Luận án tiến sĩ luật học: Pháp luật điều chỉnh hoạt động môi giới thương mại điện tử

Luận án tiến sĩ luật học phân tích pháp luật về hoạt động môi giới thương mại điện tử, cung cấp cái nhìn sâu sắc và giải pháp pháp lý hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Anh
• Người hướng dẫn: Đoàn Trung Kiên
• Trường học: Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Pháp Luật Về Môi Giới Thương Mại Điện Tử
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Những đóng góp mới của luận án
• 0.6. Kết cấu của luận án
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ VÀ PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
• 1.1. Sự ra đời và phát triển của hoạt động môi giới thương mại điện tử
• 1.2. Quan niệm về hoạt động môi giới thương mại điện tử
• 1.3. Đặc điểm pháp lý của hoạt động môi giới thương mại điện tử
• 1.4. Phân loại hoạt động môi giới thương mại điện tử
• 1.5. So sánh hoạt động môi giới thương mại điện tử với hoạt động môi giới thương mại truyền thống
• 1.6. Thị trường của hoạt động môi giới thương mại điện tử
• 1.7. Những vấn đề lý luận về pháp luật về hoạt động môi giới thương mại điện tử
• 1.7.1. Khái niệm, đặc điểm pháp luật về hoạt động môi giới thương mại điện tử
• 1.7.2. Các thể loại pháp luật điều chỉnh hoạt động môi giới thương mại điện tử
• 1.8. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ Ở VIỆT NAM
• 2.1. Quy định về chủ thể của hoạt động môi giới thương mại điện tử
• 2.1.1. Bên môi giới thương mại điện tử
• 2.1.2. Bên được môi giới thương mại điện tử
• 2.2. Quy định về hợp đồng môi giới thương mại điện tử
• 2.2.1. Hình thức của hợp đồng môi giới thương mại điện tử
• 2.2.2. Giác hết và thực hiện hợp đồng môi giới thương mại điện tử
• 2.2.3. Chấm dứt hợp đồng môi giới thương mại điện tử
• 2.3. Quyền và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ pháp luật môi giới thương mại điện tử
• 2.3.1. Nghĩa vụ cơ bản chung của các bên trong hợp đồng môi giới thương mại điện tử
• 2.3.2. Nghĩa vụ đặc trưng của bên môi giới thương mại điện tử
• 2.4. Quản lý nhà nước về môi giới thương mại điện tử
• 2.4.1. Nội dung chung trong hoạt động quản lý nhà nước về môi giới thương mại điện tử
• 2.4.2. Một số nội dung cụ thể trong hoạt động quản lý nhà nước về môi giới thương mại điện tử
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ MÔI GIỚI THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
• 3.1. Bối cảnh hoàn thiện pháp luật về hoạt động môi giới thương mại điện tử
• 3.2. Quán hi pháp luật mới phát sinh cần được pháp luật điều chỉnh kịp thời
• 3.3. Yêu cầu tiếp hệ nghiên cứu hoàn thiện pháp luật
• 3.3.1. Hoàn thiện pháp luật môi giới thương mại điện tử đảm bảo hoạt động xuyên quốc tế
• 3.3.2. Cần xác định rõ ràng và thống nhất phương pháp và cơ chế điều chỉnh pháp luật đối với hoạt động môi giới thương mại điện tử
• 3.3.3. Hoàn thiện pháp luật môi giới thương mại điện tử phát xuất từ quan điểm và các nguyên tắc nền tảng của pháp luật môi giới thương mại truyền thống
• 3.3.4. Pháp luật môi giới thương mại điện tử đảm bảo tính an toàn trong hoạt động môi giới thương mại điện tử
• 3.3.5. Pháp luật môi giới thương mại điện tử phải đảm bảo tính hợp pháp trong hoạt động môi giới thương mại điện tử
• 3.3.6. Pháp luật môi giới thương mại điện tử phải đảm bảo tính minh bạch trong hoạt động môi giới thương mại điện tử
• 3.3.7. Pháp luật môi giới thương mại điện tử phải bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng
• 3.3.8. Pháp luật môi giới thương mại điện tử phải có tính thống nhất với pháp luật lao động
• 3.4. Một số kiến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật về môi giới thương mại điện tử
• 3.4.1. Kiến nghị xây dựng khái niệm môi giới thương mại điện tử để thống nhất nhận diện hoạt động này
• 3.4.2. Kiến nghị liên quan đến quy định về chủ thể được môi giới thương mại điện tử
• 3.4.3. Kiến nghị liên quan đến quy định về nghĩa vụ đặc thù của các chủ thể trong môi giới thương mại điện tử
• 3.4.4. Kiến nghị công tác thực thi pháp luật trong hoạt động môi giới thương mại điện tử
• 3.5. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Luận án tiến sĩ luật học

Luận án tiến sĩ luật học với chủ đề Pháp luật về môi giới thương mại điện tử của tác giả Nguyễn Ngọc Anh tập trung vào việc nghiên cứu và phân tích các quy định pháp lý liên quan đến hoạt động môi giới trong lĩnh vực thương mại điện tử. Luận án không chỉ khẳng định tầm quan trọng của pháp luật trong việc điều chỉnh hoạt động này mà còn chỉ ra những bất cập trong hệ thống pháp luật hiện hành. Tác giả đã chỉ ra rằng, với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, hoạt động môi giới thương mại điện tử đã trở thành một phần không thể thiếu trong nền kinh tế hiện đại. Điều này đòi hỏi một khung pháp lý rõ ràng và đầy đủ để bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia giao dịch, đặc biệt là người tiêu dùng.

1.1. Tính cấp thiết của đề tài

Tính cấp thiết của đề tài được thể hiện qua sự phát triển nhanh chóng của thương mại điện tử tại Việt Nam. Hoạt động này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn tạo ra nhiều thách thức về mặt pháp lý. Luận án chỉ ra rằng, mặc dù đã có những quy định pháp luật nhất định, nhưng vẫn còn nhiều khoảng trống và bất cập trong việc điều chỉnh hoạt động môi giới thương mại điện tử. Điều này dẫn đến việc cần thiết phải nghiên cứu và hoàn thiện các quy định pháp luật để đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong các giao dịch thương mại điện tử.

II. Cơ sở lý thuyết và thực tiễn nghiên cứu

Luận án đã xây dựng một cơ sở lý thuyết vững chắc cho việc nghiên cứu pháp luật về môi giới thương mại điện tử. Tác giả đã phân tích các khái niệm cơ bản liên quan đến hoạt động môi giới, từ đó đưa ra những định nghĩa rõ ràng về môi giới thương mại điện tử. Bên cạnh đó, luận án cũng xem xét thực trạng pháp luật hiện hành tại Việt Nam, chỉ ra những điểm mạnh và yếu trong việc điều chỉnh hoạt động này. Tác giả đã sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp để đánh giá các quy định pháp luật hiện tại và đề xuất những giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động môi giới thương mại điện tử.

