Khóa luận: Đánh giá tiêu chí môi trường nông thôn mới tại xã Tân Kim, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên

Bài viết đánh giá tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới tại xã Tân Kim, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên, phân tích hiệu quả và đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Phan Phu Duc
• Người hướng dẫn: Professor. Tran Ngoc Ngoan
• Trường học: Thai Nguyen University of Agriculture and Forestry
• Chuyên ngành: Environmental Science and Management
• Đề tài: Assessing Environmental Criteria Implementation in New Rural Construction in Tan Kim Commune, Phu Binh District, Thai Nguyen Province
• Loại tài liệu: bachelor thesis
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thai Nguyen

Mục lục chi tiết

• ACKNOWLEDGEMENT
• ABSTRACT
• 1. PART I: Research rationale
• 1.1. Research’s objectives
• 1.2. Research questions and hypothesis
• 1.3. Limitations
• 1.4. Definitions
• 1.5. Concepts about environment
• 1.5.1. Environment
• 1.5.2. Environment pollution
• 1.5.3. The solid waste concept
• 1.5.3.1. Source arises
• 1.5.3.2. Classification
• 1.5.3.3. Impact of Solid Waste
• 1.5.4. The concept of sustainable development
• 1.6. The concept of New Rural Reconstruction
• 1.6.1. New rural reconstruction
• 1.6.2. The characteristics of New Rural
• 1.6.3. Criteria 17th of the National criteria of New Rural Reconstruction in Viet Nam
• 1.7. The basis for New Rural Reconstruction
• 1.7.1. The Legal basis
• 1.7.2. Vietnam Standards System
• 1.8. The environmental situation in the world and Viet Nam
• 1.8.1. Environment status in the world
• 1.8.2. Environment status in the Vietnam
• REFERENCES

Tóm tắt

I. Đánh giá tiêu chí môi trường

Nghiên cứu tập trung vào đánh giá tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới tại xã Tân Kim, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên. Kết quả cho thấy 100% hộ gia đình sử dụng nước không hợp vệ sinh, chủ yếu từ giếng khoan, và chỉ 23,5% hộ gia đình sử dụng nhà vệ sinh đạt chuẩn. Ô nhiễm môi trường từ chất thải rắn là vấn đề nghiêm trọng, đòi hỏi giải pháp từ chính quyền địa phương. Các yếu tố như cơ chế chính sách, nhận thức cộng đồng, điều kiện kinh tế và hoạt động sản xuất ảnh hưởng lớn đến môi trường địa phương.

1.1. Thực trạng môi trường

Nghiên cứu chỉ ra rằng môi trường nông thôn tại xã Tân Kim đang đối mặt với nhiều thách thức. Chất thải rắn không được xử lý đúng cách, gây ô nhiễm nghiêm trọng. Nguồn nước sinh hoạt không đảm bảo vệ sinh, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân. Nhận thức về bảo vệ môi trường của người dân còn hạn chế, cần được nâng cao thông qua các chương trình giáo dục và truyền thông.

1.2. Giải pháp đề xuất

Nghiên cứu đề xuất các giải pháp như cải thiện hệ thống cấp nước sạch, xây dựng công trình vệ sinh đạt chuẩn, và tăng cường quản lý chất thải rắn. Các giải pháp này nhằm đáp ứng tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống người dân và hướng tới phát triển bền vững.

II. Xây dựng nông thôn mới tại xã Tân Kim

Xây dựng nông thôn mới tại xã Tân Kim được thực hiện theo 19 tiêu chí quốc gia, trong đó tiêu chí môi trường (tiêu chí thứ 17) là một trong những thách thức lớn. Nghiên cứu đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp để đạt được các tiêu chí này, đặc biệt là việc cải thiện chất lượng nước, quản lý chất thải và nâng cao nhận thức cộng đồng.

2.1. Quy hoạch nông thôn

Quy hoạch nông thôn tại xã Tân Kim cần được thực hiện đồng bộ, đảm bảo hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại và bảo vệ môi trường. Việc quy hoạch cần lồng ghép các yếu tố phát triển bền vững, đảm bảo sự hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.

2.2. Chính sách môi trường

Các chính sách môi trường cần được triển khai hiệu quả, bao gồm việc thực thi các quy định về xử lý chất thải, bảo vệ nguồn nước và khuyến khích sử dụng năng lượng sạch. Chính quyền địa phương cần tăng cường giám sát và hỗ trợ người dân trong việc thực hiện các chính sách này.

III. Phát triển bền vững và bảo vệ môi trường

Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của phát triển bền vững trong xây dựng nông thôn mới. Việc bảo vệ môi trường không chỉ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống mà còn đảm bảo sự phát triển lâu dài của địa phương. Các giải pháp đề xuất tập trung vào việc quản lý tài nguyên thiên nhiên, giảm thiểu ô nhiễm và nâng cao nhận thức cộng đồng.

3.1. Quản lý môi trường

Quản lý môi trường cần được thực hiện một cách hệ thống, từ việc thu gom, xử lý chất thải đến việc bảo vệ nguồn nước và không khí. Các biện pháp quản lý cần được áp dụng linh hoạt, phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế của địa phương.

