Luận văn thạc sĩ: Nâng cao GDTC cho học sinh THPT Gang Thép - Thái Nguyên

Nghiên cứu, đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng Giáo dục Thể chất cho học sinh THPT Gang Thép, Thái Nguyên. Cung cấp phương pháp quản lý và tổ chức hiệu quả. Tài liệu Sư phạm ...

• Tác giả: Hà Văn Vĩnh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Hà Quang Tiến
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm - Đại Học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Giáo dục thể chất
• Đề tài: Nghiên Cứu Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Giáo Dục Thể Chất Cho Học Sinh Trường Trung Học Phổ Thông Gang Thép Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC ĐƠN VỊ ĐO LƯỜNG
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục đích nghiên cứu
• Nhiệm vụ nghiên cứu
• Giả thuyết khoa học
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Quan điểm, đường lối của Đảng và Nhà nước về GDTC và thể thao trường học
• 1.2. Một số khái niệm có liên quan
• 1.2.1. Giáo dục thể chất
• 1.2.2. GDTC trong trường học
• 1.2.3. Thể thao trường học
• 1.3. Mục đích, mục tiêu, nhiệm vụ, nội dung chương trình và nguyên tắc của GDTC
• 1.3.1. Mục đích, mục tiêu, nhiệm vụ của GDTC
• 1.3.2. Nội dung, chương trình môn GDTC trong trường phổ thông
• 1.3.3. Những nguyên tắc của hệ thống GDTC
• 1.4. Những yếu tố đảm bảo cho công tác GDTC trong nhà trường phổ thông
• 1.4.1. Đổi mới nội dung chương trình giảng dạy GDTC ở trường phổ thông
• 1.4.2. Đội ngũ giáo viên GDTC
• 1.4.3. Cơ sở vật chất phục vụ GDTC
• 1.5. Đặc điểm tâm, sinh lý lứa tuổi học sinh THPT (lứa tuổi 16 - 18)
• 1.5.1. Đặc điểm tâm lý của học sinh THPT
• 1.5.2. Đặc điểm sinh lý của học sinh THPT
• 1.6. Một số công trình nghiên cứu có liên quan đến công tác GDTC trong trường học
• 2. Chương 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp nghiên cứu
• 2.1.1. Phương pháp tham khảo tài liệu
• 2.1.2. Phương pháp phỏng vấn, tọa đàm
• 2.1.3. Phương pháp quan sát sư phạm
• 2.1.4. Phương pháp kiểm tra sư phạm
• 2.1.5. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
• 2.1.6. Phương pháp thống kê toán học
• 2.2. Tổ chức nghiên cứu
• 2.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.2.3. Địa điểm nghiên cứu
• 2.2.4. Thời gian nghiên cứu
• 3. Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. Đánh giá thực trạng công tác GDTC ở Trường THPT Gang Thép tỉnh Thái Nguyên
• 3.1.1. Nghiên cứu thực trạng đội ngũ Giáo viên GDTC tại Trường THPT Gang Thép tỉnh Thái Nguyên
• 3.1.2. Thực trạng chương trình giảng dạy và cách thức tổ chức giờ học GDTC trong Trường THPT Gang Thép
• 3.1.3. Thực trạng cơ sở vật chất phục vụ công tác GDTC cho học sinh Trường THPT Gang Thép tỉnh Thái Nguyên
• 3.1.4. Thực trạng về thái độ học tập, rèn luyện thể chất của học sinh Trường THPT Gang Thép tỉnh Thái Nguyên
• 3.1.5. Thực trạng kết quả học tập môn Thể dục của học sinh Trường THPT Gang Thép tỉnh Thái Nguyên
• 3.1.6. Thực trạng thể lực của học sinh Trường THPT Gang Thép tỉnh Thái Nguyên theo quy định của Bộ GD&ĐT
• 3.2. Lựa chọn và ứng dụng giải pháp nâng cao hiệu quả GDTC cho học sinh Trường THPT Gang Thép tỉnh Thái Nguyên
• 3.2.1. Cơ sở lý luận và thực tiễn lựa chọn giải pháp nâng cao chất lượng GDTC cho học sinh Trường THPT Gang Thép tỉnh Thái Nguyên
• 3.2.2. Lựa chọn giải pháp nâng cao hiệu quả GDTC cho học sinh Trường THPT Gang Thép tỉnh Thái Nguyên
• 3.2.3. Xây dựng nội dung các giải pháp nâng cao hiệu quả GDTC cho học sinh trường THPT Gang Thép Thái Nguyên
• 3.2.4. Ứng dụng và đánh giá hiệu quả các giải pháp nâng cao hiệu quả GDTC cho học sinh Trường THPT Gang Thép tỉnh Thái Nguyên
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Vai trò cốt lõi của GDTC đối với học sinh cấp THPT

Giáo dục thể chất (GDTC) là một thành tố không thể thiếu trong chiến lược phát triển con người toàn diện của Việt Nam. Đối với học sinh Trung học phổ thông (THPT), đây là giai đoạn quan trọng để hoàn thiện thể chất, định hình nhân cách và chuẩn bị cho các hoạt động xã hội trong tương lai. Các văn kiện của Đảng và Nhà nước, như Quyết định 2198/QĐ-TTg, đã nhấn mạnh sự cần thiết phải cải tiến nội dung và phương pháp nhằm phát triển thể lực học sinh, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học. Mục tiêu của giáo dục thể chất không chỉ dừng lại ở việc rèn luyện thân thể mà còn hướng tới việc xây dựng một thế hệ trẻ có trí tuệ phát triển, đạo đức trong sáng và thể lực cường tráng. Quá trình này giúp học sinh hình thành các kỹ năng vận động cần thiết, nâng cao sức đề kháng và tạo dựng thói quen rèn luyện sức khỏe suốt đời. Do đó, việc nghiên cứu các giải pháp nâng cao hiệu quả GDTC là nhiệm vụ cấp thiết, đáp ứng yêu cầu phát triển toàn diện cho học sinh trong bối cảnh mới, đặc biệt khi phải đối mặt với nhiều thách thức về cơ sở vật chất trường học và phương pháp giảng dạy.

