Luận văn giải pháp huy động nguồn lực cộng đồng trong xây dựng nông thôn mới tại huyện đại từ tỉnh thái nguyên

Khám phá giải pháp huy động nguồn lực cộng đồng hiệu quả trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Đại Từ, Thái Nguyên, góp phần phát triển bền vững.

• Tác giả: Lã Lan Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Đinh Ngọc Lan
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế Nông nghiệp
• Đề tài: Giải pháp huy động nguồn lực cộng đồng trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 2. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 2.1. Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu
• 2.1.1. Một số khái niệm, thuật ngữ
• 2.1.1.1. Khái niệm nông thôn và nông thôn mới
• 2.1.1.2. Khái niệm và phân loại nguồn lực trong xây dựng nông thôn mới
• 2.1.1.3. Khái niệm cộng đồng và nguồn lực cộng đồng
• 2.1.2. Huy động nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới
• 2.1.2.1. Khái niệm huy động nguồn lực
• 2.1.2.2. Ý nghĩa của việc huy động nguồn lực cộng đồng
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Thực trạng chương trình xây dựng nông thôn mới tại huyện Đại Từ - tỉnh Thái Nguyên
• 3.2. Kết quả xây dựng nông thôn mới tại huyện Đại Từ
• 3.2.1. Đánh giá chung
• 3.3. Thực trạng huy động nguồn lực cộng đồng cho xây dựng nông thôn mới ở huyện Đại Từ tỉnh Thái Nguyên
• 3.3.1. Kết quả huy động nguồn lực cộng đồng cho xây dựng nông thôn mới của huyện 2018 - 2020
• 3.3.2. Tình hình huy động nguồn lực cộng đồng xây dựng NTM ở 3 xã nghiên cứu
• 3.3.3. Tình hình huy động các nguồn lực cộng đồng
• 3.3.4. Đánh giá tình hình huy động các nguồn lực xây dựng NTM trên địa bàn huyện Đại Từ
• 3.3.5. Đánh giá nhận thức của người dân và cán bộ xã, thôn về chương trình MTQG xây dựng NTM
• 3.3.6. Phân tích khó khăn thuận lợi cơ hội, thách thức trong quá trình huy động nguồn lực cộng đồng trong xây dựng NTM
• 3.3.6.1. Những tồn tại, hạn chế
• 3.3.6.2. Cơ hội và điều kiện thuận lợi
• 3.3.6.3. Thách thức
• 3.4. Các giải pháp tăng cường huy động nguồn lực cộng đồng cho xây dựng nông thôn mới tại huyện Đại Từ trong thời gian tới
• 3.4.1. Mục tiêu, nhiệm vụ và các giải pháp thực hiện chương trình NTM giai đoạn 2021-2025
• 3.4.2. Các giải pháp huy động nguồn vốn xây dựng NTM tại huyện Đại Từ
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Huy động nguồn lực cộng đồng

Huy động nguồn lực cộng đồng là một trong những yếu tố then chốt trong việc thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc huy động các nguồn lực từ cộng đồng địa phương không chỉ giúp tăng cường nguồn vốn mà còn thúc đẩy sự tham gia tích cực của người dân. Các nguồn lực bao gồm tài chính, lao động, đất đai và các tài sản vật chất khác. Việc huy động này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương và các tổ chức cộng đồng, đồng thời cần có các chính sách hỗ trợ và cơ chế quản lý minh bạch.

1.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến huy động nguồn lực

Các yếu tố ảnh hưởng đến việc huy động nguồn lực cộng đồng bao gồm nhận thức của người dân, sự minh bạch trong quản lý nguồn lực, và sự hỗ trợ từ chính sách phát triển. Nghiên cứu cho thấy, tại huyện Đại Từ, nhận thức của người dân về chương trình xây dựng nông thôn mới còn hạn chế, dẫn đến sự tham gia không đồng đều. Bên cạnh đó, việc thiếu cơ chế quản lý minh bạch cũng làm giảm hiệu quả huy động. Để khắc phục, cần tăng cường công tác tuyên truyền và xây dựng các chính sách hỗ trợ cụ thể.

1.2. Giải pháp huy động nguồn lực

Các giải pháp phát triển được đề xuất bao gồm tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân, và xây dựng cơ chế quản lý minh bạch. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc thực hiện các dự án nông thôn với sự tham gia của cộng đồng sẽ giúp tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực. Bên cạnh đó, cần khuyến khích sự tham gia của các hợp tác xã và doanh nghiệp địa phương để tận dụng tối đa nguồn lực xã hội.

