phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và pháp lý về cải cách thủ tục hành chính Luận văn Quản lý công theo mô hình “một cửa liên thông” tại UBND cấp huyện Chƣơng 2: Thực trạng cải cách thủ tục hành chính theo mô hình “một cửa liên thông” tại Ủy ban nhân dân thành phố Rạch Giá Chƣơng 3: Một số giải pháp tiếp tục cải cách thủ tục hành chính theo mô hình “một cửa liên thông” tại Ủy ban nhân dân thành phố Rạch Giá 9 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH THEO MÔ HÌNH “MỘT CỬA LIÊN THÔNG” TẠI UBND CẤP HUYỆN 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH 1. Khái niệm thủ tục hành chính Theo từ điển tiếng Việt thông dụng, thủ tục là “cách thức tiến hành công việc với nội dung, trình tự nhất định, theo quy định của Nhà nƣớc”. Theo đó, hoạt động quản lý nhà nƣớc nào cũng đƣợc tiến hành theo các thủ tục nhất định, tƣơng ứng với ba lĩnh vực hoạt động của nhà nƣớc là lập pháp, hành pháp, tƣ pháp là ba nhóm thủ tục lập pháp, thủ tục hành pháp, thủ tục tƣ pháp.
Khái niệm thủ tục hành chính có rất nhiều cách hiểu khác nhau, trong khoa học luật hành chính không có quan điểm thống nhất về phạm vi cụ thể của khái niệm thủ tục hành chính. Có nhiều quan điểm khác nhau về thủ tục hành chính, bởi có nhiều cách tiếp cận khác nhau, cụ thể: Luận văn Quản lý công Nếu xét trong nội bộ của bộ máy hành chính nhà nƣớc, TTHC là do cơ quan nhà nƣớc xây dựng và công bố để thực hiện chức năng quản lý của nền hành chính nhà nƣớc và đòi hỏi các cơ quan hành chính nhà nƣớc có trách nhiệm thực thi các thủ tục đó [13. Nếu xét theo quan hệ điều hành và căn cứ vào tính chất của chủ thể thực hiện thủ tục, có thể xem TTHC là trình tự về thời gian, không gian và cách thức giải quyết công việc của cơ quan hành chính nhà nƣớc trong mối quan hệ với các cơ quan, tổ chức và cá nhân công dân [13, tr 14]. TSKH Nguyễn Văn Thâm, Thủ tục hành chính là “Trình tự về thời gian và không gian, các giai đoạn cần phải có để thực hiện mọi hình thức hoạt động của các cơ quan quản lý hành chính nhà nƣớc, bao gồm trình tự thành lập các công sở, trình tự bổ nhiệm, điều động viên chức; trình tự lập quy, áp dụng các quy phạm để bảo đảm các quyền chủ thể và xử lý vi phạm; trình tự tổ chức tác nghiệp hành chính” [ 14, tr.
Theo từ điển thuật ngữ hành chính: thủ tục hành chính là toàn bộ quy tắc, trình tự do cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền quy định, theo đó cơ quan hành 10 chính nhà nƣớc, các tổ chức, cá nhân phải tuân theo trong khi giải quyết các công việc giữa các cơ quan nhà nƣớc với nhau và giữa cơ quan nhà nƣớc với các tổ chức xã hội, công dân. Theo Khoản 1, Điều 3 của Nghị định 63/2010/NĐ-CP ngày 08 tháng 6 năm 2010 của Chính phủ “quy định về kiểm soát thủ tục hành chính” định nghĩa thủ tục hành chính nhƣ sau: “Thủ tục hành chính là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nƣớc, ngƣời có thẩm quyền quy định để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức" [ 01 ] Từ những phân tích trên có thể hiểu TTHC là những quy định mang tính pháp lý về thời gian, địa điểm, trình tự, cách thức giải quyết công việc của cơ quan hành chính Nhà nước có thẩm quyền trong thực thi công vụ. Trong phạm vi của luận văn này, tôi sử dụng quan niệm tại Nghị định số: 63/ 2010/ NĐ – CP để làm cơ sở nghiên cứu. Đặc điểm của thủ tục hành chính Luận văn Quản lý công Tính chất đa diện và nội dung phong phú của hoạt động quản lý hành chính nhà nƣớc có quy định đặc điểm của thủ tục hành chính, làm cho nó có những đặc điểm khác biệt với các thủ tục hoạt động lập pháp và tƣ pháp, cụ thể: Thứ nhất, Thủ tục hành chính đƣợc điều chỉnh bằng các quy phạm thủ tục hành chính.
Mọi hoạt động quản lý hành chính nhà nƣớc phải đƣợc trật tự hóa, nghĩa là phải tiến hành theo những thủ tục nhất định, nhƣng không có nghĩa là mọi hoạt động trong quản lý nhà nƣớc đều phải đƣợc điều chỉnh bởi quy phạm thủ tục hành chính, mà có hoạt động tổ chức tác nghiệp cụ thể trong nội bộ tỏ chức Nhà nƣớc do các quy định nội bộ điều chỉnh. Về mặt lý luận, pháp luật không thể và cũng không cần thiết phải điều chỉnh mọi quan hệ xã hội. Chỉ có các thủ tục quan trọng phải đƣợc quy định bởi pháp luật nhằm đảm bảo cho sự tuân thủ chúng chặt chẽ.8,9] Thứ hai, TTHC là quá trình thực hiện thẩm quyền trong quản lý hành chính nhà nƣớc. Nghĩa là, TTHC đƣợc phân biệt với thủ tục tƣ pháp, khác với 11 thủ tục tố tụng tại tòa án; kể cả tố tụng hành chính cũng không thuộc về khái niệm TTHC.
