luận cơ bản về chuyển dịch cơ cấu kinh tế Chƣơng 2. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam Chƣơng 3.
Giải pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam 8. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Trên thế giới, các nhà kinh tế học đã có những lý thuyết, những nghiên cứu kinh điển về vấn đề chuyển dịch cơ cấu kinh tế để là cơ sở cho các nhà nghiên cứu, các đề tài nghiên cứu sau này. Có thể kể đến nhƣ lý thuyết về Mô hình 2 khu vực cổ điển Nông nghiệp và Công nghiệp của A.Lewis; Lý thuyết về các giai đoạn phát triển của W.Rostow (1960), trong đó Ông chia quá trình phát triển các quốc gia gồm 5 giai đoạn tƣơng ứng với 5 dạng cơ cấu theo ngành kinh tế. Vận dụng lý thuyết Rostow để xác định trình độ phát triển nền kinh tế của mỗi quốc gia trong mỗi giai đoạn phát triển nhất định để từ đó có những biện pháp can thiệp nhằm thúc đẩy quá trình phát triển trong mỗi giai đoạn phát triển.
Theo lý thuyết Rostow chia quá trình phát triển kinh tế thành 05 giai đoạn phát triển khác nhau, gồm: - Giai đoạn xã hội truyền thống: Trong giai đoạn này nền kinh tế có cơ cấu nông nghiệp thuần túy, cơ sở vật chất, trình độ phát triển thấp kém, năng suất lao động thấp. 7 - Giai đoạn chuẩn bị cất cánh: Đây là giai đoạn quá độ từ xã hội truyền thống lên giai đoạn cất cánh. Cơ cấu kinh tế: công nghiệp- nông nghiệp. Bắt đầu ứng dụng khoa học- công nghệ vào sản xuất.
Xuất hiện ngày càng nhiều các doanh nghiệp. Nhu cầu đầu tƣ tăng lên, hình thành nên hệ thống ngân hàng hoạt động. - Giai đoạn cất cánh: Nền kinh tế phá vỡ tình trạng trì trệ. Cơ cấu kinh tế: công nghiệp- nông nghiệp- dịch vụ.
Tốc độ tăng trƣởng kinh tế nhanh. Khoa học công nghệ đƣợc ứng dụng rộng rãi kéo theo sự phát triển của một số ngành dịch vụ. Giai đoạn này kéo dài khoảng 30 năm - Giai đoạn trƣởng thành: Các ngành công nghiệp nặng quy mô lớn, đòi hỏi hàm lƣợng khoa học, công nghệ cao phát triển. Cơ cấu kinh tế: công nghiệp- dịch vụ- nông nghiệp.
Đời sống vật chất và tinh thần của ngƣời dân đƣợc nâng cao. Giai đoạn này kéo dài khoảng 60 năm. - Giai đoạn xã hội tiêu dùng cao: Thu nhập bình quân đầu ngƣời tăng cao, nhu cầu về các dịch vụ cao cấp, xa xỉ tăng lên, tỷ lệ dân cƣ thành thị, lao động có trình độ chuyên môn cao đƣợc nâng lên. Tất cả các nhu cầu cơ bản của con ngƣời đƣợc đáp ứng.
Cơ cấu kinh tế: dịch vụ- công nghiệp- nông nghiệp. Ở nƣớc ta, vấn đề chuyển dịch cơ cấu kinh tế nói chung đã trở thành chủ trƣơng, Nghị quyết trong nhiều kỳ Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam và đã đƣợc nhiều đề tài nghiên cứu đề cập đến trƣớc đây. Khi thực hiện đề tài nghiên cứu, tác giả đã tham khảo nhiều ý kiến, quan điểm của các chuyên gia, các nhà nghiên cứu trƣớc đây, cụ thể nhƣ sau: Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ƣơng Đảng khoá IX tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng khẳng định: "Chuyển dịch mạnh cơ cấu nông nghiệp và kinh tế nông thôn theo hướng tạo ra giá trị gia tăng ngày càng cao, gắn với công nghiệp chế biến và thị trường; thực hiện cơ khí hoá, 8 điện khí hoá, thuỷ lợi hoá, đưa nhanh tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ sinh học vào sản xuất, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh, phù hợp đặc điểm từng vùng, từng địa phương. Tăng nhanh tỉ trọng giá trị sản phẩm và lao động các ngành công nghiệp và dịch vụ; giảm dần tỉ trọng sản phẩm và lao động nông nghiệp.
Sớm khắc phục tình trạng manh mún về đất canh tác của các hộ nông dân, khuyến khích việc dồn điền đổi thửa, cho thuê, góp vốn cổ phần bằng đất; phát triển các khu nông nghiệp công nghệ cao, vùng trồng trọt và chăn nuôi tập trung, doanh nghiệp công nghiệp và dịch vụ gắn với hình thành các ngành nghề, làng nghề, hợp tác xã, trang trại, tạo ra những sản phẩm có thị trường và hiệu quả kinh tế cao". TS Bùi Tất Thắng (chủ biên) "Chuyển dịch cơ cấu ngành trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa của các nền kinh tế mới công nghiệp hóa ở Đông Nam Á và Việt Nam", Nhà xuất bản KHXH, Hà Nội 1994. Đề tài đã nghiên cứu một cách sâu sắc xu hƣớng toàn cầu hóa với những đặc điểm mới về khoa học công nghệ và các thể chế toàn cầu mới. Nghiên cứu những yếu tố mới phản ánh thế và lực của nền kinh tế Việt Nam, nguyên tắc tiếp cận và những yêu cầu mới của mối tƣơng quan giữa chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế và công nghiệp hóa rút ngắn trong nền kinh tế hiện đại.TS Đỗ Hoài Nam (chủ biên) "Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế", Nhà xuất bản CTQG, Hà Nội 2005, tác giả đã nêu ra những thành tựu trong tăng trƣởng kinh tế của nền kinh tế quốc dân và những yêu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong thời kỳ Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc.
