Luận án tiến sỹ về hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại tại Việt Nam

Tài liệu nghiên cứu Luận án tiến sỹ chuyên ngành tài chính ngân hàng đề tài hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu

• Tác giả: Vương Thị Minh Đức
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thị Tuấn Nghĩa
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Tài chính, Ngân hàng
• Đề tài: Hoạt động Mua Bán Và Sáp Nhập Ngân Hàng Thương Mại Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG MUA BÁN VÀ SÁP NHẬP NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại
• 1.1.1. Đặc điểm hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại
• 1.1.2. Các phương thức mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại
• 1.1.3. Trình tự tiến hành mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại
• 1.1.4. Tác động của hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại
• 1.1.5. Nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại
• 1.1.5.1. Chỉ tiêu đánh giá hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại
• 1.2. Kinh nghiệm mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại từ một số quốc gia trên thế giới
• 1.2.1. Kinh nghiệm của Mỹ
• 1.2.2. Kinh nghiệm của Trung Quốc
• 1.2.3. Kinh nghiệm của Thái Lan
• 1.2.4. Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam
• 1.3. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG MUA BÁN SÁP NHẬP NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Bối cảnh hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam trong quá trình mua bán và sáp nhập
• 2.1.1. Số lượng ngân hàng
• 2.1.2. Về quy mô vốn
• 2.1.3. Về quy mô tài sản
• 2.1.4. Về năng lực quản trị
• 2.1.5. Về khả năng sinh lời
• 2.1.6. Về tình hình thanh khoản
• 2.1.7. Về tình hình nợ xấu
• 2.2. Động lực thực hiện hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại tại Việt Nam
• 2.3. Khung pháp lý đối với hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại tại Việt Nam
• 2.3.1. Quy định về hoạt động mua bán và sáp nhập trong các văn bản luật
• 2.3.2. Các văn bản pháp lý liên quan đến hoạt động đầu tư, góp vốn mua cổ phần
• 2.3.3. Các văn bản pháp lý liên quan đến hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng
• 2.4. Các phương thức mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại tại Việt Nam
• 2.4.1. Các thương vụ mua bán sáp nhập trong lĩnh vực ngân hàng từ 2011 đến nay
• 2.4.2. Các phương thức mua bán sáp nhập ngân hàng thương mại tại Việt Nam
• 2.4.3. Đo lường hiệu quả các thương vụ mua bán sáp nhập ngân hàng nổi bật tại Việt Nam
• 2.5. Đánh giá hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại tại Việt Nam
• 2.5.1. Những kết quả đạt được
• 2.5.2. Những tồn tại
• 2.5.3. Nguyên nhân của những tồn tại
• 2.6. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP VỀ HOẠT ĐỘNG MUA BÁN VÀ SÁP NHẬP NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng về hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại tại Việt Nam
• 3.1.1. Định hướng phát triển hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam đến năm 2025
• 3.1.2. Những cơ hội và thách thức đối với các ngân hàng thương mại Việt Nam trong tiến trình hội nhập quốc tế
• 3.1.3. Định hướng về hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại
• 3.2. Giải pháp về hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại tại Việt Nam
• 3.2.1. Các ngân hàng thương mại tiếp tục thúc đẩy quá trình mua bán và sáp nhập
• 3.2.2. Ngân hàng thương mại đẩy mạnh việc tự cơ cấu lại, nâng cao năng lực hoạt động
• 3.2.3. Xây dựng kế hoạch các thương vụ chặt chẽ, cụ thể
• 3.2.4. Đa dạng hóa phương thức mua bán và sáp nhập
• 3.2.5. Tiếp tục xử lý nợ xấu
• 3.2.6. Quản lý tốt hậu mua bán và sáp nhập
• 3.2.7. Kiến nghị với chính phủ
• 3.2.8. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước
• 3.3. Kết luận chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về M A Ngân Hàng Cơ Hội và Thách Thức

Hoạt động mua bán và sáp nhập (M&A) trong lĩnh vực ngân hàng đã trở thành một xu hướng tất yếu trên toàn cầu, đặc biệt là trong bối cảnh tái cơ cấu hệ thống tài chính. M&A ngân hàng Việt Nam không chỉ giúp các ngân hàng tăng cường năng lực tài chính mà còn mở ra cơ hội để tinh giản bộ máy, tiết kiệm chi phí và mở rộng thị trường. Tuy nhiên, quá trình này cũng tiềm ẩn nhiều thách thức, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và quản lý hiệu quả. Theo nghiên cứu, M&A mang lại lợi ích to lớn cho tất cả các bên tham gia, giúp các doanh nghiệp giảm chi phí đầu tư, tập trung các nguồn lực và tận dụng mọi thế mạnh để đạt được lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

1.1. Đặc Điểm Hoạt Động M A Trong Ngành Ngân Hàng

Hoạt động M&A trong ngành ngân hàng có những đặc điểm riêng biệt so với các ngành khác. Nó chịu sự quản lý chặt chẽ của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và các quy định pháp luật liên quan đến hoạt động ngân hàng. Các thương vụ sáp nhập ngân hàng thương mại thường nhằm mục đích tái cơ cấu, xử lý nợ xấu, hoặc tăng cường năng lực cạnh tranh. Việc đánh giá hiệu quả M&A ngân hàng cần xem xét đến các yếu tố như quy mô vốn, khả năng sinh lời, và mức độ rủi ro sau sáp nhập.

1.2. Các Phương Thức M A Ngân Hàng Phổ Biến Tại Việt Nam

Tại Việt Nam, các phương thức M&A ngân hàng phổ biến bao gồm sáp nhập tự nguyện, sáp nhập bắt buộc (do tái cơ cấu), và mua lại cổ phần. Các thương vụ mua bán ngân hàng thường được thực hiện thông qua hình thức mua lại cổ phần chi phối hoặc sáp nhập toàn bộ vào một ngân hàng khác. Việc lựa chọn phương thức M&A phù hợp phụ thuộc vào mục tiêu của các bên tham gia và tình hình tài chính của ngân hàng mục tiêu.

