CHƯƠNG 1 LÍ LUẬN CHUNG VỀ ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1. TCDN và quản trị tài chính doanh nghiệp 1.TCDN và các quyết định TCDN 1.Khái niệm tài chính doanh nghiệp Doanh nghiệp là một tổ chức kinh tế thực hiện các hoạt động sản xuất, cung ứng hàng hóa cho người tiêu dùng nhằm mục đích sinh lợi. Để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp phải ứng trước số vốn nhất định, phù hợp với quy mô và điều kiện kinh doanh nhằm chuẩ bị các yếu tố đầu vào đó là nhà xưởng, máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu…và sức lao động. Qua quá trình sản xuất tạo ra sản phẩm đầu ra, doanh nghiệp tiến hành tiêu thụ sản phẩm, lấy thu bù chi, nộp thuế cho nhà nước, còn lại là lợi nhuận sau thuế và doanh nghiệp lại tiếp tục phân phối khoản lợi nhuận này.
Như vậy hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp cũng là quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ hợp thành hoạt động tài chính của doanh nghiệp. có thể nói hoạt động tài chính là một tất yếu trong quá trình sản xuất kinh doanh của donh nghiệp góp phần quan trong trong việc thực hiện mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận và gia tăng giá trị doanh nghiệp. Bên trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ của doanh nghiệp là các quan hệ kinh tế dưới hình thức giá trị hợp thành các quan hệ tài chính của doanh nghiệp. Đó là quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với nhà nước; quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với các chủ thể kinh tế và tổ chức xã hội khác; quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với người lao động trong doanh nghiệp; quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với chủ sỡ hữu doanh nghiệp và quan hệ tài chính trong nội bộ doanh nghiệp SV: Đàm Văn Hạnh Lớp: CQ48/11.11 Học viện tài chính 6 Luận văn tốt nghiệp Từ những điều trên, có thể đưa ra nhận xét sau: - Xét về mặt bản chất, TCDN là các qua hệ kinh tế dưới hình thức giá trị nảy sinh gắn liền với việc tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ của doanh nghiệp trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh - Xét về hình thức, tài chính doanh nghiệp là quỹ tiền tệ trong quá trình tạo lập, phân phối, sử dụng và vận động gắn liền với hoạt động của doanh nghiệp Như vậy,TCDN là hệ thống quan hệ kinh tế biểu hiện dưới hình thức giá trị gắn liền với sự chu chuyển vốn của doanh nghiệp phát sinh trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ của doanh nghiệp nhằm đạt tới các mục tiêu kinh doanh của doanh nghiệp trong khuôn khổ pháp luật cho phép.
Các quết định TCDN TCDN có vai trò rất quan trọng đối với hoạt động của doanh nghiệp: Nó huy động vốn đảm bảo cho các hoạt động kinh doanh diễn ra bình thường và liên tục, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh của doanh nghiệp và là công cụ hiệu quả để kiểm soát tình hình kinh doanh của doanh nghiệp. TCDN thực chất quan tâm nghiên cứa ba quyết định chủ yếu, đó là quyết định đầu tư vốn, quyết định nguồn vốn và quyết định phân phối lợi nhuận. 1) Quyết định đầu tư: Doanh nghiệp nên đầu tư vào lĩnh vực nào, cơ hội nào, dự án nào là phù hợp và mang lại hiệu quả cao nhất? nên đầu tư ngắn hạn hay dài hạn, đầu tư bên trong hay ra bên ngoài doanh nghiệp? quyết định đầu tư của doanh nghiệp bao gồm: Quyết định đầu tư TSLĐ, quyết định đầu tư TSCĐ và quyết định cơ cấu giữa đầu tư TSCĐ và đầu tư TSLĐ. 2) Quyết định huy động vốn (quyết định nguồn vốn): Doanh nghiệp lựa chọn nguồn vốn nào cho quyết định đầu tư, vốn vay hay vốn chủ, vay ngắn hạn hay dài hạn, cơ cấu huy động như thế nào là hợp lí?.