2.1. Thực trạng pháp luật về môi giới thương mại điện tử

Thực trạng pháp luật về môi giới thương mại điện tử tại Việt Nam hiện nay cho thấy nhiều quy định còn thiếu sót và không đồng bộ. Các quy định chủ yếu tập trung vào việc điều chỉnh hoạt động thương mại truyền thống mà chưa chú trọng đến các hình thức mới như môi giới điện tử. Điều này dẫn đến việc các bên tham gia giao dịch gặp khó khăn trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Luận án đã chỉ ra rằng, cần có một hệ thống pháp luật đồng bộ và chặt chẽ hơn để điều chỉnh hoạt động này, từ đó tạo ra một môi trường kinh doanh lành mạnh và bền vững.

III. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về môi giới thương mại điện tử

Luận án đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về môi giới thương mại điện tử. Tác giả nhấn mạnh rằng, việc hoàn thiện pháp luật không chỉ dừng lại ở việc bổ sung các quy định mới mà còn cần phải xem xét lại các quy định hiện hành để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong thực tiễn. Các giải pháp bao gồm việc xây dựng một khung pháp lý rõ ràng cho hoạt động môi giới thương mại điện tử, tăng cường công tác quản lý nhà nước và nâng cao nhận thức của các bên tham gia giao dịch. Tác giả cũng đề xuất việc tham khảo kinh nghiệm quốc tế trong việc xây dựng và hoàn thiện pháp luật về môi giới thương mại điện tử.

3.1. Đề xuất hoàn thiện quy định pháp luật

Đề xuất hoàn thiện quy định pháp luật về môi giới thương mại điện tử cần tập trung vào việc xây dựng các quy định cụ thể cho từng loại hình dịch vụ môi giới. Tác giả nhấn mạnh rằng, cần có các quy định rõ ràng về quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng môi giới, cũng như các biện pháp bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng. Bên cạnh đó, việc tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong lĩnh vực này cũng cần được chú trọng để đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Hoạt động trung gian thương mại nói chung và môi giới thương mại nói riêng đã hình thành từ khoảng thế kỷ XVI và liên tục biến chuyển theo sự phát triển của nền kinh tế thế giới cũng như trình độ công nghệ thông tin. Sau khi Tim Berners-Lee phát minh ra mạng toàn cầu "World Wide Web" (WWW) vào năm 1990, phương thức mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ qua phương tiện điện tử đã có sự thay đổi mang tính bản chất. Tại Việt Nam, hoạt động thương mại điện tử bắt đầu được ghi nhận và điều chỉnh bởi các văn bản quy phạm pháp luật như Luật Thương mại năm 2005, Luật Giao dịch điện tử năm 2005, Bộ luật Dân sự năm 2005 và Nghị định số 57/2006/NĐ-CP ngày 09/06/2006. Cùng với tốc độ gia tăng của thương mại điện tử, hoạt động môi giới thương mại thực hiện thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu (môi giới thương mại điện tử) đã xuất hiện và phát triển nhanh chóng.

Khoảng trống nghiên cứu được tác giả luận án chỉ ra xuất phát từ ba bất cập cơ bản trong lý luận và thực tiễn:

1. Khoảng trống về mặt lý luận: Hoạt động môi giới thương mại điện tử chưa được xây dựng hệ thống lý luận hoàn chỉnh và chưa được xác định thống nhất về bản chất pháp lý. Hoạt động này vừa mang đặc điểm của môi giới thương mại truyền thống, vừa mang đặc tính của thương mại điện tử. Trước thời điểm nghiên cứu, chưa có công trình khoa học pháp lý nào phân biệt toàn diện bản chất pháp lý giữa môi giới thương mại điện tử và môi giới thương mại truyền thống dựa trên nền tảng công nghệ.
2. Bất cập trong hệ thống pháp luật thực định: Hệ thống pháp luật hiện hành điều chỉnh hoạt động môi giới thương mại điện tử chủ yếu dựa trên hai nhánh riêng biệt gồm: pháp luật về hoạt động trung gian thương mại (trong đó có môi giới thương mại) và pháp luật về thương mại điện tử. Khi hai hệ thống này cùng điều chỉnh một quan hệ xã hội mới phát sinh, thực trạng chồng chéo, mâu thuẫn và thiếu vắng quy phạm điều chỉnh các sự kiện pháp lý mới đã xuất hiện.
3. Sự thiếu hụt cơ sở pháp lý trước các mô hình kinh doanh mới: Hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ qua môi giới thương mại điện tử (như mô hình kinh tế chia sẻ, ứng dụng gọi xe, mua hàng theo nhóm) phát triển mạnh nhưng thiếu khung khổ pháp lý đồng bộ. Điểm 1.9 mục 2.1 phần B trong Báo cáo số 442/BC-CP ngày 01/10/2020 của Chính phủ đã ghi nhận thực trạng một số mô hình thương mại điện tử mới chỉ đóng vai trò trung gian dẫn người mua tìm kiếm hàng hóa, dịch vụ sau khi truy cập từ website khác và nhận hoa hồng trên giao dịch thành công, không hoàn toàn thuộc về các mô hình quy định tại Nghị định số 52/2013/NĐ-CP.

Mục tiêu nghiên cứu: Mục tiêu tổng quát của luận án là nghiên cứu cơ sở pháp lý của hoạt động môi giới thương mại điện tử, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật điều chỉnh hoạt động môi giới thương mại điện tử tại Việt Nam.

Nhiệm vụ nghiên cứu: Luận án xác định và thực hiện 5 nhiệm vụ cụ thể:

1. Khái quát tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án trong và ngoài nước.
2. Làm rõ những vấn đề lý luận về hoạt động môi giới thương mại điện tử và lý luận pháp luật về hoạt động môi giới thương mại điện tử.
3. Phân tích quy định pháp luật về hoạt động môi giới thương mại điện tử và thực trạng thực thi pháp luật về hoạt động này tại Việt Nam.
4. Tìm hiểu kinh nghiệm xây dựng và thực thi pháp luật của một số quốc gia có hoạt động môi giới thương mại điện tử phát triển.
5. Xác định các yêu cầu đặt ra và đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật về môi giới thương mại điện tử tại Việt Nam.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các nội dung pháp luật liên quan đến hoạt động môi giới thương mại điện tử; thực tiễn ban hành và thực thi pháp luật về hoạt động môi giới thương mại điện tử ở Việt Nam; kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới trong việc hoàn thiện pháp luật điều chỉnh lĩnh vực này.
• Phạm vi nghiên cứu về nội dung: Giới hạn ở các vấn đề pháp lý liên quan đến môi giới thương mại điện tử dưới góc độ là một hoạt động thương mại thông thường. Luận án không nghiên cứu hoạt động môi giới thương mại điện tử trong các lĩnh vực tài chính, ngân hàng, tín dụng, bảo hiểm, xổ số, mua bán trao đổi tiền, vàng, ngoại hối và các phương tiện thanh toán khác, dịch vụ đặt cược hoặc trò chơi có thưởng, dịch vụ phân phối/phát hành sản phẩm nội dung thông tin số, dịch vụ phát thanh, truyền hình.
• Phạm vi nghiên cứu về không gian và thị trường: Tập trung vào thị trường bán lẻ tại Việt Nam – phân khúc hàng hóa và dịch vụ liên quan trực tiếp đến người tiêu dùng cá nhân và hộ gia đình phục vụ nhu cầu sinh hoạt, không dùng để sản xuất hoặc kinh doanh lại.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tổng quan tình hình nghiên cứu được tác giả phân chia thành 4 nhóm nội dung chính:

1. Các công trình nghiên cứu lý luận về hoạt động môi giới thương mại điện tử

• Về nhận diện môi giới thương mại truyền thống: Cuốn sách chuyên khảo "Pháp luật điều chỉnh hoạt động trung gian thương mại ở Việt Nam" (2009) của PGS.TS. Nguyễn Thị Vân Anh phân tích 4 dấu hiệu pháp lý của hoạt động trung gian thương mại và xác định đặc điểm của bên môi giới: không phải đại diện của bên được môi giới, không nhân danh bên được môi giới, có tư cách pháp lý độc lập và không tham gia vào quá trình thực hiện hợp đồng. Giáo trình "Chuyên khảo Luật Kinh tế" (2004) của TS. Phạm Duy Nghĩa cũng cung cấp cơ sở phân tích địa vị pháp lý của người trung gian.
• Về nhận diện người môi giới điện tử: Cuốn "Bài giảng Thương mại điện tử" (2013) của Khoa Quản trị Kinh doanh 1 - Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông phân tích khái niệm người môi giới điện tử (The digital middleman / electronic broker), mô tả các mô hình thương mại điện tử (Poster/Billboard Model, Yellow Page Model, Cyber Brochure Model, Subscription Model, Virtual Storefront Model, Auction Model, Affiliate Model, Portal Model, Group-on, Social Network) và so sánh môi giới điện tử với môi giới cổ điển.
• Về phân loại trung gian thương mại điện tử: Bài báo "Business – to – Business Electronic Commerce" (2001) của David Lucking-Reiley và Daniel F. Spulber trên Journal of Economic Perspectives phân loại trung gian B2B thành 4 nhóm: Môi giới (broker), Bán đấu giá (auctioneer), Đại lý (dealer), Sàn giao dịch (exchanges). Bài báo "An electronic broker for business-to-business electronic commerce on the internet" của Martin Bichler, Arie Segev và Carrie Beam (Đại học California, Berkeley) nghiên cứu chức năng tích hợp đàm phán và kết nối của môi giới điện tử.
• Về các mô hình cụ thể: Luận văn Thạc sĩ Luật học "Một số vấn đề pháp lý về hoạt động mua hàng theo nhóm" (2013) của tác giả Nguyễn Ngọc Anh phân tích 6 đặc điểm pháp lý của mô hình nhóm mua; Báo cáo khoa học "Bản chất pháp lý mô hình kinh doanh của Uber" (2016) của TS. Võ Trí Hảo tại Tọa đàm của Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương tổng hợp quan điểm của 35 quốc gia và 4 luồng quan điểm phân loại Uber (dịch vụ khoa học công nghệ, phần mềm kết nối, thương mại điện tử, kinh doanh khác).

2. Các công trình nghiên cứu lý luận pháp luật về môi giới thương mại điện tử

• Công trình của PGS.TS. Nguyễn Thị Vân Anh (2009) đưa ra hai cách tiếp cận định nghĩa pháp luật trung gian thương mại (nghĩa rộng và nghĩa hẹp) và chỉ ra cấu trúc nội dung gồm 3 nhóm quy phạm, đồng thời phân tích cấu trúc hình thức theo hệ thống Thông luật (Common Law) và Dân luật (Civil Law). Các tài liệu của Denis Keenan và Sarah Riches (Business Law, 2007) cũng được khảo cứu để làm rõ lý thuyết ủy quyền (agency).

3. Các công trình đánh giá thực trạng pháp luật

• Bài viết "Một số vấn đề về kinh tế chia sẻ" của Vụ Kinh tế Tổng hợp – Ban Kinh tế Trung ương phân tích 3 yếu tố thúc đẩy kinh tế chia sẻ và các thách thức về môi trường pháp lý, thanh toán, an sinh xã hội.
• Báo cáo của bà Nguyễn Thị Cúc (2016) tại Tọa đàm của Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương về quản lý thuế đối với thương mại điện tử xuyên biên giới, phân tích nghĩa vụ thuế nhà thầu và các khó khăn khi áp dụng với Uber.
• Các Báo cáo Thương mại điện tử Việt Nam năm 2014 và 2015 của Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin (Bộ Công Thương) cung cấp khung pháp lý và dữ liệu khảo sát thực tế về nguồn thu website cung cấp dịch vụ thương mại điện tử:

Cơ cấu nguồn thu của website cung cấp dịch vụ TMĐT	Tỷ lệ (%) ghi nhận trong khảo sát (2015)
Doanh thu từ hoạt động quảng cáo	54%
Thu phí dựa trên giá trị đơn hàng thành công	23%
Các nguồn thu khác (phí thành viên, tự bán hàng trực tiếp...)	12% - 18%

• Báo cáo tổng hợp quy định pháp luật nước ngoài của TS. Võ Trí Hảo (2016) về quản lý dịch vụ gọi xe tại bang California (28 quy định an toàn và pháp lý của CPUC), Washington D.C., Illinois, New Orleans, Virginia, Seattle (Hoa Kỳ), Philippines (Quyết định 2015-011 của DOTC về TNVS), Trung Quốc (quy định hợp pháp hóa từ 01/11/2016 của Bộ Giao thông Vận tải), và Úc (Bộ Cải cách Vận tải ACT công bố ngày 30/09/2015).
• Kỷ yếu Hội thảo khoa học "Mô hình kinh tế chia sẻ: Những vấn đề pháp lý đặt ra" (Bộ Tư pháp, 16/04/2021) với các báo cáo của Hoàng Văn Cương, TS. Đỗ Giang Nam (nghiên cứu Luật mẫu của Viện Luật Châu Âu - ELI), Luật sư Trần Anh Huy.