3.2. Nâng cao nhận thức cộng đồng

Nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường là yếu tố then chốt để đạt được phát triển bền vững. Các chương trình giáo dục và truyền thông cần được triển khai rộng rãi, giúp người dân hiểu rõ tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường và tham gia tích cực vào các hoạt động bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Chương trình Mục tiêu Quốc gia về Xây dựng Nông thôn mới là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước Việt Nam nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của cư dân nông thôn, đồng thời bảo vệ môi trường sinh thái. Mặc dù khu vực nông thôn chiếm trên 69,4% dân số cả nước (gần 61 triệu người theo Tổng điều tra Dân số và Nhà ở năm 2011), quá trình đô thị hóa và thâm canh nông nghiệp nhanh chóng đã làm phát sinh nhiều vấn đề môi trường phức tạp. Việc lạm dụng phân bón hóa học, hóa chất bảo vệ thực vật, cùng với tập quán xả thải sinh hoạt và chất thải chăn nuôi bừa bãi đang tạo ra áp lực nặng nề lên hệ sinh thái nông nghiệp.

Xã Tân Kim là một xã miền núi nằm ở phía Bắc huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên, với diện tích tự nhiên 2.167,77 ha và quy mô dân số 7.146 người (phân bố tại 17 xóm). Trong quá trình triển khai 19 tiêu chí Nông thôn mới theo Bộ tiêu chí Quốc gia, xã Tân Kim đã đạt được những bước tiến về hạ tầng và kinh tế nhưng gặp rất nhiều trở ngại trong việc hoàn thành Tiêu chí số 17 (Tiêu chí Môi trường). Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, tác giả Phan Phú Đức đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp cử nhân ngành Khoa học và Quản lý Môi trường với đề tài: "Assessing environmental criteria implementation in new rural construction in Tan Kim commune, Phu Binh district, Thai Nguyen province" dưới sự hướng dẫn của GS. Trần Ngọc Ngoạn tại Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên.

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát của đề tài là xác định các nguồn thải và mức độ ô nhiễm môi trường, từ đó đề xuất các giải pháp giảm thiểu nhằm hoàn thành Tiêu chí số 17 trong xây dựng Nông thôn mới tại địa phương. Cụ thể, các nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm:

1. Đánh giá hiện trạng điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Tân Kim, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên.
2. Đánh giá hiện trạng chất lượng môi trường và mức độ đáp ứng các chỉ tiêu môi trường tại xã Tân Kim.
3. Nhận diện các khó khăn, vướng mắc chủ yếu trong quá trình thực hiện Tiêu chí số 17 tại địa bàn nghiên cứu.
4. Đề xuất các giải pháp khả thi, phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế địa phương nhằm nâng cao chất lượng môi trường và hoàn thiện Tiêu chí số 17.

Đối tượng nghiên cứu là hiện trạng môi trường nông thôn (nước sinh hoạt, nước thải, rác thải, vệ sinh chuồng trại, công trình vệ sinh, nghĩa trang) và quá trình thực thi Tiêu chí số 17 tại xã Tân Kim. Phạm vi không gian là toàn bộ 17 xóm thuộc xã Tân Kim, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên. Phạm vi thời gian nghiên cứu thực địa và lấy mẫu được thực hiện trong khoảng 3 tháng (hoàn thành khảo sát vào tháng 10/2014 và nghiệm thu khóa luận vào ngày 23/01/2015).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý luận và khung pháp lý

Đề tài dựa trên hệ thống các khái niệm chuẩn tắc về môi trường, ô nhiễm môi trường, phát triển bền vững theo Luật Bảo vệ Môi trường 2005; định nghĩa và phân loại chất thải rắn theo Nghị định số 59/2007/NĐ-CP ngày 09/04/2007 của Chính phủ. Đồng thời, nghiên cứu vận dụng khung chính sách xây dựng nông thôn mới của Việt Nam, bao gồm:

• Nghị quyết số 26-NQ/TW của Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn và Nghị quyết số 24/2008/NQ-CP của Chính phủ ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 26-NQ/TW.
• Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16/04/2009 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới và Thông tư số 54/TT-BNN ngày 21/08/2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn hướng dẫn thực hiện.
• Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 04/06/2010 phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020.
• Các văn bản quy phạm kỹ thuật và quy chuẩn môi trường quốc gia: QCVN 01:2009/BYT (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước ăn uống), QCVN 06:2009/BTNMT (Không khí xung quanh), QCVN 09:2008/BTNMT (Chất lượng nước ngầm), QCVN 14:2008/BTNMT (Nước thải sinh hoạt), QCVN 15:2008/BTNMT (Dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật trong đất) và TCVN 6696:2004 (Bãi chôn lấp chất thải rắn hợp vệ sinh).

