Kỷ yếu hội thảo khoa học cấp khoa quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản trong bộ luật dân sự năm 2015

Kỷ yếu hội thảo khoa học phân tích quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản theo Bộ luật Dân sự năm 2015, cung cấp góc nhìn chuyên sâu.

• Tác giả: Phạm Văn Tuyết
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Văn Tuyết
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân sự
• Đề tài: Quyền sở hữu và các quyền khác trong Bộ luật Dân sự 2015
• Loại tài liệu: kỷ yếu hội thảo khoa học
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. TỔNG QUAN VỀ VẬT QUYỀN
• 1.1. Khái niệm cơ bản về vật quyền
• 1.2. Bản chất, đặc điểm của vật quyền
• 1.3. Các loại vật quyền
• 2. KẾ THỪA VÀ SỰ PHÁT TRIỂN CỦA BỘ LUẬT DÂN SỰ NĂM 2015 VỀ QUYỀN KHÁC ĐỐI VỚI TÀI SẢN TRÊN CƠ SỞ CỦA LUẬT LAMA
• 3. QUYỀN HƯỞNG DỤNG THEO BỘ LUẬT DÂN SỰ NĂM 2015 VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN
• 4. QUYỀN HƯỞNG DỤNG DƯỚI GÓC ĐỘ SO SÁNH VỚI BLDS PHÁP
• 5. MỘT SỐ VẤN ĐỀ PHÁP LÝ VỀ QUYỀN BỀ MẶT TRONG QUI ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT
• 6. QUYỀN ĐỐI VỚI BẤT ĐỘNG SẢN LIỀN KỀ THEO BỘ LUẬT DÂN SỰ NĂM 2015, THỰC TIỄN ÁP DỤNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN
• 7. QUYỀN SỞ HỮU VÀ MỐI QUAN HỆ GIỮA QUYỀN SỞ HỮU VỚI CÁC QUYỀN KHÁC ĐỐI VỚI TÀI SẢN
• 8. MỐI QUAN HỆ GIỮA QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT VÀ QUYỀN BỀ MẶT
• 9. ĐĂNG KÝ CÁC QUYỀN KHÁC ĐỐI VỚI TÀI SẢN, NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 10. PHƯƠNG THỨC BẢO VỆ CÁC QUYỀN KHÁC ĐỐI VỚI TÀI SẢN THEO QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT DÂN SỰ NĂM 2015
• 11. MỐI QUAN HỆ GIỮA BỘ LUẬT DÂN SỰ NĂM 2015 VỚI CÁC LUẬT KHÁC VỀ CÁC QUYỀN KHÁC ĐỐI VỚI TÀI SẢN
• 12. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH VỀ CÁC QUYỀN KHÁC ĐỐI VỚI TÀI SẢN TRONG BỐI CẢNH THỰC THI BỘ LUẬT DÂN SỰ NĂM 2015
• 13. CÁC QUYỀN KHÁC ĐỐI VỚI TÀI SẢN THEO QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT DÂN SỰ NĂM 2015 – TIẾP CẬN DƯỚI GIÁC ĐỘ ĐỐI TƯỢNG CỦA BIỆN PHÁP BẢO ĐẢM
• 14. HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ ĐẤT ĐAI TRÊN CƠ SỞ CÁC QUYỀN KHÁC ĐỐI VỚI TÀI SẢN CỦA BỘ LUẬT DÂN SỰ NĂM 2015
• 15. HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ ĐĂNG KÝ TÀI SẢN TRÊN CƠ SỞ CÁC QUYỀN KHÁC ĐỐI VỚI TÀI SẢN CỦA BỘ LUẬT DÂN SỰ NĂM 2015

Tóm tắt

I. Quyền sở hữu và các quyền khác trong Bộ luật Dân sự 2015

Quyền sở hữu là một trong những quyền cơ bản được quy định trong Bộ luật Dân sự 2015. Quyền này bao gồm quyền chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản. Bộ luật Dân sự 2015 đã cụ thể hóa các quyền này, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc bảo vệ quyền lợi của cá nhân và tổ chức. Ngoài quyền sở hữu, Bộ luật Dân sự 2015 còn quy định các quyền khác như quyền sử dụng, quyền thừa kế, và quyền chuyển nhượng. Các quyền này đều có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, tạo thành một hệ thống pháp lý toàn diện.