4. Các công trình đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật

• Đề xuất hoàn thiện pháp luật trung gian thương mại của PGS.TS. Nguyễn Thị Vân Anh (2009) tập trung vào 3 hướng: điều kiện chủ thể, hình thức hợp đồng, chế độ thù lao và chi phí.
• Khung 7 cơ sở pháp lý hoàn thiện thương mại điện tử của Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (2013) gồm: thừa nhận giá trị pháp lý văn bản/chữ ký điện tử, bảo vệ thanh toán điện tử, sở hữu trí tuệ, bảo vệ bí mật riêng tư, an toàn an ninh thông tin mạng, tiêu chuẩn hóa thương mại, và quy định thuế quan.
• Kiến nghị chính sách thể chế hóa cho mô hình taxi công nghệ của PGS.TS. Hoàng Ngọc Giao dựa trên nguyên tắc bình đẳng cạnh tranh.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết: Các công trình trước đây chủ yếu tiếp cận môi giới thương mại điện tử dưới góc độ kinh tế học, quản trị kinh doanh, công nghệ thông tin hoặc chỉ dừng lại ở các dạng biểu hiện cá biệt (mua hàng theo nhóm, gọi xe công nghệ). Chưa có công trình nào xây dựng hệ thống lý luận pháp lý độc lập, xác lập khái niệm pháp lý, cấu trúc pháp luật điều chỉnh, làm rõ sự khác biệt bản chất giữa môi giới thương mại điện tử với môi giới truyền thống và phân phối điện tử, cũng như đề xuất hệ thống giải pháp lập pháp thống nhất trong pháp luật kinh tế Việt Nam.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

1. Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

• Lý thuyết về kinh tế chia sẻ (sharing economy) và kinh tế nền tảng (platform economy): Phân tích sự chuyển dịch từ sở hữu tài sản sang quyền sử dụng, cơ chế kết nối ngang hàng (P2P), vai trò của nền tảng số trong việc giảm chi phí giao dịch.
• Học thuyết pháp lý về trung gian thương mại và đại diện: Khung phân tích nguồn gốc và đặc điểm của quan hệ trung gian trong hai hệ thống pháp luật Dân luật (Civil Law) và Thông luật (Common Law).
• Hệ thống quan điểm chỉ đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và tư tưởng Hồ Chí Minh: Về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế.

2. Phương pháp nghiên cứu

Luận án vận dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học pháp lý chuyên ngành và liên ngành:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Sử dụng xuyên suốt để xử lý các dữ liệu, tài liệu học thuật và văn bản quy phạm pháp luật nhằm rút ra các luận điểm khoa học.
• Phương pháp bình luận và đánh giá: Áp dụng để phân tích các quy định pháp luật thực định và đánh giá thực tiễn thi hành pháp luật về môi giới thương mại điện tử.
• Phương pháp luật học so sánh: Nghiên cứu, đối chiếu các quy định pháp luật và kinh nghiệm điều chỉnh của các quốc gia đại diện cho các hệ thống pháp luật và khu vực địa lý khác nhau (Hoa Kỳ, Úc, Trung Quốc, Philippines...) để rút ra giá trị tham khảo cho Việt Nam.
• Phương pháp thống kê: Sử dụng để xử lý, đối chiếu các số liệu thực tế từ các báo cáo chính thức của cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Công Thương, Tổng cục Thuế).
• Phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử: Đặt hoạt động môi giới thương mại điện tử trong mối quan hệ vận động cùng sự phát triển của công nghệ thông tin và nền kinh tế thị trường.

3. Nguồn tư liệu và dữ liệu

• Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam: Bộ luật Dân sự (2005, 2015), Luật Thương mại (2005), Luật Giao dịch điện tử (2005), Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư, Nghị định 52/2013/NĐ-CP, Nghị định 10/2020/NĐ-CP, Thông tư 47/2014/TT-BCT, Thông tư 59/2015/TT-BCT và các dự thảo sửa đổi Nghị định 52/2013/NĐ-CP.
• Các báo cáo quản lý nhà nước: Báo cáo số 442/BC-CP ngày 01/10/2020 của Chính phủ; Báo cáo Thương mại điện tử Việt Nam các năm 2014, 2015 của Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin (Bộ Công Thương).
• Các điều ước quốc tế và luật mẫu: Cam kết WTO, Hiệp định CPTPP, EVFTA, các văn bản của UNCITRAL và Luật mẫu của Viện Luật Châu Âu (ELI).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những vấn đề lý luận về hoạt động môi giới thương mại điện tử và pháp luật về hoạt động môi giới thương mại điện tử

Chương 1 xây dựng nền tảng lý luận khoa học pháp lý về môi giới thương mại điện tử với các nội dung trọng tâm:

1. Sự ra đời và khái niệm: Hoạt động môi giới thương mại điện tử ra đời gắn liền với sự phát triển của Internet và World Wide Web từ năm 1990. Luận án xây dựng khái niệm pháp lý: Môi giới thương mại điện tử là hoạt động thương mại, theo đó một thương nhân sử dụng nền tảng công nghệ (giao diện, ứng dụng điện tử) làm trung gian để các bên mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ tiếp xúc, đàm phán, xác lập giao dịch và được hưởng thù lao môi giới từ giao dịch thành công.
2. 05 đặc điểm pháp lý của hoạt động môi giới thương mại điện tử:
   • Chủ thể tham gia bao gồm 3 bên: bên môi giới (thương nhân cung cấp nền tảng công nghệ), bên bán và bên mua.
   • Nền tảng công nghệ giữ vai trò cốt lõi tạo lập môi trường kết nối ("chợ ảo").
   • Bên môi giới có tư cách pháp lý độc lập với các bên được môi giới.
   • Bên môi giới không trực tiếp tham gia thực hiện nghĩa vụ hợp đồng mua bán hàng hóa/dịch vụ chính giữa bên bán và bên mua.
   • Cơ chế thu thù lao dựa trên tỷ lệ phần trăm của giao dịch thành công hoặc phí duy trì nền tảng.
3. Phân loại và so sánh:
   • Phân loại theo mô hình quan hệ chủ thể (B2B, B2C, C2C) và theo phương thức hoạt động (sàn giao dịch, ứng dụng kinh tế chia sẻ, mua hàng theo nhóm, tiếp thị liên kết).
   • Luận án so sánh hoạt động môi giới thương mại điện tử với môi giới thương mại truyền thống và trung gian thương mại điện tử:

Tiêu chí so sánh	Môi giới thương mại truyền thống	Môi giới thương mại điện tử
Môi trường tiếp xúc	Trực tiếp trong đời sống thực	Môi trường số thông qua nền tảng công nghệ, ứng dụng trực tuyến
Phương thức kết nối	Trực tiếp gặp gỡ, liên lạc cá nhân	Tự động hóa qua thuật toán và dữ liệu trên giao diện số
Phạm vi không gian	Bị giới hạn bởi khoảng cách địa lý	Vượt qua biên giới quốc gia, không giới hạn không gian vật lý
Cơ cấu nguồn thu	Thù lao môi giới đơn thuần	Thù lao hoa hồng, phí quảng cáo, phí thành viên, phí dịch vụ phụ trợ
Mức độ phụ thuộc công nghệ	Thấp hoặc không có	Tuyệt đối phụ thuộc vào hạ tầng mạng và phần mềm ứng dụng

4. Lý luận về pháp luật điều chỉnh:
   • Phân tích khái niệm và 04 đặc điểm của pháp luật về môi giới thương mại điện tử (tính đa ngành, tính kỹ thuật công nghệ, tính xuyên biên giới, và sự kết hợp giữa quy phạm pháp luật thực định với quy tắc giao dịch trên nền tảng).
   • Phân tích cấu trúc hình thức (văn bản luật, tập quán, án lệ) và cấu trúc nội dung (quy chế chủ thể, quy chế hợp đồng, quyền/nghĩa vụ, quản lý nhà nước).
   • Khảo cứu kinh nghiệm lập pháp của Hoa Kỳ, Úc và Trung Quốc về quản lý các nền tảng trung gian trực tuyến.

---

Chương 2: Thực trạng pháp luật về hoạt động môi giới thương mại điện tử ở Việt Nam

Chương 2 phân tích hệ thống quy định pháp luật thực định của Việt Nam và đánh giá thực tiễn thi hành qua 4 nhóm vấn đề:

1. Quy định về chủ thể:
   • Bên môi giới: Đòi hỏi tư cách thương nhân theo Luật Thương mại 2005 và các điều kiện thiết lập website/ứng dụng theo Nghị định 52/2013/NĐ-CP, Thông tư 47/2014/TT-BCT, Thông tư 59/2015/TT-BCT. Thực tiễn bộc lộ vướng mắc trong việc xác định điều kiện kinh doanh của các mô hình mới nằm ngoài danh mục ngành nghề kinh doanh truyền thống.
   • Bên được môi giới: Phân định giữa thương nhân bán hàng/cung ứng dịch vụ và người tiêu dùng cá nhân; bất cập trong việc kiểm soát tư cách chủ thể của người bán trên không gian mạng.
2. Quy định về hợp đồng môi giới thương mại điện tử:
   • Hình thức: Xác lập dưới dạng thông điệp dữ liệu theo quy định của Luật Giao dịch điện tử 2005.
   • Giao kết và thực hiện: Việc chấp thuận các điều khoản dịch vụ (terms of service) trực tuyến tạo ra quan hệ hợp đồng nhưng tiềm ẩn rủi ro về tính bất bình đẳng do hợp đồng mẫu định sẵn.
   • Chấm dứt hợp đồng: Quy định về đơn phương chấm dứt và gỡ bỏ tài khoản trên nền tảng còn thiếu cơ chế bảo vệ hợp lý cho bên bị chấm dứt.
3. Quy định về quyền và nghĩa vụ của các bên:
   • Nghĩa vụ cơ bản chung: Cung cấp thông tin trung thực, thanh toán thù lao môi giới khi giao dịch thành công.
   • Nghĩa vụ đặc trưng của bên môi giới: Bảo đảm tính liên tục của hệ thống kỹ thuật, bảo vệ thông tin cá nhân của người dùng, công khai minh bạch quy chế hoạt động, tiếp nhận và hỗ trợ giải quyết phản ánh/khiếu nại từ người tiêu dùng.
4. Quản lý nhà nước về môi giới thương mại điện tử:
   • Phân tích các nội dung quản lý: thủ tục thông báo/đăng ký website/ứng dụng, quản lý nghĩa vụ thuế (thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân đối với giao dịch xuyên biên giới), thanh tra, kiểm tra và xử phạt vi phạm hành chính.
   • Đánh giá các quy định liên quan tại Nghị định số 10/2020/NĐ-CP về điều kiện kinh doanh vận tải bằng xe ô tô (xác định ranh giới giữa đơn vị cung cấp phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải và đơn vị kinh doanh vận tải) và các dự thảo sửa đổi Nghị định số 52/2013/NĐ-CP.

---

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện pháp luật về môi giới thương mại điện tử

Chương 3 xác định bối cảnh, các nguyên tắc định hướng và đưa ra hệ thống kiến nghị cụ thể:

1. Bối cảnh và yêu cầu hoàn thiện pháp luật:
   • Tác động của các cam kết quốc tế trong các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP, EVFTA và các cam kết mở cửa thị trường dịch vụ của WTO giai đoạn 2020-2025.
   • Đòi hỏi phải điều chỉnh kịp thời các quan hệ pháp luật mới phát sinh từ cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư.
2. 07 phương hướng hoàn thiện pháp luật:
   • Xác định rõ ràng và thống nhất phương pháp, cơ chế điều chỉnh pháp luật đối với hoạt động môi giới thương mại điện tử.
   • Kế thừa các nguyên tắc nền tảng của pháp luật môi giới thương mại truyền thống.
   • Bảo đảm tính an toàn trong các giao dịch điện tử.
   • Bảo đảm tính hợp pháp của các mô hình kinh doanh trên nền tảng số.
   • Bảo đảm tính minh bạch về thuật toán, giá cả và thông tin hàng hóa/dịch vụ.
   • Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên không gian mạng.
   • Bảo đảm tính thống nhất và tương thích với pháp luật lao động (đặc biệt trong các mô hình lao động nền tảng).
3. 05 nhóm kiến nghị hoàn thiện pháp luật cụ thể:
   • Nhóm 1: Xây dựng và luật hóa khái niệm môi giới thương mại điện tử: Bổ sung định nghĩa pháp lý thống nhất vào hệ thống văn bản pháp luật về thương mại điện tử để phân biệt với sàn giao dịch thương mại điện tử và dịch vụ phân phối trực tuyến.
   • Nhóm 2: Hoàn thiện quy định về chủ thể môi giới thương mại điện tử: Quy định rõ điều kiện thương nhân, điều kiện kỹ thuật hạ tầng công nghệ và nghĩa vụ cấp phép/đăng ký hoạt động đối với các tổ chức trong nước và xuyên biên giới.
   • Nhóm 3: Hoàn thiện quy định về chủ thể được môi giới: Xác định trách nhiệm xác thực danh tính của người bán, phân định trách nhiệm giữa người bán chuyên nghiệp và người bán không chuyên.
   • Nhóm 4: Hoàn thiện quy định về nghĩa vụ đặc trưng của các chủ thể: Quy định trách nhiệm liên đới của bên môi giới trong việc kiểm soát hàng giả, hàng cấm; bảo vệ dữ liệu cá nhân người dùng; cơ chế công khai quy trình đánh giá xếp hạng và thu phí.
   • Nhóm 5: Hoàn thiện công tác thực thi pháp luật: Đổi mới cơ chế phối hợp liên ngành (Bộ Công Thương, Bộ Tư pháp, Bộ Thông tin và Truyền thông, Tổng cục Thuế); hoàn thiện cơ chế thu thuế nền tảng xuyên biên giới; ứng dụng công nghệ trong thanh tra, kiểm tra và phát triển phương thức giải quyết tranh chấp trực tuyến (ODR).