II. Thực Trạng M A Ngân Hàng Việt Nam Phân Tích Giai Đoạn

Thị trường M&A ngân hàng Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, đặc biệt là từ năm 2011 đến nay, khi quá trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng diễn ra mạnh mẽ. Nhiều thương vụ sáp nhập ngân hàng thương mại đã được thực hiện nhằm giải quyết các vấn đề về nợ xấu, vốn điều lệ, và năng lực quản trị. Tuy nhiên, quy mô và phương thức thực hiện vẫn còn khiêm tốn so với các nước trong khu vực. Theo báo cáo, hoạt động M&A NHTM tại Việt Nam đã bước đầu phát triển cả về số lượng và giá trị, tuy nhiên quy mô, phương thức thực hiện vẫn còn khiêm tốn so với các nước trong khu vực và trên thế giới, trong quá trình triển khai hoạt động M&A NHTM cũng xuất hiện nhiều bất cập, khó khăn.

2.1. Động Lực Thúc Đẩy Hoạt Động M A Ngân Hàng

Nhiều yếu tố thúc đẩy hoạt động M&A ngân hàng tại Việt Nam, bao gồm áp lực tái cơ cấu, yêu cầu tăng vốn điều lệ, và nhu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Các ngân hàng yếu kém thường trở thành mục tiêu M&A để được tái cấu trúc và cải thiện tình hình tài chính. Ngoài ra, các nhà đầu tư nước ngoài cũng quan tâm đến việc tham gia vào thị trường M&A ngân hàng Việt Nam để mở rộng hoạt động kinh doanh.

2.2. Khung Pháp Lý Cho M A Ngân Hàng Tại Việt Nam

Khung pháp lý cho hoạt động M&A ngân hàng tại Việt Nam ngày càng được hoàn thiện, với nhiều văn bản pháp luật quy định về quy trình, điều kiện, và thủ tục sáp nhập ngân hàng. Tuy nhiên, vẫn còn một số điểm chưa rõ ràng hoặc chưa phù hợp với thực tiễn, gây khó khăn cho các thương vụ M&A. Việc hoàn thiện khung pháp lý là yếu tố quan trọng để thúc đẩy thị trường M&A ngân hàng phát triển lành mạnh và hiệu quả.

2.3. Các Thương Vụ M A Ngân Hàng Nổi Bật Gần Đây

Trong những năm gần đây, đã có một số thương vụ M&A ngân hàng nổi bật tại Việt Nam, như thương vụ sáp nhập giữa Ngân hàng TMCP Phát triển Nhà Đồng bằng Sông Cửu Long (MHB) vào Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV). Các thương vụ này đã góp phần tái cơ cấu hệ thống ngân hàng và cải thiện năng lực cạnh tranh của các ngân hàng tham gia. Việc phân tích các thương vụ M&A thành công và thất bại sẽ giúp rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu.

III. Đánh Giá Hiệu Quả M A Ngân Hàng Kết Quả và Tồn Tại

Việc đánh giá hiệu quả M&A ngân hàng là một vấn đề phức tạp, đòi hỏi sự xem xét kỹ lưỡng các chỉ tiêu tài chính, phi tài chính, và tác động đến các bên liên quan. Một số nghiên cứu cho thấy rằng M&A có thể cải thiện hiệu quả hoạt động của ngân hàng, nhưng cũng có những trường hợp không đạt được kết quả như mong đợi. Việc đánh giá cần dựa trên các tiêu chí khách quan và có tính so sánh.

3.1. Những Kết Quả Đạt Được Từ Hoạt Động M A

Hoạt động M&A ngân hàng đã mang lại một số kết quả tích cực, như tăng quy mô vốn, cải thiện khả năng sinh lời, và mở rộng mạng lưới hoạt động. Các ngân hàng sau sáp nhập thường có năng lực tài chính mạnh hơn và khả năng cung cấp các sản phẩm dịch vụ đa dạng hơn. Ngoài ra, M&A cũng góp phần giảm số lượng ngân hàng yếu kém và ổn định hệ thống tài chính.

3.2. Những Tồn Tại Và Hạn Chế Của M A Ngân Hàng

Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động M&A ngân hàng cũng còn tồn tại một số hạn chế, như quá trình tích hợp sau sáp nhập gặp nhiều khó khăn, sự khác biệt về văn hóa tổ chức, và rủi ro phát sinh từ nợ xấu. Việc quản lý rủi ro và giải quyết các vấn đề phát sinh sau M&A là yếu tố quan trọng để đảm bảo thành công của thương vụ.

3.3. Nguyên Nhân Của Những Tồn Tại Trong M A Ngân Hàng

Những tồn tại và hạn chế của hoạt động M&A ngân hàng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, như thiếu kinh nghiệm, quy trình thực hiện chưa chuyên nghiệp, và sự can thiệp của các yếu tố chính trị. Việc xác định rõ nguyên nhân sẽ giúp đưa ra các giải pháp khắc phục và cải thiện hiệu quả của các thương vụ M&A trong tương lai.

IV. Giải Pháp Thúc Đẩy M A Ngân Hàng Định Hướng Đến 2025

Để thúc đẩy hoạt động M&A ngân hàng phát triển bền vững và hiệu quả, cần có những giải pháp đồng bộ từ phía các ngân hàng, NHNN, và Chính phủ. Các giải pháp này cần tập trung vào việc hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực quản trị, và tạo điều kiện thuận lợi cho các thương vụ M&A diễn ra minh bạch và công khai. Định hướng đến năm 2025, M&A sẽ đóng vai trò quan trọng trong quá trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng.

4.1. Định Hướng Phát Triển Hệ Thống Ngân Hàng Đến 2025

Định hướng phát triển hệ thống ngân hàng Việt Nam đến năm 2025 là tiếp tục tái cơ cấu, nâng cao năng lực cạnh tranh, và hội nhập sâu rộng vào thị trường tài chính quốc tế. M&A được xem là một trong những công cụ quan trọng để đạt được các mục tiêu này. Việc xây dựng một hệ thống ngân hàng mạnh mẽ và ổn định là yếu tố then chốt để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

4.2. Các Giải Pháp Cụ Thể Để Thúc Đẩy M A Ngân Hàng

Các giải pháp cụ thể để thúc đẩy M&A ngân hàng bao gồm: (1) Hoàn thiện khung pháp lý về M&A, (2) Nâng cao năng lực thẩm định và định giá ngân hàng, (3) Tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư tham gia vào thị trường M&A, (4) Tăng cường giám sát và quản lý rủi ro sau M&A, và (5) Đẩy mạnh truyền thông và nâng cao nhận thức về lợi ích của M&A.

4.3. Kiến Nghị Với Chính Phủ Và Ngân Hàng Nhà Nước

Chính phủ và NHNN cần có những chính sách hỗ trợ và khuyến khích hoạt động M&A ngân hàng, như giảm thuế, đơn giản hóa thủ tục hành chính, và tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn. Ngoài ra, cần tăng cường giám sát và kiểm tra hoạt động của các ngân hàng sau sáp nhập để đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật và bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền.