1.1. Quyền sở hữu

Quyền sở hữu là quyền cơ bản nhất trong hệ thống pháp luật dân sự. Theo Bộ luật Dân sự 2015, quyền sở hữu bao gồm quyền chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản. Quyền này được bảo vệ chặt chẽ bởi pháp luật, đảm bảo rằng chủ sở hữu có thể thực hiện các quyền của mình một cách hợp pháp. Ví dụ, chủ sở hữu có quyền bán, cho thuê hoặc chuyển nhượng tài sản của mình mà không bị cản trở bởi bất kỳ ai.

1.2. Quyền sử dụng và quyền thừa kế

Quyền sử dụng và quyền thừa kế là hai quyền quan trọng khác được quy định trong Bộ luật Dân sự 2015. Quyền sử dụng cho phép cá nhân hoặc tổ chức sử dụng tài sản của người khác trong một thời gian nhất định. Quyền thừa kế, mặt khác, cho phép cá nhân được hưởng tài sản của người đã qua đời theo di chúc hoặc theo quy định của pháp luật. Cả hai quyền này đều có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

II. Quyền tài sản và quyền lợi hợp pháp

Quyền tài sản là một khái niệm rộng, bao gồm các quyền liên quan đến tài sản như quyền sở hữu, quyền sử dụng, và quyền chuyển nhượng. Bộ luật Dân sự 2015 đã quy định rõ ràng về các quyền này, đảm bảo rằng cá nhân và tổ chức có thể thực hiện các quyền của mình một cách hợp pháp. Quyền lợi hợp pháp cũng được bảo vệ chặt chẽ, đảm bảo rằng các bên liên quan không bị thiệt hại về mặt pháp lý.

2.1. Quyền tài sản

Quyền tài sản bao gồm các quyền liên quan đến tài sản như quyền sở hữu, quyền sử dụng, và quyền chuyển nhượng. Bộ luật Dân sự 2015 đã quy định rõ ràng về các quyền này, đảm bảo rằng cá nhân và tổ chức có thể thực hiện các quyền của mình một cách hợp pháp. Ví dụ, chủ sở hữu có quyền bán, cho thuê hoặc chuyển nhượng tài sản của mình mà không bị cản trở bởi bất kỳ ai.

2.2. Quyền lợi hợp pháp

Quyền lợi hợp pháp là quyền được pháp luật bảo vệ, đảm bảo rằng các bên liên quan không bị thiệt hại về mặt pháp lý. Bộ luật Dân sự 2015 đã quy định rõ ràng về các quyền này, đảm bảo rằng cá nhân và tổ chức có thể thực hiện các quyền của mình một cách hợp pháp. Ví dụ, trong trường hợp tranh chấp tài sản, pháp luật sẽ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.

III. Quyền sở hữu trí tuệ và quyền nghĩa vụ

Quyền sở hữu trí tuệ là một phần quan trọng trong hệ thống pháp luật dân sự. Bộ luật Dân sự 2015 đã quy định rõ ràng về các quyền này, đảm bảo rằng cá nhân và tổ chức có thể bảo vệ các sáng chế, nhãn hiệu và tác phẩm của mình. Quyền và nghĩa vụ cũng được quy định chặt chẽ, đảm bảo rằng các bên liên quan thực hiện đúng các nghĩa vụ của mình.

3.1. Quyền sở hữu trí tuệ

Quyền sở hữu trí tuệ bao gồm các quyền liên quan đến sáng chế, nhãn hiệu và tác phẩm. Bộ luật Dân sự 2015 đã quy định rõ ràng về các quyền này, đảm bảo rằng cá nhân và tổ chức có thể bảo vệ các sáng chế, nhãn hiệu và tác phẩm của mình. Ví dụ, chủ sở hữu có quyền yêu cầu người khác ngừng sử dụng sáng chế hoặc nhãn hiệu của mình mà không được phép.