II. Xây dựng nông thôn mới tại huyện Đại Từ

Chương trình xây dựng nông thôn mới tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên đã đạt được những kết quả đáng kể, với 21/28 xã đạt chuẩn nông thôn mới. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc duy trì và phát triển bền vững. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc huy động nguồn lực từ cộng đồng địa phương đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các tiêu chí nông thôn mới. Các yếu tố như cơ sở hạ tầng, phát triển kinh tế địa phương, và bảo vệ môi trường cần được chú trọng.

2.1. Thực trạng xây dựng nông thôn mới

Thực trạng xây dựng nông thôn mới tại huyện Đại Từ cho thấy, mặc dù đã đạt được nhiều tiến bộ, nhưng vẫn còn tồn tại những hạn chế như thiếu nguồn lực tài chính, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, và nhận thức của người dân còn hạn chế. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc huy động nguồn lực từ cộng đồng và các tổ chức xã hội là giải pháp quan trọng để khắc phục những hạn chế này.

2.2. Cơ hội và thách thức

Cơ hội trong việc xây dựng nông thôn mới tại huyện Đại Từ bao gồm sự hỗ trợ từ chính sách phát triển của nhà nước và sự tham gia tích cực của cộng đồng. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất là việc huy động nguồn lực từ các doanh nghiệp và tổ chức xã hội. Nghiên cứu đề xuất cần có các chính sách ưu đãi để thu hút đầu tư và tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan.

III. Giải pháp phát triển bền vững

Để đạt được mục tiêu phát triển bền vững trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Đại Từ, cần có các giải pháp toàn diện bao gồm tăng cường quản lý nguồn lực, thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng, và phát triển kinh tế địa phương. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc thực hiện các dự án nông thôn với sự tham gia của cộng đồng sẽ giúp tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực và đảm bảo tính bền vững.

3.1. Quản lý nguồn lực hiệu quả

Việc quản lý nguồn lực hiệu quả là yếu tố then chốt trong việc thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới. Nghiên cứu đề xuất cần xây dựng cơ chế quản lý minh bạch và tăng cường giám sát từ cộng đồng. Bên cạnh đó, cần có các chính sách hỗ trợ để thu hút đầu tư từ các doanh nghiệp và tổ chức xã hội.

3.2. Thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng

Sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương là yếu tố quan trọng trong việc thực hiện các dự án nông thôn. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc tăng cường công tác tuyên truyền và nâng cao nhận thức của người dân sẽ giúp thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng. Bên cạnh đó, cần có các chính sách hỗ trợ để khuyến khích sự tham gia của các tổ chức xã hội và doanh nghiệp địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM) tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong giai đoạn 2019-2021. Đến năm 2020, huyện có 21/28 xã đạt chuẩn NTM, chiếm 75% tổng số xã, tuy nhiên mới chỉ hoàn thành 3/9 tiêu chí của huyện NTM. Để hoàn thành mục tiêu cán đích NTM vào năm 2024, huyện cần huy động nguồn lực tài chính khoảng 724,236 tỷ đồng. Nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng huy động nguồn lực cộng đồng trong xây dựng NTM tại huyện Đại Từ, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng, thuận lợi, khó khăn và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả huy động nguồn lực trong giai đoạn tiếp theo.

Mục tiêu nghiên cứu gồm hệ thống hóa cơ sở lý luận về huy động và sử dụng nguồn lực cộng đồng, khảo sát thực trạng huy động nguồn lực trong 3 năm 2019-2021, phân tích các yếu tố tác động và đề xuất giải pháp phù hợp với điều kiện địa phương. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 3 xã Tiên Hội, An Khánh và Yên Lãng, đại diện cho các mức độ phát triển NTM khác nhau, với số liệu sơ cấp thu thập từ 135 hộ dân và các cán bộ liên quan. Ý nghĩa nghiên cứu không chỉ góp phần hoàn thiện chính sách địa phương mà còn làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu phát triển nông thôn khác.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về huy động nguồn lực cộng đồng trong phát triển nông thôn mới, bao gồm:

• Khái niệm Nông thôn mới (NTM): Là chương trình phát triển tổng thể kinh tế - xã hội, chính trị, an ninh quốc phòng với các nội dung như xây dựng kết cấu hạ tầng hiện đại, chuyển đổi cơ cấu kinh tế, nâng cao đời sống văn hóa, bảo vệ môi trường và phát triển hệ thống chính trị nông thôn.