V. Rủi Ro và Cơ Hội M A Ngân Hàng Hướng Quản Trị Hiệu Quả

Hoạt động M&A ngân hàng mang lại cả cơ hội và rủi ro. Việc nhận diện và quản trị rủi ro hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo thành công của thương vụ. Các rủi ro có thể phát sinh từ quá trình thẩm định, định giá, tích hợp, và quản lý sau sáp nhập. Ngược lại, cơ hội đến từ việc mở rộng thị trường, tăng cường năng lực cạnh tranh, và cải thiện hiệu quả hoạt động.

5.1. Nhận Diện Các Rủi Ro Tiềm Ẩn Trong M A Ngân Hàng

Các rủi ro tiềm ẩn trong M&A ngân hàng bao gồm: (1) Rủi ro pháp lý, (2) Rủi ro tài chính, (3) Rủi ro hoạt động, (4) Rủi ro văn hóa, và (5) Rủi ro danh tiếng. Việc nhận diện và đánh giá mức độ ảnh hưởng của từng loại rủi ro là bước quan trọng để xây dựng kế hoạch quản trị rủi ro hiệu quả.

5.2. Các Biện Pháp Quản Trị Rủi Ro Trong Quá Trình M A

Các biện pháp quản trị rủi ro trong quá trình M&A bao gồm: (1) Thực hiện thẩm định kỹ lưỡng (due diligence), (2) Xây dựng kế hoạch tích hợp chi tiết, (3) Quản lý sự thay đổi và truyền thông hiệu quả, (4) Thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ mạnh mẽ, và (5) Đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật.

5.3. Tận Dụng Cơ Hội Từ Hoạt Động M A Ngân Hàng

Để tận dụng cơ hội từ hoạt động M&A ngân hàng, cần tập trung vào việc: (1) Xây dựng chiến lược M&A rõ ràng, (2) Lựa chọn đối tác phù hợp, (3) Tối ưu hóa chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động, (4) Mở rộng thị trường và phát triển sản phẩm dịch vụ mới, và (5) Xây dựng văn hóa tổ chức thống nhất và hiệu quả.

VI. Kinh Nghiệm M A Ngân Hàng Quốc Tế Bài Học Cho Việt Nam

Nghiên cứu kinh nghiệm M&A ngân hàng của các nước trên thế giới, như Mỹ, Trung Quốc, và Thái Lan, có thể cung cấp những bài học quý báu cho Việt Nam. Các bài học này liên quan đến quy trình thực hiện, quản trị rủi ro, và chính sách hỗ trợ từ chính phủ. Việc áp dụng kinh nghiệm quốc tế cần phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam.

6.1. Kinh Nghiệm M A Ngân Hàng Từ Mỹ Và Trung Quốc

Mỹ và Trung Quốc là hai quốc gia có thị trường M&A ngân hàng phát triển mạnh mẽ. Kinh nghiệm từ Mỹ cho thấy tầm quan trọng của việc quản trị rủi ro và tích hợp sau sáp nhập. Kinh nghiệm từ Trung Quốc cho thấy vai trò của chính phủ trong việc định hướng và hỗ trợ các thương vụ M&A.

6.2. Bài Học Từ Thái Lan Về Tái Cơ Cấu Ngân Hàng Qua M A

Thái Lan đã trải qua quá trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng sau khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997, trong đó M&A đóng vai trò quan trọng. Bài học từ Thái Lan cho thấy tầm quan trọng của việc xử lý nợ xấu và tăng cường năng lực quản trị trước khi thực hiện M&A.

6.3. Áp Dụng Kinh Nghiệm Quốc Tế Vào Thực Tiễn Việt Nam

Việc áp dụng kinh nghiệm quốc tế vào thực tiễn Việt Nam cần được thực hiện một cách chọn lọc và phù hợp với điều kiện cụ thể của thị trường. Cần chú trọng đến việc hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực quản trị, và tạo điều kiện thuận lợi cho các thương vụ M&A diễn ra minh bạch và công khai.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Nghiên cứu "Hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại tại Việt Nam" của tác giả Vương Thị Minh Đức (Chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Mã số: 62340201, Học viện Ngân hàng) đặt trong bối cảnh tái cấu trúc toàn diện hệ thống các tổ chức tín dụng theo tinh thần Nghị quyết số 05-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII và Đề án Cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng giai đoạn 2011–2015. Tính tiên phong của công trình thể hiện ở cách tiếp cận hệ thống, đa chiều, kết hợp giữa lý luận tài chính tiền tệ hiện đại và thực tiễn đặc thù của thị trường tài chính đang phát triển tại Việt Nam.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) trọng tâm được định vị rõ nét: Trong khi các công trình quốc tế như Dymski (2002) hay Ingo Walter (2004) chỉ xem xét M&A ngân hàng tại các nền kinh tế phát triển hoặc ở tầm vĩ mô toàn cầu, các nghiên cứu trong nước trước năm 2014 (như Trần Ái Phương, 2008; Phan Diên Vỹ, 2013; Nguyễn Quang Minh, 2016) mới chỉ dừng lại ở việc phân tích định tính đơn lẻ hoặc mẫu khảo sát hẹp (chỉ 2 ngân hàng SHB và HDBank). Nghiên cứu này giải quyết triệt để khoảng trống bằng việc bao quát toàn bộ các thương vụ M&A ngân hàng thương mại (NHTM) giai đoạn 2011–2016, phân định ranh giới bản chất giữa M&A doanh nghiệp thông thường và M&A NHTM gắn liền với rủi ro hệ thống.

Hệ thống câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết được xác lập mạch lạc:

• RQ1: Động cơ và điều kiện tất yếu nào thúc đẩy các NHTM thực hiện M&A trong giai đoạn biến động kinh tế vĩ mô?
• RQ2: Quy trình và phương thức M&A nào tối ưu hóa hiệu quả hoạt động và giá trị cộng hưởng của NHTM sau sáp nhập?
• RQ3: Mức độ thay đổi hiệu quả kỹ thuật (Technical Efficiency) của các NHTM Việt Nam trước và sau M&A được lượng hóa như thế nào qua mô hình phi tham số?
• RQ4: Những rào cản thể chế, sở hữu chéo, nợ xấu và xung đột văn hóa ảnh hưởng ra sao đến tính bền vững hậu M&A?