1.1. Tầm quan trọng của phát triển toàn diện cho học sinh

Mục tiêu giáo dục hiện đại không chỉ tập trung vào tri thức mà còn hướng đến sự phát triển hài hòa về Đức – Trí – Thể – Mỹ. Trong đó, giáo dục thể chất đóng vai trò nền tảng, tạo tiền đề cho sự phát triển của các mặt giáo dục khác. Một cơ thể khỏe mạnh giúp học sinh có đủ năng lượng để tiếp thu kiến thức, tăng cường khả năng tập trung và tư duy sáng tạo. Các hoạt động thể chất còn giúp giải tỏa căng thẳng sau những giờ học văn hóa, góp phần ổn định tâm lý lứa tuổi THPT. Thông qua các môn thể thao đồng đội, học sinh được rèn luyện tinh thần kỷ luật, sự đoàn kết và ý chí vượt khó. Đây là những phẩm chất quan trọng giúp hình thành nhân cách và chuẩn bị cho các em bước vào đời. Như vậy, GDTC không đơn thuần là một môn học mà là một quá trình giáo dục toàn diện, tác động sâu sắc đến sức khỏe thể chất, tinh thần và xã hội của học sinh.

1.2. Mục tiêu cốt lõi của chương trình giáo dục thể chất

Theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, chương trình giáo dục thể chất cấp THPT có ba nhóm nhiệm vụ chính. Thứ nhất là giáo dưỡng thể chất, nhằm trang bị và hoàn thiện các kỹ năng vận động cơ bản và cần thiết trong cuộc sống. Thứ hai là tăng cường sức khỏe, rèn luyện cơ thể để chống đỡ với tác động của môi trường và phát triển cân đối các tố chất thể lực. Thứ ba là giáo dục đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ thông qua hoạt động thể thao. Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo khi tốt nghiệp, học sinh đạt được trình độ chuẩn bị thể lực toàn diện, sẵn sàng tham gia vào các hoạt động lao động và bảo vệ Tổ quốc. Việc đạt được các mục tiêu này phụ thuộc rất lớn vào chất lượng giảng dạy, điều kiện tập luyện và sự hưởng ứng tích cực từ chính học sinh, qua đó nâng cao sức khỏe học đường một cách bền vững.

II. Phân tích thực trạng giáo dục thể chất tại trường THPT

Mặc dù vai trò của GDTC đã được khẳng định, thực trạng giáo dục thể chất tại nhiều trường THPT, điển hình như tại trường THPT Gang Thép (Thái Nguyên), vẫn còn tồn tại nhiều bất cập. Những hạn chế này là rào cản lớn trong việc nâng cao chất lượng dạy và học, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả rèn luyện thể chất của học sinh. Các vấn đề nổi cộm bao gồm sự thiếu thốn về cơ sở vật chất trường học, phương pháp giảng dạy chưa thực sự hấp dẫn, và nhận thức chưa đầy đủ về tầm quan trọng của môn học từ một bộ phận giáo viên và học sinh. Nghiên cứu tại trường THPT Gang Thép cho thấy, dù đội ngũ giáo viên có chuyên môn tốt, nhưng các điều kiện khách quan chưa cho phép họ phát huy hết năng lực. Việc thiếu sân bãi đạt chuẩn, dụng cụ tập luyện nghèo nàn và các hoạt động chưa đa dạng đã làm giảm hứng thú học tập môn thể dục của học sinh. Đây là những thách thức chung mà ngành giáo dục cần có giải pháp khắc phục đồng bộ.

2.1. Hạn chế về cơ sở vật chất trường học và trang thiết bị

Theo khảo sát tại trường THPT Gang Thép, tình trạng cơ sở vật chất trường học phục vụ GDTC còn rất nhiều hạn chế. Diện tích sân tập thực tế chưa đáp ứng quy định (3.5m² - 4m²/học sinh), thiếu các hạng mục cơ bản như hố cát cho nhảy cao, nhảy xa và đường chạy 100m đạt chuẩn. Đặc biệt, việc không có nhà đa năng khiến hoạt động dạy và học phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết, gây gián đoạn chương trình. Dụng cụ tập luyện tuy có được đầu tư nhưng vẫn thiếu và chưa đa dạng, ảnh hưởng đến chất lượng các giờ học, nhất là các môn tự chọn như bóng rổ, bóng chuyền. Tình trạng này không chỉ làm giảm hiệu quả giảng dạy của giáo viên mà còn tiềm ẩn nguy cơ chấn thương, làm học sinh e ngại khi tham gia vận động.

2.2. Thách thức trong việc tạo hứng thú học tập môn thể dục

Một trong những thách thức lớn nhất là làm sao để duy trì và nâng cao hứng thú học tập môn thể dục cho học sinh. Kết quả phỏng vấn tại trường THPT Gang Thép cho thấy một tỷ lệ không nhỏ học sinh (29,75%) cho rằng môn GDTC là “không cần thiết”. Nguyên nhân một phần đến từ nội dung chương trình đôi khi còn cứng nhắc, các hoạt động lặp đi lặp lại gây nhàm chán. Bên cạnh đó, việc đánh giá kết quả chủ yếu dựa trên thành tích kỹ thuật mà chưa chú trọng nhiều đến sự nỗ lực và tiến bộ của cá nhân cũng làm giảm động lực của những em không có năng khiếu. Thiếu các hoạt động thể thao ngoại khóa đa dạng, hấp dẫn cũng là một yếu tố khiến học sinh không có cơ hội thể hiện đam mê và sở trường của mình.

2.3. Bất cập trong nhận thức về vai trò của sức khỏe học đường

Nhận thức về tầm quan trọng của GDTC và sức khỏe học đường chưa thực sự đồng đều. Điều tra cho thấy, có tới 25,7% giáo viên các môn học khác cho rằng GDTC là không cần thiết. Quan niệm xem đây là “môn phụ” đã ảnh hưởng tiêu cực đến thái độ học tập của học sinh và sự đầu tư của nhà trường. Khi GDTC không được coi trọng, các giờ học dễ bị xem nhẹ, thậm chí bị cắt xén cho các môn học khác. Điều này đi ngược lại mục tiêu phát triển toàn diện cho học sinh, làm giảm hiệu quả của các nỗ lực cải thiện thể chất và tinh thần cho thế hệ trẻ. Nâng cao nhận thức cho toàn thể cán bộ, giáo viên, học sinh và cả phụ huynh về vai trò của GDTC là bước đi tiên quyết để tạo ra sự thay đổi.

III. Cách đổi mới phương pháp GDTC cho học sinh bậc THPT

Để khắc phục những tồn tại và nâng cao hiệu quả GDTC, việc áp dụng các giải pháp mang tính đột phá là vô cùng cần thiết. Trọng tâm của các giải pháp này là đổi mới phương pháp GDTC, chuyển từ lối dạy học truyền thống sang cách tiếp cận hiện đại, lấy học sinh làm trung tâm. Thay vì chỉ tập trung vào việc truyền thụ kỹ thuật động tác, phương pháp mới cần khơi dậy niềm đam mê, sự tự giác và tinh thần chủ động của học sinh. Các giải pháp cần được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học, phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi THPT và điều kiện thực tiễn của từng nhà trường. Việc kết hợp giảng dạy chính khóa với các hoạt động thể thao ngoại khóa, ứng dụng công nghệ, và nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên sẽ tạo ra một môi trường giáo dục thể chất sinh động, hấp dẫn và hiệu quả. Mục tiêu là biến mỗi giờ học thể dục trở thành một trải nghiệm vui vẻ, bổ ích, góp phần phát triển thể lực học sinh một cách bền vững.