• Nguồn lực cộng đồng: Bao gồm các nguồn tài nguyên thiên nhiên, tài sản vật chất, nguồn nhân lực, tài sản xã hội và tài chính trong cộng đồng, đóng vai trò quan trọng trong xây dựng NTM.

• Mô hình huy động nguồn lực: Tập trung vào huy động nguồn nhân lực (ngày công lao động, kỹ năng), nguồn vật lực (đất đai, tài nguyên), và nguồn tài chính (ngân sách nhà nước, đóng góp doanh nghiệp, người dân).

• Phân tích SWOT: Được sử dụng để đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong huy động nguồn lực cộng đồng tại huyện Đại Từ.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Sử dụng số liệu thứ cấp từ các báo cáo, văn bản liên quan đến chương trình xây dựng NTM của huyện Đại Từ giai đoạn 2019-2021; số liệu sơ cấp thu thập qua khảo sát 135 hộ dân và phỏng vấn 51 cán bộ, đại diện các đoàn thể, trưởng thôn tại 3 xã nghiên cứu.

• Phương pháp chọn mẫu: Áp dụng công thức Slovin với sai số 0,1 để xác định cỡ mẫu, lựa chọn ngẫu nhiên các hộ dân và cán bộ theo danh sách địa phương cung cấp nhằm đảm bảo tính đại diện.

• Phương pháp phân tích: Kết hợp thống kê mô tả để tổng hợp số liệu, thống kê so sánh để đánh giá sự khác biệt giữa các xã và giai đoạn, phương pháp chuyên gia để kiểm định kết quả, và phân tích SWOT để đánh giá toàn diện các yếu tố ảnh hưởng.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập số liệu sơ cấp đầu năm 2021, phân tích và xử lý dữ liệu trong năm 2021, hoàn thiện báo cáo và đề xuất giải pháp trong năm 2022.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng huy động nguồn lực cộng đồng: Giai đoạn 2019-2021, huyện Đại Từ đã huy động được nguồn lực tài chính, vật lực và nhân lực đáng kể cho xây dựng NTM. Cụ thể, đã đầu tư 125 tỷ đồng nâng cấp 178 km đường giao thông nông thôn, 39 tỷ đồng cho công trình thủy lợi, và hỗ trợ gần 7 tỷ đồng cho các mô hình sản xuất nông nghiệp. Tỷ lệ người dân tham gia đóng góp ngày công lao động và hiến đất đạt khoảng 70-80% ở các xã nghiên cứu.

2. Kết quả xây dựng NTM: Đến cuối năm 2020, 21/28 xã đạt chuẩn NTM, bình quân đạt 17,52 tiêu chí xã, không còn xã dưới 10 tiêu chí. Tuy nhiên, huyện mới đạt 3/9 tiêu chí huyện NTM, gồm thủy lợi, điện và chỉ đạo xây dựng NTM. Các tiêu chí quy hoạch, giao thông, sản xuất, môi trường và văn hóa xã hội còn nhiều hạn chế.

3. Nhận thức và sự tham gia của cộng đồng: Khảo sát cho thấy trên 85% người dân và cán bộ xã, thôn nhận thức rõ vai trò của chương trình xây dựng NTM và sẵn sàng tham gia đóng góp. Tuy nhiên, mức độ đóng góp tài chính còn hạn chế do thu nhập bình quân đầu người khoảng 80 triệu đồng/năm, tỷ lệ hộ nghèo còn 2,67%.

4. Khó khăn và thách thức: Huyện Đại Từ gặp nhiều khó khăn do địa hình đồi núi phức tạp, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, nguồn vốn đầu tư hạn chế, năng lực cán bộ quản lý còn yếu, và sự phối hợp giữa các ban ngành chưa chặt chẽ. Tỷ lệ xã đạt tiêu chí thấp hơn so với các huyện khác trong tỉnh.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc huy động nguồn lực cộng đồng tại huyện Đại Từ đã có những bước tiến quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng và đời sống người dân. Số liệu đầu tư cụ thể như 125 tỷ đồng cho giao thông và 39 tỷ đồng cho thủy lợi minh chứng cho sự ưu tiên nguồn lực vào các hạng mục thiết yếu. So sánh với kinh nghiệm các tỉnh như Phú Thọ và Sơn La, huyện Đại Từ cần tăng cường huy động vốn từ doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế để bù đắp nguồn vốn còn thiếu.

