Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong ngành ngân hàng châu Âu và bài học cho Việt Nam

Chuyên khảo phân tích Luận văn corporate social responsibility in european banking industry and lesson for vietnam, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu

• Tác giả: Nguyen Thi Thuy Hang
• Người hướng dẫn: Dr. Ly Hoang Phu
• Trường học: Foreign Trade University
• Chuyên ngành: International Trade Policy and Law
• Đề tài: Corporate Social Responsibility in European Banking Industry and Lesson for Vietnam
• Loại tài liệu: master thesis
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• DECLARATION
• ACKNOWLEDGEMENT
• TABLE OF CONTENTS
• LIST OF ABBREVIATIONS
• LIST OF FIGURES
• LIST OF MAP
• LIST OF TABLES
• ABSTRACT
• 1. CHƯƠNG 1: LITERATURE REVIEW OF CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY
• 1.1. CSR concept
• 1.2. Theoretical approaches of CSR
• 1.2.1. Carroll’s CSR pyramid
• 2. CHƯƠNG 2: CSR IN EUROPEAN BANKING INDUSTRY
• 3. CHƯƠNG 3: CASE STUDIES FROM LEADING BANKS IN EUROPE
• 4. CHƯƠNG 4: LESSON FOR VIETNAM BANKING INDUSTRY IN APPLICATION OF CSR
• REFERENCES

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Trách Nhiệm Xã Hội CSR Ngân Hàng

Sự phát triển của Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) đã có một lịch sử ấn tượng từ những năm 1950. Nguồn gốc của khái niệm này chỉ ra rằng lĩnh vực kinh doanh ngày càng chú trọng đến các mối quan tâm của xã hội. Tuy nhiên, thuật ngữ CSR được xem xét trong các khái niệm khác nhau và vẫn đang tìm kiếm một định nghĩa được chấp nhận trên toàn cầu. Luận án này xem xét sự phát triển của khái niệm CSR theo thời gian, việc thực hiện CSR trong ngành ngân hàng Châu Âu và một số vấn đề về CSR trong ngành ngân hàng Việt Nam. Từ đó, một số bài học cho Việt Nam sẽ được thảo luận. Toàn cầu hóa và phát triển xã hội đòi hỏi tất cả các tập đoàn, lớn hay nhỏ, địa phương hay quốc tế, phải tính đến Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) bằng cách cải thiện hiệu quả hoạt động xã hội và môi trường (Qi Lai, 2006).

1.1. Định Nghĩa CSR và Các Yếu Tố Cấu Thành Quan Trọng

Theo Paladino (2004), sự phát triển của các ý tưởng và tư duy xung quanh trách nhiệm xã hội đã bắt đầu vào những năm năm mươi với định nghĩa do Bowen (1953) đề xuất. Trong cuốn sách “Trách nhiệm xã hội của doanh nhân”, Bowen, người được mệnh danh là “Cha đẻ của CSR” do nghiên cứu đột phá của ông trong lĩnh vực này (Carroll 1999, trang 268-270) đã giới thiệu CSR như một cấu trúc định nghĩa. Trong cuốn sách này, tác giả định nghĩa CSR là “nghĩa vụ của doanh nghiệp theo đuổi những chính sách đó, đưa ra những quyết định đó hoặc tuân theo những đường lối hành động đó là mong muốn về mặt mục tiêu và giá trị của xã hội chúng ta”. Cuốn sách nhằm mục đích giáo dục các nhà điều hành những giá trị “được coi là mong muốn trong xã hội của chúng ta”.

1.2. Các Tiếp Cận Lý Thuyết Về CSR Kim Tự Tháp Carroll

Định nghĩa bốn phần về CSR của Carroll ban đầu được phát biểu như sau: “Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp bao gồm các kỳ vọng về kinh tế, pháp lý, đạo đức và tùy ý (từ thiện) mà xã hội dành cho các tổ chức tại một thời điểm nhất định” (Carroll 1979, 1991). Xem xét ngắn gọn từng loại trong bốn loại CSR như sau: Thứ nhất, trách nhiệm kinh tế là kiếm tiền. Đó là điều kiện cơ bản cho sự tồn tại của mọi doanh nghiệp. Nó bao gồm việc tạo ra lợi nhuận và đáp ứng các bên liên quan về mặt tài chính (Claydon, 2011).

II. CSR Trong Ngành Ngân Hàng Châu Âu Tổng Quan Chi Tiết

Ngành ngân hàng Châu Âu từ lâu đã nhận ra tầm quan trọng của việc có một chính sách CSR được xác định rõ ràng - các ngân hàng hoàn toàn hiểu được giá trị của CSR vì chúng là những tác nhân trung tâm trong bất kỳ nền kinh tế hiện đại nào. Trong khi đó, Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng vào thương mại quốc tế nhưng CSR là một khái niệm tương đối mới (Phạm, 2015). Do đó, luận án này nhằm mục đích kiểm tra các hoạt động hiện tại của trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong ngành ngân hàng Châu Âu, phân tích ba trong số các tập đoàn ngân hàng lớn nhất ở Châu Âu. Hoạt động của họ cũng có thể đóng vai trò là tài liệu tham khảo cho ngành ngân hàng Việt Nam.