3.1. Xây dựng các mô hình GDTC hiệu quả và đa dạng

Một trong những hướng đi quan trọng là xây dựng và áp dụng các mô hình GDTC hiệu quả. Thay vì chương trình cứng nhắc, nhà trường có thể phát triển các chủ đề tự chọn dựa trên sở thích của học sinh và thế mạnh của địa phương, như võ cổ truyền, bơi lội, hay các trò chơi dân gian. Mô hình câu lạc bộ thể thao theo sở thích (bóng rổ, cầu lông, bóng đá, nhảy hiện đại) là một giải pháp hữu hiệu để thu hút học sinh tham gia tự nguyện sau giờ học. Việc tổ chức thường xuyên các giải đấu, hội thao cấp trường không chỉ tạo sân chơi lành mạnh mà còn giúp phát hiện và bồi dưỡng các tài năng thể thao. Những mô hình này giúp đa dạng hóa hoạt động, tăng cường tính thực tiễn và tạo ra môi trường rèn luyện tích cực.

3.2. Tăng cường hoạt động thể thao ngoại khóa hấp dẫn

Phát triển mạnh mẽ các hoạt động thể thao ngoại khóa là giải pháp then chốt để bù đắp cho thời lượng hạn chế của giờ học chính khóa và nâng cao hứng thú cho học sinh. Các hoạt động này cần được thiết kế đa dạng về nội dung và hình thức, từ các buổi tập luyện có hướng dẫn của giáo viên đến các sự kiện thể thao cộng đồng, ngày hội sức khỏe. Việc liên kết với các trung tâm thể thao địa phương để học sinh có cơ hội tiếp cận với các môn thể thao mới và cơ sở vật chất hiện đại hơn cũng là một hướng đi cần được khuyến khích. Hoạt động ngoại khóa không chỉ giúp củng cố kỹ năng vận động mà còn là cơ hội để học sinh giao lưu, học hỏi và phát triển các kỹ năng mềm quan trọng.

3.3. Nâng cao vai trò của giáo viên thể dục trong giảng dạy

Giáo viên là nhân tố quyết định thành công của quá trình đổi mới. Vai trò của giáo viên thể dục cần được nâng cao, không chỉ là người hướng dẫn kỹ thuật mà còn là người truyền cảm hứng, một nhà tư vấn tâm lý và tổ chức hoạt động. Để làm được điều này, các giáo viên cần được thường xuyên tập huấn, cập nhật các phương pháp giảng dạy tiên tiến, kiến thức về y học thể thao và tâm lý học lứa tuổi. Khuyến khích giáo viên chủ động, sáng tạo trong việc thiết kế bài giảng, ứng dụng công nghệ thông tin và các trò chơi vận động để làm cho giờ học trở nên sinh động hơn. Sự nhiệt huyết, công bằng và thấu hiểu của giáo viên sẽ là động lực lớn nhất để học sinh yêu thích môn học.

IV. Phương pháp nâng cao chất lượng dạy và học môn thể dục

Để nâng cao chất lượng dạy và học môn Thể dục một cách toàn diện, cần có sự tác động đồng bộ từ chương trình, phương pháp kiểm tra đánh giá đến cách thức tổ chức giảng dạy. Giải pháp không chỉ dừng lại ở việc đổi mới phương pháp GDTC mà còn phải tối ưu hóa các yếu tố cấu thành của quá trình giáo dục. Việc điều chỉnh chương trình giáo dục thể chất để vừa bám sát quy định chung, vừa linh hoạt với điều kiện địa phương là rất quan trọng. Song song đó, cần xây dựng một hệ thống đánh giá kết quả rèn luyện thân thể khách quan, công bằng và mang tính khích lệ. Quan trọng hơn cả, mọi phương pháp đều phải xuất phát từ sự thấu hiểu đặc điểm sinh lý và tâm lý lứa tuổi THPT, tạo điều kiện để các em phát triển một cách tự nhiên và lành mạnh. Sự kết hợp hài hòa giữa các yếu tố này sẽ tạo nên một nền tảng vững chắc để cải thiện chất lượng GDTC trong các trường phổ thông.

4.1. Tối ưu hóa chương trình giáo dục thể chất hiện hành

Chương trình GDTC hiện hành của Bộ GD&ĐT đã có cấu trúc khoa học với phần bắt buộc và phần tự chọn. Để tối ưu hóa, các trường cần phát huy tối đa tính linh hoạt của phần tự chọn. Dựa trên khảo sát nhu cầu, sở thích của học sinh và điều kiện thực tế về cơ sở vật chất trường học, nhà trường có thể lựa chọn các môn thể thao phù hợp để đưa vào giảng dạy. Ví dụ, những trường gần sông nước có thể phát triển môn bơi, những trường ở miền núi có thể đưa các môn thể thao dân tộc vào chương trình. Việc lồng ghép các kiến thức về dinh dưỡng, phòng chống chấn thương và sơ cứu cơ bản vào phần lý thuyết cũng giúp nâng cao tính thực tiễn và giá trị của môn học, giúp học sinh biết cách tự chăm sóc sức khỏe học đường.

4.2. Xây dựng hệ thống đánh giá kết quả rèn luyện thân thể

Hệ thống đánh giá kết quả rèn luyện thân thể cần được cải tiến theo hướng toàn diện hơn. Thay vì chỉ tập trung vào các bài kiểm tra kỹ thuật cuối kỳ, việc đánh giá cần theo dõi cả quá trình, ghi nhận sự chuyên cần, thái độ tích cực và mức độ tiến bộ của từng học sinh. Theo Quyết định số 53/2008/QĐ-BGDĐT, việc đánh giá thể lực học sinh dựa trên các tiêu chí cụ thể như chạy 30m, bật xa tại chỗ, gập bụng... cần được thực hiện định kỳ để theo dõi sự phát triển thể lực học sinh. Kết quả đánh giá không chỉ dùng để xếp loại mà còn là cơ sở để giáo viên điều chỉnh phương pháp giảng dạy và tư vấn cho học sinh các bài tập phù hợp, qua đó khuyến khích tinh thần nỗ lực cá nhân.