Việc người dân có nhận thức cao về chương trình NTM là điểm mạnh, tuy nhiên thu nhập bình quân và tỷ lệ hộ nghèo còn ảnh hưởng đến khả năng đóng góp tài chính. Điều này phù hợp với các nghiên cứu trước đây về vai trò của thu nhập trong huy động nguồn lực cộng đồng. Các khó khăn về địa hình và năng lực cán bộ cũng là nguyên nhân khách quan và chủ quan làm chậm tiến độ xây dựng NTM.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ xã đạt tiêu chí NTM theo từng năm, bảng tổng hợp nguồn vốn huy động theo từng loại (ngân sách nhà nước, doanh nghiệp, cộng đồng), và biểu đồ tròn phân bổ nguồn lực tài chính cho các hạng mục đầu tư. Các phân tích SWOT giúp làm rõ các điểm cần cải thiện và tận dụng cơ hội phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác tuyên truyền và vận động: Triển khai các chương trình thông tin đa dạng, nâng cao nhận thức và khuyến khích người dân tham gia đóng góp ngày công, tài chính cho xây dựng NTM. Mục tiêu tăng tỷ lệ tham gia đóng góp lên trên 90% trong vòng 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Ban chỉ đạo xây dựng NTM huyện phối hợp với các đoàn thể xã.

2. Hoàn thiện cơ chế huy động và quản lý nguồn vốn: Xây dựng quy trình minh bạch, công khai trong huy động và sử dụng nguồn lực, tăng cường kiểm tra giám sát để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Mục tiêu giảm thiểu thất thoát và nâng cao tỷ lệ giải ngân vốn đạt trên 95% hàng năm. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, Ban quản lý xây dựng NTM.

3. Phát triển các mô hình hợp tác xã và liên kết sản xuất: Khuyến khích thành lập và nâng cao năng lực các HTX nông nghiệp, thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị sản phẩm chủ lực như chè, nông sản hữu cơ. Mục tiêu tăng số lượng HTX hoạt động hiệu quả lên 80% trong 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: Phòng NN&PTNT, các tổ chức đoàn thể.

4. Đào tạo nâng cao năng lực cán bộ quản lý: Tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng quản lý, vận động cộng đồng và kỹ thuật xây dựng NTM cho cán bộ xã, thôn. Mục tiêu 100% cán bộ liên quan được đào tạo trong vòng 1 năm. Chủ thể thực hiện: Ban chỉ đạo xây dựng NTM huyện, các cơ sở đào tạo.

5. Đẩy mạnh huy động nguồn lực từ doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế: Xây dựng chính sách ưu đãi, thu hút đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, hạ tầng nông thôn, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tham gia. Mục tiêu tăng nguồn vốn huy động từ doanh nghiệp lên 20% tổng nguồn vốn trong 5 năm tới. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, Sở Kế hoạch và Đầu tư.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý chương trình xây dựng NTM: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận, số liệu thực tiễn và giải pháp cụ thể giúp nâng cao hiệu quả công tác huy động nguồn lực tại địa phương.

2. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kinh tế nông nghiệp, phát triển nông thôn: Tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu, phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp trong lĩnh vực phát triển nông thôn.

3. Các tổ chức chính trị - xã hội và đoàn thể địa phương: Hiểu rõ vai trò và cách thức huy động nguồn lực cộng đồng, từ đó xây dựng kế hoạch vận động người dân tham gia hiệu quả hơn.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp: Nắm bắt được tiềm năng, cơ hội và các chính sách hỗ trợ để tham gia đầu tư phát triển sản xuất, hạ tầng nông thôn tại huyện Đại Từ.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao huy động nguồn lực cộng đồng lại quan trọng trong xây dựng NTM?
   Huy động nguồn lực cộng đồng giúp tận dụng tối đa tiềm năng nội tại, giảm gánh nặng ngân sách nhà nước, đồng thời tạo sự đồng thuận và trách nhiệm của người dân trong phát triển nông thôn.

2. Các nguồn lực chính được huy động gồm những gì?
   Bao gồm nguồn nhân lực (ngày công lao động, kỹ năng), nguồn vật lực (đất đai, tài nguyên), và nguồn tài chính (ngân sách nhà nước, đóng góp doanh nghiệp, người dân).