Theo Bộ tiêu chí Quốc gia, Tiêu chí số 17 gồm 5 chỉ tiêu thành phần:

1. Tỷ lệ hộ sử dụng nước hợp vệ sinh và nước sạch theo quy chuẩn quốc gia (đối với địa bàn nghiên cứu: tối thiểu 80% hộ dùng nước hợp vệ sinh, trong đó 45% - 50% đạt quy chuẩn quốc gia).
2. Tỷ lệ cơ sở sản xuất - kinh doanh trên địa bàn đạt tiêu chuẩn môi trường ($\ge 90%$).
3. Cảnh quan môi trường đường làng, ngõ xóm, hộ gia đình xanh - sạch - đẹp, không có hoạt động làm suy giảm môi trường.
4. Nghĩa trang được xây dựng và quản lý theo quy hoạch.
5. Rác thải, chất thải và nước thải được thu gom, xử lý theo quy định.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp, điều tra xã hội học và phân tích thực nghiệm trong phòng thí nghiệm:

• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Kế thừa các báo cáo định kỳ về tình hình kinh tế - xã hội, quy hoạch nông thôn mới, số liệu thống kê dân số và sản xuất nông - lâm - thủy sản từ UBND xã Tân Kim và Phòng Tài nguyên & Môi trường huyện Phú Bình.
• Phương pháp điều tra khảo sát: Sử dụng phiếu điều tra bảng hỏi bán cấu trúc kết hợp phỏng vấn sâu cán bộ xã và người dân. Tổng dung lượng mẫu khảo sát là 102 hộ gia đình phân bổ trên 17 xóm của xã Tân Kim, đại diện cho các nhóm có hoạt động chăn nuôi, trồng trọt và các mức thu nhập khác nhau (giàu, trung bình, nghèo).
• Phương pháp lấy mẫu và phân tích thực nghiệm: Lấy 7 mẫu nước sinh hoạt tại các hộ gia đình (gồm 3 mẫu nước giếng đào: N1, N5, N7 và 4 mẫu nước giếng khoan: N2, N3, N4, N6) theo quy trình chuẩn của Bộ Y tế. Các mẫu được bảo quản và phân tích tại Phòng thí nghiệm thuộc Khoa Môi trường - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Các thông số quan trắc gồm: pH, độ cứng tổng số, $NO_3^-$, Mangan ($Mn$), Sắt tổng số ($Fe$), Kẽm ($Zn$), Tổng chất rắn hòa tan ($TDS$).
• Phương pháp xử lý số liệu: Thống kê mô tả, tính toán tỷ lệ phần trăm và so sánh trực tiếp các giá trị quan trắc thực nghiệm với ngưỡng giới hạn cho phép tại QCVN 01:2009/BYT.

Nội dung chính theo từng chương

Khóa luận được cấu trúc thành các phần nội dung chính, phản ánh trình tự nghiên cứu từ lý luận đến khảo sát hiện trạng và đề xuất giải pháp:

Phần I: Đặt vấn đề và Tổng quan tài liệu (Research rationale & Literature review)

Tác giả hệ thống hóa các cơ sở lý luận về nông thôn mới, tổng hợp kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới tại các quốc gia như Hà Lan (kết hợp công nghệ nhà kính và tổ chức chuỗi cung ứng), Hoa Kỳ (ứng dụng cơ giới hóa cao và quản lý chặt chẽ), Thái Lan (chính sách bảo hiểm nông nghiệp, phát triển hạ tầng thủy lợi và công nghiệp chế biến). Tại Việt Nam, tính đến thời điểm nghiên cứu có 785 xã đạt chuẩn nông thôn mới (chiếm 8,8%), tuy nhiên tiêu chí môi trường luôn là khâu yếu nhất. Trên địa bàn huyện Phú Bình, ngoài thị trấn Hương Sơn và 2 xã Xuân Phương, Bàn Đạt có dịch vụ thu gom rác, 18 xã còn lại (trong đó có Tân Kim) đều gặp khó khăn lớn về xử lý rác thải sinh hoạt, nước thải chăn nuôi từ 232 trang trại và 500 gia trại, cùng vấn đề quy hoạch nghĩa trang nhân dân.

Phần II: Tổng quan địa bàn nghiên cứu (Overview of Tan Kim commune)

Chương này phân tích chi tiết điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội xã Tân Kim:

• Tự nhiên - Tài nguyên: Tổng diện tích 2.167,77 ha; địa hình miền núi đan xen đồng bằng; khí hậu nhiệt đới gió mùa 4 mùa rõ rệt, nhiệt độ trung bình năm 22,86°C (cao nhất 37,5°C vào tháng 6-7, thấp nhất 7-11°C vào tháng 12-1), lượng mưa trung bình 2.332,3 mm, độ ẩm 84,83%. Đất đai gồm 2 nhóm chính: đất phù sa ven suối và đất nâu vàng phát triển trên phù sa cổ. Diện tích đất mặt nước sông suối là 73,91 ha (suối Tân Kim, suối Tràng Dài, suối Quyết Tiến); diện tích đất lâm nghiệp có rừng đạt 781,17 ha (chủ yếu rừng trồng keo, bạch đàn tái sinh).
• Kinh tế: Nông nghiệp giữ vai trò chủ đạo. Năm 2010, tổng sản lượng lương thực đạt 3.538,6 tấn; diện tích rau màu 396 ha; đàn trâu bò có 1.376 con (1.187 trâu, 189 bò); đàn lợn có 9.011 con (1.724 nái); gia cầm xuất chuồng đạt 203,1 tấn; diện tích nuôi trồng thủy sản đạt 45,99 ha (sản lượng 12 tấn). Tiểu thủ công nghiệp chiếm tỷ trọng nhỏ 1,47% (21 cơ sở chế biến, 5 cơ sở vật liệu xây dựng); thương mại dịch vụ chiếm 1,91%. Tỷ lệ hộ nghèo năm 2010 là 18,3%.
• Hạ tầng - Xã hội: 100% hộ dùng điện lưới quốc gia; trạm y tế đạt chuẩn quốc gia năm 2009; hệ thống trường học từ mầm non đến THCS được kiên cố hóa. Tuy nhiên, toàn xã có 1.797 ngôi nhà thì chỉ có 272 nhà đạt chuẩn Bộ Xây dựng (15,13%), 1.506 nhà chưa đạt chuẩn (83,8%) và 19 nhà tạm dột nát.

