CHƯƠNG 1 TÔNG QUAN 1.1, Tổng quan về vấn dễ nghiên cứu 1. Tink hình nghiên cứu ngài mước T,ữ tụt là một trong những loại hình thiên tại phố biến và gây thiệt hại nặng nễ nhật, thường xuyên nhất. Trong những nắm gần ảnh hưởng của lũ lụt trên thể giới ngày cảng năng né và nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn đên nhu câu sản xuất và sinh hoạt của người đân. Con người bên cụnh việc phải đối phó và thích nghĩ với thiên nhién thi cũng dang phải gánh chịu những hậu quả không nhố do chính mình tạo ra.
Các thành phố vên hình thành ở ven sông, biển phải đối mặt với nạn ngập ứng. London (Anh quốc) vai séng Thames bi thu hep lai gap bão lớn từ biển Bắc, triều cường đã lam cho phan lớn thành phó ngập trong nước năm 1952, Tokyo (Nhật Tân) đã có bão lớn đỗ vào, mưa to kéo đài làm ngập các đường ngắm treng thành. phé vae nim 1971. Kulalumpua (Malaysia) vimg tring trmg tâm thủ đô - trước năm 2005, khi chưa làm hệ thông thoát nuée SMART, trung tim thành phế cũng bị ngập năng khi mua bão.
Bến cạnh các nguyên nhân dén tir ty nhiễn như mưa nhiều hơn, bão gió thất thường. hơm, nước biến đâng cao. tình trạng lũ hịt trên thể giới cên có chíng nguyên nhân là dô thị hoá mạnh. tăng điện tích xây dựng nhà cửa và đường xả, dồng thời giảm chén tích ngập nước, các dòng sông thiên nhiên bị khai thác, tác động và hệ thông, kênh rạch tiêu thoát bị lu hẹp.
'Việc nghiên cứu các giái pháp phỏng chống lũ lụt được đặc biệt quan tâm và hướng tiếp cận trêu thế giới hẳu hết là sự kết hợp giữa các giải pháp công trình và phí công trình. Các giải pháp công trình thường được sử dụng như hỗ chứa, đề điều, cái tạo lòng sông, xây dựng kênh thoát 1ũ., các giải pháp phí công trinh như xây dựng bản đỗ nguy cơ ngập lụL, quy hoạch trồng rừng và bảo vệ rừng, xây dựng và vận hành các phương án phòng tránh lũ lụt và đã dân trong trường hợp cần thiết khi có thông tm dự báo và cảnh bảo chính xác cfng dược sử dụng rất nhiều. Song sơng với các nghiên cứu việc áp dụng các mô hình thủy văn, thúy lực trong việc diễn toán lũ trong sông đã được sử dụng khá phố biên, nhiều mô hình đã được xây đựng áp dụng, cho đự báo hỗ chứa, dự báo lũ cho hệ thống sông. cho công tác quy hoạch phòng chống lũ trên thế giới.
Có thể kế đến một số nghiên cửu sau đây: - Tại Thái Tam, sau trận lí lịch sử nằm 2011 khiển 675 người chết, hàng triệu người tị ảnh huủng, thiệt hại lên đến 15 tí USD, một nhóm các chuyên gia về thăm họa từ trường đại học Chnlalongkom ở Bangkok đã nghiên cửu các giải pháp lâu đài để kiểm soát rnưa lũ nhằm ngắn chặn những thiệt lại đo mưa lũ gây ra trong tương lai. Một trong những giải pháp đó là việc xây dựng một kênh thoát lũ siêu tốc. Theo đó, các cơn sông - hiện là kênh thoát nước tự nhiền và trong đỗ tội số sống dài hơn 100km - sẽ phải nói với một tuyến siêu tốc dài 200km có nhiệm vụ chuyển hướng, đường nước lũ từ phia bắc. Siêu kênh đào này sẽ có thể điều tiết 1,6 tý mỶ nước và ưu lượng thoát nước là 6.