V. Kết quả ứng dụng giải pháp phát triển thể lực học sinh

Hiệu quả của các giải pháp đề xuất đã được kiểm chứng thông qua nghiên cứu thực nghiệm tại trường THPT Gang Thép. Nghiên cứu được tiến hành trên hai nhóm học sinh: nhóm thực nghiệm (NTN) được áp dụng các giải pháp đổi mới và nhóm đối chứng (NĐC) học theo chương trình thông thường. Sau một thời gian can thiệp, kết quả cho thấy sự cải thiện rõ rệt về thể lực và thành tích học tập ở nhóm thực nghiệm. Điều này khẳng định rằng, khi được đầu tư đúng hướng về phương pháp giảng dạy, đa dạng hóa hoạt động và nâng cao điều kiện tập luyện, chất lượng giáo dục thể chất hoàn toàn có thể được cải thiện. Các số liệu thu thập được là minh chứng khoa học cho tính khả thi của các giải pháp, cung cấp cơ sở vững chắc để nhân rộng mô hình, góp phần vào mục tiêu phát triển thể lực học sinh trên cả nước. Đây là một tín hiệu tích cực, cho thấy con đường nâng cao chất lượng dạy và học GDTC là hoàn toàn có thể thực hiện được.

5.1. So sánh hiệu quả thực nghiệm tại trường THPT Gang Thép

Kết quả thực nghiệm cho thấy sự khác biệt đáng kể giữa hai nhóm. Trước thực nghiệm, các chỉ số thể lực của nhóm NTN và NĐC không có sự chênh lệch (p > 0.05). Tuy nhiên, sau 3 tháng áp dụng các giải pháp, nhóm NTN đã có sự tiến bộ vượt trội. Ví dụ, ở nội dung nằm ngửa gập bụng, thành tích của nam sinh nhóm NTN tăng trung bình nhiều hơn đáng kể so với nhóm NĐC. Tương tự, ở các nội dung kiểm tra khác như bật xa tại chỗ, chạy con thoi 4x10m, và chạy 5 phút tùy sức, nhóm NTN đều cho thấy kết quả tốt hơn một cách có ý nghĩa thống kê. Kết quả học tập môn GDTC của nhóm NTN cũng cao hơn, cho thấy các giải pháp không chỉ cải thiện thể chất mà còn tăng cường hứng thú học tập môn thể dục.

5.2. Cải thiện rõ rệt các kỹ năng vận động và thể chất

Việc áp dụng các giải pháp tổng hợp đã tác động tích cực đến việc hình thành và hoàn thiện các kỹ năng vận động cho học sinh. Các bài tập được thiết kế đa dạng, các trò chơi vận động và hoạt động thi đấu đã giúp học sinh phát triển toàn diện các tố chất thể lực như sức nhanh, sức mạnh, sức bền và sự khéo léo. Các biểu đồ so sánh thành tích sau thực nghiệm cho thấy sự tăng trưởng đồng đều ở hầu hết các chỉ số của nhóm NTN. Điều này chứng tỏ các biện pháp can thiệp đã đi đúng hướng, giải quyết được những hạn chế của phương pháp truyền thống và tạo ra một môi trường rèn luyện hiệu quả, giúp phát triển toàn diện cho học sinh cả về thể chất lẫn kỹ năng.

VI. Hướng đi tương lai cho giáo dục thể chất cấp trung học

Từ những kết quả nghiên cứu và thực tiễn, có thể vạch ra một hướng đi bền vững cho giáo dục thể chất ở bậc THPT. Tương lai của GDTC không chỉ nằm ở việc hoàn thiện chương trình hay phương pháp, mà còn ở việc xây dựng một văn hóa thể thao học đường, nơi mọi học sinh đều nhận thức được giá trị của sức khỏe và xem việc rèn luyện thân thể là một phần không thể thiếu trong cuộc sống. Để làm được điều này, cần có một chiến lược tổng thể với sự chung tay của toàn xã hội, từ các nhà hoạch định chính sách, ban giám hiệu nhà trường, giáo viên, học sinh đến các bậc phụ huynh. Việc đầu tư vào cơ sở vật chất trường học, chuẩn hóa đội ngũ giáo viên và đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động thể thao ngoại khóa là những bước đi chiến lược. Mục tiêu dài hạn là để sức khỏe học đường trở thành một ưu tiên hàng đầu trong hệ thống giáo dục quốc dân.

6.1. Tầm nhìn phát triển thể thao học đường một cách bền vững

Tầm nhìn dài hạn là xây dựng một hệ thống thể thao học đường phát triển bền vững, gắn kết chặt chẽ giữa giáo dục chính khóa và hoạt động ngoại khóa. Cần quy hoạch đất đai dành cho thể thao trong các trường học một cách bài bản. Đồng thời, cần có cơ chế khuyến khích các doanh nghiệp, tổ chức xã hội đầu tư vào thể thao học đường, xây dựng các sân chơi, câu lạc bộ và tài trợ cho các giải đấu. Phát triển thể thao học đường không chỉ nhằm phát triển thể lực học sinh mà còn là vườn ươm tài năng cho thể thao thành tích cao của quốc gia. Một tầm nhìn đúng đắn sẽ biến trường học thành trung tâm của các hoạt động thể chất trong cộng đồng.