Phần III: Hiện trạng môi trường xã Tân Kim (Environment status of Tan Kim commune)

Tác giả trình bày các kết quả khảo sát định lượng và phân tích thực nghiệm về 5 hợp phần môi trường chính:

1. Cấp nước sinh hoạt: 0% hộ dân sử dụng nước máy tập trung. 71,6% hộ (73 hộ) dùng giếng khoan, 7,8% hộ (8 hộ) dùng giếng đào và 20,6% hộ (21 hộ) sử dụng kết hợp cả hai nguồn. Mực nước ngầm nông ở độ sâu 4 - 5 m, giếng đào sâu 10 - 15 m, giếng khoan sâu 25 - 50 m. Tỷ lệ hộ có hệ thống lọc nước chỉ đạt 7,9% (8 hộ), còn lại 92,1% (94 hộ) dùng trực tiếp không qua lọc.
2. Nước thải và hệ thống tiêu thoát: Nước thải sinh hoạt và chăn nuôi chưa qua xử lý. Chỉ có 15,7% hộ (16 hộ) có mương thoát nước nắp đậy, 63,7% (65 hộ) dùng rãnh thoát hở và 20,6% (21 hộ) hoàn toàn không có rãnh thoát nước. Về điểm xả thải, 41,2% xả ra cống rãnh công cộng, 20,6% xả trực tiếp ra ao hồ và 38,2% xả tự do ra vườn hoặc khu vực xung quanh.
3. Chất thải rắn: Lượng rác thải sinh hoạt phát sinh trung bình 1,3 kg/người/ngày (cao gấp 1,86 lần mức phát sinh chuẩn 0,7 kg/người/ngày). Xã hoàn toàn không có bãi chôn lấp tập trung hay tổ thu gom rác; các hộ tự xử lý bằng cách đốt, chôn lấp thủ công hoặc vứt rải rác ra ven đường, kênh mương.
4. Công trình vệ sinh: 76,5% hộ (78 hộ) sử dụng nhà tiêu 2 ngăn không đảm bảo vệ sinh; chỉ có 23,5% hộ (24 hộ) sử dụng nhà tiêu tự hoại hoặc bán tự hoại.
5. Nghĩa trang và nhận thức cộng đồng: Toàn xã có 10 nghĩa trang nhân dân với tổng diện tích 6,7 ha nhưng chưa được quy hoạch bài bản, thiếu cây xanh cách ly, lối đi và hệ thống tiêu thoát nước; vẫn còn tình trạng chôn cất rải rác ngoài đồng ruộng. Về truyền thông môi trường, 76,5% người dân tiếp nhận thông tin qua ti vi, trong khi hoạt động tuyên truyền của địa phương qua đài truyền thanh xã chỉ chiếm 8,8%.

Phần IV: Thảo luận, Khó khăn và Giải pháp (Discussions, Difficulties and Solutions)

Khóa luận chỉ ra 6 nhóm rào cản lớn: thiếu hụt nguồn vốn đầu tư hạ tầng môi trường; khó khăn trong đạt chuẩn chỉ tiêu nước sạch do phụ thuộc giếng tự phát; chất thải chăn nuôi và cơ sở tiểu thủ công nghiệp chưa được kiểm soát; ý thức phân loại rác của người dân còn thấp; suy thoái cảnh quan do bụi giao thông và rơm rạ mùa thu hoạch; tập quán chôn cất gắn với yếu tố tâm linh. Trên cơ sở đó, tác giả xây dựng hệ thống giải pháp khắc phục có tính khả thi cho địa phương.

Kết quả và đóng góp

Kết quả khảo sát và phân tích thực nghiệm

Nghiên cứu cung cấp hệ thống số liệu định lượng chi tiết về hiện trạng hạ tầng và chất lượng môi trường tại xã Tân Kim:

Bảng 1: Cơ cấu nguồn nước sinh hoạt và công trình thoát nước tại xã Tân Kim (n = 102)

Hạng mục khảo sát	Phân loại chi tiết	Số lượng (Hộ)	Tỷ lệ (%)
Nguồn nước sinh hoạt	Giếng khoan	73	71,6
	Giếng đào	8	7,8
	Kết hợp cả giếng khoan và giếng đào	21	20,6
	Nước máy tập trung	0	0,0
Thiết bị lọc nước	Có sử dụng (bể lọc thô/máy lọc nhỏ)	8	7,9
	Không sử dụng	94	92,1
Hệ thống mương thoát nước	Mương có nắp đậy	16	15,7
	Mương hở	65	63,7
	Không có mương thoát nước	21	20,6
Điểm tiếp nhận nước thải	Cống rãnh công cộng	42	41,2
	Ao, hồ	21	20,6
	Vườn, khu vực khác (thải tự do)	39	38,2
Loại hình nhà tiêu	Nhà tiêu 2 ngăn	78	76,5
	Nhà tiêu tự hoại / bán tự hoại	24	23,5

