Giáo trình Lí luận chung về nhà nước và pháp luật

Giáo trình lí luận chung về nhà nước và pháp luật cung cấp kiến thức cơ bản về lý thuyết nhà nước, pháp luật và mối quan hệ giữa chúng.

• Tác giả: TS. Đinh Thị Thanh Thủy
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Lí Luận Chung Về Nhà Nước Và Pháp Luật
• Đề tài: Lí Luận Chung Về Nhà Nước Và Pháp Luật
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN LÍ LUẬN CHUNG VỀ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
• 1.1. LÍ LUẬN CHUNG VỀ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT TRONG HỆ THỐNG KHOA HỌC PHÁP LÍ VÀ KHOA HỌC XÃ HỘI
• 2. CHƯƠNG 2: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ NHÀ NƯỚC
• 2.1. KHÁI NIỆM, NGUỒN GỐC, BẢN CHẤT, CÁC KIỂU NHÀ NƯỚC
• 2.2. BỘ MÁY NHÀ NƯỚC
• 2.3. CHỨC NĂNG NHÀ NƯỚC
• 2.4. HÌNH THỨC NHÀ NƯỚC
• 2.5. NHÀ NƯỚC TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ VÀ NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN
• 3. CHƯƠNG 3: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ PHÁP LUẬT
• 3.1. KHÁI NIỆM, NGUỒN GỐC, BẢN CHẤT, VAI TRÒ VÀ CÁC KIỂU PHÁP LUẬT
• 3.2. HÌNH THỨC PHÁP LUẬT
• 3.3. NGUỒN CỦA PHÁP LUẬT
• 4. CHƯƠNG 4: HỆ THỐNG PHÁP LUẬT VÀ QUY PHẠM PHÁP LUẬT
• 4.1. HỆ THỐNG PHÁP LUẬT
• 4.2. QUY PHẠM PHÁP LUẬT
• 5. CHƯƠNG 5: QUAN HỆ PHÁP LUẬT VÀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT
• 5.1. QUAN HỆ PHÁP LUẬT
• 5.2. THỰC HIỆN PHÁP LUẬT
• 6. CHƯƠNG 6: VI PHẠM PHÁP LUẬT VÀ TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ
• 6.1. VI PHẠM PHÁP LUẬT
• 6.2. TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ
• 7. CHƯƠNG 7: Ý THỨC PHÁP LUẬT VÀ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT
• 7.1. Ý THỨC PHÁP LUẬT
• 7.2. GIÁO DỤC PHÁP LUẬT

Tóm tắt

I. Tổng quan về lí luận chung về nhà nước và pháp luật

Lí luận chung về nhà nước và pháp luật là một ngành khoa học pháp lý cơ sở, nghiên cứu các vấn đề cơ bản nhất của nhà nước và pháp luật. Nội dung của môn học này không chỉ cung cấp kiến thức về khái niệm, nguồn gốc, bản chất mà còn phân tích vai trò của nhà nước và pháp luật trong xã hội. Việc hiểu rõ lí luận này giúp nâng cao nhận thức về chức năng và nhiệm vụ của nhà nước trong việc bảo vệ quyền lợi của công dân và duy trì trật tự xã hội.

1.1. Đối tượng nghiên cứu của lí luận chung về nhà nước và pháp luật

Đối tượng nghiên cứu của lí luận chung về nhà nước và pháp luật bao gồm các vấn đề cơ bản như khái niệm, nguồn gốc, bản chất và vai trò của nhà nước và pháp luật. Những vấn đề này không chỉ có ý nghĩa lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật tại Việt Nam.

1.2. Mối liên hệ giữa lí luận chung và các ngành khoa học xã hội

Lí luận chung về nhà nước và pháp luật có mối liên hệ chặt chẽ với các ngành khoa học xã hội khác như triết học, chính trị học và kinh tế chính trị học. Sự tương tác này giúp làm phong phú thêm các kết luận và nghiên cứu trong từng lĩnh vực, đồng thời tạo ra một hệ thống tri thức khoa học toàn diện.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu nhà nước và pháp luật

Nghiên cứu lí luận chung về nhà nước và pháp luật hiện nay đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa. Những vấn đề như sự biến đổi của các quy định pháp luật, sự phát triển của nhà nước pháp quyền và quyền con người đang đặt ra yêu cầu cao về việc cập nhật và hoàn thiện hệ thống pháp luật. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững của xã hội.

