CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH VÀ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC TƯ PHÁP 1. Những vấn đề chung về thủ tục hành chính 1. Khái niệm thủ tục hành chính Theo Giáo trình Lý luận Hành chính nhà nước - Học viện Hành chính Quốc gia: Hành chính là hoạt động chấp hành và điều hành trong quản lý một hệ thống theo những quy định trước nhằm đạt mục tiêu của hệ thống. Theo giáo trình Thủ tục hành chính - Học viện Hành chính Quốc gia đưa ra nghĩa chung nhất: Thủ tục là phương thức, cách thức giải quyết công việc theo một trình tự nhất định, một thể lệ thống nhất, gồm một loạt nhiệm vụ liên quan chặt chẽ với nhau nhằm đạt được kết quả mong muốn.
Luận văn Quản lý công Thủ tục hành chính là một loại quy phạm pháp luật quy định trình tự về thời gian, về không gian khi thực hiện một thẩm quyền nhất định của bộ máy nhà nước, là cách thức giải quyết công việc của các cơ quan hành chính nhà nước trong mối quan hệ với các cơ quan, tổ chức và cá nhân công dân. Thủ tục hành chính là bộ phận cơ bản của thể chế hành chính Nhà nước, là công cụ của cơ quan hành chính Nhà nước được sử dụng để giải quyết công việc cho công dân, tổ chức là cơ sở để xác định tính hợp pháp của nền công vụ. Do vậy, thủ tục hành chính đơn giản, thuận tiện, công khai và dân chủ sẽ góp phần tăng cường hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính Nhà nước, rút ngắn khoảng cách giữa Nhà nước và nhân dân, củng cố sức mạnh Nhà nước, lòng tin của nhân dân và góp phần phát triển kinh tế - xã hội. Chính vì vậy thủ tục hành chính đã đáp ứng được yêu cầu bức xúc của các tổ chức, công dân, là khâu đột phá của tiến trình cải cách thủ tục hành chính Nhà nước, cải cách là một biệt pháp được thực hiện để giải 11 quyết những đòi hỏi của thực tiễn với mục tiêu rõ ràng, chương trình cụ thể và yêu cầu phải hoàn tất trong một thời gian nhất định.
Từ những phân tích trên, có thể hiểu thủ tục hành chính là loại quy phạp pháp luật qui định trình tự về thời gian, không gian khi thực hiện một thẩm quyền nhất định của bộ máy nhà nước, là cách thức giải quyết các công việc của các cơ quan HCNN trong mối quan hệ với các cơ quan, tổ chức và cá nhân [16 tr8]. Theo quy định tại Khoản 1 Điều 3 Nghị định số 63/2010/NĐ- CP ngày 08/6/2010 của Chính phủ, TTHC được quy định theo hướng giải thích từ ngữ: “TTHC là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức”. TTHC được đặt ra để các cơ quan nhà nước có thể thực hiện mọi hình Luận văn Quản lý công thức hoạt động cần thiết của mình trong đó bao gồm cả trình tự thành lập các công sở, trình tự bổ nhiệm, bãi nhiệm, điều động viên chức, trình tự lập quy, áp dụng các quy phạm để đảm bảo các quyền của chủ thể và xử lý vi phạm, trình tự điều hành, tổ chức các hoạt động tác nghiệp hành chính. Đó chính là các quy tắc phải tuân thủ theo trong quá trình ra các quyết định hành chính của các cơ quan quản lý nhà nước TTHC là một bộ phận chế định của Luật hành chính.
Nói cách khác, TTHC là một loại hình quy phạm mang tính công cụ để giúp các cơ quan nhà nước có điều kiện thực hiện đúng chức năng của mình. TTHC do các cơ quan nhà nước ban hành để thực thi Hiến pháp và pháp luật nhằm thực hiện chức năng quản lý HCNN và hoàn thành nhiệm vụ của mình, đồng thời các cơ quan HCNN có trách nhiệm thực thi các TTHC đó. Cải cách thủ tục hành chính là bộ phận của cải cách thể chế hành chính Nhà nước, nhằm xây dựng và thực thi thủ tục hành chính theo những chuẩn mực nhất định. Đơn giản, gọn nhẹ, vận hành nhịp nhàng, hoạt động theo đúng 12 quy trình, quy phạm thích ứng với từng loại đối tượng, từng loại công việc, phù hợp với điều kiện thực tế và đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Cải cách thủ tục hành chính thực chất là cải cách trình tự thực hiện thẩm quyền hành chính trong mối liên hệ tới quyền và nghĩa vụ của công dân, tổ chức và trong nội bộ cơ quan hành chính Nhà nước. Vai trò của thủ tục hành chính 1. Vai trò của thủ tục hành chính trong quản lý Nhà nước - Vai trò thủ tục hành chính đối với tổ chức bộ máy Thủ tục hành chính trong quản lý Nhà nước có vai trò quan trọng, bởi quản lý nhà nước là sự chỉ huy, điều hành xã hội của các cơ quan Nhà nước (Lập pháp, Tư pháp, Hành pháp) để thực thi quyền lực Nhà nước, thông qua các văn bản quy phạm pháp luật. Thủ tục hành chính là công cụ để cơ quan hành chính Nhà nước thực Luận văn Quản lý công hiện chức năng, thẩm quyền, trách nhiệm.