2.1. Các Đặc Điểm Cụ Thể Của CSR Tại Châu Âu

Các hướng dẫn để giải quyết CSR: Các Nguyên tắc Xích đạo, Các Nguyên tắc Tài chính của UNEP FI về Ngân hàng có Trách nhiệm, Nguyên tắc Liên Hợp Quốc về Đầu tư có Trách nhiệm, Chỉ thị của EU về Thông tin Đa dạng và Phi tài chính. CSR trong lĩnh vực ngân hàng Châu Âu: Tổng quan về ngành ngân hàng ở Châu Âu, Vai trò của các cơ quan chức năng trong các hoạt động CSR, Thực hành CSR trong ngành ngân hàng Châu Âu, Đầu tư có trách nhiệm xã hội.

2.2. Vai Trò Của Các Cơ Quan Quản Lý Trong Hoạt Động CSR

Các cơ quan quản lý đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy và giám sát các hoạt động CSR của các ngân hàng Châu Âu. Họ cung cấp các hướng dẫn, tiêu chuẩn và khuôn khổ pháp lý để đảm bảo rằng các ngân hàng thực hiện CSR một cách có trách nhiệm và minh bạch. Các cơ quan này cũng có thể đưa ra các biện pháp khuyến khích hoặc trừng phạt để thúc đẩy hoặc ngăn chặn các hành vi CSR của các ngân hàng.

2.3. Đầu Tư Có Trách Nhiệm Xã Hội SRI Trong Ngân Hàng Châu Âu

Đầu tư có trách nhiệm xã hội (SRI) là một phương pháp đầu tư kết hợp các yếu tố môi trường, xã hội và quản trị (ESG) vào quá trình ra quyết định đầu tư. Trong ngành ngân hàng Châu Âu, SRI ngày càng trở nên phổ biến khi các nhà đầu tư và các bên liên quan khác yêu cầu các ngân hàng phải có trách nhiệm hơn với các tác động xã hội và môi trường của họ.

III. Nghiên Cứu Điển Hình CSR Tại BNP Paribas và BBVA

Luận án này kiểm tra các đặc điểm chính của chiến lược CSR và việc thực hiện trong ngành ngân hàng Châu Âu, dự định chỉ thực hiện ba trường hợp của các ngân hàng lớn ở Châu Âu. Nó cũng khám phá các hoạt động CSR trong bối cảnh ngân hàng Việt Nam thông qua các ví dụ về các hoạt động CSR của một số ngân hàng thương mại ở Việt Nam. Tóm lại, luận án chứa một cuộc thảo luận chung về chủ đề CSR trong lĩnh vực ngân hàng.

3.1. CSR Trong BNP Paribas SA Chiến Lược và Thực Tiễn

BNP Paribas là một trong những ngân hàng hàng đầu Châu Âu, đã tích hợp CSR vào chiến lược kinh doanh cốt lõi của mình. Ngân hàng này tập trung vào các lĩnh vực như tài chính bền vững, hỗ trợ cộng đồng và bảo vệ môi trường. BNP Paribas cũng cam kết minh bạch và báo cáo về các hoạt động CSR của mình.

3.2. CSR Trong Banco Bilbao Vizcaya Argentaria BBVA

BBVA là một ngân hàng toàn cầu có trụ sở tại Tây Ban Nha, cũng đã thực hiện nhiều sáng kiến CSR. BBVA tập trung vào các lĩnh vực như tài chính vi mô, giáo dục tài chính và hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs). Ngân hàng này cũng cam kết giảm thiểu tác động môi trường của mình.

3.3. So Sánh Chiến Lược CSR Giữa BNP Paribas và BBVA

Mặc dù cả BNP Paribas và BBVA đều cam kết CSR, nhưng có một số khác biệt trong chiến lược và thực tiễn của họ. BNP Paribas tập trung nhiều hơn vào tài chính bền vững, trong khi BBVA tập trung nhiều hơn vào tài chính vi mô và hỗ trợ SMEs. Tuy nhiên, cả hai ngân hàng đều cam kết minh bạch và báo cáo về các hoạt động CSR của mình.

IV. Bài Học Kinh Nghiệm CSR Cho Ngành Ngân Hàng Việt Nam

Phần quan trọng nhất của luận án thảo luận về việc thực hiện CSR trong ngành ngân hàng Châu Âu và chỉ ra một số bài học cho Việt Nam. Toàn cầu hóa và phát triển xã hội đòi hỏi tất cả các tập đoàn, lớn hay nhỏ, địa phương hay quốc tế, phải tính đến Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) bằng cách cải thiện hiệu quả hoạt động xã hội và môi trường (Qi Lai, 2006).

4.1. Tổng Quan Về Hoạt Động CSR Trong Ngành Ngân Hàng Việt Nam

Hiện tại, nhận thức về CSR ở Việt Nam vẫn còn hạn chế so với các nước phát triển. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều ngân hàng Việt Nam nhận ra tầm quan trọng của CSR và bắt đầu thực hiện các hoạt động CSR khác nhau. Các hoạt động này thường tập trung vào các lĩnh vực như hỗ trợ cộng đồng, bảo vệ môi trường và phát triển nguồn nhân lực.

4.2. Các Bài Học Rút Ra Từ Kinh Nghiệm Châu Âu Về CSR

Ngành ngân hàng Việt Nam có thể học hỏi nhiều điều từ kinh nghiệm của các ngân hàng Châu Âu về CSR. Các bài học này bao gồm: Tích hợp CSR vào chiến lược kinh doanh cốt lõi, Tập trung vào các lĩnh vực CSR phù hợp với hoạt động kinh doanh của ngân hàng, Cam kết minh bạch và báo cáo về các hoạt động CSR, Hợp tác với các bên liên quan để thực hiện các hoạt động CSR hiệu quả.