6.2. Kiến nghị chính sách để phát triển giáo dục thể chất

Để hiện thực hóa tầm nhìn trên, cần có những kiến nghị chính sách cụ thể. Thứ nhất, ban hành các tiêu chuẩn bắt buộc về cơ sở vật chất trường học cho môn GDTC và có lộ trình đầu tư rõ ràng. Thứ hai, đổi mới chương trình đào tạo và bồi dưỡng giáo viên thể dục, cập nhật các phương pháp sư phạm hiện đại. Thứ ba, xây dựng chính sách khuyến khích, khen thưởng cho các trường học và cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác GDTC. Cuối cùng, cần đẩy mạnh công tác truyền thông để nâng cao nhận thức toàn xã hội về vai trò của giáo dục thể chất, khẳng định đây là một khoản đầu tư cho tương lai của đất nước, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển toàn diện cho học sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giáo dục thể chất trong trường học đóng vai trò then chốt trong chiến lược phát triển toàn diện nguồn nhân lực, đặc biệt ở bậc trung học phổ thông khi thể lực và tâm lý học sinh bước vào giai đoạn hoàn thiện quan trọng. Tỉnh Thái Nguyên hiện có 32 trường trung học phổ thông với hơn 200 giáo viên thể dục thể thao, đáp ứng việc giảng dạy cho hơn 37.000 học sinh toàn tỉnh. Tuy nhiên, tại Trường Trung học phổ thông Gang Thép, công tác giáo dục thể chất vẫn bộc lộ nhiều bất cập lớn. Trong năm học 2018-2019 và 2019-2020, nhà trường có quy mô 1.485 học sinh phân bổ tại 32 lớp học nhưng chỉ có 05 giáo viên chuyên trách môn học này, dẫn đến tỷ lệ giáo viên trên học sinh ở mức 1/297. Tỷ lệ này tạo áp lực lớn lên việc quản lý và tổ chức giờ học.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ sự thiếu hụt cơ sở vật chất, nhận thức chưa toàn diện của cán bộ, học sinh và phương pháp tổ chức giảng dạy còn đơn điệu, dẫn đến kết quả đánh giá thể lực chưa phản ánh đúng thực chất khi tỷ lệ học sinh đạt yêu cầu môn học luôn ở mức hình thức từ 99,5% đến 100%. Mục tiêu cụ thể của luận văn là tiến hành khảo sát, đánh giá toàn diện thực trạng công tác giáo dục thể chất tại nhà trường, từ đó lựa chọn, xây dựng và ứng dụng hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả rèn luyện thể lực cho học sinh. Phạm vi nghiên cứu được triển khai trực tiếp tại Trường Trung học phổ thông Gang Thép và Trường Đại học Sư phạm thuộc Đại học Thái Nguyên trong khung thời gian từ tháng 6/2019 đến tháng 6/2020. Đề tài mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp căn cứ khoa học nhằm nâng cao các chỉ số thể lực của 140 học sinh khối 10 và tạo tiền đề đổi mới phương pháp giảng dạy thể chất cho toàn trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết phát triển con người toàn diện trong khoa học giáo dục kết hợp với lý thuyết thích ứng sinh học trong vận động thể dục thể thao. Cơ sở pháp lý của đề tài gắn liền với quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước, tiêu biểu là Quyết định số 2198/QĐ-TTg ngày 3/12/2010 của Thủ tướng Chính phủ về đổi mới công tác giáo dục thể chất và thể thao trường học đến năm 2025, cùng Quyết định số 53/2008/QĐ-BGDĐT về tiêu chuẩn đánh giá, xếp loại thể lực học sinh sinh viên.

Đề tài phân tích sâu sắc các đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi 16-18. Về sinh lý, đây là giai đoạn hệ tuần hoàn phát triển mạnh với nhịp tim dao động từ 70-80 lần/phút, dung tích sống của phổi đạt 3-4 lít, hệ vận động bắt đầu chậm lại về chiều cao nhưng cơ bắp phát triển nhanh. Về tâm lý, học sinh hình thành tính tự ý thức và nhu cầu khẳng định bản thân. Các khái niệm nền tảng được làm rõ bao gồm: giáo dục thể chất nội khóa với thời lượng chuẩn 70 tiết/năm (tổng 210 tiết cho cả 3 khối lớp), thể thao học đường ngoại khóa và tiêu chuẩn rèn luyện thân thể.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu đa tầng thông qua các phương pháp khoa học: tham khảo tài liệu pháp quy, quan sát sư phạm, phỏng vấn tọa đàm, kiểm tra sư phạm, thực nghiệm sư phạm và thống kê toán học. Bộ công cụ khảo sát nhận thức thu thập thông tin từ 448 phiếu hỏi hợp lệ gồm 04 cán bộ quản lý, 44 giáo viên và 400 học sinh.

Nghiên cứu thực nghiệm sư phạm được tiến hành trên cỡ mẫu gồm 140 học sinh khối 10. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên tương đương về các chỉ số thể lực ban đầu, chia thành 2 nhóm: nhóm thực nghiệm gồm 70 học sinh (35 nam, 35 nữ) và nhóm đối chứng gồm 70 học sinh (35 nam, 35 nữ). Nhóm thực nghiệm được can thiệp các giải pháp bổ trợ ngoại khóa với tần suất 2 buổi/tuần (45 phút/buổi) liên tục trong 3 tháng (12 tuần). Dữ liệu được xử lý bằng các công thức toán thống kê truyền thống với giá trị trung bình, độ lệch chuẩn và kiểm định sai khác t-Student ở ngưỡng ý nghĩa p < 0.05. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này nhằm đảm bảo tính khách quan, kiểm chứng chính xác sự khác biệt về thể lực giữa hai nhóm với cỡ mẫu lớn (n >= 30).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng đội ngũ cho thấy 100% gồm 05 giáo viên giáo dục thể chất đạt trình độ cử nhân đại học, 80% có tuổi đời dưới 40 tuổi (4 giáo viên) và 20% có thâm niên trên 10 năm. Dù đội ngũ có chuyên môn tốt nhưng tỷ lệ 1 giáo viên phụ trách 297 học sinh (tương đương 8 lớp học) là rào cản lớn cho việc cá thể hóa bài tập.

Cơ sở vật chất của trường thiếu hụt nghiêm trọng so với quy chuẩn 3,5 - 4,0 m2/học sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Nhà trường hoàn toàn không có nhà tập đa năng (0 phòng) và không có hố cát đạt tiêu chuẩn kỹ thuật phục vụ môn nhảy cao và nhảy xa (chiếm 28 tiết trong chương trình 3 khối). Trường chỉ có 01 sân nhỏ dùng chung cho cả bóng đá mini và bóng ném, cùng số lượng dụng cụ hạn chế như 10 quả bóng đá và 30 quả bóng chuyền cho gần 1.500 học sinh.

Khảo sát 448 đối tượng cho thấy nhận thức còn phân hóa sâu sắc. Dù 100% cán bộ quản lý và giáo viên thể chất khẳng định tầm quan trọng của môn học, vẫn có 25,7% giáo viên bộ môn khác (10/39 người) và 29,75% học sinh (119/400 em) cho rằng môn học này là không cần thiết.

Sau 3 tháng can thiệp thực nghiệm trên 140 học sinh, nhóm thực nghiệm ghi nhận sự cải thiện vượt trội so với nhóm đối chứng ở toàn bộ 6 bài kiểm tra thể lực theo Quyết định 53/2008/QĐ-BGDĐT: lực bóp tay thuận, nằm ngửa gập bụng 30 giây, bật xa tại chỗ, chạy 30m xuất phát cao, chạy con thoi 4x10m và chạy 5 phút tùy sức. Sự chênh lệch thành tích giữa hai nhóm đều đạt mức ý nghĩa thống kê cao với hệ số p < 0.05.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của thực trạng thể lực hạn chế trước can thiệp là do phương pháp dạy học nội khóa 2 tiết/tuần còn nặng tính áp đặt, thiếu sân bãi và hoạt động ngoại khóa chưa thành nền nếp. Khi bổ sung giải pháp tập luyện ngoại khóa có định hướng 2 buổi/tuần, tố chất thể lực của học sinh tăng trưởng rõ rệt nhờ cơ chế thích nghi sinh học và việc kích thích tính tự giác tập luyện.