Nếu bỏ qua thủ tục hành chính thì trong nhiều trường hợp quyết định hành chính có thể bị vô hiệu hóa. Thủ tục hành chính là bộ phận quan trọng của thể chế HCNN nó thực hiện các lợi ích xã hội, đảm bảo kết hợp hài hòa lợi ích cá nhân, tập thể và Nhà nước. Thủ tục hành chính phải được thực hiện liên tục, thường xuyên hằng ngày để giải quyết công việc của tổ chức, công dân và các cơ quan hành chính Nhà nước nhằm làm cho bộ máy quản lý Nhà nước được thực hiện liên tục và xuyên suốt. Thủ tục hành chính là cơ sở đảm bảo cho việc thi hành các quyết định được thống nhất và có thể kiểm tra được tính hợp pháp, hợp lý cũng như các hệ quả do việc thực hiện các quyết định hành chính tạo ra.
Thủ tục hành chính trên một phương diện nhất định là biểu hiện trình độ văn hóa của tổ chức. Đó là văn hóa giao tiếp trong bộ máy Nhà nước, văn hóa điều hành. Nó cho thấy mức độ văn minh của một nền hành chính phát triển. 13 - Vai trò thủ tục hành chính đối với cán bộ, công chức Cán bộ, công chức đại diện thực hiện nghĩa vụ và quyền lợi của tổ chức công dân khi giải quyết thủ tục hành chính tại các cơ quan Nhà nước.
Cán bộ công chức giải quyết các thủ tục hành chính phải tuân theo quy trình, trình tự được các văn bản Nhà nước quy định và giải quyết thủ tục hành chính đúng pháp luật. Thủ tục hành chính là căn cứ pháp lý để cán bộ, công chức thực thi và giải quyết công việc theo thẩm quyền của mình cho tổ chức, công dân. Nếu thiếu thủ tục hành chính dẫn đến việc giải quyết công việc không đúng pháp luật quy định. Ví dụ: khi cán bộ, công chức giải quyết thủ tục hành chính về đăng ký giấy khai sinh thì tất yếu phải có giấy chứng sinh, giấy chứng nhận đăng ký kết hôn của cha, mẹ nếu thiếu 1 trong 2 loại giấy tờ này thì cán bộ, công chức không đủ căn cứ pháp lý để làm giấy đăng ký khai sinh.
Luận văn Quản lý công Thủ tục hành chính rõ ràng, minh bạch sẽ tạo thuận lợi cho cán bộ công chức thực hiện công việc nhanh chóng, đúng pháp luật và hiệu quả. Cán bộ, công chức giải quyết thủ tục hành chính giúp cho bộ máy quản lý thủ tục hành chính có tính liên tục, lôgic và thống nhất từ trên xuông dưới. Cán bộ, công chức thông qua thủ tục hành chính có thể xử phạt các hành vi, vi phạm pháp luật mà tổ chức, công dân vi phạm. Thủ tục hành chính đại diện cho việc thực hiện được nhu cầu thiết yếu cần giải quyết công việc liên quan đến thủ tục hành chính của tổ chức và cá nhân như thủ tục giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấy phép đăng lý kinh doanh….
Thể hiện được quyền lợi và lợi ích của công dân, gắn liền chủ thể hành chính đối với đối tượng quản lý hành chính được chặt chẽ. - Vai trò thủ tục hành chính đối với các hoạt động cụ thể trong quản lý hành chính Nhà nước. Thủ tục hành chính càng đơn giản, dễ hiểu, hợp lý, công khai và thuận tiện sẽ giúp cho các nhà quản lý hành chính Nhà nước dễ dàng triển khai các 14 thủ tục hành chính có hiệu quả đến các cơ quan hành chính nhà nước được thuận lợi và nhanh chóng. Các thủ tục hành chính rõ ràng giúp các cơ quan hành chính Nhà nước ở địa phương dễ tiếp cận và triển khai có hiệu quả vào thực tiễn hoạt động của cơ quan.
Hoạt động quản lý Nhà nước cần phải tuân theo những quy tắc pháp lý, quy định và trình tự, cách thức thẩm quyền của thủ tục hành chính. Thủ tục hành chính luôn gắn với hoạt động của cơ quan Nhà nước nhằm đảm bảo cho cơ quan quản lý Nhà nước ngày một hoàn thiện hơn về thủ tục hành chính. Thủ tục hành chính khi xây dựng và vận dụng một cách hợp lý sẽ tạo ra khả năng sáng tạo trong việc thực hiện các quyết định quản lý đã được thông qua, đem lại hiệu quả thiết thực cho Nhà nước. Thủ tục hành chính là sự thiết lập các thao tác quản lý của Nhà nước theo những trình tự, quy trình nhất định của cơ quan hành chính Nhà nước Luận văn Quản lý công đáp ứng những loại dịch vụ hành chính khác nhau mà người dân cần tới sự cung cấp một cách tốt nhất như dễ dàng, đơn giản và đem lại sự hài lòng cho người dân.
Thủ tục hành chính được đặt ra để cơ quan hành chính Nhà nước thực hiện mọi hoạt động cần thiết của mình như: thành lập các công sở, trình tự bổ nhiệm, bãi nhiệm, điều động viên chức, trình tự lập quy để bảo đảm các quyền chủ thể và xử lý vi phạm, tổ chức tác nghiệp hành chính….đều nằm dưới sự quản lý của cơ quan quản lý Nhà nước. Thủ tục hành chính do các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xây dựng như cơ quan Lập pháp, Hành pháp và Tư pháp và đưa ra các Nghị định, chỉ thị để hướng dẫn thực hiện, tạo tiền đề cho tổ chức và công dân có yêu cầu về giải quyết TTHC phải tuân theo trình tự, thủ tục do các cơ quan Nhà nước quy định.