So với thủ tục tố tụng, TTHC do nhiều cơ quan và công chức nhà nƣớc thực hiện và do tính chất hoạt động quản lý nên ngoài những khuôn mẫu ổn định tƣơng đối, TTHC phải chứa đựng các biện pháp tùy nghi. Ngƣợc lại, tủ tục tố tụng nhằm đảm bảo tính đúng đắn của các quyết định xét xử nên nó phải rất chặt chẽ.9] Thứ ba, TTHC rất đa dạng, phức tạp. + Tính đa dạng, phức tạp đó đƣợc quy định bởi hoạt động quản lý nhà nƣớc, là hoạt động diễn ra ở hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội và bộ máy hành chính bao gồm rất nhiều cơ quan từ Trung ƣơng đến địa phƣơng. + Quy định quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia mối quan hệ hành chính, trong đó bao gồm cả công việc của Nhà nƣớc và công dân; + Việc quy định thủ tục hành chính phải kết hợp với những khuôn mẫu ổn định tƣơng đối và chặt chẽ với các biện pháp thích ứng cho từng loại công Luận văn Quản lý công việc và từng loại đối tƣợng; + Nền hành chính nhà nƣớc hiện nay đang chuyển từ hành chính cai quản sang hành chính phục vụ đã tác động mạnh mẽ vào thủ tục hành chính; + Thực hiện chủ yếu ở công sở nhà nƣớc, gắn liền với công tác văn thƣ và tổ chức ban hành, quản lý văn bản, giấy tờ; + Do chủ thể cơ quan hành chính nhà nƣớc xây dựng để giải quyết công việc nên phụ thuộc rất nhiều vào ý chí chủ quan của chủ thể ban hành.
+ Trong bối cảnh của quá trình hội nhập khu vực và quốc tế hiện nay, các thủ tục hành chính có yếu tố nƣớc ngoài cần phải phù hợp với thông lệ quốc tế.9,10,11,12] Thứ tư, thủ tục hành chính có tính năng động hơn so với các quy phạm nội dung của luật hành chính, đòi hỏi phải thay đổi nhanh hơn để thích ứng và phù hợp với nhu cầu thực tế của đời sống xã hội. Đây chính là yếu tố cần nhận thức đúng đắn giúp cho các nhà ban hành các quy định thủ tục hành chính ban hành các quy định phù hợp với thực tế 12 khách quan và tiến trình phát triển kinh tế xã hội. CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH VÀ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH THEO MÔ HÌNH "MỘT CỬA LIÊN THÔNG" 1. Khái niệm cải cách thủ tục hành chính Theo nghĩa chung nhất, cải cách là một biện pháp thực hiện nhằm giải quyết những đòi hỏi của thực tiễn với mục tiêu rõ ràng, chƣơng trình cụ thể và yêu cầu phải hoàn tất trong một thời gian nhất định.
Cải cách thủ tục hành chính có thể được hiểu là một tổng hợp các hoạt động của các cơ quan quản lý nhà nước nhằm phát huy những yếu tố tích cực, loại bỏ những yếu tố đã lạc hậu và tìm kiếm những cách thức tổ chức thực hiện mới có hiệu quả, phù hợp với xu thế phát triển chung nhằm đáp ứng tốt hơn các nhu cầu của khách hàng khi đến giải quyết các thủ tục hành chính. Cải cách TTHC là điều kiện cần thiết để tăng cƣờng củng cố mối quan hệ giữa Nhà nƣớc với công dân và tổ chức. Cải cách thủ tục đƣợc coi là khâu đột phá trong cải cách nền HCNN, nghĩa là để tạo sự chuyển động của toàn bộ hệ thống Luận văn Quản lý công nền hành chính quốc gia; thủ tục hành chính là khâu đƣợc chọn đầu tiên, cải cách TTHC sẽ gây ra sự chuyển động của toàn hệ thống khi bị tác động. Thủ tục hành chính là cơ sở và là điều kiện để cơ quan nhà nƣớc giải quyết công việc của cá nhân, tổ chức theo quy định của pháp luật nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức.
Trƣớc yêu cầu hội nhập ngày càng sâu rộng, TTHC cần phải cải cách mạnh mẽ hơn nữa. Cải cách thủ tục hành chính theo mô hình “một cửa liên thông” Khái niệm “một cửa liên thông” đƣợc chính thức đề cập tại Quyết định số 93/2007/QĐ-TTg, đó là mô hình giải quyết công việc của tổ chức, cá nhân thuộc trách nhiệm, thẩm quyền của nhiều cơ quan HCNN cùng cấp hoặc giữa các cấp hành chính từ hƣớng dẫn, tiếp nhận giấy tờ, hồ sơ, giải quyết đến trả kết quả đƣợc thực hiện tại một đầu mối là Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả của một cơ quan HCNN. Khái niệm này đƣợc còn đƣợc hiểu đó là việc thực hiện đơn giản hóa các TTHC cần có ý kiến của một số cơ quan hành chính hoặc ban ngành khác nhau. Với mục tiêu cải cách TTHC nhằm đem lại lợi ích tối đa cho 13 công dân, tổ chức trong việc sử dung các dịch vụ công, đồng thời góp phần khắc phục những hạn chế của mô hình một cửa liên thông đã đƣợc thực hiện trong hệ thống cơ quan nhà nƣớc các cấp trong thời gian qua.
Hiện nay, mô hình một cửa liên thông đƣợc thực hiện dƣới các hình thức: liên thông giữa các cơ quan HCNN của một cấp hành chính với nhau, nhƣ liên thông giữa các phòng với nhau, các sở với nhau hoặc liên thông giữa các cơ quan HCNN ở các cấp hành chính với nhau, ví dụ: liên thông giữa UBND cấp xã với các phòng của UBND cấp huyện, các sở của UBND cấp tỉnh.