3) Quyết định phân phối lợi nhuận: Gắn liền với quyết định về phân chia cổ tức hay chính sách cổ tức của doanh nghiệp. Lợi nhuận sau thuế của SV: Đàm Văn Hạnh Lớp: CQ48/11.11 Học viện tài chính 7 Luận văn tốt nghiệp doanh nghiệp được chia như thế nào, tỷ lệ chia lãi, tỷ lệ giữ lại tái đầu tư là bao nhiêu? 1. Quản trị TCDN 1. Khái niệm, nội dung Khái niệm Quản trị TCDN Quản trị TCDN là việc lựa chọn, đưa ra quyết định và tổ chức thực hiện các quyết định tài chính nhằm đạt được mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp.
Do các quyết định tài chính trong doanh nghiệp đều gắn liền với việc tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp, vì vậy quản trị tài chính doanh nghiệp còn được nhìn nhận là quá trình hoạch định, tổ chức thực hiện, điều chỉnh và kiểm soát quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ đáp ứng nhu cầu hoạt động của doanh nghiệp Quản trị tài chính doanh nghiệp là hoạt động của nhà quản trị doanh nghiệp và luôn gắn liền với 3 quyết định tài chính chủ yếu: Quyết định đầu tư, quyết định tài trợ và quyết định phân phối sao cho có lợi nhất cho chủ sỡ hữu doanh nghiệp Nội dung quản trị TCDN: Quản trị tài chính doanh nghiệp bao hàm các nội dung chủ yếu sau: - Tham gia việc đánh giá, lựa chọn quyết định đầu tư: Để đi đến quyết định đầu tư đòi hỏi doanh nghiệp phải xem xét cân nhắc trên nhiều mặt về kinh tế, kĩ thuật và tài chính. Trong đó về mặt tài chính cần xem xét dòng tiền ra và dòng tiền vào liên quan đến khoản đầu tư để đánh giá cơ hộ đầu tư về mặt tài chính. Đó là quá trình hoạch định dự toán vốn đầu tư và đánh giá hiệu quả dự án đầu tư. - Xác định nhu cầu vốn và tổ chức huy động vốn huy động vốn đáp ứng kịp thời, đủ nhu cầu vốn cho các hoạt động của doanh nghiệp: Nhà quản trị phải xác định nhu cầu vốn cấn thiết cho các hoạt động của doanh nghiệp trong SV: Đàm Văn Hạnh Lớp: CQ48/11.11 Học viện tài chính 8 Luận văn tốt nghiệp kì, tổ chức huy động các nguồn vốn đáp ứng kịp thời, đầy đủ, có lợi cho hoạt động doanh nghiệp.
Để đi đến quyết định lựa chọn hình thức và phương pháp huy động thích hợp cần cân nhắc kết cấu nguồn, điểm lợi cũng như chi phí sử dụng của từng nguồn. - Sử dụng hiệu quả số vốn hiện có, quản lý chặt chẽ các khoản thu, chi và đảm bảo khả năng thanh toán của doanh nghiệp: Nhà quản trị tìm mọi các huy động tối đa số vốn hiện có vào hoạt động kinh doanh, giải phóng kịp thời vốn ứ đọng, theo dõi chặt chẽ và thực hiện tốt việc thanh toán, thu hồi tiền bán hàng và khoản thu khác đồng thời kiểm soát chặt chẽ chi phí phát sinh. Thường xuyên có biện pháp đảm bảo cân bằng thu chi bằng tiền đảm bảo doanh nghiệp luôn có khả năng thanh toán khoản nợ đến hạn. - Thực hiện phân phối lợi nhuận, trích lập và sử dụng các quỹ của doanh nghiệp: Thực hiện phân phối hợp lí lợi nhuận sau thuế cũng như trích lập và sử dụng tốt các quỹ của doanh nghiệp góp phần cải thiện đời sống vật chất người lao động, giải quyết hài hòa lợi ích trước mắt của chủ sỡ hữu doanh nghiệp với lợi ích lâu dài – sự phát triển bền vững của doanh nghiệp - Kiểm soát thường xuyên tình hình hoạt động của doanh nghiệp: Thông qua tình hình thu chi tiền tệ hàng ngày, các báo cáo tài chính, tình hình thực hiện các chỉ tiêu tài chính cho phép kiểm soát được tình hình kinh doanh của doanh nghiệp.