Kết quả thử nghiệm 7 mẫu nước giếng (N1 - N7) tại phòng thí nghiệm cho thấy chất lượng nước ngầm tại thời điểm nghiên cứu tương đối tốt, toàn bộ 7/7 chỉ tiêu đều nằm trong ngưỡng giới hạn cho phép của QCVN 01:2009/BYT:

Bảng 2: Kết quả phân tích chất lượng nước giếng tại xã Tân Kim so với QCVN 01:2009/BYT

Thông số	Đơn vị	N1 (G.đào)	N2 (G.khoan)	N3 (G.khoan)	N4 (G.khoan)	N5 (G.đào)	N6 (G.khoan)	N7 (G.đào)	QCVN 01:2009/BYT
pH	-	6,22	6,22	6,22	6,22	6,22	6,23	6,22	6,0 - 8,5
$Fe$	mg/L	KPH	0,001	KPH	0,024	0,050	KPH	0,040	$\le 0,3$
Độ cứng	mg/L $CaCO_3$	3,00	1,00	5,00	4,50	5,75	2,25	4,10	$\le 300$
$NO_3^-$	mg/L	2,23	4,15	9,60	5,40	2,10	11,80	8,60	$\le 50$
$Mn$	mg/L	KPH	0,030	KPH	KPH	KPH	KPH	0,001	$\le 0,3$
$Zn$	mg/L	1,17	0,90	1,17	1,17	2,60	0,19	1,17	$\le 3,0$
$TDS$	mg/L	82	91	154	111	210	76	87	$\le 1000$

(Ghi chú: KPH: Không phát hiện).

Các giải pháp đề xuất từ nghiên cứu

Dựa trên kết quả đánh giá thực trạng, tác giả kiến nghị các nhóm giải pháp kỹ thuật và quản lý môi trường:

1. Nước sạch và vệ sinh nguồn nước: Tăng cường kiểm soát định kỳ chất lượng nước ngầm; tuyên truyền vận động nhân dân đầu tư cụm cấp nước tập trung (theo kế hoạch xây dựng 2 trạm cấp nước với kinh phí 3 tỷ đồng/trạm); hướng dẫn các hộ xây bể lọc cát và sử dụng thiết bị lọc nước gia đình.
2. Xử lý chất thải chăn nuôi và nước thải: Quy định khoảng cách an toàn từ chuồng trại chăn nuôi đến trường học, trạm y tế, khu dân cư và nguồn nước mặt tối thiểu 100 m. Bắt buộc các hộ chăn nuôi quy mô lớn xây dựng hầm biogas; nước thải sau biogas phải được khử trùng trước khi xả ra môi trường.
3. Quản lý chất thải rắn: Thành lập hợp tác xã hoặc tổ dịch vụ thu gom rác thải sinh hoạt định kỳ tại các trục đường liên xóm; xây dựng bãi chôn lấp rác hợp vệ sinh theo quy chuẩn TCVN 6696:2004; hướng dẫn phân loại rác tại nguồn (ủ phân hữu cơ tại gia đình, thu gom rác tái chế và rác vô cơ).
4. Quy hoạch nghĩa trang: Mở rộng và quy hoạch tập trung 10 nghĩa trang hiện có, trồng cây xanh bao quanh cách ly, xây dựng đường nội bộ và hệ thống thoát nước; nghiêm cấm việc chôn cất phân tán ngoài đồng ruộng.
5. Nâng cao ý thức cộng đồng: Đẩy mạnh tuyên truyền qua hệ thống truyền thanh xã; lồng ghép tiêu chí môi trường vào quy ước, hương ước của làng văn hóa.

Đóng góp của đề tài

Khóa luận đã cung cấp bộ cơ sở dữ liệu thực chứng đầu tiên và toàn diện về mức độ đáp ứng Tiêu chí số 17 tại xã Tân Kim. Nghiên cứu chỉ rõ nghịch lý giữa nhận thức cảm quan của người dân (100% đánh giá nước bình thường, chỉ số lý hóa mẫu nước đạt chuẩn) với nguy cơ ô nhiễm tiềm ẩn do hạ tầng thoát nước yếu kém (63,7% mương hở, 76,5% nhà tiêu 2 ngăn, rác thải không thu gom), tạo cơ sở khoa học để chính quyền địa phương xây dựng kế hoạch phân bổ nguồn lực thực hiện nông thôn mới.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Do thời gian thực hiện nghiên cứu ngắn (khoảng 3 tháng) và nguồn kinh phí hạn hẹp, dung lượng mẫu nước phân tích thực nghiệm còn ít (7 mẫu giếng), chưa bao phủ đầy đủ các mẫu nước mặt tại các suối chính (suối Tân Kim, suối Tràng Dài) và chưa tiến hành phân tích các chỉ tiêu vi sinh ($Coliform$, E. coli) cũng như dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật trong đất canh tác.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Cần mở rộng quy mô quan trắc định kỳ cả về mùa khô và mùa mưa; khảo sát chi tiết dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và kim loại nặng trong đất nông nghiệp; nghiên cứu tính khả thi về kinh tế - kỹ thuật của mô hình liên kết thu gom, xử lý rác thải liên xã trên địa bàn huyện Phú Bình.