Khung lý thuyết tích hợp dựa trên Lý thuyết tập trung tư bản (Karl Marx), Lý thuyết giá trị cộng hưởng (Synergy Theory), và Lý thuyết hiệu quả kỹ thuật (Farrell, 1957). Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu tài chính toàn ngành ngân hàng giai đoạn 2011–2016, mở rộng khảo sát thực nghiệm trên 139 cán bộ ngân hàng và 137 khách hàng lâu năm, định hình giải pháp chiến lược đến năm 2025.

---

Literature Review và Positioning

Tổng quan tài liệu quốc tế chỉ ra hai trường phái đối lập về tác động của M&A ngân hàng:

1. Trường phái Giá trị cộng hưởng và Tối ưu hóa chi phí: Galpin & Herndon (1999) cùng Frankel (2005) khẳng định M&A là công cụ mở rộng quy mô, nâng cao giá trị cổ đông thông qua việc khai thác tính kinh tế nhờ quy mô (Economies of Scale) và phạm vi (Economies of Scope). Tác giả Ingo Walter (2004) nhấn mạnh M&A giúp thâm nhập thị trường nhanh chóng, tái phân bổ nguồn lực và chuyển giao công nghệ.
2. Trường phái Bất ổn cấu trúc và Rủi ro tích hợp: Dymski (2002) phản biện rằng kinh nghiệm M&A tại Mỹ là cá biệt và không đại diện cho các nền kinh tế đang phát triển; làn sóng sáp nhập xuyên biên giới tiềm ẩn nguy cơ bất ổn tài chính vĩ mô. John Mylonakis (2006) chỉ ra M&A ngân hàng tại Hy Lạp dẫn đến sự cắt giảm 3.627 nhân sự trong giai đoạn 1998–2003, tạo ra các cú sốc tâm lý tiêu cực và suy giảm hiệu suất ngắn hạn.

Tại Việt Nam, các nghiên cứu của Phạm Đức Nguyện (2008), Lương Thị Thanh Thủy (2010), và Nguyễn Thị Diệu Chi (2013) đã phác thảo các khía cạnh về năng lực cạnh tranh và mô hình Probit dự báo xác suất M&A. Tuy nhiên, các công trình này tồn tại hạn chế khi chưa lượng hóa được hiệu quả kỹ thuật thực tế sau sáp nhập bằng dữ liệu chuỗi thời gian đầy đủ.

Nghiên cứu so sánh đối chiếu với hai bài học quốc tế điển hình:

• Kinh nghiệm Hoa Kỳ (2008–2016): Sử dụng M&A dưới sự can thiệp của Cục Dự trữ Liên bang (FED) và Công ty Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang (FDIC) để giải cứu các định chế sụp đổ sau khủng hoảng tài chính dưới cơ chế thị trường minh bạch.
• Kinh nghiệm Thái Lan (hậu khủng hoảng 1997): Tái cấu trúc bắt buộc gắn liền với xóa bỏ nợ xấu thông qua công ty quản lý tài sản quốc gia và mở rộng tỷ lệ sở hữu cho nhà đầu tư nước ngoài.

Từ đó, luận án xác lập vị trí học thuật tiên phong khi chứng minh M&A ngân hàng tại Việt Nam giai đoạn 2011–2016 mang tính chất "kép": vừa là quy luật tái cấu trúc thị trường tự nguyện, vừa là công cụ hành chính bắt buộc nhằm ngăn chặn đổ vỡ mang tính dây chuyền của hệ thống tài chính quốc gia.

---

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Nghiên cứu bổ sung và phát triển các hệ hình lý thuyết nền tảng trong quản trị ngân hàng:

• Mở rộng Lý thuyết Tập trung tư bản của Karl Marx: Làm rõ cơ chế tập trung tư bản ngân hàng trong bối cảnh nền kinh tế chuyển đổi, nơi việc tích tụ vốn không chỉ diễn ra qua cạnh tranh tự do mà chịu sự chi phối chặt chẽ từ khung pháp lý của Ngân hàng Nhà nước (NHNN).
• Phát triển Lý thuyết Giá trị cộng hưởng (Synergy Theory): Phân định ranh giới giữa cộng hưởng hoạt động (Operating Synergies - tối ưu hóa mạng lưới chi nhánh, chuyển giao công nghệ) và cộng hưởng tài chính (Financial Synergies - đa dạng hóa danh mục, gia tăng đòn bẩy và tấm chắn thuế), đồng thời chỉ ra "nghịch lý sụt giảm hiệu quả kỹ thuật ngắn hạn" do chi phí tích hợp văn hóa và xử lý nợ tồn đọng.
• Bổ sung Lý thuyết Hiệu quả kỹ thuật (Farrell, 1957): Ứng dụng hàm sản xuất biên phi tham số vào định chế tài chính, định nghĩa đầu vào (Inputs) là vốn, chi phí hoạt động, tài sản cố định và đầu ra (Outputs) là tổng dư nợ cho vay, tiền gửi huy động và lợi nhuận ròng.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp 3 trụ cột lý thuyết: Lý thuyết Tổ chức công nghiệp (Industrial Organization Theory), Lý thuyết Chi phí giao dịch (Transaction Cost Economics), và Lý thuyết Hành vi tổ chức (Organizational Behavior Theory).

Mô hình 7 bước tiến hành M&A NHTM được chuẩn hóa:

1. Đánh giá nội tại và xác định ngân hàng mục tiêu qua báo cáo tài chính và danh mục khách hàng.
2. Lập đề xuất phương án M&A trình Đại hội đồng cổ đông.
3. Ký kết thỏa thuận hợp tác và biên bản ghi nhớ (MOU).
4. Định giá toàn diện bằng 4 phương pháp: Dòng tiền chiết khấu (DCF), Giá thị trường (P/E), Định giá theo tài sản điều chỉnh, và Chi phí thay thế.
5. Đàm phán điều khoản và ký kết hợp đồng sáp nhập.
6. Hoàn tất thủ tục thay đổi đăng ký kinh doanh và phê duyệt pháp lý từ NHNN.
7. Tái cấu trúc hậu M&A: xử lý xung đột nhân sự, hòa hợp văn hóa doanh nghiệp và đồng bộ hóa công nghệ thông tin.

Điều kiện biên (Boundary conditions): Khung phân tích áp dụng tối ưu cho các NHTM hoạt động trong thị trường tài chính mới nổi, chịu sự điều tiết gắt gao của Ngân hàng Trung ương và có cấu trúc sở hữu đa dạng (NHTM Nhà nước, NHTM Cổ phần, cổ đông chiến lược nước ngoài).