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

• Xây dựng hệ thống lý luận nhận diện hoạt động môi giới thương mại điện tử, xác định nền tảng công nghệ là yếu tố tạo ra các đặc thù pháp lý mới so với môi giới truyền thống.
• Xác lập định nghĩa pháp lý về hoạt động môi giới thương mại điện tử và luận giải 05 đặc điểm pháp lý cơ bản của hoạt động này.
• Phân tích cấu trúc nội dung và cấu trúc hình thức của pháp luật điều chỉnh hoạt động môi giới thương mại điện tử dựa trên sự đối sánh giữa hệ thống pháp luật Dân luật và Thông luật.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

• Đánh giá toàn diện thực trạng quy định và thực tiễn thi hành pháp luật tại Việt Nam đối với 4 khía cạnh: chủ thể, hợp đồng, quyền và nghĩa vụ, và quản lý nhà nước.
• Chỉ ra các lỗ hổng pháp lý trong việc điều chỉnh các mô hình kinh tế mới (kinh tế chia sẻ, nền tảng kết nối dịch vụ, mua hàng theo nhóm) và bất cập trong quản lý thuế xuyên biên giới.
• Xây dựng 07 phương hướng và 05 nhóm kiến nghị cụ thể có giá trị khả thi nhằm sửa đổi, bổ sung hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về thương mại điện tử ở Việt Nam.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

• Về phạm vi: Luận án giới hạn nghiên cứu trong thị trường bán lẻ, không bao quát các lĩnh vực tài chính, tín dụng, ngân hàng số, bảo hiểm, nội dung số và phát thanh truyền hình.
• Về nội dung: Một số phân tích về kinh nghiệm quốc tế mới dừng lại ở mức mô tả thực tiễn tại Hoa Kỳ, Úc, Trung Quốc mà chưa xây dựng thành các mô hình lý thuyết chuyển giao hoàn chỉnh cho Việt Nam; phần phân tích cấu trúc pháp luật cần tiếp tục được làm sâu sắc hơn trong mối quan hệ với các luật chuyên ngành.

Hướng nghiên cứu tiếp

• Nghiên cứu cơ chế điều chỉnh pháp luật đối với hoạt động môi giới thương mại điện tử trong các ngành dịch vụ tài chính mới (Fintech) và tài sản số.
• Nghiên cứu xây dựng cơ chế giải quyết tranh chấp trực tuyến (ODR - Online Dispute Resolution) chuyên biệt cho các giao dịch môi giới thương mại điện tử xuyên biên giới.
• Nghiên cứu hoàn thiện pháp luật về hợp đồng lao động và an sinh xã hội đối với người lao động tham gia các nền tảng kinh tế chia sẻ.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng:

• Cơ quan quản lý nhà nước và lập pháp (Bộ Công Thương, Bộ Tư pháp, Tổng cục Thuế): Tham khảo hệ thống 05 nhóm kiến nghị tại Chương 3 phục vụ quá trình sửa đổi, bổ sung Nghị định số 52/2013/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn thi hành.
• Nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên chuyên ngành Luật Kinh tế: Sử dụng các luận điểm tại Chương 1 và Chương 2 làm tài liệu tham khảo về lý luận trung gian thương mại và pháp luật thương mại điện tử.
• Doanh nghiệp vận hành nền tảng số và đơn vị tư vấn pháp lý: Tham khảo khung phân tích quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý tại Chương 2 để hoàn thiện quy chế hoạt động và phòng ngừa rủi ro pháp lý trong giao kết hợp đồng trực tuyến.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Bản chất pháp lý cốt lõi phân biệt môi giới thương mại điện tử với môi giới thương mại truyền thống là gì?

Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở yếu tố nền tảng công nghệ. Bên môi giới thương mại điện tử không chỉ dùng phương tiện điện tử để truyền tin mà thiết lập toàn bộ môi trường giao dịch trực tuyến ("chợ ảo"), nơi các thuật toán tự động kết nối, đàm phán và xử lý giao dịch. Ngoài ra, nguồn thu của môi giới thương mại điện tử không chỉ giới hạn ở thù lao hoa hồng mà mở rộng sang phí quảng cáo, phí duy trì tài khoản thành viên và các dịch vụ phụ trợ.

2. Dữ liệu khảo sát năm 2015 của Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin được luận án sử dụng phản ánh điều gì về cơ cấu doanh thu của các nền tảng?

Dữ liệu khảo sát năm 2015 chỉ ra rằng nguồn thu chính của các website cung cấp dịch vụ thương mại điện tử gồm: 54% từ hoạt động quảng cáo, 23% từ phí hoa hồng trên giá trị đơn hàng thành công, và 12% - 18% từ phí thẻ thành viên, bán hàng trực tiếp và các nguồn thu khác. Con số này minh chứng rằng bên môi giới thương mại điện tử có phương thức hoạt động đa dạng và phức tạp hơn bên môi giới truyền thống.

3. Những khó khăn chính trong quản lý thuế đối với các mô hình môi giới trực tuyến xuyên biên giới tại Việt Nam là gì?

Thực trạng cho thấy các doanh nghiệp cung cấp nền tảng hoạt động trên môi trường kỹ thuật số không bắt buộc phải có chi nhánh hay cơ sở thường trú tại Việt Nam. Quy định về nghĩa vụ thuế nhà thầu áp dụng chung chưa có hướng dẫn đặc thù riêng cho hoạt động thương mại điện tử, dẫn đến khó khăn trong kê khai, khấu trừ và truy thu thuế thu nhập doanh nghiệp cũng như thuế thu nhập cá nhân của các bên tham gia nền tảng.

4. Luận án đề xuất sửa đổi pháp luật Việt Nam theo những nhóm giải pháp cụ thể nào?

Luận án đề xuất 05 nhóm kiến nghị cụ thể: (1) Xây dựng định nghĩa pháp lý thống nhất về môi giới thương mại điện tử; (2) Hoàn thiện quy định về điều kiện và trách nhiệm của chủ thể môi giới; (3) Hoàn thiện quy định về chủ thể được môi giới và xác thực thông tin người bán; (4) Quy định rõ nghĩa vụ đặc trưng của các bên (trách nhiệm liên đới kiểm soát hàng hóa, bảo vệ dữ liệu, minh bạch quy chế); (5) Đổi mới công tác thực thi pháp luật và quản lý thuế.