Kênh thoát lú siêu tắc ế đưa nước từ trên thượng nguồn chiy thing ra biển. - Nghiên cứu tg nguy cơ lũ lụt ð Malaysia: nguyên nhân và giải pháp” đăng trên tap chi Disaster Prevention and Management cho thay nguy co Iti lạt ở Malaysia đã tăng đáng báo động trong những thập kỷ gắn đây. Nguyên nhân phân lớn là do thay đổi đặc tỉnh vật lý của hệ thống thuỷ văn đo các hoại động của con nguời: tiếp lục phat triển vùng déng bang déng dân cư, xâm lấn vào vùng ngập 14, phá rừng và ddi đốc phát triển. Sự phát triển nhanh chóng và suy thoái môi trường đang bị lãng quên.
một cách nhanh chóng, con người chỉ xern những lợi ích tích cực của một nên kinh tế dang bùng nỗ trong khi không chứ ÿ nhiều dến các tác dộng tiêu cực của chủng, - Carlos E. Tucci, chuyêu gia tại Viên nghiên cứu Nước thuộc trường Đại học Liên bang Rio Grande do Sul, di dua ra một vi dụ điển hinh về một hệ thông đập kiểm soát lũ tại châu thả sông ajaí-Acu ở Santa Catarina (Braxin). Đó là hệ thẳng gồm ba con đập được xây dựng Hong những năm 1970 - 1980, gm đập Tây nằm ở thượng nguồn sông Iajai-Oeste ở thành phó Taió, đập Nam ở thượng nguồn sông Trajai do Sul tại thành phô Truperanea va dap Ibirama trên sông Hercilio. Thiết kê của các con đập này với sức chúa lớn và của cổng thấp cho phép xã là dần din trang môi thời gian dai - Tại Ân Dộ, năm 20041, một dự án nghiên cứu kết hợp giữa Viên Công nghệ Quốc gia Ấn Độ với Viện Thủy lực Đan Mạch được thực liện tiên cơ số ứng đụng rô hình MIKI11 vả MIKE SH để tính toán tối ưu hóa hệ thống thủy nông.
Dự án được thực hiện trên hệ thông thủy nông MMahanadi, bao gằm hồ chửa và hệ thẳng kênh thuộc loại lớn năm ở miễn Trung của Ấn Độ. Nhờ công cụ MIKE 11 va MIKE SHE, dự án dã tiên hành tính toản mô phỏng lượng mưa trên lưu vy „ tỉnh toán thủy lực trên các hệ thống sông, xây dụng quy trình vận hành hẻ chứa và vận hành hệ thông kênh nội đồng. Qua các nghiên cứu trên, có thế thấy các hoại động phát triển của con người ngày cảng gây ảnh hưởng nghiêm trọng dên mỏi trường sống của chúng ta, dặc biệt la các khu dân cư ở hạ lưu các lưu vục sông. Do đó, cân thiết phải có những nghiên cứu chuyên sâu, chỉ tiết để có thế đánh giá đúng và đây đủ tác động của các hoạt đảng, kinh tế nói trên đến tỉnh bình lũ lụt thiên tại nói riêng và đến vẫn đề quản lý, báo vệ và sử dụng hợp lý, bên vững tài nguyên nướo trên thể giới nói chung.
Tình hình nghiên cứu (rong nước Ỡ Việt Nam, phòng chồng thiên tại nói chung và phòng chống là lụt nói riêng cho các tỉnh miễn Trưng được Chính phủ đặc biệt quan tâm và đâu tư rất nhiều linh phí cho công tác nghiên cứu. Các chương trình, dự án, đề tài nghiên cứu về vấn để này có thể kế dến là: - Để lài nghiên cửu khoa học độc lập cấp Nhà nước Thuát lũ ra biển Tây năm 1997 được thực hiện bởi nhóm các nhà khoa học gồm: G5. Nguyễn Sink Huy (Trường Đại học Thủy lợi), PGS. Hỏ Chín và PGS.
Nguyễn Thị Hồng Hà (Trung tâm Địa học thánh phố Hỗ Chí Minh), G8. Nguyễn Tất Đắc (Viện Cơ học ứng dụng). Các chuyên gia ngành thúy lợi cũng tiến bảnh kháo sát đo đạc bố sung toàn điện, sử đụng mô hình toán lũ VRSAP của PGS. Nguyễn Như Khuê tính toán cho cả Đồng bằng sỏng Cửu Long lây biên trên từ Kratie, dặc biệt tính chỉ tiết cho vừng Tứ giác Long Xuyên.
