MỞ ĐẦU Xu hướng toàn cầu hóa trên thế giới cùng với việc Việt Nam trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức thương mại thế giới đã mở ra nhiều cơ hội mới cho các doanh nghiệp, các lĩnh vực kinh tế, trong đó không thể không nói đến ngân hàng. Với việc thực hiện các cam kết mở cửa tạo điều kiện cho các ngân hàng thương mại (NHTM) mở rộng thị trường ra nước ngoài, vừa buộc các NHTM phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt ở thị trường trong nước. Hơn nữa, bối cảnh này còn tác động đáng kể tới hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp, qua đó ảnh hưởng đến hoạt động tín dụng của các NHTM. Hoạt động tín dụng là hoạt động quan trọng nhất của NHTM vì nó là yếu tố quyết định sự tồn tại và phát triển của NHTM.
Hoạt động đó đã tạo ra nguồn thu nhập chính của mỗi NHTM dưới hình thức thu nhập từ lãi cho vay và các loại phí liên quan. Tuy nhiên hoạt động này luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro, có thể gây tổn thất lớn, dẫn đến mất khả năng thanh toán hay phá sản ngân hàng. Chính vì vậy mà chất lượng tín dụng luôn là vấn đề sống còn trong hoạt động kinh doanh mà bất cứ NHTM nào cũng phải đặc biệt quan tâm trong suốt quá trình tồn tại và phát triển. Trên địa bàn huyện Kỳ Anh tỉnh Hà Tĩnh, môi trường cạnh tranh diễn ra ngày càng gay gắt.
Sự bùng nổ về số lượng các ngân hàng và dịch vụ ngân hàng, đặc biết là sự tăng lên nhanh chóng của các NHTM nước ngoài với lợi thế về công nghệ hiện đại, đội ngũ nhân viên trẻ, năng động và tiền lực về tài chính mạnh không những đã làm thu hẹp thị phần của các NHTM trong nước, trong đó có Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Kỳ Anh. Điều này đòi hỏi Chi nhánh phải cải cách thích ứng, đổi mới hoạt động hiện đại hóa, nâng cao chất lượng sản phẩm trong quá trình tồn tại và phát triển. Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Kỳ Anh được thành lập ngày 01 tháng 07 năm 2016, với 4 năm xây dựng và phát triển. Trên địa bàn huyện Kỳ Anh thuộc tỉnh Hà Tĩnh hiện nay có rất nhiều NHTM và tổ chức tín dụng.
Đây vừa là một môi trường hấp dẫn, vừa là tiềm năng lớn trong kinh doanh nhưng đồng thời cũng là một thách thức không nhỏ đối với chi nhánh. Kể từ khi ii thành lập đến nay, Chi nhánh đã từng bước phấn dấu, ngày một hoàn thiện hơn và đạt được nhiều thành tựu đáng kể, có tốc độ phát triển tương đổi nhanh về mọi mặt, đã khẳng định được vị trí trên thị trường: Tuy vậy, chất lượng tín dụng tại Chi nhánh vẫn còn một số hạn chế cần phải khắc phục như: nợ quá hạn tăng; tỷ lệ nợ quá hạn chưa đạt được mục tiêu kế hoạch đề ra ở mức dưới 3% tổng dư nợ; tỷ lệ lợi nhuận từ hoạt động tín dụng đang có xu hướng giảm dần. Nhận thức được tầm quan trọng của công tác tín dụng; cùng với những kiến thức đã học tập và nghiên cứu tại trường và quá trình làm việc thực tế, tôi quyết định chọn đề tài “Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Kỳ Anh” để làm đề tài nghiên cứu cho luận văn của mình. CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN VỀ TÍN DỤNG VÀ CHẤT LƢỢNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.
Ngân hàng thƣơng mại và tín dụng ngân hàng thƣơng mại Theo Luật Các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 do quốc hội ban hành, Ngân hàng thương mại là: “Loại hình Ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và hoạt động kinh doanh khác theo quy định nhằm mục tiêu lợi nhuận”. Hoạt động NHTM bao gồm: Nhận tiền gửi, cấp tín dụng, mở tài khoản thanh toán và cung ứng các phương tiện dịch vụ thanh toán. Với tư cách là trung gian tài chính, các NHTM nắm giữ vai trò huyết mạch, là thước đo trạng thái phát triển của nền kinh tế trong đó chức năng trung gian tín dụng được xem là chức năng quan trọng nhất của ngân hàng thương mại. Thông qua chức năng trung gian tín dụng, ngân hàng đã đóng vai trò chắp nối nhu cầu đầu tư của người thừa vốn với nhu cầu đi vay của người thiếu vốn đồng thời ngân hàng sẽ hưởng lợi nhuận từ hoạt động này.
Có thể chia hoạt động cơ bản của ngân hàng thành: hoạt động huy động vốn, hoạt động tín dụng và một số hoạt động khác, trong đó hoạt động tín dụng là hoạt động quan trọng nhất, chiếm tỷ trọng cao nhất trong iii tổng số tài sản, tạo thu nhập từ lãi lớn nhất và cũng là hoạt động mang lại rủi ro cao nhất cho các NHTM. Chất lƣợng tín dụng ngân hàng thƣơng mại Theo tác giả Phan Thị Thu Hà (2015), chất lượng tín dụng là ngân hàng đáp ứng được nhu cầu về vay vốn của các đối tượng khách hàng đồng thời khách hàng khi vay vốn phải đảm bảo hoàn trả đúng hạn cả tiền gốc và lãi cho khoản tiền vay. Đối với khách hàng khi vay vốn chất lượng tín dụng chính là nguồn vốn vay được sử dụng hiệu quả, đáp ứng tốt các nhu cầu mong muốn và đem lại lợi nhuận cho doanh nghiệp. Theo tác giả Nguyễn Thị Thu Đông (2012), Chất lượng tín dụng là mức độ ngân hàng thực hiện một hoạt động tín dụng đáp ứng vốn cho sự phát triển kinh tế của đất nước và đạt được những mục tiêu đề ra về quy mô, an toàn, sinh lời phù hợp với quy định pháp luật hiện hành trong nước và thông lệ quốc tế.