3. Khó khăn lớn nhất trong huy động nguồn lực tại huyện Đại Từ là gì?
   Địa hình đồi núi phức tạp, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, năng lực cán bộ còn hạn chế và thu nhập người dân chưa cao ảnh hưởng đến khả năng đóng góp tài chính.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả huy động nguồn lực cộng đồng?
   Cần tăng cường tuyên truyền, minh bạch trong quản lý nguồn vốn, phát triển các mô hình hợp tác xã, đào tạo cán bộ và thu hút doanh nghiệp tham gia.

5. Kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng cho huyện Đại Từ?
   Phong trào Làng mới của Hàn Quốc với sự tham gia tích cực của người dân và chính sách hỗ trợ của nhà nước, cũng như mô hình hợp tác xã nông nghiệp của Nhật Bản là những bài học quý giá.

Kết luận

• Huyện Đại Từ đã đạt được nhiều thành tựu trong xây dựng NTM với 21/28 xã đạt chuẩn, tuy nhiên mới hoàn thành 3/9 tiêu chí huyện NTM.
• Việc huy động nguồn lực cộng đồng đóng vai trò then chốt, góp phần nâng cấp cơ sở hạ tầng và phát triển sản xuất nông nghiệp.
• Các khó khăn về địa hình, năng lực cán bộ và nguồn vốn hạn chế cần được khắc phục để đẩy nhanh tiến độ xây dựng NTM.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tăng cường tuyên truyền, minh bạch quản lý, phát triển HTX, đào tạo cán bộ và thu hút doanh nghiệp.
• Tiếp tục nghiên cứu và triển khai các bước thực hiện trong giai đoạn 2022-2025 để hoàn thành mục tiêu huyện NTM, hướng tới xây dựng xã NTM kiểu mẫu.

Các cấp chính quyền, tổ chức và cộng đồng cần phối hợp chặt chẽ, triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm huy động hiệu quả nguồn lực, góp phần phát triển bền vững nông thôn huyện Đại Từ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu 1. Một số khái niệm, thuật ngữ 1. Khái niệm nông thôn và nông thôn mới - Nông thôn: là nơi sinh sống của bộ phận dân cư sinh sống và làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp.Tại đại hội Đảng Khoá XII đã chỉ ra phương hướng và nhiệm vụ trong tâm hiện nay là phát triển nông nghiệp và kinh tế nông nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi để sản phẩm của đất nước có đủ sức cạnh trạnh với các quốc gia trong khu vực và quốc tế.

Trong Hội nghị Trung Ương lần thứ 7 Khoá X đã đưa ra quyết định số 26- NQ/TW ngày 5 tháng 8 năm 2008 đã đưa ra mục tiêu và nhiệm vụ trong quá trình xây dựng NTM hiện nay là“Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường”. Đã có nhiều nghiên cứu và phân tích thế nào là nông thôn mới, nông thôn mới được hiểu là nông thôn chứ không phải thị trấn, thị tứ; nông thôn mới chứ không phải nông thôn truyền thống. Nông thôn mới là chương trình phát triển tổng thể về kinh tế- xã hội, chính trị, an ninh quốc phòng với những nội dung cơ bản như sau: (1) xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn từng bước hiện đại, (2) chuyển đổi cơ cấu kinh tế và sản xuất phát triển bền vững theo hướng kinh tế hàng hóa nhằm nâng cao thu nhập; (3) xây dựng nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc và bảo vệ môi trường sinh thái, (4) đời sống- tinh thần của người dân được cải thiện, giảm nghèo và an sinh xã hội, (5) giữ vũng an ninh, trật tự xã hội nông thôn, (6) nâng cao chất lượng của tổ chức Đảng, chính quyền và đoàn thể chính trị- xã hội trên địa bàn. Khái niệmvà phân loại nguồn lực trong xây dựng nông thôn mới Nguồn lực được hiểu theo nghĩa chung nhất đó là: tất cả những yếu tố, tài nguyên thiên nhiên, lao động, khoa học và công nghệ có thể huy động nhằm phát triển kinh tế - xã hội.