4.3. Đề Xuất Cho Ngân Hàng Nhà Nước Việt Nam SBV

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV) có thể đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy CSR trong ngành ngân hàng Việt Nam. SBV có thể đưa ra các hướng dẫn, tiêu chuẩn và khuôn khổ pháp lý để khuyến khích các ngân hàng thực hiện CSR một cách có trách nhiệm và minh bạch. SBV cũng có thể đưa ra các biện pháp khuyến khích hoặc trừng phạt để thúc đẩy hoặc ngăn chặn các hành vi CSR của các ngân hàng.

V. Giải Pháp Nâng Cao CSR Ngân Hàng Việt Nam Hướng Dẫn Chi Tiết

Để thúc đẩy CSR trong ngành ngân hàng Việt Nam, cần có sự phối hợp giữa các ngân hàng, cơ quan quản lý và các bên liên quan khác. Các ngân hàng cần tích cực thực hiện các hoạt động CSR và báo cáo về các hoạt động này một cách minh bạch. Các cơ quan quản lý cần tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi cho CSR. Các bên liên quan khác cần tham gia vào quá trình xây dựng và thực hiện các hoạt động CSR.

5.1. Xây Dựng Khung Pháp Lý Về CSR Cho Ngân Hàng

Việc xây dựng một khung pháp lý rõ ràng về CSR sẽ giúp các ngân hàng có một hướng dẫn cụ thể để thực hiện các hoạt động CSR một cách hiệu quả. Khung pháp lý này nên bao gồm các định nghĩa, tiêu chuẩn và quy trình báo cáo về CSR.

5.2. Khuyến Khích Báo Cáo Bền Vững Theo Tiêu Chuẩn GRI

Việc khuyến khích các ngân hàng báo cáo về các hoạt động CSR của mình theo các tiêu chuẩn quốc tế như GRI sẽ giúp tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của các ngân hàng. Báo cáo bền vững cũng giúp các ngân hàng đánh giá được hiệu quả của các hoạt động CSR của mình.

5.3. Đào Tạo Nâng Cao Nhận Thức Về CSR Cho Nhân Viên

Việc đào tạo và nâng cao nhận thức về CSR cho nhân viên ngân hàng là rất quan trọng để đảm bảo rằng tất cả nhân viên đều hiểu và cam kết thực hiện CSR trong công việc hàng ngày của mình. Các chương trình đào tạo nên bao gồm các kiến thức về CSR, các kỹ năng thực hiện CSR và các giá trị đạo đức kinh doanh.

VI. Tương Lai Của CSR Ngân Hàng Xu Hướng và Đổi Mới

Trong tương lai, CSR sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn đối với ngành ngân hàng. Các ngân hàng sẽ cần phải tích cực hơn trong việc thực hiện các hoạt động CSR và báo cáo về các hoạt động này một cách minh bạch. Các ngân hàng cũng sẽ cần phải đổi mới các hoạt động CSR của mình để đáp ứng các thách thức mới của xã hội và môi trường.

6.1. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Hoạt Động CSR Ngân Hàng

Công nghệ có thể được sử dụng để cải thiện hiệu quả và phạm vi của các hoạt động CSR của ngân hàng. Ví dụ, công nghệ có thể được sử dụng để cung cấp các dịch vụ tài chính cho người nghèo, để giảm thiểu tác động môi trường của ngân hàng và để tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của ngân hàng.

6.2. Đo Lường Tác Động Của CSR Đối Với Ngân Hàng

Việc đo lường tác động của CSR đối với ngân hàng là rất quan trọng để đánh giá hiệu quả của các hoạt động CSR và để cải thiện các hoạt động này trong tương lai. Các chỉ số đo lường tác động của CSR có thể bao gồm các chỉ số về tài chính, xã hội và môi trường.

6.3. CSR và Sự Hài Lòng Của Khách Hàng Ngân Hàng

CSR có thể có tác động tích cực đến sự hài lòng của khách hàng đối với ngân hàng. Khách hàng ngày càng quan tâm đến các vấn đề xã hội và môi trường, và họ có xu hướng ủng hộ các ngân hàng có trách nhiệm với xã hội và môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực thi Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) trong lĩnh vực ngân hàng đã trở thành trụ cột chiến lược quyết định năng lực cạnh tranh và sự an toàn của toàn bộ hệ sinh thái tài chính toàn cầu. Các định chế tài chính thuộc Liên đoàn Ngân hàng Châu Âu (EBF) nắm giữ khối tài sản tương đương gấp 3 lần tổng GDP toàn Liên minh Châu Âu và tạo ra khoảng 1,5% tổng số việc làm trong khu vực. Tuy nhiên, sau các biến động tài chính toàn cầu và áp lực biến đổi khí hậu, ngành ngân hàng đối mặt với yêu cầu cấp thiết phải chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ tối đa hóa lợi nhuận sang phát triển bền vững.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là phân tích cách thức các định chế tài chính hàng đầu châu Âu hiện thực hóa CSR, quản trị rủi ro môi trường - xã hội, từ đó rút ra các bài học mang tính chiến lược cho hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam. Mục tiêu cụ thể bao gồm: hệ thống hóa cơ sở lý luận về CSR trong ngành tài chính - ngân hàng; đánh giá thực trạng áp dụng CSR tại châu Âu giai đoạn 2015–2018 qua các định chế tiêu biểu như BNP Paribas, BBVA, Barclays và Intesa Sanpaolo; nhận diện khoảng cách thực thi tại Việt Nam và kiến nghị lộ trình hoàn thiện chính sách.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian kinh tế châu Âu và thị trường tài chính Việt Nam trong giai đoạn 2015–2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp giải pháp thúc đẩy thị trường trái phiếu xanh (vốn đã đạt mốc 147 tỷ EUR tại châu Âu vào năm 2018) và định hướng tích hợp Khung quản lý Môi trường và Xã hội (ESMS) vào hơn 30 ngân hàng thương mại tại Việt Nam, giúp nâng cao chỉ số tín nhiệm và thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng ba trụ cột lý thuyết kinh điển để giải thích cơ chế tương tác giữa ngân hàng và xã hội:

• Mô hình Kim tự tháp CSR của Carroll (1979, 1991): Cấu trúc hóa nghĩa vụ của doanh nghiệp qua 4 tầng bậc từ nền tảng đến nâng cao, gồm Trách nhiệm Kinh tế (tạo ra lợi nhuận an toàn, bền vững), Trách nhiệm Pháp lý (tuân thủ luật ngân hàng và các quy chế tài chính), Trách nhiệm Đạo đức (thực hiện kinh doanh công bằng, minh bạch, chống rửa tiền) và Trách nhiệm Nhân văn/Từ thiện (tài trợ giáo dục, phát triển cộng đồng).
• Lý thuyết Bộ ba giá trị cốt lõi (Triple Bottom Line - TBL) của John Elkington (1994): Xác lập nguyên tắc cân bằng giữa 3 yếu tố 3P gồm Lợi nhuận (Profit), Con người (People) và Hành tinh (Planet), đòi hỏi ngân hàng phải kiểm soát tác động môi trường gián tiếp từ danh mục cấp tín dụng.
• Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder Theory) của Edward Freeman (1984) và Mô hình Clarkson (1995): Phân loại và tối ưu hóa lợi ích của 6 nhóm chủ thể: cổ đông, khách hàng, nhân viên, nhà cung cấp, cơ quan quản lý và cộng đồng xã hội.

Các khái niệm chuyên ngành cốt lõi được chuẩn hóa gồm: Tài chính bền vững (Sustainable Finance), Khung quản lý rủi ro Môi trường và Xã hội (ESMS), Tiêu chuẩn Báo cáo Phát triển Bền vững (GRI Standards) và Chỉ thị 2014/95/EU về công bố thông tin phi tài chính.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp phân tích đa trường hợp (Multiple Case-Study Approach) để đào sâu các điển hình tiên tiến. Dữ liệu thứ cấp được thu thập toàn diện từ báo cáo thường niên, báo cáo phát triển bền vững của các ngân hàng thương mại châu Âu, số liệu của Liên đoàn Ngân hàng Châu Âu (EBF), Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong giai đoạn 2015–2018.

Cỡ mẫu nghiên cứu chuyên sâu gồm 3 tập đoàn ngân hàng hàng đầu châu Âu (BNP Paribas, BBVA, Intesa Sanpaolo/Barclays) được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu có chủ đích (Purposive Sampling). Lý do lựa chọn nhóm mẫu này là vì đây là các tổ chức tiên phong tham gia Bộ nguyên tắc Equator (với 104 tổ chức tài chính tại 38 quốc gia tham gia), ký kết Nguyên tắc Ngân hàng có Trách nhiệm của UNEP FI (quy tụ hơn 130 ngân hàng quản lý 47 nghìn tỷ USD tài sản) và áp dụng triệt để Nguyên tắc Đầu tư Có trách nhiệm của Liên Hợp Quốc (UNPRI) với hơn 2.250 định chế quản lý 86 nghìn tỷ USD tài sản. Phương pháp phân tích so sánh đối chiếu và tổng hợp logic được triển khai xuyên suốt từ năm 2015 đến 2020 nhằm đảm bảo tính chuẩn xác và khả năng chuyển giao chính sách.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực tiễn thực thi CSR trong ngành ngân hàng châu Âu và đối chiếu với Việt Nam mang lại bốn phát hiện trọng tâm:

Thứ nhất, CSR tại châu Âu đã dịch chuyển mạnh mẽ từ hình thức tự nguyện sang quy chuẩn hóa thể chế và luật định bắt buộc. Việc thực thi Chỉ thị 2014/95/EU yêu cầu toàn bộ các tổ chức công ích và doanh nghiệp có quy mô trên 500 nhân viên phải công bố minh bạch dữ liệu phi tài chính về môi trường, nhân sự, quyền con người và phòng chống tham nhũng. Hệ thống ngân hàng châu Âu đã thu hẹp mạng lưới vật lý xuống còn 174.000 chi nhánh vào năm 2018 (giảm 5,6%, tương đương 10.000 chi nhánh) để chuyển dịch sang ngân hàng số nhằm giảm phát thải carbon và tối ưu hóa chi phí vận hành.