Hay chất lượng tín dụng là chỉ tiêu tổng hợp phản ánh kết quả hoạt động tín dụng của NHTM. CLTD thể hiện năng lực quản lý hoạt động tín dụng nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế và hạn chế rủi ro đảm bảo an toàn về vốn và khả năng sinh lời của ngân hàng. Theo quan điểm trên cho thấy chất lượng tín dụng được thể hiện qua mối quan hệ chủ thể, do vậy cần được xem xét đối với ba chủ thể đó là: khách hàng, ngân hàng và cả nền kinh tế quốc dân. - Đối với khách hàng vay vốn: chất lượng tín dụng được thể hiện thủ tục phải đơn giản, thuận tiện, với lãi suất và kỳ hạn hợp lý nhưng vẫn đảm bảo nguyên tắc của tín dụng.
Đáp ứng được nhu cầu vốn của khách hàng, tạo điều kiện cho các khách hàng thuận lợi trong kinh doanh. - Đối với ngân hàng thương mại: chất lượng tín dụng được thể hiện ở phạm vi, mức độ nhất định gọi là giới hạn tín dụng. Giới hạn này phải phù hợp với ngân hàng, đảm bảo được tính cạnh tranh mà vẫn phải thực hiện đúng nguyên tắc trong hoạt động tín dụng, đạt được mục tiêu tăng trưởng, an toàn và sinh lợi. - Đối với cả nền kinh tế quốc dân đó là mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội: chất lượng tín dụng thể hiện ở sự phục vụ đáp ứng nhu cầu sản xuất kinh, góp phần iv giúp các doanh nghiệp mở rộng quy mô, từ đó góp phần giải quyết công ăn việc làm, thúc đẩy sự phát triển của xã hội.
Như vậy giải quyết tốt mối quan hệ giữa tăng trưởng tín dụng và tăng trưởng kinh tế góp phần thưc hiện được các mục tiêu chung của nền kinh tế quốc dân. Trong luận văn này tác giả chỉ xem xét chất lượng tín dụng trên quan điểm của ngân hàng. Do đó, chất lượng tín dụng là mức độ an toàn của tín dụng và hiệu quả từ hoạt động tín dụng mang lại. Như vậy, nội hàm nghiên cứu chất lượng tín dụng của NHTM có thể hệ thống thành 02 khía cạnh chính: - Mức độ an toàn về tín dụng: Trước khi quyết định cho vay vấn đề luôn được các Ngân hàng xem xét thận trọng là khách hàng có mức độ tín nhiệm cao hay thấp? có được hoàn trả đầy đủ và đúng hạn hay không? Mức độ an toàn của khoản vay là bao nhiêu (mức độ rủi ro)? Một khoản vay có mức độ tín nhiệm thấp hoặc có khả năng rủi ro thì người ta cho rằng khoản vay có chất lượng kém và ngược lại.
Việc NHTM mở rộng hoạt động cho vay dựa trên mức độ tín nhiệm của khách hàng là đồng hành với gia tăng lợi nhuận từ đó hoạt động tín dụng được đánh giá là có chất lượng là tiền đề đảm bảo an toàn vốn, tăng thị phần khách hàng và khả năng sinh lời của NHTM. - Hiệu quả từ hoạt động tín dụng: là kết quả so sánh giữa lợi ích mà NHTM nhận được từ hoạt động tín dụng và chi phí mà NHTM phải bỏ ra để thực hiện hoạt động tín dụng. Trong đó, lợi ích mà NHTM nhận được là các khoản thu từ hoạt động tín dụng như lãi, phí cấp tín dụng. Chi phí mà NHTM phải bỏ ra là chi phí huy động vốn, chi phí hoạt động (điện, nước, mạng internet, in, photo, văn phòng phẩm…) chi phí con người (cán bộ nhân viên).
Tuy nhiên, việc xác định cụ thể các khoản chi phí này cho riêng hoạt động tín dụng là rất khó khăn. Vì vậy, hiệu quả từ hoạt động tín dụng trong phạm vi luận văn này chỉ đề cập tới các khoản lãi thu được từ hoạt động tín dụng, tỷ lệ thu lãi từ hoạt động tín dụng trên tổng thu nhập của NHTM và vòng quay vốn tín dụng. v CHƢƠNG 2 THỰC TRẠNG CHẤT LƢỢNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƢ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH KỲ ANH 2. Tổng quan về Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Kỳ Anh và hoạt động tín dụng tại Chi nhánh Với tư cách là đơn vị thành viên thuộc Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Kỳ Anh (BIDV Kỳ Anh) được chia tách từ Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Hà Tĩnh từ 01/07/2016 với 42 cán bộ công nhân viên.
Khi mới thành lập, BIDV Kỳ Anh đã mạnh mẽ phát triển thị trường, thực hiện huy động vốn và cho vay đối với mọi thành phần kinh tế dưới nhiều hình thức khác nhau, từ đó không ngừng mở rộng mạng lưới dịch vụ thanh toán, cho vay trên địa bàn huyện Kỳ Anh. Trải qua hơn bốn năm hoạt động, BIDV Kỳ Anh đã khẳng định được vai trò quan trọng của mình đối với nền kinh tế của địa phương nói riêng và góp phần phát triển nền kinh tế đất nước nói chung.