Nguồn lực là những thứ sử dụng được hoặc có khả năng sử dụng trong thời gian dự kiến phát triển, còn những thứ được coi là tiềm năng nhưng chưa được đưa vào sử dụng thì chưa được coi là nguồn lực. Nguồn lực trong xây dựng nông thôn mới là bao gồm các yếu tố như vốn, lao động, tài nguyên thiên nhiên, khoa học và công nghệ cơ sở hạ tầng nông thôn, công nghệ sản xuất, kết cấu hạ tầng sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, thuỷ sản, thủ công mỹ nghệ… - Phân loại nguồn lực trong xây dựng nông thôn mới. +Phân loại nguồn lực theo nguồn gốc: có thể chia thành nguồn lực do nhà nước hỗ trợ và nguồn lực trong nhân dân. + Phân loại theo lĩnh vực: nguồn lực vật chất và nguồn lực con người.

+ Phân loại theo lãnh thổ: nguồn lực trong nước và nguồn lực ngoài nước. + Phân loại theo địa điểm, phạm vi: nguồn lực bên trong (nguồn lực tại chỗ) và nguồn lực bên ngoài (nguồn lực do các cá nhân bên ngoài phạm vị xã, huyện tỉnh, nước đóng góp). Khái niệm cộng đồng và nguồn lực cộng đồng - Cộng đồng có thể được hiểu là những cá nhân có một số các đặc điểm chung và gắn bó thành một khối, hay nhưng cá nhân con người sống chung trên một địa bàn nhất định có chung những đặc tính xã hội hoặc sinh học và cùng chia sẻ lợi ích vật chất hoặc tinh thần nào đấy. Có thể chia ra gồm 2 loại cộng đồng là: + Cộng đồng theo địa lý: là những cư dân cư trú trong cùng địa bàn và có chung các đặc điểm văn hoá- xã hội và có mối quan hệ ràng buộc lẫn nhau như cộng đồng người Việt sống ở Đức, cộng đồng dân tộc Mông tại Hà Giang… 5 + Cộng đồng chia theo chức năng: là những người có thể cư trú gần hoặc không gần nhau nhưng có chung lợi ích và đặc điểm và họ liên kết với nhau trên cơ sở ngành nghề, sở thích, hợp tác cùng chung lợi ích như cộng đồng dân tộc thiểu số, cộng đồng người làm y khoa, … Nguồn lực cộng đồng là bao gồm tất cả các nguồn lực thực tế trong cộng đồng giúp người dân tạo dựng cuộc sống cho chính họ (Gord Cunningham, 2006).

Nguồn lực cộng đồng được khái niệm một cách toàn vẹn bao gồm các thành phần sau: - Các nguồn tài nguyên thiên nhiên (natural capitals): là các nguồn tài nguyên thiên nhiên tồn tại trong cộng đồng. Ví dụ: đất đai sản xuất, nguồn nước, tài nguyên rừng, thuỷ sản… - Các nguồn tài sản vật chất (physical capitals): các công trình xây dựng phục vụ trực tiếp hoặc gián tiếp cho đời sống của cư dân tại cộng đồng (và các cộng đồng lân cận). Ví dụ: cơ sở hạ tầng - giao thông (điện, đường, trường, trạm…). - Nguồn tài sản về con người (human capitals): bao gồm kiến thức, kỹ năng, năng lực… của các thành viên trong cộng đồng - Nguồn tài sản xã hội (social capitals):là những mối quan hệ giữa của các thành viên trong cộng đồng, ví dụ như sự đoàn kết,niềm tin… -Nguồn tài chính (financial capitals): là các nguồn lực kinh tế tồn tại trong cộng đồng như hệ thống ngân hàng đang hoạt động trong vùng, khả năng kinh tế của các thành viên trong cộng đồng (Phạm Văn Toàn, 2015).

Huy động nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới 1. Khái niệm huy động nguồn lực Huy động nguồn lực được hiểu là tiến trình thu hút hoặc tập hợp tiền hoặc các nguồn lực khác từ như cá nhân, tổ chức cơ quan, đoàn thể, các doanh nghiệp, tổ chức, các quỹ đầu tư, hoặc nguồn ngân sách nhà nước. Việc huy động nguồn lực là giải pháp, chính sách nhằm tìm kiếm các nguồn lực cho các 6 hoạt động cộng đồng một cách có lợi ích và nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực trong cộng đồng. Huy động nguồn lực trong xây dựng nông thôn mới là việc thu hút các nguồn vốn, tài nguyên thiên nhiên, khoa học kỹ thuật- công nghệ, sức lao động… của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước phục vụ chương trình xây dựng NTM tại địa phương.