Dữ liệu nghiên cứu được trình bày trực quan và khoa học thông qua hệ thống 12 biểu đồ so sánh thành tích thể lực của học sinh nam và học sinh nữ, kết hợp bảng đối chiếu chỉ số t-Student trước và sau 03 tháng thực nghiệm. Cách thức trực quan hóa này giúp làm nổi bật bước tiến rõ rệt về sức bền ưa khí và sức mạnh tốc độ của nhóm thực nghiệm. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công trình nghiên cứu trước đây tại các trường phổ thông dân tộc nội trú phía Bắc và các trường trung học cơ sở tại Hải Phòng, đồng thời chứng minh rằng việc đổi mới phương pháp tổ chức kết hợp câu lạc bộ thể thao là chìa khóa then chốt nâng cao chất lượng giáo dục thể chất học đường.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao toàn diện chất lượng công tác giáo dục thể chất tại Trường Trung học phổ thông Gang Thép, đề tài đề xuất 4 nhóm giải pháp cụ thể:

Thứ nhất, đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạy học nội khóa theo hướng tích cực hóa người học. Đa dạng hóa các bài tập phân nhóm sức khỏe, ứng dụng trò chơi vận động vào phần khởi động và kết thúc. Mục tiêu hướng tới 100% giờ dạy đạt chuẩn hứng thú học tập trong kế hoạch năm học 2020-2021 do Tổ bộ môn Giáo dục thể chất chủ trì thực hiện.

Thứ hai, phát triển hệ thống câu lạc bộ thể dục thể thao ngoại khóa tự nguyện theo sở thích. Tổ chức tập luyện nền nếp các môn bóng đá, bóng rổ, cầu lông, đá cầu và duy trì bài tập thể dục giữa giờ bắt buộc. Mục tiêu thu hút tối thiểu 85% học sinh toàn trường tham gia rèn luyện thường xuyên từ 2 đến 3 buổi mỗi tuần, do Đoàn Thanh niên phối hợp với các giáo viên thể chất phụ trách.

Thứ ba, quy hoạch mở rộng không gian sân bãi và hiện đại hóa trang thiết bị tập luyện. Ban Giám hiệu nhà trường cần ưu tiên đầu tư xây dựng mới 01 nhà tập đa năng và 02 hố cát tiêu chuẩn, bổ sung thêm ít nhất 50 quả bóng thể thao các loại trong lộ trình trung hạn giai đoạn 2020-2025, phấn đấu đạt định mức diện tích 3,5 - 4,0 m2/học sinh.

Thứ tư, đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhằm chuyển đổi nhận thức về vị trí của môn học. Tận dụng các buổi sinh hoạt dưới cờ và hoạt động trải nghiệm để giáo dục giá trị rèn luyện thân thể. Mục tiêu giảm tỷ lệ học sinh và giáo viên đánh giá môn học "không cần thiết" xuống dưới mức 5% trong vòng 12 tháng, do Ban Tuyên truyền và Ban Giám hiệu điều hành.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm sau:

Cán bộ quản lý giáo dục và Ban Giám hiệu các trường trung học phổ thông: Tài liệu cung cấp cơ sở thực tiễn để quy hoạch quỹ đất thể thao, cân đối tỷ lệ giáo viên trên học sinh tiệm cận mức chuẩn 1/250 và thiết lập quy chế tổ chức hoạt động thể thao học đường đồng bộ.

Giáo viên giảng dạy bộ môn Giáo dục thể chất: Cung cấp trực tiếp ngân hàng giáo án, hệ thống bài tập phát triển tố chất thể lực và phương pháp tổ chức câu lạc bộ thể thao ngoại khóa 45 phút/buổi mang tính ứng dụng cao.

Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Lý luận và Phương pháp dạy học Giáo dục thể chất: Cung cấp khung phương pháp luận nghiên cứu thực nghiệm sư phạm chặt chẽ, quy trình chọn mẫu phân tầng 140 đối tượng và kỹ thuật xử lý số liệu toán học thống kê theo chuẩn kiểm định t-Student.

Các nhà hoạch định chính sách thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo: Cung cấp cứ liệu khoa học để đánh giá thực trạng các trường học vùng Trung du - Miền núi phía Bắc, từ đó ban hành các hướng dẫn chuẩn hóa diện tích sân bãi từ 3,5 đến 4,0 m2/học sinh và đẩy mạnh phong tràu Hội khỏe Phù Đổng cấp cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

Thực trạng nhận thức của học sinh và giáo viên Trường THPT Gang Thép về môn học ra sao?

Khảo sát 448 phiếu cho thấy sự phân hóa đáng kể: 100% cán bộ quản lý và giáo viên thể dục đánh giá môn học rất cần thiết, nhưng có tới 25,7% giáo viên môn văn hóa và 29,75% học sinh vẫn coi giáo dục thể chất là không cần thiết, làm giảm động lực rèn luyện chung.

Tỷ lệ giáo viên thể chất trên học sinh tại trường hiện nay là bao nhiêu?

Nhà trường hiện có 05 giáo viên thể chất phụ trách 1.485 học sinh, tương đương tỷ lệ 1/297. Trung bình một giáo viên phải giảng dạy khoảng 8 lớp học mỗi năm, gây khó khăn lớn cho việc theo dõi sát sao từng học sinh và tổ chức phong trào ngoại khóa.

Luận văn sử dụng những tiêu chí nào để kiểm tra thể lực học sinh?

Nghiên cứu áp dụng đầy đủ 6 bài kiểm tra chuẩn hóa theo Quyết định số 53/2008/QĐ-BGDĐT bao gồm: Lực bóp tay thuận, Nằm ngửa gập bụng 30 giây, Bật xa tại chỗ, Chạy 30m xuất phát cao, Chạy con thoi 4x10m và Chạy 5 phút tùy sức.

Phương pháp và quy mô tổ chức thực nghiệm sư phạm được tiến hành thế nào?

Đề tài thực nghiệm trên 140 học sinh khối 10, chia thành 70 học sinh nhóm thực nghiệm và 70 học sinh nhóm đối chứng. Nhóm thực nghiệm được can thiệp các giải pháp bổ trợ 2 buổi/tuần, mỗi buổi 45 phút kéo dài trong 3 tháng liên tục.