3.2. Quyền và nghĩa vụ

Quyền và nghĩa vụ là hai khái niệm không thể tách rời trong hệ thống pháp luật dân sự. Bộ luật Dân sự 2015 đã quy định rõ ràng về các quyền và nghĩa vụ này, đảm bảo rằng các bên liên quan thực hiện đúng các nghĩa vụ của mình. Ví dụ, trong hợp đồng mua bán, bên mua có nghĩa vụ thanh toán đầy đủ, trong khi bên bán có nghĩa vụ giao hàng đúng thời hạn.

Nội dung chính

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

• Research question chính: Bản chất pháp lý của lý thuyết vật quyền (jus in re) được thể chế hóa như thế nào dưới dạng "quyền khác đối với tài sản" trong Bộ luật Dân sự (BLDS) năm 2015 của Việt Nam; mức độ kế thừa từ Luật La Mã cổ đại và luật so sánh (điển hình là BLDS Pháp, Thái Lan); cùng những khoảng trống pháp lý cần hoàn thiện là gì?
• Methodology snapshot: Nghiên cứu sử dụng phương pháp luật học so sánh (Comparative Legal Analysis), phân tích lịch sử pháp lý (Historical Legal Method), và phương pháp phân tích quy phạm (Doctrinal Analysis) để đối chiếu quy định của BLDS 2015 với hệ thống luật La Mã cổ điển và các đạo luật dân sự lục địa Châu Âu (Civil Law).
• Key findings: BLDS 2015 đã tiếp thu các hạt nhân quan trọng của lý thuyết vật quyền thông qua ba chế định: quyền đối với bất động sản liền kề, quyền hưởng dụng và quyền bề mặt. Tuy nhiên, việc không sử dụng trực tiếp thuật ngữ "vật quyền" cùng hệ thống quy phạm còn mang tính khái quát cao (như chỉ có 10 điều quy định về quyền hưởng dụng so với 69 điều trong BLDS Pháp) đã dẫn đến sự thiếu hụt các cơ chế điều chỉnh chi tiết về nghĩa vụ tài chính, sửa chữa tài sản, vật tiêu hao và quyền tự bảo vệ của chủ sở hữu.
• Implications: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về quyền tài sản tại Việt Nam, tháo gỡ điểm nghẽn trong quan hệ đất đai, thế chấp bảo đảm và phát triển thị trường bất động sản hiện đại.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

• Current state of knowledge (Thực trạng tri thức pháp lý): Lý thuyết vật quyền (ius in re - quyền trực tiếp chi phối trên vật) là một trong hai trụ cột cốt lõi của luật tư (bên cạnh trái quyền - ius in personam), có lịch sử hơn 2.000 năm từ nền luật học La Mã và được coi là nền tảng cấu trúc của các bộ luật dân sự hiện đại thuộc hệ thống Civil Law (như Pháp, Đức, Nhật Bản). Tại Việt Nam, các khái niệm liên quan đến quyền trên tài sản của người khác từng xuất hiện trong Bộ Dân luật Bắc Kỳ (1931), Hoàng Việt Hộ luật và Bộ Dân luật Sài Gòn (1972).
• Research gap identified (Khoảng trống nghiên cứu): Dù trong các dự thảo ban đầu của BLDS 2015, các chuyên gia đã đề xuất đưa chế định "vật quyền" vào Phần thứ hai, nhưng khi ban hành chính thức, nhà làm luật đã lựa chọn tên gọi "Quyền sở hữu và quyền khác đối với tài sản". Việc chuyển đổi này tuy giải quyết được lo ngại về tính bao hàm đối với tài sản phi vật thể (như quyền sở hữu trí tuệ, chứng khoán), song lại tạo ra khoảng trống lý luận lớn: làm mờ nhạt bản chất đối vật, dẫn đến sự lúng túng trong việc phân định giữa quyền đối vật độc lập với các quyền phái sinh từ hợp đồng trái quyền (như hợp đồng thuê tài sản, thuê đất dài hạn).
• Timeliness và relevance (Tính thời sự và phù hợp): Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường hội nhập sâu rộng, nhu cầu khai thác đa tầng giá trị kinh tế trên cùng một tài sản (đặc biệt là đất đai và công trình xây dựng) ngày càng cấp thiết. Sự vận hành của các giao dịch bảo đảm, thị trường vốn và bất động sản đòi hỏi một khung pháp lý minh định và minh bạch về quyền năng của các chủ thể.
• Potential impact (Tác động tiềm năng): Báo cáo hội thảo định hình hệ thống luận cứ khoa học chuẩn xác, hỗ trợ các cơ quan lập pháp hoàn thiện quy định của BLDS và các luật chuyên ngành (Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Các tổ chức tín dụng), đồng thời thống nhất nhận thức áp dụng pháp luật trong hoạt động tư pháp và xét xử.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