2.1. Thách thức trong việc áp dụng pháp luật

Việc áp dụng pháp luật gặp nhiều khó khăn do sự thiếu đồng bộ trong hệ thống pháp luật và sự khác biệt trong nhận thức của các cơ quan thực thi. Điều này dẫn đến tình trạng vi phạm pháp luật và làm giảm hiệu quả của nhà nước pháp quyền.

2.2. Nguy cơ từ sự biến đổi xã hội

Sự biến đổi nhanh chóng của xã hội, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ và kinh tế, tạo ra nhiều thách thức cho việc điều chỉnh pháp luật. Cần có những nghiên cứu sâu sắc để đảm bảo rằng pháp luật luôn phù hợp với thực tiễn xã hội.

III. Phương pháp nghiên cứu trong lí luận chung về nhà nước và pháp luật

Phương pháp nghiên cứu trong lí luận chung về nhà nước và pháp luật bao gồm nhiều phương pháp khác nhau như phân tích, tổng hợp, so sánh và phương pháp lịch sử. Những phương pháp này giúp làm rõ các khía cạnh khác nhau của nhà nước và pháp luật, từ đó đưa ra những kết luận chính xác và khách quan. Việc áp dụng linh hoạt các phương pháp này là rất quan trọng trong quá trình nghiên cứu.

3.1. Phương pháp phân tích và tổng hợp

Phương pháp phân tích giúp chia nhỏ các vấn đề phức tạp thành các bộ phận dễ hiểu hơn, trong khi phương pháp tổng hợp giúp liên kết các bộ phận này lại để có cái nhìn tổng quát hơn về nhà nước và pháp luật.

3.2. Phương pháp so sánh trong nghiên cứu pháp luật

Phương pháp so sánh được sử dụng để tìm ra sự khác biệt và tương đồng giữa các hệ thống pháp luật khác nhau. Điều này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về các quy định pháp luật mà còn giúp rút ra bài học kinh nghiệm cho việc hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam.

IV. Ứng dụng thực tiễn của lí luận chung về nhà nước và pháp luật

Lí luận chung về nhà nước và pháp luật không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật tại Việt Nam. Những kiến thức từ lí luận này giúp các nhà làm luật, nhà nghiên cứu và sinh viên có cái nhìn sâu sắc hơn về vai trò của pháp luật trong đời sống xã hội. Việc áp dụng lí luận này vào thực tiễn sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và bảo vệ quyền lợi của công dân.

4.1. Vai trò của pháp luật trong bảo vệ quyền con người

Pháp luật đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền con người, đảm bảo rằng mọi công dân đều được hưởng các quyền lợi cơ bản. Việc xây dựng các quy định pháp luật phù hợp với thực tiễn là cần thiết để bảo vệ quyền lợi của công dân.

4.2. Ứng dụng lí luận vào thực tiễn quản lý nhà nước

Các kiến thức từ lí luận chung về nhà nước và pháp luật có thể được áp dụng vào thực tiễn quản lý nhà nước, giúp nâng cao hiệu quả trong việc thực thi pháp luật và quản lý xã hội.

V. Kết luận và tương lai của lí luận chung về nhà nước và pháp luật

Lí luận chung về nhà nước và pháp luật là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng, có vai trò quyết định trong việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật tại Việt Nam. Tương lai của lĩnh vực này sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng với những thay đổi của xã hội và sự phát triển của các ngành khoa học khác. Việc tiếp tục nghiên cứu và phát triển lí luận này là cần thiết để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn.

5.1. Xu hướng phát triển của lí luận chung về nhà nước và pháp luật

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, lí luận chung về nhà nước và pháp luật sẽ tiếp tục phát triển, hướng tới việc đáp ứng nhu cầu thực tiễn và yêu cầu của xã hội.