Các giải pháp đề xuất mang lại hiệu quả nâng cao thể lực thực tế như thế nào?

Sau 3 tháng ứng dụng, nhóm thực nghiệm đạt mức tăng trưởng vượt bậc ở toàn bộ 6 chỉ tiêu thể lực so với nhóm đối chứng, sự khác biệt đạt độ tin cậy khoa học với mức ý nghĩa p < 0.05 qua phân tích kiểm định thống kê t-Student.

Kết luận

• Đánh giá toàn diện thực trạng công tác giáo dục thể chất tại Trường THPT Gang Thép với 05 giáo viên phụ trách 1.485 học sinh và chỉ ra tình trạng thiếu thốn cơ sở vật chất nghiêm trọng.
• Khảo sát 448 đối tượng xác định nguyên nhân cốt lõi khiến chất lượng thể lực chưa cao là do 29,75% học sinh và 25,7% giáo viên môn khác chưa nhận thức đúng vai trò của môn học.
• Xây dựng thành công hệ thống 4 nhóm giải pháp can thiệp sư phạm đồng bộ từ cải tiến giờ học chính khóa 70 tiết/năm đến tổ chức câu lạc bộ ngoại khóa tự nguyện.
• Thực nghiệm sư phạm trên 140 học sinh khối 10 chứng minh hiệu quả vượt trội của các giải pháp khi nâng cao rõ rệt 6 chỉ số tố chất thể lực với ngưỡng ý nghĩa p < 0.05.
• Đóng góp luận cứ khoa học thực tiễn vững chắc cho công tác đổi mới phương pháp giảng dạy thể chất tại các trường trung học phổ thông khu vực miền núi phía Bắc.

Bước tiếp theo, nhà trường cần nhân rộng mô hình can thiệp ngoại khóa cho toàn bộ học sinh cả 3 khối lớp và xúc tiến dự án xây dựng nhà tập đa năng trong giai đoạn 2020-2025. Hãy chủ động ứng dụng ngay các giải pháp thực nghiệm của đề tài để nâng cao tầm vóc và thể lực cho thế hệ trẻ học đường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu thời kỳ đổi mới, đã khẳng định: “Mở rộng và nâng cao chất lượng phong trào quần chúng, từng bước đưa việc RLTT thành thói quen hàng ngày của đông đảo nhân dân trước hết là thế hệ trẻ. Nâng cao chất lượng GDTC trong trường học…” [5]. Ngày 24/3/1994 Ban Bí thư Trung ương Đảng cộng sản Việt nam đã có chỉ thị 36-CT/TW về công tác TDTT trong giai đoạn mới, trong đó nhấn mạnh: “…Thực hiện GDTC trong tất cả các trường học làm cho việc tập luyện TDTT trở thành nếp sống hàng ngày của HSSV… Cải tiến chương trình giảng dạy, tiêu chuẩn RLTT, đào tạo giáo viên TDTT cho từng trường học các cấp, tạo những điều kiện cần thiết về cơ sở vật chất để thực hiện chế độ GDTC bắt buộc ở tất cả các trường học” [6]. 5 Thực hiện Luật Giáo dục năm 2019 và Nghị quyết số 88/2014/QH13, ngày 28 tháng 11 năm 2014 của Quốc hội về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông; Nghị quyết số 51/2017/QH14, ngày 21 tháng 11 năm 2017 của Quốc hội điều chỉnh lộ trình thực hiện chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông mới theo Nghị quyết số 88/2014/QH13, ngày 28 tháng 11 năm 2014 của Quốc hội về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông; Quyết định số 404/QĐ-TTg, ngày 27 tháng 3 năm 2015 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông [20].

Nội dung của hoạt động GDTC bao gồm: Dạy và học môn thể dục nội khóa, các hoạt động TDTT trong và ngoài nhà trường, các hoạt động ngoại khóa để bảo vệ và tăng cường sức khỏe, vệ sinh cá nhân, môi trường và dinh dưỡng. Dạy và học môn GDTC là hình thức GDTC cơ bản trong nhà trường, được tiến hành chủ yếu bằng giờ học nội khóa. Nhà trường phải đảm bảo dạy đúng, đủ nội dung và thời gian môn học quy định của Bộ GD&ĐT. Nội dung chương trình GDTC nội khóa gồm phần bắt buộc và phần tự chọn.

Phần tự chọn gồm các môn thể thao phù hợp với điều kiện cụ thể của từng trường. Hoạt động ngoại khóa về TDTT bao gồm các hình thức: Tự tập luyện, tập luyện có hướng dẫn, tập luyện trong và ngoài nhà trường, trong các câu lạc bộ thể thao trường học. Nội dung hoạt động thể thao ngoại khóa bao gồm: Tập luyện ngoài giờ để hoàn chỉnh bài tập trong chương trình môn học thể dục, các bài tập RLTT theo tiêu chuẩn, các môn thể thao tự chọn, các môn thi quy định trong Hội khỏe Phù Đổng các cấp. Quan điểm, đường lối của Đảng và Nhà nước về GDTC và thể thao trường học được thể hiện rất rõ và nhất quán trong Hiến pháp, Luật, Pháp lệnh, Chỉ thị, Nghị quyết, Quyết định, Thông tư của Đảng, Chính phủ, Quốc hội và các Bộ, Ngành, Đoàn thể chính trị xã hội có liên quan.

Đó là quan điểm coi GDTC là một mặt quan trọng của giáo dục toàn diện thế hệ trẻ, nhằm đào tạo những thế 6 hệ con người Việt Nam có thể lực cường tráng, có trí tuệ phát triển cao, có đạo đức trong sáng để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN. TDTT trường học bao gồm GDTC trong giờ học và các hoạt động ngoại khóa về TDTT ngoài giờ học. Hình thức hoạt động ngoại khóa về TDTT chủ yếu là thông qua câu lạc bộ TDTT trường học, là tập luyện và thi đấu thể thao của học sinh theo hệ thống thi đấu thể thao của học sinh quốc gia và của ngành. Thước đo trình độ phát triển thể chất của người học cũng như đánh giá hiệu quả của công tác GDTC trong nhà trường là tiêu chuẩn RLTT theo lứa tuổi, theo lớp học và cấp học.