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Môi trường, Quản lý Đất đai và Phát triển Nông thôn khi thực hiện các khóa luận, luận văn đánh giá tiêu chí môi trường cấp xã/huyện.
• Cán bộ quản lý môi trường, Ban chỉ đạo Xây dựng Nông thôn mới cấp xã, Phòng Tài nguyên & Môi trường cấp huyện trong việc tham khảo phương pháp điều tra bảng hỏi cộng đồng (102 hộ), kỹ thuật đánh giá hiện trạng hạ tầng kỹ thuật môi trường nông thôn và xây dựng kế hoạch hành động thực hiện Tiêu chí số 17.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ hộ gia đình tại xã Tân Kim tiếp cận nguồn nước máy tập trung là bao nhiêu tại thời điểm nghiên cứu?
Theo kết quả điều tra 102 hộ dân, tỷ lệ hộ sử dụng nước máy tập trung tại xã Tân Kim là 0%. Người dân hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn nước ngầm tại chỗ: 71,6% dùng giếng khoan, 7,8% dùng giếng đào và 20,6% sử dụng kết hợp cả giếng khoan và giếng đào.

2. Chất lượng nước giếng đào và giếng khoan qua phân tích 7 mẫu có đạt chuẩn theo QCVN 01:2009/BYT không?
Toàn bộ 7/7 mẫu nước phân tích (gồm 3 mẫu giếng đào và 4 mẫu giếng khoan) đều có các chỉ số lý hóa (pH, Fe, Mn, Zn, $NO_3^-$, độ cứng, TDS) nằm trong giới hạn cho phép của QCVN 01:2009/BYT. Cụ thể, hàm lượng $Fe$ dao động từ KPH đến 0,05 mg/L (chuẩn $\le 0,3$), $NO_3^-$ dao động từ 2,1 đến 11,8 mg/L (chuẩn $\le 50$), độ cứng tối đa 5,75 mg/L $CaCO_3$ (chuẩn $\le 300$).

3. Khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh bình quân đầu người tại xã Tân Kim là bao nhiêu và chênh lệch thế nào so với tiêu chuẩn?
Khối lượng rác thải sinh hoạt phát sinh bình quân tại xã Tân Kim đạt 1,3 kg/người/ngày, cao gấp 1,86 lần so với mức tiêu chuẩn quy định cho khu vực nông thôn (0,7 kg/người/ngày). Toàn bộ lượng rác này chưa được thu gom tập trung mà do người dân tự xử lý thủ công.

4. Tỷ lệ hộ gia đình sở hữu công trình nhà tiêu hợp vệ sinh (tự hoại/bán tự hoại) tại xã Tân Kim đạt mức nào?
Chỉ có 23,5% số hộ dân (24 hộ) sử dụng nhà tiêu tự hoại hoặc bán tự hoại đạt yêu cầu vệ sinh. Phần lớn các hộ còn lại (76,5%, tương đương 78 hộ) vẫn sử dụng nhà tiêu 2 ngăn không đảm bảo yêu cầu vệ sinh môi trường, có nguy cơ gây thấm nhiễm chất thải vào đất và nước ngầm.

5. Khó khăn lớn nhất về mặt quy hoạch hạ tầng nghĩa trang tại xã Tân Kim là gì?
Xã có 10 nghĩa trang nhân dân với tổng diện tích 6,7 ha nhưng hoàn toàn chưa được quy hoạch đồng bộ; thiếu hệ thống tiêu thoát nước, cây xanh cách ly và đường nội bộ. Ngoài ra, tập quán an táng phân tán rải rác ngoài đồng ruộng gần khu dân cư gắn liền với yếu tố tâm linh khiến việc di dời và quy hoạch tập trung gặp nhiều trở ngại.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Phan Phú Đức đã phản ánh chân thực bức tranh hiện trạng môi trường và những nút thắt trong quá trình thực hiện Tiêu chí số 17 tại xã Tân Kim, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên. Dù chất lượng nguồn nước ngầm qua phân tích lý hóa cơ bản đạt chuẩn, hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường của xã còn rất yếu kém với 100% nước thải chưa qua xử lý, rác thải phát sinh cao (1,3 kg/người/ngày) chưa được thu gom và tỷ lệ nhà tiêu hợp vệ sinh mới đạt 23,5%. Các nhóm giải pháp kỹ thuật, cơ chế chính sách và truyền thông nâng cao ý thức cộng đồng được đề xuất trong khóa luận có giá trị thực tiễn cao, đóng góp cơ sở khoa học trực tiếp cho lộ trình hoàn thành Chương trình Xây dựng Nông thôn mới tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

THAI NGUYEN UNIVERSITY UNIVERSITY OF AGRICULTURAL AND FORESTRY PHAN PHU DUC TOPIC TITTLE: ASSESSING ENVIRONMENTAL CRITERIA IMPLEMENTATION IN NEW RURAL CONSTRUCTION IN TAN KIM COMMUNE, PHU BINH DISTRICT, THAI NGUYEN PROVINCE BACHELOR THESIS Study Mode : Full-time Major : Environmental Science and Management Faculty : International Training and Development Center Batch : 2010-2015 Thai Nguyen, 23/ 01/2015 n DOCUMENTATION PAGE WITH ABSTRACH Thai Nguyen University of Agriculture and Forestry Bachelor of Environmental Science and Degree program Management Student name Phan Phu Duc Student ID DTN1053070018 Assessing environmental criteria implementation in new Thesis Title rural construction in Tan Kim commune, Phu Binh district, Thai Nguyen province Supervisor (s) Professor. Tran Ngoc Ngoan Abstract: The research purpose was to assess the implementation of environmental criteria and to propose solutions to accomplish such criteria in New Rural Construction in Tan Kim commune. The study indicated that: 100% of households used unhygienic water according criteria, mostly from open wells and only 23.5% of households used sanitary latrines. The environmental contamination by solid wastes presents serious problem that badly needs solution by local governments.