Thứ hai, mô hình tài chính bền vững và phát hành trái phiếu xanh trở thành công cụ tín dụng chủ lực. Thị trường trái phiếu xanh tại châu Âu đã cán mốc 147 tỷ EUR vào năm 2018. Doanh nghiệp châu Âu phụ thuộc tới 75% vào nguồn vốn vay ngân hàng (gấp đôi tỷ lệ tại Mỹ), giúp các ngân hàng tận dụng ưu thế này để định hướng dòng vốn vào các dự án năng lượng tái tạo, điện sinh khối và công trình xanh.

Thứ ba, hoạt động đầu tư cộng đồng và tài chính vi mô được thực hiện theo quy mô tài chính quy chuẩn. BNP Paribas đã phân bổ 1,6 tỷ EUR cho các tổ chức tài chính vi mô (MFI) và doanh nghiệp xã hội trong năm 2019, hỗ trợ hơn 358.000 người vay vốn vi mô tại 17 quốc gia với cam kết tăng trưởng nguồn vốn 10% mỗi năm, đồng thời đầu tư 1 triệu EUR vào Quỹ Helenos. Ngân hàng Phát triển Hội đồng Châu Âu (CEB) đã giải ngân 718 triệu EUR cho các dự án giáo dục và đào tạo nghề năm 2016, trong khi Barclays tài trợ 1,47 tỷ USD qua phát hành trái phiếu y tế phi lợi nhuận cho ProMedica Health Systems.

Thứ tư, tại Việt Nam, nhận thức về CSR trong ngành ngân hàng vẫn còn phân tán. Đa số các ngân hàng thương mại đồng nhất CSR với các hoạt động tài trợ từ thiện xã hội đơn thuần, chưa tích hợp đánh giá rủi ro môi trường vào quy trình phê duyệt tín dụng cốt lõi.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội của châu Âu bắt nguồn từ khung giám sát nghiêm ngặt của Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) và sự chủ động của Hiệp hội Ngân hàng (EBF). Dữ liệu nghiên cứu cho thấy sự phụ thuộc lớn của các hộ gia đình châu Âu vào vốn vay ngân hàng (chiếm tới 90% nhu cầu tài chính) tạo điều kiện thuận lợi để ngân hàng thúc đẩy hành vi tiêu dùng xanh qua các gói vay ưu đãi năng lượng mặt trời và nhà ở tiết kiệm điện.

Các phát hiện về cấu trúc huy động vốn (trong đó tiền gửi chiếm 53,2% tổng tài sản ngân hàng EU năm 2018, tăng từ mức 47,3% năm 2007) và cơ cấu cấp vốn có thể được biểu diễn trực quan thông qua các biểu đồ phân tích tỷ trọng giữa thị trường vốn và tín dụng ngân hàng, kết hợp bảng so sánh các chỉ số đóng góp cộng đồng giai đoạn 2016–2018. Ý nghĩa lớn nhất của kết quả nghiên cứu là chứng minh rằng thực thi CSR bài bản không làm tăng chi phí vô ích mà trực tiếp nâng cao chất lượng tài sản, giảm thiểu tỷ lệ nợ xấu do rủi ro pháp lý - môi trường và cải thiện chỉ số sinh lời dài hạn cho các tổ chức tín dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kinh nghiệm từ hệ thống ngân hàng châu Âu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy CSR trong ngành ngân hàng Việt Nam:

• Đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV): Ban hành thông tư hướng dẫn bắt buộc áp dụng Hệ thống Quản lý Rủi ro Môi trường và Xã hội (ESMS) cho 100% ngân hàng thương mại trước năm 2025; thiết lập danh mục phân loại xanh (Green Taxonomy) chuẩn hóa; triển khai công cụ tái cấp vốn ưu đãi với mức giảm lãi suất từ 0,5% đến 1,0% dành riêng cho các danh mục tín dụng xanh.
• Đối với các Ngân hàng Thương mại (NHTM): Tích hợp tiêu chuẩn của Bộ nguyên tắc Equator vào quy trình thẩm định các dự án có tổng vốn đầu tư từ 10 triệu USD trở lên; thành lập Ủy ban Phát triển Bền vững trực thuộc Hội đồng Quản trị trước năm 2024; cam kết nâng tỷ trọng dư nợ tín dụng xanh và tài chính xã hội đạt tối thiểu 5% đến 10% tổng dư nợ vào năm 2026.
• Đối với Chính phủ và các Bộ ngành: Xây dựng khung pháp lý bắt buộc công bố báo cáo phát triển bền vững tích hợp theo chuẩn GRI tương tự Chỉ thị 2014/95/EU của châu Âu; áp dụng chính sách giảm từ 2% đến 5% thuế thu nhập doanh nghiệp đối với lợi nhuận thu được từ các khoản đầu tư trái phiếu xanh và quỹ tài chính vi mô.
• Đối với Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA): Thiết lập bộ quy tắc ứng xử đạo đức nghề nghiệp và chỉ số xếp hạng CSR toàn ngành; tổ chức các chương trình đào tạo nâng cao năng lực thẩm định ESG cho hơn 50.000 cán bộ tín dụng trong giai đoạn 2023–2027.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu học thuật và cẩm nang thực thi giá trị cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Ban Điều hành và Khối Quản trị rủi ro tại các Ngân hàng Thương mại: Khai thác quy trình xây dựng khung ESMS chuẩn quốc tế và bài học quản trị từ BNP Paribas, BBVA để hạn chế rủi ro danh mục cho vay dự án quy mô lớn.
• Cán bộ hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính: Sử dụng các dẫn chứng thể chế từ ECB, EBF và Chỉ thị 2014/95/EU để hoàn thiện cơ chế khuyến khích tín dụng xanh và ban hành quy định báo cáo phi tài chính bắt buộc.
• Giảng viên, Nghiên cứu sinh và Học viên Cao học: Tiếp cận nguồn tài liệu tham khảo phong phú về lý thuyết Carroll, TBL, Stakeholder kết hợp số liệu thực chứng chuyên sâu phục vụ giảng dạy kinh tế đối ngoại và tài chính quốc tế.
• Chuyên viên ESG, Quản lý Quỹ đầu tư và Doanh nghiệp tài chính vi mô: Tham khảo kinh nghiệm phát hành trái phiếu xanh, phát triển sản phẩm tín dụng xã hội và thiết kế các sáng kiến hỗ trợ cộng đồng bền vững.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao ngân hàng không trực tiếp gây ô nhiễm môi trường lại phải gánh vác trách nhiệm CSR nặng nề? Ngân hàng đóng vai trò trung gian phân bổ vốn huyết mạch cho nền kinh tế, do đó gián tiếp chịu trách nhiệm về các tác động xã hội và môi trường từ các dự án được tài trợ vốn. Thực tế, hơn 104 định chế tài chính quốc tế đã áp dụng Bộ nguyên tắc Equator để sàng lọc các rủi ro môi trường, phòng tránh tổn thất tài chính khi dự án vay vốn bị đình chỉ hoạt động.