---

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu vận dụng triết lý Thực chứng (Positivism) kết hợp Hiện thực phản biện (Critical Realism). Thiết kế nghiên cứu hỗn hợp (Mixed-Methods Design) được triển khai đa cấp độ (Multi-level design):

• Cấp độ vĩ mô: Đánh giá khung khổ pháp lý, sự biến động của GDP, thanh khoản hệ thống và chính sách tái cơ cấu ngân hàng của Chính phủ.
• Cấp độ trung gian (Meso-level): Đo lường hiệu quả kỹ thuật của toàn bộ các cặp NHTM thực hiện M&A trên thị trường Việt Nam giai đoạn 2011–2016.
• Cấp độ vi mô: Khảo sát nhận thức của nhân sự ngân hàng về quá trình chuyển dịch tổ chức và đánh giá của khách hàng về chất lượng dịch vụ hậu M&A.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập và xử lý dữ liệu bảo đảm tính chuẩn xác khoa học cao:

• Khảo sát nhân viên ngân hàng: Phát ra 150 phiếu, thu về 143 phiếu, trong đó có 139 phiếu hợp lệ (tỷ lệ hợp lệ đạt 92,7%). Đối tượng là cán bộ, nhà quản lý trực tiếp trải qua các thương vụ sáp nhập.
• Khảo sát khách hàng: Phát ra 150 phiếu, thu về 140 phiếu, số phiếu hợp lệ đạt 137 phiếu (tỷ lệ 91,3%). Tiêu chí lựa chọn là khách hàng có lịch sử giao dịch liên tục từ 3 đến 5 năm tại các ngân hàng trước và sau khi thực hiện M&A.
• Tam giác đạc dữ liệu (Data Triangulation): Đối chiếu chéo giữa báo cáo tài chính đã kiểm toán, báo cáo thường niên của NHNN, số liệu giám sát của Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia và kết quả khảo sát định lượng thực địa.

Data và phân tích

Phân tích định lượng áp dụng phương pháp Phân tích bao dữ liệu DEA (Data Envelopment Analysis) phi tham số:

$$\min_{\theta, \lambda} \theta$$

thỏa mãn các ràng buộc:

$$\sum_{j=1}^{n} \lambda_j x_{ij} \le \theta x_{io}, \quad \sum_{j=1}^{n} \lambda_j y_{rj} \ge y_{ro}, \quad \lambda_j \ge 0$$

Trong đó $\theta$ biểu diễn điểm hiệu quả kỹ thuật của đơn vị ra quyết định (DMU), $x_{ij}$ là tập hợp các biến đầu vào và $y_{rj}$ là tập hợp các biến đầu ra của ngân hàng $j$. Luận án triển khai cả hai mô hình: mô hình hiệu suất không đổi theo quy mô (CCR - Charnes, Cooper, Rhodes, 1978) và mô hình hiệu suất thay đổi theo quy mô (BCC - Banker, Charnes, Cooper, 1984), sử dụng phần mềm phân tích DEA chuyên dụng kết hợp xử lý dữ liệu trên SPSS và Stata.

---

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

"Hiệu quả mà NCS nghiên cứu là hiệu quả kỹ thuật của các NHTM khi thực hiện M&A, phản ánh khả năng một NHTM tạo ra nguồn lực đầu ra từ các nguồn lực đầu vào cho trước... phương pháp phân tích bao dữ liệu DEA (Data Envelopment Analysis) với các số liệu thứ cấp thu thập được thông qua các báo cáo tài chính của các NHTM từ 2010 - 2016."

Nghiên cứu mang lại 5 phát hiện cốt lõi từ dữ liệu thực chứng:

1. Nghịch lý suy giảm hiệu quả kỹ thuật ngắn hạn: Điểm hiệu quả kỹ thuật (TE) của phần lớn các NHTM sau M&A sụt giảm trong năm đầu tiên ($t+1$) do chi phí xử lý nợ xấu tồn đọng và chi phí tái cấu trúc bộ máy, nhưng bắt đầu phục hồi và tăng trưởng rõ rệt từ năm thứ ba ($t+3$) trở đi.
2. Sự vượt trội của M&A tự nguyện so với M&A bắt buộc: Các thương vụ M&A dựa trên nền tảng tự nguyện và tương đồng chiến lược (như HDBank sáp nhập DaiABank) đạt tốc độ tối ưu hóa hiệu quả hoạt động nhanh hơn đáng kể so với các thương vụ sáp nhập mang tính hỗ trợ giải cứu bắt buộc (như Sacombank sáp nhập SouthernBank).
3. Thanh lọc sở hữu chéo và lành mạnh hóa tài chính: Hoạt động M&A giai đoạn 2011–2016 đã triệt tiêu phần lớn tình trạng sở hữu chéo phức tạp giữa các tập đoàn, tổng công ty nhà nước và các NHTM cổ phần (đặc biệt theo Nghị định 71/2013/NĐ-CP).
4. Tác động tiêu cực đến tâm lý nhân sự và tỷ lệ dịch chuyển lao động: 92,7% dữ liệu phản hồi từ cán bộ ngân hàng cho thấy sự bất an về vị trí việc làm và khác biệt văn hóa quản trị là rào cản lớn nhất làm suy giảm năng suất lao động giai đoạn đầu hậu sáp nhập.
5. Chất lượng dịch vụ và niềm tin của khách hàng: Khảo sát 137 khách hàng trung thành khẳng định mạng lưới chi nhánh mở rộng và nền tảng ngân hàng số nâng cấp sau M&A bù đắp được các gián đoạn giao dịch kỹ thuật ban đầu, giúp gia tăng mức độ gắn kết khách hàng sau 3 năm.

Implications đa chiều

• Hàm ý quản trị ngân hàng: Cần xây dựng kế hoạch quản trị hậu M&A (Post-Merger Integration - PMI) chi tiết ngay từ giai đoạn tiền thẩm định (Due Diligence). Đa dạng hóa phương thức M&A thay vì chỉ sáp nhập thuần túy: mua lại một phần tài sản, chuyển nhượng danh mục đầu tư, hoặc chào mua công khai trên thị trường chứng khoán.
• Hàm ý chính sách vĩ mô: Đề xuất Chính phủ và NHNN hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về định giá tài sản vô hình (thương hiệu, dữ liệu khách hàng, giấy phép hoạt động). Tiếp tục trao quyền cho Công ty Quản lý Tài sản của các TCTD Việt Nam (VAMC) mua bán nợ xấu theo giá thị trường và nâng hạn mức chi trả bảo hiểm tiền gửi nhằm bảo vệ người gửi tiền, ngăn chặn rủi ro rút tiền hàng loạt (Bank-run).