Kết quả nghiên cứu đã được lội đẳng Khoa học cấp Nhà nước do G5. Nguyễn Ân Niên, Viện trưởng Viện Khoa học kỹ thuật thủy lợi miễn Nam, làm Chả tịch đánh giá cao và đã dược sử dụng làm cơ sở khoa học để thiết và xây dựng một hệ thống công trình điều khiển lũ ở Tứ giác Long, Xuyên mã công trình đâu tiên là kênh thoát là Tuần Thống - T5 (hiện nay có tên là kênh Võ Văn KiệD), - Nghiên cửu Đánh giá các phương án lựa chọn kiểm soát lũ vùng Đồng Tháp Mười, châu thể sôi 4 Nam được thực hign bai ThS. Ngõ Văn Quận và TS. Nguyễn Dáng Tính trưởng Dại học Thủy lợi cơ sở 2.
Trong nghiên cửu này sử dụng hình thủy lực VRSAP để tính toán mực nước lĩ trên các đoạn sông, các ô 1uộng trong noi déng, déng thoi si dung phin mém Acrview GIS xây dựng bản dé ngập lũ và mô phỏng khả năng ngập lũ. Dẻ tài đã đề xuất mở rộng, nạo vét tuyển. các kênh chín đọc theo hướng chây lrăn lũ biên giới An Phong - Mỹ Hòa và xây đựng cổng thoát lũ cuối kênh. - Đề tải cấp Nhà mước Nghiên cứu dự báo chẳng xói lở bờ sông miền Trung do Đại học Thủy lợi thực hiện từ đầu năm 2090 đến cuỗi 2002 đã nghiên cửu thực trạng và nguyên nhân gây xới lở bờ sông các tỉnh miền Trưng, trong đỏ có nguyên.
nhân đo lũ lớn, và dự báo diễn biển xói lở, để xuât các giải pháp khắc phục. - Đề tài cấp Nhà nước Nghiên cứu giải pháp thoát iñ cho một số sông lớn miền Trung nhằm bảo vệ các khu kinh †Ế tập trưng, các khu đân cư ven sông, đọc quốc lộ do Đại học Thủy lợi thực hiện từ năm 2004 dến 2006 dã nghiên cứu dặc điểm lít hạt miễn Trung tìm ra các giải pháp nhằm giảm thiểu thiên tai lũ lụt giúp phát triển kih tế - xã hội. ĐỂ tải đã nghiên cứu va chon hai hai vực sông Thạch Hấn - Quảng 'Trị và sông Kone-Hà Thanh tỉnh Bình Định để nghiên cửu điền hình. - Dự án Quy hoạch thủy lợi vùng ven biển Bắc Bộ và Bắc Trung bộ (2007) do Viện Quy hoạch Thủy lợi chủ trì thực biện với sự phối hợp thực hiện của Trường, Đại học Thủy lợi, Viện Kinh tế Quy hoạch Thủy sản, với mục tiêu để xuất phương.
an quy hoạch giải quyết vấn dễ cấp nước, tiêu thoát nước, phỏng chồng lũ và giảm. nhẹ thiên tai đáp ứng quá trình phát triển của vũng duyên hải ven biên tit Quảng Ninh đến Thừa Thiên Huê. Đánh giá hiện trang đã làm rõ tổn tại chính ở lĩnh vục cấp nước, tiêu thoát nước và phòng chống lũ bão. Phương án quy hoạch đề xuất giải pháp đấm bảo cấp di nước cho toàn vùng, đấm bảo tiêu thoái cũng như yêu cầu phỏng chỗng lũ bão đến năm 2020, Kết quả đạt được từ những để tải, diy an tir trước đến ray đã có đồng gốp đáng kế vào công tác phỏng chống lũ lụt ở miễn Trung ở những cáp độ và khía cạnh khác nhau.
Tuy nhiên, phỏng chồng lũ lụt ở nước ta vẫn cần phải tiếp tuc được nghiên cứu vì sự biến đổi của khí hậu loàn câu, các hiện tượng khí hậu cục đoan yan thi nhau hoành hành sinh mưa lũ lớn gây ngập lụt ở các tỉnh miền Trung hàng năm. Củng với đỏ là sự tác động rất lớn cũa con người đến mỗi trường tự nhiên như phá rừng, khai thác khoảng sân dẫn dến thay dỏi lòng dẫn; tốc độ đô thị hóa nhanh, dân.