5. Kinh nghiệm quốc tế nào được luận án khảo cứu để làm cơ sở so sánh pháp lý?

Luận án khảo cứu quy định quản lý dịch vụ kết nối vận tải/chia sẻ xe của Ủy ban Dịch vụ Tiện ích Công cộng bang California (CPUC - 28 quy định an toàn và pháp lý), thủ đô Washington D.C., các bang Illinois, Louisiana, Virginia, Washington (Hoa Kỳ); Quyết định 2015-011 của Cục Vận tải Truyền thông Philippines (DOTC); quy định hợp pháp hóa dịch vụ gọi xe của Bộ Giao thông Vận tải Trung Quốc (năm 2016); và chính sách của Bộ Cải cách Vận tải thủ đô Canberra (ACT - Úc năm 2015).

---

Kết luận

Luận án "Pháp luật về hoạt động môi giới thương mại điện tử" của tác giả Nguyễn Ngọc Anh là công trình nghiên cứu toàn diện ở trình độ tiến sĩ thuộc chuyên ngành Luật Kinh tế. Luận án đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về môi giới thương mại trên nền tảng công nghệ, phân tích sâu sắc các bất cập của hệ thống pháp luật thực định Việt Nam trong bối cảnh phát triển của kinh tế số, đồng thời đối sánh với kinh nghiệm của nhiều quốc gia trên thế giới. Các giải pháp và kiến nghị lập pháp được đề xuất trong luận án mang giá trị khoa học và thực tiễn rõ nét, đóng góp thiết thực vào quá trình hoàn thiện thể chế pháp luật thương mại điện tử tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vin đồ Lý luận vé hoạt động môi giới thương mai đin từ và pháp luật về hoạt động môi giới thương mai điện từ Chương2: Thục trang pháp luật vi hoạt động môi giới thương mai điện từ ở VietNam Cinrong3: Giả pháp hoàn thiện pháp uit vé môi giới thương mai điện từ TONG QUAN VE TINH HÌNH NGHIÊN CỨU LIEN QUAN DEN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Tỉnh hình nghiên cáu về hoạt 1. Những công trình nghiền căn mặt lý hận về hoạt động vôi giới throug mai điệu tr Thứ nhất công trinh nhận điên hoat đồng mỗi giát thương mai Việc tham khảo nhông kết qua nghiên cửu từ công trình nghiên cứu về hoạt đồng môi giới thương mi truyền thống lá đều rất cần thiết ki nghiên cửa vi hoạt đông môi giới thương mai điện từ. Môi giớt thương mai truyền thống đã xuất hiện rất liu và lanin ting cơ bản cho sự phát tiễn của hoạt đông mỗi giới thương mai iin tử ngày nay.

Một trong những công tinh khoa học tiêu biễu đt su vao vin để nay là cuốn sich chuyên khảo “Phép luất điều chính hoat đồng mong gian thương, mai 6 Tiệt Nam" cia PGS.TS Nguyễn Thị Vén Ảnh Trong cuốn sách, tác giã cho ring host động trung gian thương mei (rong đó bao gầm hoạt động môi giới thương mai) được giã nghĩa khác nhau phụ thuộc vào giác đồ nghiên cin theo "nghĩa thông thường theo phương điện nh tý, theo phương điện pháp lý, Qua việc hân tích quan niệm v hoạt động trung gian thương mai (ử trếng 18 din trang 23), tác gã kết luận: “Pháp luật cũa các nước theo hệ thống pháp luật chấn Âu lục địa hay hệ thống pháp luật Anh ~ Mỹ đều chỉ trong yẫu tổ chủ thé nên dia ra Ảnh glia vé các loại người ming gian và những chúc năng hoạt đồng cia ho. Pháp Ide Tit Na chỉ trọng dẫn hoạt đồng (hành vi) do người tưng gian thực hiện nên 4 nh ngiĩa về hoạt đồng mong gian thương mat với chíng và từng loa: hoạt đồng mg gian thương mại nói ring". Theo EGS TS. Nguyễn Thị Vân Anh, hoạt đồng trung gián thương mai gdm bần dẫu hiệu pháp ly cơ bản: Thứ nhất đây là loại "hot động cũng ứng dich vụ thương mai được thục hiện theo phương thức giao dich aqua trang gian; Thứ hơi, host động trung gian thương mai được thực hiện trong cắc Tinh vục thương mai, Thứ ba rong host động trung gien thương mei, bên rung gan phi có từ cách pháp lý độc lập với bên thuê dich vụ va bên thứ ba; Thứ ne “hoạt đồng trung gian thương mai song song tên tại hai nhóm quan hệ $ Trong cuốn.

sách tác giả đã phn tich die điểm cũa hoạt động môi giới thương mei nhờ sa “bên môi gớt không phải là đu điện cũa bên được mốt gion. Bên môi giới không có ` T§ Nggẫn Thị Vin Anh 2000), Pap lt ihn hoa đông mg giai thường mat 6 Tết NH N3 To ding 30 Hội th Nội sue E2 ` TS Mgyễn Thụ Văn Anh 2009), Php hột đu chốn: loạt đng mm gi ương mat Flt Nm, NO Lao dng 3ã Hội Ha Nội wang 5 30 chức năng thực hiện giao dich có tình pháp lý ma chi là một thương nhôn chuyên Tâm mong gian cho các bên được mi giới hẳp xúc vớt nhươ đễ giao kết hợp đồng”, “bên mát giớt không có một quan hỗ iy quyên liên tue đỗ với một rong các bên mà minh chắp ndi"6, “trong hoạt động môi giới thương mai. bên môi giới không nhân anh bên được méi gi đễ giao dich cũng như thực luện bắt cứ một giao dich nào ớt bên thir ba. Bên mdi giới có nhiệm vụ giới thiệu những người có cổng vide gi muốn thực inn để họ giao hết hợp đồng và thực hiên công việc dy.