---

Limitations và Future Research

Nghiên cứu thẳng thắn thừa nhận các giới hạn học thuật:

• Giới hạn thời gian và tính sẵn có của dữ liệu: Khung dữ liệu tập trung giai đoạn 2011–2016, thời điểm nhiều ngân hàng yếu kém chưa công bố đầy đủ báo cáo tài chính kiểm toán minh bạch, gây khó khăn nhất định cho việc bóc tách số liệu nợ xấu thực tế.
• Giới hạn biến số mô hình DEA: Do quy mô mẫu của các ngân hàng M&A tại Việt Nam tương đối nhỏ, số lượng biến đầu vào và đầu ra trong mô hình DEA bị hạn chế để đảm bảo bậc tự do toán học của mặt biên lồi phi tham số.

Hướng nghiên cứu tương lai:

1. Ứng dụng chỉ số Malmquist Productivity Index trên chuỗi dữ liệu dài hạn (2016–2025) để bóc tách tiến bộ công nghệ (Technical Change) và thay đổi hiệu quả kỹ thuật thuần túy (Technical Efficiency Change).
2. Phân tích tác động của dòng vốn ngoại và cổ đông chiến lược quốc tế đến quản trị rủi ro hậu M&A theo chuẩn mực Basel II và Basel III.
3. Nghiên cứu mô hình FinTech M&A: các thương vụ NHTM mua lại hoặc hợp nhất với các công ty công nghệ tài chính.

---

Tác động và ảnh hưởng

• Ảnh hưởng học thuật: Cung cấp khung phương pháp luận chuẩn mực kết hợp giữa mô hình định lượng DEA và điều tra xã hội học vi mô cho các nghiên cứu sinh chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng tại Việt Nam.
• Tác động ngành tài chính: Đóng vai trò là cẩm nang thực chiến cho các Ban điều hành NHTM trong việc thiết lập lộ trình M&A 7 bước, giảm thiểu tối đa tổn thất tài sản và xung đột văn hóa doanh nghiệp.
• Đóng góp chính sách: Luận cứ khoa học vững chắc hỗ trợ NHNN xây dựng các thông tư hướng dẫn về sáp nhập, hợp nhất tổ chức tín dụng tự nguyện, bảo đảm tính ổn định của hệ thống kinh tế vĩ mô.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh & Giới học thuật: Kế thừa bộ khung lý thuyết phân định bản chất M&A ngân hàng và phương pháp đánh giá phi tham số DEA trên thị trường cận biên.
• Ban Lãnh đạo NHTM & Hội đồng Quản trị: Ứng dụng quy trình định giá tài sản đa phương pháp (P/E, DCF, Chi phí thay thế) và chiến lược quản trị biến động nhân sự hậu M&A.
• Cơ quan Hoạch định Chính sách (Chính phủ, NHNN, VAMC): Tham khảo hệ thống kiến nghị chính sách nhằm tái cấu trúc triệt để hệ thống tài chính và xử lý nợ xấu bền vững.

---

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?

Luận án phát triển thành công Lý thuyết Giá trị cộng hưởng trong môi trường kinh tế chuyển đổi có sự can thiệp của Nhà nước. Khác với các lý thuyết M&A cổ điển tại phương Tây giả định thị trường cạnh tranh hoàn hảo, nghiên cứu chứng minh rằng tại Việt Nam, M&A NHTM không chỉ nhằm tìm kiếm lợi nhuận quy mô mà trước hết là công cụ phân tán rủi ro hệ thống và tái phân bổ thanh khoản dưới sự điều tiết của Ngân hàng Trung ương.

2. Đột phá về phương pháp luận so với các công trình trước đây?

So với nghiên cứu của Phan Diên Vỹ (2013) (chỉ dùng thống kê mô tả) hay Nguyễn Quang Minh (2016) (chỉ đánh giá mô hình DEA trên 2 ngân hàng), luận án đã:

• Mở rộng mẫu nghiên cứu định lượng DEA ra toàn bộ các cặp NHTM thực hiện M&A tại Việt Nam trong giai đoạn tái cơ cấu đỉnh điểm 2011–2016.
• Kết hợp tam giác đạc phương pháp luận (Methodological Triangulation): phân tích toán học biên phi tham số kết hợp với 2 bộ mẫu khảo sát thực địa độc lập (139 cán bộ ngân hàng và 137 khách hàng).

3. Phát hiện bất ngờ nhất từ dữ liệu thực nghiệm là gì?

Phát hiện bất ngờ nhất là "hiệu ứng trễ phục hồi hiệu quả kỹ thuật". Trái với kỳ vọng của các nhà quản lý rằng M&A sẽ lập tức gia tăng sức mạnh tài chính, dữ liệu thực tế chứng minh hiệu quả kỹ thuật sụt giảm mạnh trong 1-2 năm đầu sau sáp nhập. Nguyên nhân không nằm ở năng lực tài chính mà do chi phí chìm phát sinh từ xung đột văn hóa tổ chức và sự mất đồng bộ trong hệ thống công nghệ thông tin.

4. Quy trình nghiên cứu có khả năng tái lập (Replication) không?

Quy trình nghiên cứu hoàn toàn có thể tái lập nhờ:

• Khung toán học DEA (CCR và BCC) xác định rõ ràng hệ biến đầu vào (Vốn chủ sở hữu, Chi phí hoạt động, Tài sản cố định) và đầu ra (Dư nợ tín dụng, Tiền gửi khách hàng, Lợi nhuận trước thuế).
• Hệ thống tiêu chí bảng hỏi khảo sát cán bộ và khách hàng được chuẩn hóa, cho phép áp dụng để đánh giá các làn sóng tái cấu trúc ngân hàng ở các giai đoạn tiếp theo.

5. Luận án đã phác thảo chương trình nghiên cứu 10 năm như thế nào?

Chương trình nghiên cứu mở rộng định hướng đến năm 2025 đề xuất 3 nhánh nghiên cứu trọng điểm:

1. Đánh giá tác động của chuẩn mực an toàn vốn Basel II/Basel III đến động lực M&A ngân hàng.
2. Mô hình hóa làn sóng M&A giữa NHTM truyền thống và các công ty FinTech/BigTech.
3. Cơ chế giải quyết phá sản ngân hàng thương mại kết hợp với M&A bắt buộc nhằm bảo vệ an toàn hệ thống tiền tệ quốc gia.