Mặt khác, việc định kì tiến hành phân tích tình hình tài chính giúp nhà quản trị đánh giá được hiệu quả sử dụng vốn, điểm mạnh, điểm yếu trong quản lí từ đó đưa ra quyết định quản trị phù hợp. - Thực hiện kế hoạch hóa tài chính: Hoạt động tài chính của doanh ngiệp cần được dự kiến trước thông qua kế hoạch tài chính, có kế hoạch tài chính thì doanh nghiệp mới có thể đưa ra quyết định tài chính thích hợp và chủ động đưa ra biện pháp hữu hiệu khi thị trường có biến động 1. Các nhân tố ảnh hưởng tới quản trị TCDN SV: Đàm Văn Hạnh Lớp: CQ48/11.11 Học viện tài chính 9 Luận văn tốt nghiệp Quản trị tài chính doanh nghiệp trong các doanh nghiệp khác nhau là không giống nhau. Sự khác biệt đó chịu sự chi phối của các nhân tố cơ bản là hình thức pháp lí tổ chức doanh nghiệp, đặc điểm sản xuất kinh tế - kĩ thuật ngành nghề và môi trường kinh doanh của doanh nghiệp - Hình thức pháp lý: Ở Việt Nam, theo luật doanh nghiệp 2005, có 4 hình thức pháp lý cơ bản là: Doanh nghiệp tư nhân, công ty hợp danh, công ty cổ phần và công ty tránh nhiệm hữu hạn.
Hình thức pháp lí ảnh hưởng đến phương thức hình thành và huy động vốn, tổ chức quản lí và sử dụng vốn, việc chuyển nhượng vốn, phân phối lợi nhuận và trách nhiệm của chủ sỡ hữu đối với khoản nợ doanh nghiệp… - Đặc điểm kinh tế - kĩ thuật ngành nghề kinh doanh: Đặc điểm ngành nghề kinh doanh ảnh hưởng không nhỏ đến việc tổ chức tài chính của doanh nghiệp. Bởi những đặc trưng này quyết định đến nhu cầu vốn, cơ cấu tỉ lệ vốn lưu động vốn cố định cũng như khả năng tự cân đối thu chi bằng tiền của doanh nghiệp. - Môi trường kinh doanh: Bao gồm tất cả yếu tố bên trong và bên ngoài ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp: Môi trường kinh tế - tài chính, môi trường chính trị, môi trường luật pháp, môi trường công nghệ, môi trường văn hóa - xã hội… 1. Vai trò của quản trị TCDN Quản trị tài chính có vai trò quyết định đến sự tồn tại, phát triển của doanh nghiệp, điều đó được thể hiện qua qua những điểm chủ yếu sau: Thứ nhất, Huy động vốn đầy đủ, kịp thời đảm bảo cho hoạt động sản xuất kinh doanh diễn ra bình thường và liên tục.
Trong quá trình hoạt động kinh doanh luôn phát sinh các nhu cầu vốn ngắn hạn và dài hạn cho các hoạt động thường xuyên cũng như cho đầu tư phát triển doanh nghiệp. Tài chính doanh nghiệp giúp xác định đúng đắn các nhu cầu vốn cần thiết trong từng thời kì và tìm nguồn đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn kinh doanh. Các nhà quản SV: Đàm Văn Hạnh Lớp: CQ48/11.