Ý nghĩa của việc huy động nguồn lực cộng đồng Chương trình xây dựng NTM là chủ trương của Đảng và Nhà nước với quan điểm xuất phát từ người dân, dân biết, dân làm, dân bàn, dân kiểm tra và dân hưởng. Xây dựng NTM là một quá trình đầu tư hoàn chỉnh từ tất cả các mặt như quy hoạch, cơ sở hạ tầng, kinh tế- văn hoá, giáo dục- y tế, chính trị, an ninh trật tự, môi trường… nên nhu cầu về các nguồn lực để xây dựng chương trình là rất lớn, trong khi đó nguồn lực của đất nước còn nhiều hạn chế. Để tận dụng được cơ hội và vượt qua những thách thức và mục tiêu phát triển kinh tế nhanh và bền vững thì việc huy động các nguồn lực là điều vô cùng cần thiết, trong đó việc huy động đóng góp từ cộng đồng là rất quan trọng. Để làm được điều này cần phải đánh giá đúng tiềm năng, lợi thế và những nguồn lực có thể huy động và sử dụng vào phát triển của địa phương 1.

Nguyên tắc huy động nguồn lựccho nông thôn mới - Huy động nguồn lực của địa phương. - Huy động nguồn lực từ doanh nghiệp. - Huy động nguồn lực từ các ban ngành. Phương pháp huy động nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới - Huy động nguồn nhân lực.

- Huy động nguồn vật lực. - Huy động nguồn lực tài chính. Các nguồn huy động được Các nguồn lực được huy động phục vụ cho chương trình xây dựng NTM bao gồm: (1) Nguồn nhân lực: là bộ phận những người dân trong độ 7 tuổi lao động đóng góp những ngày công lao động, những kiến thức, trình độ kỹ thuật và kinh nghiệm để xây dựng các công trình công như làm đường, trường học, trạm y tế, kênh mương thuỷ lợi… phục vụ cho đời sống của cư dân nông thôn. (2) Nguồn vật lực: là những những tài nguyên thiên nhiên như đất đai, nguồn nước, khoáng sản, năng lượng… trong quá trình xây dựng NTM cần phải huy động nguồn vật lực từ nhân dân để phục vụ các công trình giao thông, mở rộng đường nội đồng hay những kênh mương phục vụ sản xuất thông qua các hoạt động như hiến đất của người dân.

(3) Tài chính là một trong những nguồn lực quan trọng quyết định đến sự thành công của chương trình. Nguồn lực tài chính phục vụ cho toàn bộ hệ thống về cơ sở vật chất, kết cấu xây dựng, kỹ thuật phục vụ sản xuất nông nghiệp, thương mại dịch vụ và tiểu thủ công nghiệp. Ngoài những nguồn lực do Nhà nước cung cấp còn có nguồn lực tài chính được huy động từ các doanh nghiệp, các chương trình, dự án, các cá nhân trên địa bàn…góp phần làm tăng nguồn lực tài chính của địa phương trong xây dựng NTM.Các yếu tố ảnh hưởng tới huy động và sử dụng nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới a. Năng lực của cán bộ quản lý các cấp trong chương trình xây dựng NTM.

Cán bộ quản lý các cấp cần phải đảm bảo yếu tố sử dụng các nguồn lực đúng và hiệu quả từ nguồn ngân sách đầu tư của Nhà nước; Tăng cường huy động tối đa các nguồn lực xây dựng NTM từ các tổ chức, các quỹ đầu tư và phát huy vai trò của người dân trong xây dựng NTM; lồng ghép các nguồn vốn từ các chương trình, dự án của từng ngành và từng địa phương để hoàn thành mục tiêu cuả Tỉnh, của địa phương đề ra. Sự tham gia đóng góp của các nguồn lực cộng đồng. Vốn tín dụng đầu tư của Nhà nước phải được sử dụng minh bạch, rõ ràng theo từng nội dụng cụ thể và theo kế hoạch đã đề ra, tránh việc sử dụng nguồn vốn tín dụng sai mục địch. Đôi khi nguồn vốn do Trung Ương hỗ trợ còn chậm và chưa đảm bảo theo kế hoạch và tiến độ thực hiện chương trình.

8 Ngoài nguồn vốn hỗ trợ của Nhà nước cần phải huy động từ các nguồn đối ứng từ các cá nhân, tổ chức, các doanh nghiệp hoặc các chương trình, dự án lồng ghép tại địa phương.