Sự khác biệt cốt lõi giữa mô hình CSR của ngân hàng châu Âu và Mỹ là gì? CSR tại Mỹ mang tính chất tự nguyện và dựa trên sáng kiến tham gia của từng ngân hàng, tập trung vào thỏa thuận song phương. Ngược lại, CSR tại châu Âu được thể chế hóa sâu sắc trong hệ thống pháp luật, chuẩn mực hóa qua các chỉ thị bắt buộc như Chỉ thị 2014/95/EU và được điều phối chặt chẽ bởi các cơ quan giám sát trung ương.

Hệ thống Quản lý Môi trường và Xã hội (ESMS) mang lại lợi ích tài chính cụ thể nào cho ngân hàng? ESMS giúp các ngân hàng nhận diện sớm các rủi ro pháp lý và môi trường tiềm ẩn từ khách hàng vay, giúp giảm tỷ lệ nợ xấu dự án. Ví dụ điển hình là việc BNP Paribas phân bổ an toàn 1,6 tỷ EUR cho tài chính vi mô tại 17 quốc gia nhờ quy trình quản trị rủi ro xã hội nghiêm ngặt, đảm bảo tăng trưởng bền vững nguồn vốn.

Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) thúc đẩy CSR bằng những công cụ nào? ECB lồng ghép mục tiêu bền vững vào cơ chế giám sát an toàn vi mô đối với các ngân hàng thành viên, đồng thời tích cực phát triển văn hóa tài chính cộng đồng thông qua việc cung cấp giáo trình, tài liệu giáo dục kinh tế miễn phí và đặt ra các tiêu chuẩn cao về tính minh bạch và đạo đức quản trị.

Rào cản lớn nhất khi chuyển giao kinh nghiệm CSR từ châu Âu sang Việt Nam là gì? Rào cản lớn nhất là sự thiếu hụt hành lang pháp lý bắt buộc về công bố thông tin phi tài chính và hạn chế về cơ sở dữ liệu môi trường doanh nghiệp. Hơn nữa, nhận thức CSR tại các ngân hàng trong nước phần lớn vẫn bị đóng khung trong các hoạt động từ thiện ngắn hạn thay vì tích hợp vào chiến lược thẩm định tín dụng dài hạn.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện các lý thuyết nền tảng (Kim tự tháp Carroll, Triple Bottom Line, Stakeholder Theory) áp dụng riêng biệt cho lĩnh vực tài chính - ngân hàng.
• Nghiên cứu làm rõ sự dịch chuyển mang tính bước ngoặt của hệ thống ngân hàng châu Âu sang mô hình quản trị ESG bắt buộc theo Chỉ thị 2014/95/EU và Bộ nguyên tắc UNEP FI.
• Các điển hình thực tiễn tại BNP Paribas, BBVA, Barclays chứng minh hiệu quả vượt trội của các công cụ tài chính xanh (với thị trường trái phiếu xanh đạt 147 tỷ EUR năm 2018) và tài chính vi mô hòa nhập xã hội.
• Công trình đã chỉ rõ thực trạng, khoảng cách nhận thức về CSR tại Việt Nam và đề xuất lộ trình 4 nhóm giải pháp khả thi cho SBV, các NHTM, Chính phủ và Hiệp hội Ngân hàng.
• Lộ trình hành động khuyến nghị ngành ngân hàng Việt Nam hoàn thiện khung ESMS trước năm 2025 và nâng tỷ trọng tín dụng xanh lên 10% vào năm 2026.