Several factors, such as policy mechanism, public awareness, people’s consciousness, and economic conditions of the locality and households, production and business activities affect the local environment. The present research proposed some solutions to overcome polluted situations, enhancing clean water supply and sanitary construction works in order to improve people’s life quality. Clean water, environmental criteria, environmental Keywords pollution Number of pages 52 Date of submission 23/01/2015 n ACKNOWLEDGEMENT I have taken efforts in this research. However, it would not have been possible without the kind support and help of many individuals and organizations.

I would like to extend the sincer thanks to all of them. First and foremost, I wish to express my sincere thanks to the boards of Thai Nguyen University of Agriculture and Forestry, Laboratory and teachers of Faculty of Natural Resource and Faculty of Environment for providing me all the necessary facilities to complete this research. In particular, I take this opportunity to express my profound gratitude and deep regards to my principal research advisor Prof. Tran Ngoc Ngoan who guided me wholeheartedly when we implement this research.

Furthermore, I would also like to express my thanks for People’s Committee of Tan Kim Comme as well as the departments have dedicated help and create the best conditions for me to complete this research. Finally, a special thanks to our family, our friends who helped me a lot in finalizing this research within the limited time frame. Sincerely, Thai Nguyen, 23/01/2015 Student Phan Phu Duc n TABLE OF CONTENT LIST OF FIGURES……………………………………………………………….2 LIST OF TABLES………………………………………………………………….3 LIST OF ABBREVIATIONS………………………………………………………4 PART I. Research questions and hypothesis.

The basis for New Rural Reconstruction. The environmental situation in the world and Viet Nam. Current status of the rural environment in Vietnam. New rural and environmental criteria in Phu Binh district, Thai Nguyen provinece.

Investigation methods, secondary data collection. Sampling method and sample analysis. Method of synthesis and data processing. The overviewof tan kim commune, phu binh district, thai nguyen province.

Social – economy conditions. Environment status of tan kim commune, phu binh district, thai nguyen province. Clean water supply. Environmental hygiene and the management of local authorities.

Awareness of people about environment. DISCUSSION AND CONCLUSION. The difficulties exist in the implementation of environmental criteria of the New Rural Reconstruction in Tan Kim commune, Phu Binh district, Thai Nguyen province.48 REFERENCES……………………………………………………………………50 n LIST OF FIGURES Figure 4. Tan Kim commune.

Sources of drinking water of the people. The assessment of local people on water quality in Tan Kim. Comparison of Zn, NO3-, Fe, Mn with NTR. The utilization of water purification system in households in Tan Kim commune.

The situation of households used the sewer system. Sources supply informations about environment.43 2 n LIST OF TABLES Table 3. Methods of analysis indicators. Results of food production, livestock, fisheries in 2010.

Sources of drinking water of the people. Quality of domestic water in Tan Kim. Results of the analysis sample wells. The utilization of water purification systems in Tan Kim.

The utilization of sewerage system. Receiving sewage place of local people. The latrine type in Tan Kim commune. Sources supply informations about environment .42 3 n LIST OF ABBREVIATIONS CP Government CPPH National Political Publishing House MARD Ministry of Agriculture and Rural Development MOH Ministry of Health MONRE Ministry of Natural Resources and Environment PCTK People Committee of Tan Kim commnune QD Dispatch TDS Total Dissolved Solids VNS Viet Nam Standard 4 n PART I.

Research rationale Today, human are aspiring towards a goal of socio-economic development to significantly enhance the quality of life for people in the harmonious combination between material conditions and spiritual condition, between the high life and beautiful life, both safe and sustainable for everyone, for this generation and posterity forever. Vietnam's words: performing "rich people, strong country, social justice, democracy and civilization". To achieve this good goal, need to find the basic motivation of the development. As economist Adam Smit said: "Earth is the mother, the father is labor." Vietnam is known as a country with agriculture contributed 80% of the economy, the labor force concentrated in rural areas.

Specifically, there are more than 69, 4% of the population live in rural areas (nearly 61 million people, according to the Census of Population and Housing 2011). With the increasing pace of urbanization, the difference between income and life of living in urban areas and rural areas is increasing. Besides, the growth rate between different rural areas is not fair, especially in the mountainous areas. That led to the rise of environmental issues intertwined nature in many places, many areas has become pressing issues.

The reason mainly due to the improper use of fertilizers, plant protection agents, with the lack of awareness of environmental protection: discharge of domestic waste, indiscriminate breeding. These issues have been and will be a lasting impact on the ecosystem of agriculture and rural areas. 5 n Tan Kim is a mountainous commune located at the North of Phu Binh district, with the natural area about 2,167. At the end of 2010, beginning of 2011, the population of Tan Kim commune about 7,146 people (PCTK 2012).