5.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu lí luận trong tương lai

Nghiên cứu lí luận chung về nhà nước và pháp luật sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng một hệ thống pháp luật hiện đại, phù hợp với xu thế phát triển của xã hội và bảo vệ quyền lợi của công dân.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Lí luận chung về nhà nước và pháp luật do TS. Đinh Thị Thanh Thủy chủ biên, được Nhà xuất bản Hà Nội ấn hành, là tài liệu giảng dạy chính thức do tập thể tác giả thuộc Trường Đại học Thương mại biên soạn. Môn học Lí luận chung về nhà nước và pháp luật giữ vị trí là môn học cơ sở trong hệ thống khoa học pháp lý, có ý nghĩa phương pháp luận đối với các môn khoa học pháp lý chuyên ngành và nằm trong khối kiến thức bắt buộc của chương trình đào tạo bậc đại học.

Mục tiêu học tập của giáo trình là cung cấp cho người học hệ thống tri thức khoa học khách quan, toàn diện về nguồn gốc, bản chất, chức năng, hình thức và các quy luật vận động cơ bản của hai hiện tượng xã hội là nhà nước và pháp luật. Giáo trình trang bị phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, giúp người học xác lập tư duy phân tích khoa học để tiếp cận các ngành luật thực định cũng như lý giải các vấn đề pháp lý trong đời sống xã hội.

Về cấu trúc, giáo trình được thiết kế theo 3 phần lớn với 7 chương, phát triển logic từ phương pháp luận nhập môn đến hệ thống lý thuyết về nhà nước và các thiết chế pháp luật:

• Phần I: Nhập môn Lí luận chung về nhà nước và pháp luật (Chương 1).
• Phần II: Lí luận chung về nhà nước (Chương 2).
• Phần III: Lí luận chung về pháp luật (Chương 3 đến Chương 7).

Nội dung giáo trình bám sát chương trình khung của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đồng thời gắn liền với mục tiêu đào tạo của Trường Đại học Thương mại. Điểm đặc thù của tài liệu là việc kết hợp giữa lý luận Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh với việc phân tích các chế định hiến định của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam trên cơ sở Hiến pháp năm 2013 và các văn kiện phát triển kinh tế - xã hội hiện hành.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Cấu trúc nội dung 7 chương của giáo trình vận hành theo tiến trình logic chặt chẽ:

• Chương 1: Tổng quan Lí luận chung về nhà nước và pháp luật (TS. Đinh Thị Thanh Thủy biên soạn): Trình bày đối tượng nghiên cứu, phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử và các phương pháp nghiên cứu cụ thể. Xác lập vị trí của môn học là ngành khoa học pháp lý cơ sở, mối quan hệ tác động qua lại với 4 nhóm khoa học pháp lý và các ngành khoa học xã hội như Triết học, Kinh tế chính trị học, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Chính trị học.
• Chương 2: Khái quát chung về nhà nước (TS. Đinh Thị Thanh Thủy, NCS. Nguyễn Thị Kim Thanh, ThS. Phạm Minh Quốc biên soạn): Phân tích nguồn gốc nhà nước qua các học thuyết phi Mácxít và học thuyết Mác - Lênin (gắn với 3 lần phân công lao động xã hội); bản chất giai cấp và bản chất xã hội của nhà nước; 5 đặc trưng cơ bản; bộ máy, chức năng, hình thức nhà nước; mô hình Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam theo Hiến pháp năm 2013.
• Chương 3: Khái quát chung về pháp luật (TS. Đinh Thị Thanh Thủy, ThS. Nguyễn Thị Vinh Hương biên soạn): Nghiên cứu nguồn gốc, bản chất, vai trò của pháp luật trong xã hội có giai cấp; các kiểu pháp luật trong lịch sử; hình thức và các loại nguồn của pháp luật (tập quán pháp, tiền lệ pháp, văn bản quy phạm pháp luật) trong hệ thống pháp luật Việt Nam.
• Chương 4: Hệ thống pháp luật và quy phạm pháp luật (ThS. Nguyễn Thị Vinh Hương, NCS. Nguyễn Thị Kim Thanh biên soạn): Khái niệm và cấu trúc hệ thống pháp luật (quốc gia, nhóm quốc gia, quốc tế); hệ thống pháp luật Việt Nam; cấu thành của quy phạm pháp luật (giả định, quy định, chế tài), cách trình bày và phân loại quy phạm pháp luật.
• Chương 5: Quan hệ pháp luật và thực hiện pháp luật (TS. Trần Thành Thọ, NCS. Nguyễn Thị Kim Thanh biên soạn): Phân tích đặc điểm, cấu thành của quan hệ pháp luật (chủ thể, nội dung, khách thể); sự kiện pháp lý; các hình thức thực hiện pháp luật (tuân thủ, thi hành, sử dụng, áp dụng pháp luật) và nguyên tắc áp dụng pháp luật tương tự.
• Chương 6: Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý (ThS. Nguyễn Thị Vinh Hương, NCS. Trần Thị Nguyệt biên soạn): Khái niệm, dấu hiệu, phân loại và các yếu tố cấu thành vi phạm pháp luật (mặt khách quan, mặt chủ quan, chủ thể, khách thể); khái niệm, đặc điểm, các loại trách nhiệm pháp lý và căn cứ truy cứu trách nhiệm pháp lý.
• Chương 7: Ý thức pháp luật và giáo dục pháp luật (TS. Đinh Thị Thanh Thủy, TS. Nguyễn Thị Tình biên soạn): Cấu trúc, phân loại, vai trò của ý thức pháp luật đối với quá trình xây dựng và thực hiện pháp luật; khái niệm, nội dung và các hình thức giáo dục pháp luật trong xã hội.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng hệ thống kiến thức nền tảng thông qua các trục lý thuyết và nguyên tắc cơ bản:

• Hệ thống lý thuyết nền tảng: Đối chiếu các quan điểm học thuyết về nhà nước (Thuyết thần học của J. Althisius, Thuyết gia trưởng của Aristotle, Thuyết bạo lực của L. Gumplowicz, Thuyết khế ước xã hội của John Locke) với quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin. Phân tích 4 hình thức xuất hiện nhà nước điển hình: Aten, Roma, Giécmanh và phương Đông cổ đại.
• Nguyên tắc cốt lõi: Luận giải mối quan hệ biện chứng giữa tính giai cấp và tính xã hội của nhà nước và pháp luật; nguyên tắc tổ chức quyền lực nhà nước Việt Nam là quyền lực nhà nước thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan trong việc thực hiện quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp.
• Khung phân tích cấu trúc: Phân định vị trí môn học trong 4 nhóm khoa học pháp lý (khoa học lý luận - lịch sử, khoa học pháp lý chuyên ngành, khoa học pháp lý ứng dụng/bổ trợ, khoa học luật quốc tế); chuẩn hóa cấu trúc 3 thành phần của quy phạm pháp luật và 4 yếu tố cấu thành vi phạm pháp luật.

Kỹ năng phát triển

Thông qua việc nghiên cứu giáo trình, người học hình thành các nhóm kỹ năng:

• Kỹ năng chuyên môn (Technical skills): Bóc tách và phân tích cấu trúc quy phạm pháp luật (xác định bộ phận giả định, quy định, chế tài trong các điều luật cụ thể); nhận diện các hình thức nguồn pháp luật; định danh sự kiện pháp lý và các hình thức thực hiện pháp luật.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Đánh giá bản chất các hiện tượng chính trị - pháp lý; phân tích mối quan hệ giữa nhà nước, pháp luật với cơ sở kinh tế, chính trị, đạo đức; đối chiếu và so sánh các kiểu nhà nước, hình thức nhà nước và các hệ thống pháp luật trên thế giới.
• Năng lực thực tiễn (Practical competencies): Vận dụng các nguyên tắc pháp lý để nhận định hành vi vi phạm pháp luật, cấu thành vi phạm và cơ sở truy cứu trách nhiệm pháp lý; phân tích hoạt động giám sát, bảo hiến và cơ chế tổ chức bộ máy nhà nước theo Hiến pháp năm 2013.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình định hướng phương pháp giảng dạy kết hợp giữa truyền đạt lý thuyết nền tảng với các phương pháp giáo dục hiện đại, phát huy năng lực tự học của sinh viên:

• Cách tiếp cận sư phạm (Pedagogical approach): Kết hợp thuyết giảng lý luận với phương pháp đối thoại, thảo luận chuyên đề (seminar), làm việc nhóm, thuyết trình và giải quyết tình huống (case study). Giảng viên đóng vai trò định hướng phương pháp luận, hướng dẫn sinh viên khai thác các văn bản quy phạm pháp luật và tài liệu thực tiễn.
• Bài tập và nghiên cứu tình huống: Cuối mỗi chương, giáo trình cung cấp hệ thống câu hỏi hướng dẫn ôn tập và thảo luận (ví dụ: phân tích ý nghĩa phương pháp luận của môn học, đối tượng/phương pháp nghiên cứu, phân tích tính tất yếu của nhà nước pháp quyền). Các tình huống thực tế về thực hiện pháp luật, tranh chấp thẩm quyền bộ máy hoặc nhận định vi phạm pháp luật được đưa vào để người học ứng dụng phân tích.
• Phương pháp đánh giá (Assessment methods): Thực hiện đánh giá đa dạng bao gồm: đánh giá quá trình thông qua mức độ tham gia thảo luận trên lớp, bài tập nhóm, kết hợp kiểm tra viết định kỳ và thi kết thúc học phần với cấu trúc câu hỏi lý thuyết kết hợp bài tập tình huống pháp lý.
• Hướng dẫn tự học (Self-study guidelines): Giáo trình xác định tự học là phương thức chủ yếu đối với sinh viên đại học (cả hệ chính quy, vừa làm vừa học và đào tạo từ xa). Quy trình tự học yêu cầu sinh viên đọc trước giáo trình, trả lời câu hỏi ôn tập, đối chiếu các định nghĩa trong Từ điển Luật học, nghiên cứu các tác phẩm kinh điển của C. Mác, Ph. Ăngghen, V.I. Lênin và tra cứu văn bản pháp luật hiện hành.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Nội dung giáo trình thể hiện tính cập nhật về mặt thể chế, lý luận và tính ứng dụng thực tế:

• Cập nhật thể chế pháp lý theo Hiến pháp 2013: Giáo trình phân tích cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nước, nguyên tắc phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực nhà nước tại Việt Nam theo tinh thần Hiến pháp năm 2013. Làm rõ chức năng lập pháp, giám sát tối cao và cơ chế bảo hiến của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội; vị trí hành pháp của Chính phủ và quyền tư pháp của Tòa án nhân dân.
• Tiếp cận các quan điểm lý luận hiện đại: Đánh giá xu hướng vận động của nhà nước trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, trong đó chỉ rõ xu hướng gia tăng tính xã hội và trách nhiệm của nhà nước trong giải quyết các vấn đề chung (môi trường, việc làm, an sinh xã hội, đấu tranh phòng chống tội phạm quốc tế).
• Gắn kết thực tiễn kinh tế - xã hội: Giáo trình làm rõ mối liên hệ giữa các quy luật pháp lý với các đạo luật chuyên ngành điều chỉnh hoạt động kinh tế tại Việt Nam như Luật Doanh nghiệp, Luật Đất đai, Bộ luật Dân sự, Luật Thương mại, đáp ứng yêu cầu đào tạo chuyên môn trong khối trường kinh tế - thương mại.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được thiết kế phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống giáo dục đại học:

• Sinh viên đại học: Giáo trình là tài liệu học tập chính thức cho sinh viên năm thứ nhất và năm thứ hai theo học các ngành Luật kinh tế, Quản trị kinh doanh, Kinh tế, Thương mại quốc tế tại Trường Đại học Thương mại và các trường đại học khác có học phần Lí luận chung về nhà nước và pháp luật.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần nắm vững các nguyên lý cơ bản của Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị Mác - Lênin và Chủ nghĩa xã hội khoa học để có phương pháp luận tiếp thu các quy luật về kiến trúc thượng tầng và cơ sở hạ tầng.
• Giảng viên và cán bộ nghiên cứu: Giảng viên sử dụng giáo trình để xây dựng đề cương chi tiết học phần, kế hoạch bài giảng, chuẩn đầu ra và ngân hàng câu hỏi thi. Cán bộ nghiên cứu có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo về hệ thống khái niệm, phạm trù pháp lý nền tảng.
• Tự học và tham khảo mở rộng: Học viên cao học chuyên ngành luật, cán bộ làm công tác pháp chế, quản lý nhà nước có thể dùng tài liệu để tra cứu, hệ thống hóa các nguyên lý tổ chức quyền lực và thực thi pháp luật.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng người học nào?
Giáo trình phục vụ sinh viên bậc đại học thuộc khối ngành luật, kinh tế, quản trị kinh doanh, thương mại; đồng thời là tài liệu tham khảo cho giảng viên, học viên sau đại học và người làm công tác nghiên cứu pháp lý.

2. Để học tốt giáo trình cần chuẩn bị những kiến thức nền tảng nào?
Người học cần có kiến thức cơ bản về các môn Lý luận chính trị, bao gồm Triết học Mác - Lênin (đặc biệt là chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử), Kinh tế chính trị Mác - Lênin và Chủ nghĩa xã hội khoa học.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu cùng chuyên ngành là gì?
Giáo trình được tập thể tác giả Trường Đại học Thương mại biên soạn theo chuẩn chương trình khung, phân chia mạch lạc 3 phần với 7 chương, cập nhật các quy định tổ chức bộ máy và bảo hiến theo Hiến pháp năm 2013, gắn lý luận pháp lý cơ bản với các lĩnh vực kinh tế - thương mại thực định.

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả?
Sinh viên cần đọc kỹ từng mục nội dung, nghiên cứu các sơ đồ phân loại, hoàn thành hệ thống câu hỏi ôn tập - thảo luận ở cuối mỗi chương, đồng thời đối chiếu các khái niệm với Từ điển Luật học và các văn bản luật hiện hành.

5. Có những tài liệu bổ trợ nào được khuyến nghị đọc cùng giáo trình?
Các tài liệu tham khảo chính thống được nêu trong giáo trình bao gồm:

• Tác phẩm kinh điển: Toàn tập của V.I. Lênin (Tập 23, 30, 33, 39), Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và của nhà nước của Ph. Ăngghen.
• Các giáo trình chuyên ngành: Giáo trình Lí luận chung về nhà nước và pháp luật (Trường Đại học Luật Hà Nội), Giáo trình Luật Hiến pháp Việt Nam, Giáo trình Luật Dân sự Việt Nam, Giáo trình Tội phạm học.
• Từ điển chuyên ngành: Từ điển Luật học (Viện Khoa học pháp lý - Bộ Tư pháp), Từ điển Thuật ngữ Lý luận chung về nhà nước và pháp luật (Thái Vĩnh Thắng), Từ điển Tiếng Việt (Hoàng Phê).

---

Kết luận

Giáo trình Lí luận chung về nhà nước và pháp luật của Trường Đại học Thương mại (TS. Đinh Thị Thanh Thủy chủ biên) là công trình học thuật cung cấp toàn diện hệ thống khái niệm, nguyên tắc và quy luật chi phối sự hình thành, phát triển của nhà nước và pháp luật.