Hệ thống ngân hàng Việt Nam cần chủ động tiếp cận các chuẩn mực tài chính bền vững quốc tế, biến CSR từ nghĩa vụ thụ động thành đòn bẩy chiến lược để bảo vệ giá trị doanh nghiệp và kiến tạo sự phát triển thịnh vượng cho nền kinh tế quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING FOREIGN TRADE UNIVERSITY MASTER THESIS CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY IN EUROPEAN BANKING INDUSTRY AND LESSON FOR VIETNAM Specialization: International Trade Policy and Law NGUYEN THI THUY HANG Hanoi – 2020 MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING FOREIGN TRADE UNIVERSITY MASTER THESIS CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY IN EUROPEAN BANKING INDUSTRY AND LESSON FOR VIETNAM Major: Economics Specialization: International Trade Policy and Law Code: 8310106 Full name: Nguyen Thi Thuy Hang Supervisor: Dr. Ly Hoang Phu Hanoi – 2020 i DECLARATION I hereby declare that this master thesis is the scientific research of my own which made on the basis of theoretical studies and under the direction and supervision of Dr. Ly Hoang Phu. The research contents and results of this thesis are completely honest.

These data and documents for the analysis, review were collected from various sources which are fully listed in the reference list. I am fully responsible for the content of this master thesis as well as this declaration. Hanoi, 14 March 2020 Author Nguyen Thi Thuy Hang ii ACKNOWLEDGEMENT During the completion of this master thesis, I received the guidance and valuable help from the lecturers, colleagues and friends. With great respect and deep gratitude, I would like to express sincere thanks to: Dr.

Ly Hoang Phu, who wholeheartedly helped, supported and encouraged me from the initial to the final level of this dissertation. He provided me with comprehensive guide from choosing the topic, outlining the thesis and editing this research. Professors and lecturers, who not only spread profound knowledge and information in the fields of economy and law but generated strong motivation for me while I was taking this course as well. Last but not least, I would like to express my sincere thanks to my family, my colleagues and my friends, who have always by my side encouraging, supporting, contributing valuable ideas and giving me favorable conditions for me to complete this scientific research.

iii TABLE OF CONTENTS DECLARATION. ii TABLE OF CONTENTS. iii LIST OF ABBREVIATIONS. vi LIST OF FIGURES.

vii LIST OF MAP. vii LIST OF TABLES. Object and scope of research .3 CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW OF CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY. Theoretical approaches of CSR.

Carroll’s CSR pyramid. The Triple Bottom Line. The Stakeholder Theory. CSR practices in banking industry.

Commercial banks’ interpretation of CSR. The role of central banks in supporting CSR activities.17 CHAPTER 2: CSR IN EUROPEAN BANKING INDUSTRY. Specific features of CSR in Europe. Guidelines to address CSR.

The Equator Principles. UNEP FI Principles for Responsible Banking. The UN Principle for Responsible Investment. EU Directive on Non-financial and Diversity Information.

CSR in European banking sector. Overview of banking industry in Europe. The role of authorities in CSR activities. CSR practice in European banking industry.

Social Responsible investment .43 CHAPTER 3: CASE STUDIES FROM LEADING BANKS IN EUROPE. CSR in BNP Paribas SA. CSR in Banco Bilbao Vizcaya Argentaria (BBVA) .68 CHAPTER 4: LESSON FOR VIETNAM BANKING INDUSTRY IN APPLICATION OF CSR. Overview about CSR activities in Vietnam banking sector.

Current understanding of CSR in Vietnam. CSR activities in Vietnam banking sector. Lessons for Vietnam banking industry. Lessons for commercial banks.

Recommendation for State Bank of Vietnam (SBV). Recommendation for the Government .81 REFERENCES vi LIST OF ABBREVIATIONS Abbreviation Full name BBVA Banco Bilbao Vizcaya Argentaria CSR Corporate Social Responsibility EBF European Banking Federation ECB European Central Bank EPFI Equator Principles Financial Institution Eps The Equator Principles ESCB European System of Central Banks ESG Environmental, Social and Corporate Governance ESMS Environmental and Social Management System EU European Union GRI Global Reporting Initiative IR The International Integrated Reporting ISO International Organization for Standardization MFIs Microfinance Institutions NCBs National Central Banks NGO Non-Governmental Organization OECD Organization for Economic Cooperation and Development SBV The State Bank of Vietnam SDG United Nations' Sustainable Development Goals SMEs Small and medium-sized enterprises UN The United Nations UNEP FI United Nations Environment Programme Finance Initiative UNPRI United Nations Principles for Responsible Investment vii LIST OF FIGURES Figure 1.1: Carroll’s pyramid of CSR .2: The Triple Bottom Lines Model .3 :Clarkson’s Typical Corporate and Stakeholder Issues Model. Total assets in EU banks 2018. Deposits in EU banks as a share of total banking asset 2018 .3: Share of bank loans and capital markets in US, EU, JP.

BBVA sustainable finance in 2018. Intesa Sanpaolo’s loans with social impact in 2018 .64 LIST OF MAP Map 3. BBVA overviews at Dec 2019 .53 LIST OF TABLES Table 1.1: Areas in commercial banks’ ethical responsibility .1: CSR issues in the American and European context. The Principles for Responsible Banking.

BNP Paribas CSR Strategy .2: Summary of number of transactions from 2011-2018. CSR main drivers in BBVA. Total investment in education. Main drivers to CSR activities in Intesa Sanpaolo.