There is a favorable local investment for development. The socio-economy has experienced strong growth in recent years. However, along with the signs of environmental pollution, the untapped strengths effectively. An important question is how to exploit the advantages parallel with sustainable environmental protection in the commune? With these requirements, in recent years, Tan Kim undertook the “New Rural Reconstruction Programme” with 19 criteria according to the National criteria, to promote the economy development, improving material and spiritual life of people in rural areas, infrastructure socio-economic synchronize, appropriate forms of production, agricultural development associated with the development of industry and services, preserve the cultural identity, the ecological - environment protection, ensure the maintenance of security, order and social stability.

However, the performance criteria are met many obstacles, particularly the criteria 17th – environmental criteria. Derived from the actual requirements with the consenting and supporting of Professor. Tran Ngoc Ngoan, I conducted the topic: “Environment Status Assessment and Suggestions to achieve 17th criteria in National New Rural Reconstruction Programme of Tan Kim commune, Phu Binh district , Thai Nguyen Province” 1. Research’s objectives The research aims to determine the sources and levels of pollution from which set out the mitigation measurement follow the criteria 17th about environmental in the 6 n National Criteria for the New Rural Reconstruction.

Specifically, the direction of topic will follow the goals: - To determine the sources and amount of waste; - To estimate the level of pollution; - To recommend solutions consistent with natural and economic conditions follow the criteria 17th. Research questions and hypothesis - Assessing the current situation, natural - economic - social of Tan Kim commune, Phu Binh district, Thai Nguyen province. - Evaluating the current status of environmental quality in Tan Kim, Phu Binh district, Thai Nguyen province. - Evaluating difficulties exist mainly in the process of implementing environmental criteria in the New Rural Reconstruction Programme in Tan Kim commune.

- Proposing measures to improve environmental quality and implement the environmental criteria in the New Rural Reconstruction Programme in Tan Kim commune. Limitations The topic that I chosen need a wide-range of knowledge and many supplying research, that is why in the short time about 3months I cannot perfectly complete my research. Definitions This study will illustrate the definition with regard to new rural, its construction, drinking water, residents and mission of buiding new rural. Concepts about environment  Environment: Environment included natural and manmade factors surrounding the human, that affect people's lives, production, survival and development of human and animals (NASRV, 2005).

 Environment pollution " Environmental pollution is changed the nature of the environment, violating Environmental Standards ". Worldwide, pollution is understood that the transfer of energy or waste into the environment that are likely to cause harm to human health, the development of organisms or degrade environmental quality. These factors include pollution of waste gases (gases), liquid (effluent), solid (solid waste) containing chemical or physical agents, biological and other forms of energy such as temperature, radiant. However, the environment can only be considered polluted if including amount, concentration or intensity of agents reached on potentially adverse impacts on humans and animals ( NASRV, 2005).

 The solid waste concept : According to Article 3, Decree No. 59/2007 ND-CP dated 09/04/2007 on the management of solid waste. - Solid waste: Solid waste were discharged from the process of production, business, services, daily activities or other activities. For example, newspapers, yard waste, used furniture, plastic, household waste and anything that people discharge into environment.

8 n - Source arises: Solid waste has many different sources. They include all the human waste discharged into the environment in many different places as from households, schools, hospitals, markets. - Classification: solid wastes are divided into three main categories: biodegradable rubbish (60%), non-biodegradable rubbish (25%) and recycled rubbish (15%). Waste separation at source is one of the most important steps for waste treatment.

- Impact of Solid Waste: If not handled properly, solid waste can seriously affect the environment and human health. Solid waste can increase the spread of diseases originating from flies, mosquitoes. For example, respiratory diseases, allergies, cardiovascular, gastrointestinal, skin, eyes. The concept of sustainable development "Sustainable development is development that meets the needs of the present without compromising the satisfaction of the needs of future generations on the basis of close cooperation and harmony between growth economy, ensure social advancement and environmental protection” ( NASRV, 2005).

The concept of New Rural Reconstruction  New rural reconstruction - New rural reconstruction is revolution and big campaign make the communities in rural areas consensus building their village, family become spacious, clean and beauty; develop a comprehensive production (agriculture, industry and services); with cultural lifestyle, environment and rural security is guaranteed; income, material life, the spirit life of the people are improved. - New rural reconstruction to help farmers have faith, be positive, hardworking, unite and help each other build prosperous rural development, democracy and civilization.  The characteristics of New Rural 9 n Characteristics of New Rural in period industrialization - modernization, in 2010- 2020 (SRVNGP, 2012), including: - Economic development, material life and spirit of the rural population is improving; - Rural development planning, with economic infrastructure, modern society, ecological environment protection; - Intellectual enhanced, national cultural identity is preserved and promoted; - Good security, democratic governance. - Quality of the political system is improving.

- Contents of building of new rural towards the implementation of the national criteria set forth in Decision 491 / QD-TTg dated 16/4/2009 of the Prime Minister. - Construction of new rural with the motto to promote the role of local communities is the government plays a role orientation, issued criteria, norms and social policy set, the institutional support and guidance.