---

Kết luận

1. Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận M&A ngân hàng: Phân định rõ nét sự khác biệt bản chất giữa M&A doanh nghiệp thông thường và M&A NHTM dựa trên yếu tố quản lý rủi ro hệ thống.
2. Khái quát bức tranh M&A ngành ngân hàng Việt Nam 2011–2016: Đánh giá toàn diện các thương vụ tái cơ cấu điển hình, nhận diện rõ các động cơ từ tự nguyện gia tăng năng lực cạnh tranh đến sáp nhập giải cứu bắt buộc.
3. Lượng hóa chính xác hiệu quả kỹ thuật bằng DEA: Chứng minh quy luật biến thiên hiệu quả kỹ thuật của NHTM sau sáp nhập, cung cấp bằng chứng thực nghiệm về độ trễ phục hồi hiệu quả.
4. Giải mã rào cản nhân sự và văn hóa: Làm rõ tác động của việc xáo trộn bộ máy tổ chức đối với hiệu suất làm việc của 139 cán bộ ngân hàng và sự thỏa mãn của 137 khách hàng lâu năm.
5. Hệ thống giải pháp chiến lược 3 cấp độ đến năm 2025: Đề xuất 6 nhóm giải pháp thực thi cho NHTM (tự cơ cấu, kế hoạch M&A chuyên sâu, quản trị hậu M&A) cùng các kiến nghị thể chế đột phá gửi tới Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hoạt động mua bán và sáp nhập (Mergers and Acquisitions – M&A) được bắt đầu vào cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, là thuật ngữ để chỉ sự kết hợp giữa hai hay nhiều doanh nghiệp với nhau thông qua hình thức sáp nhập, hợp nhất hay mua lại. M&A mang lại lợi ích to lớn cho tất cả các bên tham gia. Nó giúp các doanh nghiệp giảm chi phí đầu tư, tập trung các nguồn lực và tận dụng mọi thế mạnh của các bên tham gia đạt được lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

Trên thế giới, hoạt động mua bán, sáp nhập được coi là một trong những giải pháp tổ chức lại các doanh nghiệp, đồng thời cũng tạo ra xu thế tập trung lại để thống nhất, tập hợp các nguồn lực về tài chính, công nghệ, nhân lực, thương hiệu nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh. Trong lĩnh vực tài chính ngân hàng, hoạt động mua bán và sáp nhập NHTM là xu hướng phổ biến nhằm cải tổ hệ thống NHTM, tăng cường tính cạnh tranh và khai thác các lợi thế kinh tế. Lịch sử hoạt động M&A NHTM trên thế giới cho thấy hoạt động này, ngoài việc đem lại lợi ích giúp các NHTM nâng cao năng lực tài chính còn mang đến những kết quả khả quan khác như gia tăng lợi nhuận, tinh giảm bộ máy hoạt động, tiết kiệm chi phí xâm nhập thị trường hay giải cứu các NHTM bên bờ vực phá sản. Tại Việt Nam, hoạt động M&A xuất hiện từ năm 1997 và thị trường cho hoạt động này phát triển kể từ năm 2006, khi mà Luật doanh nghiệp 2005 có hiệu lực và đi vào đời sống.

Trong quá trình tái cơ cấu hệ thống NH, hoạt động M&A đóng vai trò hết sức quan trọng. Vấn đề tái cấu trúc nền kinh tế nói chung và hệ thống NH nói riêng đã trở thành điểm nóng ở Việt Nam trong thời gian qua. Nghị quyết số 05- NQ/TW Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII với những nội dung chính về một số chủ trương, chính sách lớn nhằm tiếp tục đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động, sức cạnh tranh của nền kinh tế trong đó đưa ra các mục tiêu về cơ cấu lại thị trường tài chính, trọng tâm là các TCTD với mục tiêu cụ thể là tiếp tục lành mạnh hoá tình hình tài chính, nâng cao năng lực quản trị của các TCTD theo quy định của pháp luật và phù hợp với thông lệ quốc tế. Đối với hệ thống NHTM Việt Nam, đứng trước thách thức lớn khi mà tình hình kinh tế vĩ mô đất nước gặp nhiều khó khăn, những yếu kém của hệ 2 thống NH tích tụ trong một thời gian dài đã lộ rõ, cạnh tranh giữa các NHTM ngày càng khắt khe hơn, khiến hoạt động mua bán, sáp nhập NHTM trở thành một xu thế tất yếu.

Hoạt động M&A NHTM tại Việt Nam đã bước đầu phát triển cả về số lượng và giá trị, tuy nhiên quy mô, phương thức thực hiện vẫn còn khiêm tốn so với các nước trong khu vực và trên thế giới, trong quá trình triển khai hoạt động M&A NHTM cũng xuất hiện nhiều bất cập, khó khăn. Xuất phát từ bối cảnh tái cấu trúc hệ thống ngân hàng diễn ra ngày càng sâu rộng, từ tính tất yếu của khuynh hướng mua bán sáp nhập toàn cầu nhằm tạo sức mạnh cho các NHTM trên thế giới, việc tiếp tục nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn giúp đẩy mạnh hoạt động M&A NHTM ở Việt Nam là một điều vô cùng cần thiết. Nhận thức được tính bức thiết của vấn đề tôi đã lựa chọn nghiên cứu đề tài “Hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại tại Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu của mình. Tổng quan tình hình nghiên cứu 2.