Intesa Sanpaolo contribution to the community in 2016-2018 .65 viii ABSTRACT The evolution of Corporate Social Responsibility (CSR) has an impressive history since the 1950s. The roots of the concept indicates that the business domain have paid increasing attention to the concerns of society. However the term CSR is viewed in different concepts and still searching for a universally accepted definition. This thesis reviews the development of the concept of CSR over time, the implementation of CSR in Europore banking industry and some matters of CSR in Vietnam banking sector.

By that, some lessons for Vietnam will be discussed. Using qualitative methodology with a multiple case-study approach, this thesis examines the key features of CSR strategies and implementation in the European banking industry, which is intended to conduct only three cases of big banks in Europe. It also explores CSR practices in Vietnam banking context via examples of CSR activities of some commercial banks in Vietnam. In conclusion, the thesis contains a general discussion on the topic of CSR in banking sector.

The most important part of the thesis discusses the implementation of CSR in European banking industry and points out some lessons for Vietnam. Research Rationale The globalization and social development require all corporations, big or small, local or international, to take their Corporate Social Responsibility (CSR) into account by improving the social and environmental performance (Qi Lai, 2006). In keeping with global movement, the concept of CSR is rapidly spreading in all sectors of the economy including banking (Omur et al. Moreover, under destructive impacts of the global financial crisis and strong competitiveness in the financial market, banking sector, one of the vulnerable, plays a crucial role in facilitating the nation’s economy and leading the nation to apply CSR (Singh et al.

Although lacking the consensus of CSR definition among academicians and practitioners, it is obvious that CSR can bring many advantages for the banking sector (Tran 2014). Firstly, it helps to enhance bank’s reputation. In banking industry, reputation is a very important factor to retain old clients and attract new ones, which eventually enhances banks financial status. Besides, if a bank pays attention to social responsibilities, they can get profits for themselves through better risk management, employee loyalty and higher reputation.

Therefore, banks are now supposed to become more responsible for social issues. A long ago, The European banking industry has realised the importance of having a defined CSR policy – banks fully understand the worth of CSR because they are such central actors in any modern economy. Meanwhile, Vietnam is integrating more and more deeply into the international trade but CSR is a relatively new concepts (Pham, 2015). Therefore, the thesis is to examine the current practices of corporate social responsibility in European banking industry, analysis three of the biggest banking corporation in Europe.

Their practices may also act as references to Vietnam banking industry. From the above reasons, the author selected the topic "Corporate social responsibility in European banking industry and lesson for Vietnam". Research objectives The aims of this thesis are to draw out and analyze how CSR has been applied in banking industry, analysis some cases and from there, share some personal as well as collected opinions from different publications and from the author about how or which actions can be taken to make the CSR situation in Vietnam banking sector better. Object and scope of research Regarding the content of the dissertation, it focuses on the real situation of CSR in the European banking sector and policy recommendation.

Therefore, the object of thesis includes the implementation of CSR activities in European banking sectors in general and in three big bank groups which recently have significant achievements as well as the practice of CSR activities in some banks in Vietnam. The scope of this thesis is as follows: As for geographical scope, the research is intended to conduct cases of three big banks in European which having significant result in CSR activities. As for time scope, the research focuses on analyzing the cases in the period from 2015 to 2018, the author can draw more reasonable results from the analysis. As for the general theoretical framework, there will be no limits of time.

Research questions The main research questions will be: - How is the current CSR application in European banking industry ? - What needs to be done in order to facilitate the application of CSR in Vietnam? However, this piece of writing will be carried out based on the foundation of a few smaller research questions: - What are the factors that have effect the application of CSR in the European banking industry? - How do the Vietnamese corporations perceive CSR? 3 - What are the current CSR practices and strategies adopted by Vietnamese banks? 5. Research methodology The thesis examines theoretical and practical exposure of CSR in Banking perspective. As a result, the paper is descriptive in nature. Most of the information are generated by evaluating “Secondary Sources” like: - Annual report of different commercial Banks - Study related books and journals - Web sites The author has chosen a qualitative approach towards this thesis.

The qualitative approach allows the author to study and analyze the data collected and come to a conclusion based on them, hence better suits the main aim of the paper. Thesis outline Depart from the introduction, reference document and the conclusion. This thesis contains four chapters: Chapter 1: “Literature review of Cooperate Social Responsibility” provides the most essential knowledge of CSR including the concept, theories of CSR. Chapter 2: “CSR in European Banking Industry” analyzes the overview of CSR activities in European banking industry Chapter 3: “Case studies from leading banks in Europe” examine more detail on CSR practices applied in three leading banks in CSR in Europe Chapter 4: “Lesson for Vietnam Banking Industry in application of CSR” draw a general picture of how CSR has been applied in the Vietnamese banking industry and point out some recommendations.

4 CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW OF CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY 1. CSR concept According to Paladino (2004), the evolution of ideas and thinking around social responsibility has started in the decade of the fifties with the definition proposed by Bowen (1953). In the book “Social Responsibilities of the Businessman”, Bowen, who has been referred to as the “Father of CSR” due to his groundbreaking research in the field (Carroll 1999, pp.268-270) had introduced CSR as a definitional construct. In this book, the author defined CSR as “the obligations of business to pursue those policies, to make those decisions or to follow those lines of action which are desirable in terms of the objectives and values of our society”.

The book aimed at educating executives the values “considered desirable in our society”. CSR grew in popularity in the 1960s due to the social movements of the time and various academics who sought to further identify what benefits CSR could bring to business overall (Levitt’s, 1958).