Tiến trình tiếp thu kiến thức được xây dựng từ phương pháp luận tổng quan (Chương 1), nghiên cứu thể chế nhà nước và mô hình Nhà nước Việt Nam (Chương 2), đến việc nắm bắt hệ thống quy phạm, quan hệ pháp luật, cơ chế thực thi, xử lý vi phạm và giáo dục pháp luật (Chương 3 đến Chương 7). Việc kết hợp nghiên cứu giáo trình với hệ thống văn bản pháp luật thực định và danh mục tài liệu tham khảo học thuật tạo nền tảng tư duy phương pháp luận vững chắc cho người học trong toàn bộ chương trình đào tạo pháp luật chuyên ngành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 sẽ cung cấp cho người học những kiến thức cơ bản Lí luận chung về nhà nước và pháp luật bao gồm vị trí, vai trò của Lí luận chung về nhà nước và pháp luật trong hệ thống khoa học pháp lý và khoa học xã hội (1.1), đồng thời khái quát các nội dung, mục đích và yêu cầu cũng như hệ thống hóa các kiến thức của môn học Lí luận chung về nhà nước và pháp luật (1. LÍ LUẬN CHUNG VỀ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT TRONG HỆ THỐNG KHOA HỌC PHÁP LÍ VÀ KHOA HỌC XÃ HỘI Lí luận chung về nhà nước và pháp luật, với tư cách là ngành khoa học pháp lí cơ sở, nghiên cứu vấn đề nhà nước và pháp luật một cách toàn diện nhất, khái quát và cơ bản nhất, tạo ra cơ sở, tiền đề tư tưởng 11 khoa học cho các khoa học pháp lí khác tiếp cận sâu hơn, cụ thể hơn các khía cạnh của nhà nước và pháp luật. Bên cạnh đó, Lí luận chung về nhà nước và pháp luật cũng có mối quan hệ hai chiều, tác động qua lại với một số ngành khoa học xã hội như Triết học, Kinh tế chính trị học, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Chính trị học. nhằm hỗ trợ, bổ sung, làm phong phú thêm các kết luận, nghiên cứu khoa học trong hệ thống tri thức của mỗi ngành khoa học đó.

Đối tượng nghiên cứu của Lí luận chung về nhà nước và pháp luật Mọi khoa học, như Ph.Ăngghen đã khẳng định, đều có đối tượng nghiên cứu riêng của mình, đó là những quy luật, những vấn đề cơ bản, quan trọng nhất, những tri thức khoa học mà khoa học đó hướng tới, trên cơ sở nghiên cứu lí luận, thực tiễn để tìm ra chân lí khách quan. Lí luận chung về nhà nước và pháp luật, với tư cách là một ngành khoa học pháp lí cơ sở, cũng có đối tượng nghiên cứu riêng của mình, đó là nghiên cứu những vấn đề cơ bản nhất của nhà nước và pháp luật - hai hiện tượng quan trọng nhất của đời sống xã hội. Cũng cần lưu ý là một số ngành khoa học khác như Chủ nghĩa xã hội khoa học, Chính trị học, Kinh tế chính trị học, Triết học. căn cứ theo vị trí, vai trò, nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu của mình mà tiếp cận nghiên cứu những góc độ, khía cạnh cụ thể khác nhau của nhà nước và pháp luật.

Chủ nghĩa xã hội khoa học hướng tới nghiên cứu những quy luật, tính quy luật chính trị - xã hội của quá trình phát sinh, hình thành và phát triển của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa mà giai đoạn thấp là chủ nghĩa xã hội; những nguyên tắc cơ bản, những điều kiện, con đường và hình thức, phương pháp đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động nhằm hiện thực hóa sự chuyển biến từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản1. Vai trò của nhà nước và pháp luật gắn liền với cách mạng xã hội chủ nghĩa, với 1. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2019), Giáo trình Chủ nghĩa xã hội khoa học (dành cho bậc đại học, không chuyên lí luận chính trị), tr. 12 việc xây dựng cũng như thực hiện các chức năng của nhà nước xã hội chủ nghĩa.

Đối tượng nghiên cứu của Chính trị học xoay quanh các vấn đề của đời sống chính trị, làm sáng tỏ những quy luật chung nhất của đời sống chính trị, cơ chế tác động, những phương thức chính trị để hiện thực hóa những quy luật chung đó.