Mai Văn Tân "Mối quan hệ giữa Chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tăng trưởng kinh tế", Luận án tiến sĩ, năm 2014.Nghiên cứu của tác giả đã làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về quan hệ giữa CDCCKT và tăng trƣởng 9 kinh tế. Phân tích thực trạng về tăng trƣởng kinh tế và CDCCKT ở thành phố Hồ Chí Minh thông qua việc nghiên cứu, phân tích tác động của CDCCKT đến tăng trƣởng kinh tế để làm sáng tỏ hơn mối quan hệ này. Từ những nghiên cứu trên, tác giả đề xuất phƣơng hƣớng và giải pháp thực hiện nhằm thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế nhanh, hiệu quả và bền vững hơn trong thời gian tới. Đề tài báo cáo khoa học của Viện nghiên cứu phát triển kinh tế- xã hội Đà Nẵng: Xây dựng chính sách khuyến khích chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp thành phố Đà Nẵng đến năm 2020 do PGS.TS Bùi Quang Bình làm chủ nhiệm đề tài.
Đề tài đã tập trung nghiên cứu, phân tích thực trạng phát triển của ngành nông nghiệp (gồm các phân ngành nông – lâm – ngƣ nghiệp) trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, dƣới sự tác động của các chính sách, cơ chế khuyến khích phát triển từ Trung ƣơng đến địa phƣơng, nhằm mục tiêu chuyển dịch cơ cấu hƣớng đến nâng cao hiệu quả hoạt động, phát triển ngành nông nghiệp đô thị. Các chính sách khuyến khích cần đƣợc phân tích trên các mặt tác động về kinh tế và xã hội, những thành tựu đạt đƣợc, cũng nhƣ các hạn chế, vƣớng mắc còn gặp phải. Từ kết quả phân tích, đề tài hƣớng đến bổ sung, hoàn thiện hoặc xây dựng mới các chính sách trọng tâm nhằm thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Nhƣ vậy, có rất nhiều các nghiên cứu kể cả trong nƣớc và ngoài nƣớc về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nói chung và chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế nói riêng.
Trên địa bàn huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam thì cho đến nay đã có một nghiên cứu khoa học của Lê Thị Lan Hƣơng, Luận văn thạc sĩ kinh tế, năm 2017 về "Chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam", chƣa có tác giả nào nghiên cứu về vấn đề chuyển dịch cơ cấu kinh tế 10 nói chung cũng nhƣ chuyển dịch cơ cấu theo ngành kinh tế nói riêng. Do vậy, việc nghiên cứu đề tài của tác giả gặp những khó khăn nhất định vì các số liệu, các giải pháp đòi hỏi tác giả phải nghiên cứu một cách khoa học và sát với thực tiễn tại địa phƣơng để là cơ sở đề xuất, tham mƣu cho lãnh đạo địa phƣơng xác định hƣớng chuyển dịch cơ cấu tại huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam cho phù hợp trong thời gian tới. 11 CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CƠ CẤU KINH TẾ VÀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ 1.
Cơ cấu kinh tế a. Khái niệm cơ cấu và cơ cấu kinh tế Cơ cấu theo nghĩa chung nhất là nguyên tắc kết hợp và hoạt động của các chi tiết trong cùng một chỉnh thể theo những quy luật, những nguyên tắc nhất định. Cơ cấu thƣờng đƣợc dùng trong các lĩnh vực, ngành nghề nhƣ: cơ cấu dân số, cơ cấu kinh tế, cơ cấu tổ chức, cơ cấu tài sản, cơ cấu thu nhập, cơ cấu thành phần,. Cơ cấu kinh tế là một tổng thể gồm các bộ phận hợp thành kết cấu của một nền kinh tế.
Các bộ phận đó gắn bó với nhau, tác động qua lại lẫn nhau và biểu hiện bởi các quan hệ về chất lƣợng, số lƣợng, mối tƣơng quan về thời gian và không gian, phù hợp với những điều kiện kinh tế xã hội nhất định nhằm đạt đƣợc hiệu quả kinh tế xã hội cao, phù hợp với xu hƣớng vận động, phát triển của xã hội. Hay cơ cấu kinh tế là tổng thể các ngành, lĩnh vực, bộ phận kinh tế với vị trí, vai trò, tỷ trọng đóng góp tƣơng ứng của chúng và mối quan hệ hữu cơ tƣơng đối ổn định hợp thành. Do đó, khi nghiên cứu về cơ cấu kinh tế, cần phải nghiên cứu các quy luật khách quan để nhìn nhận, đánh giá đƣợc sự vận động phát triển của lực lƣợng sản xuất xã hội, từ đó xây dựng cơ cấu kinh tế hợp lý, phù hợp với 12 những mục tiêu chiến lƣợc kinh tế xã hội của từng đặc điểm lịch sử trong từng thời kỳ nhất định. Sự duy trì quá lâu dài, chậm đổi mới hoặc thay đổi quá nhanh chóng cơ cấu kinh tế mà không dựa trên cơ sở điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của một quốc gia, một vùng lãnh thổ sẽ có thể gây nên những tổn thất nặng nề cho nền kinh tế.
Đặc điểm của cơ cấu kinh tế Cơ cấu kinh tế không phải là một hệ thống bất biến mà nó luôn vận động, dịch chuyển không ngừng.Mác, cơ cấu kinh tế của xã hội là toàn bộ những quan hệ sản xuất phù hợp với quá trình phát triển nhất định của các lực lƣợng sản xuất vật chất.