Bộ GD&ĐT và Tổng cục TDTT có trách nhiệm nghiên cứu, xây dựng các tiêu chuẩn RLTT của học sinh để ban hành và tổ chức kiểm tra định kỳ hàng năm cho học sinh các cấp trong cả nước. Điều tra thể chất nhân dân là một công việc khoa học và thực tiễn nhằm xây dựng hệ thống tiêu chuẩn thể lực chung của quốc gia và tiêu chuẩn thể lực theo vùng để đánh giá trình độ thể chất theo độ tuổi, phục vụ chiến lược tạo nguồn nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước [9]. Một số khái niệm có liên quan 1. Giáo dục thể chất Là một bộ phận quan trọng của hoạt động TDTT, về quan điểm sư phạm GDTC là một trong những hình thức hoạt động cơ bản có định hướng sư phạm của TDTT trong xã hội, một quá trình tổ chức truyền thụ và tiếp thu những giá trị của TDTT trong hệ thống giáo dục, giáo dưỡng chung (chủ yếu trong nhà trường).

GDTC là một loại hình giáo dục chuyên biệt về dạy và học kỹ năng vận động (động tác) và phát triển có chủ định các tố chất thể lực của con người. Quá trình giảng dạy các động tác và phát triển các tố chất thể lực có liên quan chặt chẽ và làm tiền đề cho nhau, có thể chuyển lẫn nhau, nhưng chúng không bao giờ đồng nhất, giữa chúng có quan hệ khác biệt trong các giai đoạn khác nhau của quá trình GDTC [19]. GDTC trong trường học Là chế độ giáo dục bắt buộc nhằm tăng cường sức khỏe, phát triển thể chất, góp phần hình thành và bồi dưỡng nhân cách đáp ứng yêu cầu giáo dục toàn diện cho người học. Chương trình GDTC được thực hiện từ mầm non đến đại học, bao gồm các bài tập thể chất, các môn thể thao chọn lọc, những trò chơi vận động và giải trí.

Quá trình giáo dục đó giúp người học phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức, nhằm từng bước nâng cao trình độ văn hóa thể chất và thành tích thể thao của HSSV, góp phần phát triển sự nghiệp TDTT của đất nước, đáp ứng yêu cầu giao lưu quốc tế về TDTT. Thể thao trường học Thể thao trường học là hoạt động tập luyện và thi đấu các môn thể thao của học sinh trong nhà trường. Hình thức cơ bản của thể thao trường học là hoạt động ngoại khóa, tập luyện trong câu lạc bộ, trong đội tuyển của từng trường và tham gia Hội khỏe Phù Đổng từ cấp trường đến cấp toàn quốc. Thể thao trường học là vườn ươm các tài năng thể thao quốc gia.

Do vậy rất cần được đầu tư theo chiều sâu và theo suốt từng cấp học. TDTT trường học bao gồm công tác GDTC, đảm bảo giờ học thể dục nội khóa, tổ chức các hoạt động thể thao ngoại khóa và kiểm tra tiêu chuẩn RLTT theo lứa tuổi. Mục đích, mục tiêu, nhiệm vụ, nội dung chương trình và nguyên tắc của GDTC 1. Mục đích, mục tiêu, nhiệm vụ của GDTC Mục đích: Mục đích chung của hệ thống GDTC ở trường phổ thông là phải thực hiện hoàn thiện thể chất liên tục ở mỗi giai đoạn lứa tuổi và trên cơ sở đảm bảo khi kết thúc thời gian học phải đạt mức cần thiết về trình độ chuẩn bị thể lực 8 toàn diện để tham gia các hình thức hoạt động xã hội quan trọng tiếp theo trong cuộc sống [47].

Mục tiêu: Mục tiêu giáo dục nói chung và mục tiêu GDTC trường học nói riêng có các cấp độ cụ thể khác nhau của các tiêu chí. Khái quát nhất là mục tiêu đã được xác định trong Luật Giáo dục [20]. Như vậy, giữa mục tiêu và các yếu tố cấu thành chất lượng giáo dục nói chung và chất lượng GDTC nói riêng do mục tiêu đặt ra có mối quan hệ tương hỗ, trong đó mục tiêu với tư cách như là bản thiết kế, có vai trò quy định các yếu tố còn lại. Nâng cao chất lượng và hiệu qủa giáo dục là một yêu cầu đặc biệt quan trọng nhằm “nâng cao dân trí – đào tạo nhân lực – bồi dưỡng nhân tài”, phát triển nguồn lực con người – động lực cho phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và đất nước trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hóa.

Vì vậy Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban chấp hành Trung ương khoá VII, Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban chấp hành Trung ương khóa VIII và Kết luận của Hội nghị lần thứ sáu Ban chấp hành Trung ương khóa IX, đều khẳng định GD&ĐT là quốc sách hàng đầu, đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển, đồng thời, đề ra các yêu cầu ngày càng cao cho GD&ĐT [12]. Các yêu cầu rất rõ ràng và cụ thể về chất lượng sản phẩm giáo dục của nước ta trong giai đoạn hiện nay đã được trình bày trong “Chiến lược phát triển giáo dục 2001-2010”, là giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe và thẩm mỹ, phát triển được các năng lực cá nhân, đào tạo những người lao động có kỹ năng nghề nghiệp, năng động, sáng tạo, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có ý chí vươn lên lập thân, lập nghiệp, có ý thức công dân, góp phần làm cho dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc [11]. 9 Nhiệm vụ: Toàn bộ các nhiệm vụ cơ bản trong quá trình GDTC được giải quyết ở các giai đoạn tương ứng với lứa tuổi được cụ thể hoá như sau: Nhóm nhiệm vụ thứ nhất, giáo dưỡng thể chất: Trang bị để hình thành và hoàn thiện cho học sinh kỹ năng kỹ xảo vận động cần thiết trong cuộc sống: Đối với học sinh lứa tuổi tiểu học (7-9 tuổi), củng cố, hoàn thiện những kỹ năng kỹ xảo. Đối với học sinh tuổi học sinh THCS, hoàn thiện những kỹ năng kỹ xảo vận động đã thu nhận ở giai đoạn trước, làm phong phú kinh nghiệm vận động bằng cách học những động tác có trong chương trình phổ thông, có thể chuyên môn hoá ban đầu trong môn thể thao lựa chọn.

Đối với học sinh tuổi THPT, nắm sâu thêm kỹ thuật các động tác có trong chương trình GDTC của trường phổ thông, mở rộng vốn kỹ xảo vận động thực dụng trực tiếp và những kỹ xảo thể thao, hình thành kỹ năng ứng dụng các kỹ xảo trong những điều kiện phức tạp. Nhóm nhiệm vụ thứ hai, tăng cường sức khoẻ và phát triển các tố chất thể lực: Tuỳ thuộc vào các thời kỳ phát triển lứa tuổi của học sinh, những nhiệm vụ đó là: Rèn luyện cơ thể nhằm nâng cao sức chống đỡ chung của cơ thể đối với sự tác động của môi trường bên ngoài (nước, không khí, ánh sáng mặt trời…).