Tình hình nghiên cứu trên thế giới Hoạt động mua bán và sáp nhập đã xuất hiện từ rất lâu trên thế giới, cho đến nay đã có khá nhiều các công trình nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm liên quan đến hoạt động mua bán sáp nhập nói chung và hoạt động mua bán và sáp nhập NH nói riêng.L trong nghiên cứu “Financial characteristics of merged firms”, (1973) Journal of financial and quantitative analysis [94] nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến việc ra quyết định thưc hiện mua bán sáp nhập. Trong nghiên cứu này tác giả thực hiện phân tích định lượng trên cơ sở các yếu tố: Mức độ tăng trưởng, quy mô vốn, chính sách cổ tức, tình hình thanh khoản, lợi nhuận, đòn bẩy tài chính, quy mô thị trường chứng khoán là những nhân tố có tác động đến chiến lược M&A của doanh nghiệp. Thông qua việc nghiên cứu các yếu tố độc lập này tác giả đưa ra kết luận rằng trong các nhân tố đó thì yếu tố quy mô vốn và lợi nhuận chính là 2 nhân tố căn bản tác động tới việc thực hiện M&A của doanh nghiệp.Galpin và Mark Herndon trong nghiên cứu “The complete guide to mergers and acquisitions: process tools to support M&A integration at every level” (1999) [95] đưa ra những nội dung hướng dẫn hoàn chỉnh về hợp nhất và sáp nhập, 3 là cuốn cẩm nang để lập kế hoạch và quản lý tích hợp sau khi sáp nhập, bao gồm đầy đủ các hướng dẫn, công cụ hoàn chỉnh về sáp nhập và mua lại, là hướng đi cho các doanh nghiệp muốn tối đa hoá giá trị của giao dịch, cung cấp thông tin cho phép các công ty nhanh chóng và thận trọng nắm bắt được các kết hợp chi phí và doanh thu dự tính và để thúc đẩy tổ chức được kết hợp về phía trước. Trong cuốn sách này, các tác giả đi xem xét các công cụ hỗ trợ quá trình M&A ở mọi cấp độ, nghiên cứu sự phức tạp trong các vụ sáp nhập thành công cũng như cách đối diện với nhiều vấn đề cần giải quyết, đặc biệt là vấn đề sắp xếp điều hành cùng với những chiến lược của tổ chức mới, sự phù hợp về tổ chức, sự phù hợp về văn hóa tổ chức, thời điểm ra quyết định.

Tác giả cho rằng về cơ bản một thương vụ M&A được xem là thành công khi giá trị cổ đông tăng lên nhanh hơn so với trước khi thương vụ được tiến hành, tuy nhiên trong nhiều trường hợp các công ty sáp nhập đều không đạt mục tiêu chiến lược đã đề ra, nhân tố phổ biến nhất gây ra những thất bại là các vấn đề về nhân sự và các vấn đề liên quan đến văn hóa tổ chức của công ty. Trách nhiệm quản lý toàn bộ chính sách và định hướng của doanh nghiệp và các thương vụ M&A thuộc về trách nhiệm của ban giám đốc, các cấp quản lý cần cân nhắc thấu đáo tới các vấn đề của công ty. Tác giả thiết lập sơ đồ các vấn đề và quy trình M&A trong đó gồm các nội dung: hình thành (xác định chiến lược kinh doanh, xác định chiến lược tăng trưởng, xác định tiêu chí mua lại, bắt đầu thực hiện chiến lược); định vị (xác định các công ty và thị trường mục tiêu, chọn mục tiêu, công bố thư ngỏ, xây dựng kế hoạch M&A, thư đề xuất về vấn đề bảo mật); điều tra (thực hiện phân tích thẩm tra tài chính, nhân sự, văn hóa, pháp lý, môi trường, vốn tri thức, xây dựng các kế hoạch M&A sơ bộ, quyết định việc đàm phán); đàm phán (thiết lập các điều khoản thương vụ về pháp lý, cấu trúc và tài chính, nhân sự chủ chốt); thực hiện M&A (hoàn thiện và thực thi các kế hoạch); thúc đẩy (gắn kết các mục tiêu của tổ chức với chiến lược kinh doanh để duy trì thành công của tổ chức trong tương lai, tối đa hóa giá trị lâu dài của tổ chức hậu M&A). Tác giả đặc biệt nhấn mạnh vai trò của truyền thông trong hoạt động mua bán sáp nhập.

Để đảm bảo sự thành công của một thương vụ M&A, điều quan trọng là có được sự đồng thuận của các bên trong giao dịch mua bán, ngoài ra còn các mối quan hệ với cổ đông và đội ngũ nhân sự. Các phương thức truyền thông tới các chủ thể này cần mô tả sự hợp lý và cần thiết của giao dịch M&A, vai trò mới của đội ngũ nhân sự hay những 4 lợi ích mà khách hàng, cổ đông, doanh nghiệp mong đợi. Phương thức truyền thông được sử dụng có thể thông qua các website, thư điện tử, các bài diễn thuyết, ấn bản báo chí, cuộc họp trực tiếp…Nội dung truyền thông ở các phương tiện càng nhất quán thì độ tin cậy được tạo ra càng cao. Tác giả cũng khuyến cáo trong mỗi thương vụ M&A thường sẽ xuất hiện những tin đồn thất thiệt, việc đưa ra những thông tin chính xác và hiệu quả là cách tốt nhất để kiểm soát và hạn chế những rủi ro từ những tin đồn thất thiệt đó.Dymski trong nghiên cứu “The Global bank merger wave: Implication for developing country” (2002) [76], tạp chí The Developing Economies, số 40, trang 435–466, tháng 12/2002 xem xét lại nguyên nhân và tác động của làn sóng sáp nhập NH toàn cầu, đặc biệt là đối với các nền kinh tế đang phát triển.

Trong khi những nghiên cứu trước đó giả định rằng việc thực hiện M&A xuyên quốc gia mang lại hiệu quả theo định hướng cụ thể và trường hợp của Hoa Kỳ là trường hợp tiêu biểu thì trong nghiên cứu này tác giả lập luận rằng những kinh nghiệm của Hoa Kỳ là cá biệt, không phải mô hình chung cho tất cả các quốc gia khác, và sáp nhập NH là không hiệu quả theo định hướng; thay vào đó, làn sóng sáp nhập này đã nảy sinh do những yếu tố thuộc về cầu trúc vĩ mô và vì sự thay đổi theo thời gian trong động cơ chiến lược của các NH. Bài viết này cho rằng các NH lớn tham gia vào các vụ sáp nhập xuyên biên giới vì họ muốn đạt được mục tiêu mở rộng việc cung cấp các dịch vụ tài chính ở các quốc gia khác. Đối với các nền kinh tế đang phát triển, việc mua lại xuyên biên giới của các NHTM địa phương với các NHTM nước ngoài mang lại những tác động hỗn hợp; và nó không đơn thuần chỉ là những tác động tích cực. Ingo Walter trong nghiên cứu “Mergers and acquisitions in banking and finance: what works, what fails, and why” (2004) [77] Oxford University Press, Inc, pp 70-108 nghiên cứu một cách rõ ràng và trực quan cũng như toàn diện về sáp nhập và mua lại trong ngành dịch vụ tài chính.

Cuốn sách này xem xét các vấn đề quản lý quan trọng, tập trung vào các giao dịch M&A như một công cụ quan trọng trong chiến lược kinh doanh với mục tiêu để gia tăng giá trị cổ đông.