Người mới giót không thơm gia vào ar thực hiện chỉ làm thể nào cho các bên được môi giớt tấp ste với nhưn và sai đồ các bên được mỗi gi hed đẫn giao kết hợp đồng”. Những nối dang rên cung cấp các đặc điểm pháp lý của host đồng méi giới nồi chung Đỏ cũng chính là các đểm giống nhau git host động môi giới thương mai đin tử và môi giới truyện thống Thứ lợi các công tình nhận đện hoat động él gói ương nai độn từ “Thước tén ti xã hội phát sinh rong xu thể hiện dai ngày nay, khi một vai mô hình kinh doanh laễ mới xuất hiện, đặt ra vẫn để nhận diện bản chất php lý của hoạt động mới có phải là môi giới thương mei điện từ hay không, cũng đi có một vài công bình bước đầu nghiên cứu việc nhận điện hoạt động mỗi giới thương mai điện tử. Việc hân iệt giữa môi giới thương mai điện từ và mỗi giới thương mai truyén thống cũng bước đầu được thục hiện Ca những công bình "nghiên cứu trong nước và các công bình ở nước ngoài cho thấy sự cấp thiết cũa để ải này cũng nh nơ quan tân côn các chuyên gia nhà nghiên cứu din tờ các quốc gia Tuy nhiên, nội dung so sinh còn tương đối đơn giản, chưa due trén các iêu chỉ về đặc điểm pháp lý, Trong cuỗn "Bài giảng Thương mat độn tế" của Hoe viện Buu chính viễn thông nội dụng từ trúng 129 đốn rang 132 dé cập dén người môi gói điện tử (The dig Middleman) và các khái niệm liên quan đến người môi giới điện từ. Ngư môi giới điện tử được nhận diện trong tả liêu như sau “Người mốt giới đến tie trong mỗi trường thương mại điện từ có thé là một công ty hoặc mệt hãng viễn thông rên mang internet, tạo ra mốt mdi trường làm việc trên mang và sam đồ thị Init một sễ doanh nghập vào đó, Sou đồ người mdi giới quảng cáo hiệp hội áo đồ ra công ching MỖI hiệp hột cing cắp một dich vụ hoặc hàng hóa đặc trưng riêng xin: du lịch, hàng điện tit hay xe 6 tổ.

Các hiệp hội đo như vay sẽ cing cấp các thông tn về sốn phim, dich vụ của mỗi công cho những người đến thâm trang Ý TS. PhạmDuy Nghia (2004), Ciupién khảo Lut Kink tổ NB. Đaihọc Quốc gia Hà Nội trang 573. T$ Nggyễn Thị Vin Anh 2000), Pap lute uch hoa đông mg gin ương mai Š Tết Nem, NX Tảo động 2 hội, Ha Nội tưng 40 chit cho pháp ho 20 sánh và lựa chon sản phẳn/ảch vụ phù hop với yêu cẩu của nh Người môi giới độn từ iu phí từ các công ty ty theo sổ lượng đặt hàng" ® Đây la một trong 56 các tả liệu hiém hơi trong nude có nộ: dụng nghiễn cứu vé "người môi giới đến ti mặc đã sổ lương trang dành cho vấn đề này còn khi khiêm, tốn Tuy nhiên, khi niệm được xây ding theo phương diện chuyên ngành quân ti ảnh doanh chứ không phãi theo phương điện pháp tý.

Nột hàm khá niệm được xây, dmg theo hướng chủ trong đốn chỗ thể thục hiện với chúc năng hoạt đồng cũa họ Phương pháp xây đụng khá niện thiên vé mô tả nhiễu hơn là khái quát. Công tình vit ring host đông côn người méi gói điện từ gim hoạt động chính và các hoạt đông khác. Hoạt động chính của người môi giới điện từ là tao ra mới trường lam iệc rên mang dé thu hút các nha cũng cấp. Các hip hội do sẽ cũng cấp thông tin liên quan để nguời din thim có thể tim hiễu, sơ sin, lựa chọn Tuy theo số lương đất hing các công ty sẼ được người môi giới thu phổ.

Bên canh những hoat động. chính, công tỉnh này còn đưa re nổi dụng về host động khác cũa nha mei giới điện ti Theo da, “ớt số nhà méi giới độn từ la hoạt động nhu: nhà đẳu giá hay nhac mốt “cho tồi” not các nhà buôn đâm các quảng cáo hàng hỏa lên và các người mua đẫu giá ching Người mdi giới độn tr thu được hoa hing từ các giao dich đỡ? Ngoài ra, tài liệu mô tả về các mô hình thương mai điện tử là mồ hình bing hiệu (PosterBilboerd Mode), mô hình những rang ving (Yillov Page Model), mô hình cudn sách hướng dẫn điều khiển (Cyber Brochure Model), mô hình thuê ‘bao (Subsription Model), mé hình cửa hang ảo (Virtual Storefront Model), sản giao dich đấu giá true tuyén (Auction model hay e-aortior), mô hình hội thương (Affiliate Mode), mô hình cổng Portal Mods), mô hình mua theo nhóm (Groupor), mô hình mang xã hội (Social network)" Tai liệu để tập trung so sánh. ite người mới giới điện từ và người môi giới cổ dn cụ thể nh mau: “Thước Hết hho cô đễm gidng nhan: Người môi giới đến te và người mối giới cổ đẫn đầu là "hgười môi giới, giúp người mua và người bản gấp gỗ nhau một cách nhanh chống, thuận tin hơn Tp nhễn người một giớt cỗ didn tạo mối trường “thực” giữa "igười mua và người bản thông qua hoạt động trực tp. Con người mất giớt đện tie ˆ Hạc viên Ban chú vấn thông Atos Quin kh doanh 1 G013), 28 sng Teng tơi độn , Hà Nội, srg 129.

"Hac viện Bạn chín vn thing, hot Quin 4ikinh dowd 1 Bi ging Trương ni độn i Hi Nội 2013, sng 1 ° Học viin Bou chit vẫn thing, khos Quin win dow 1 2013), Bài sing Thương mat độn i, Hà Né,emg 131 Hoc vn Bo cản vấn thing Aon Quin tị khdon 1 (2013), Bi sing Thương mas bt Bà Nội tang 25-40 10 tạo vôi trường “đo” trên mang thông qua các công cu điện tie”? Mặc dù đây là “một trong những công tỉnh nghiên cứu hiểm hoi có mr sơ sinh giữa môi giới điện và mối giới cổ didn tuy nhiễn tiêu chi và nội dung so sánh còn khá sơ lược. Tài dang host đông, quyển và ngiữa vụ của các chủ thể. chưa được dé cập đến Nguô viết quan điểm ring người môi gói điện từ chính là người trung gan điện từ “Người mới giớt đện từ (The digital middleman) hay còn có tên got Khác là người tring gia điện tr (electronic - broker) Theo từ đến thương mai độn tí: electronic broker (e~ broker): những nhà rimg gian điện từ tắt lập site thương max đn tie cười dạng siêu cũa hàng dién từ cho nhiễu nhà img cắp khác nhac Nhà mong cơm điện tí chỉ thắt lập các cơ sở hạ tng l thuật cho siêu cũa hàng đện từ mà không có trách nhiệm về thực hiện đơn hàng và bảo hành "1Ê Quan điểm nội hàm.