• Research design (Thiết kế nghiên cứu): Nghiên cứu được xây dựng theo hướng tiếp cận liên ngành giữa lịch sử luật học, lý luận luật dân sự và luật học so sánh quốc tế. Thiết kế này cho phép phân tích tiến trình vận động của các khái niệm pháp lý từ cội nguồn La Mã cổ đại đến sự tiếp thu có chọn lọc trong hệ thống pháp luật phương Tây và sự chuyển hóa vào thực tiễn lập pháp Việt Nam.
• Data collection methods (Phương pháp thu thập dữ liệu):
  • Nguồn dữ liệu sơ cấp: Thu thập và phân tích trực tiếp văn bản quy phạm pháp luật qua các thời kỳ: Luật La Mã cổ đại (Luật XII Bảng năm 449 TCN, tuyển tập Digest của Justinian); Bộ luật Dân sự Pháp (Code Napoléon 1804 và các phiên bản sửa đổi); Bộ luật Dân sự và Thương mại Thái Lan; Bộ luật Dân sự Quebec (Canada); các Bộ Dân luật thời kỳ phong kiến/thuộc địa tại Việt Nam và các Bộ luật Dân sự Việt Nam các năm 1995, 2005, 2015.
  • Nguồn dữ liệu thứ cấp: Tổng hợp các công trình nghiên cứu lý luận học thuật, giáo trình luật dân sự chuyên sâu và báo cáo thực tiễn áp dụng từ các chuyên gia đầu ngành tại Trường Đại học Luật Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội và Bộ Tư pháp.
• Analysis techniques (Kỹ thuật phân tích):
  • Phương pháp so sánh luật học (Comparative Law): Lập bảng ma trận đối chiếu từng điều luật tương ứng giữa BLDS Việt Nam 2015 với BLDS Pháp và Thái Lan trên các tiêu chí: phạm vi quyền, căn cứ xác lập, đối tượng áp dụng, quyền - nghĩa vụ tài chính và căn cứ chấm dứt.
  • Phương pháp phân tích quy phạm - chức năng (Functional Doctrinal Analysis): Đánh giá hiệu quả điều chỉnh thực tế của các điều luật đối với việc bảo vệ quyền sở hữu, duy trì sự an toàn pháp lý cho bên nhận bảo đảm và thúc đẩy lưu thông tài sản.
• Validity và reliability (Tính giá trị và độ tin cậy): Tính khoa học và độ tin cậy của nghiên cứu được bảo đảm thông qua nguồn tư liệu dịch thuật pháp lý chuẩn tắc, sự tham gia phản biện trực tiếp của các Phó Giáo sư, Tiến sĩ luật học hàng đầu và sự kiểm chứng đa chiều giữa học thuyết pháp lý với thực tiễn xét xử, giao dịch kinh tế.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

Nghiên cứu làm rõ 4 nhóm phát hiện cốt lõi về lý thuyết và thực tiễn thi hành quyền tài sản:

1. Bản chất và sự phân tầng của hệ thống vật quyền

Lý thuyết vật quyền phân định ranh giới tuyệt đối với trái quyền: Vật quyền mang tính đối vật (in rem), trao cho chủ thể quyền chi phối trực tiếp và ngay lập tức lên tài sản mà không phụ thuộc vào ý chí bên khác. Hệ thống vật quyền gồm:

• Vật quyền gốc/chính: Quyền sở hữu (nội hàm đầy đủ nhất).
• Vật quyền bảo đảm: Quyền của bên nhận thế chấp/cầm cố, mang 3 đặc trưng cốt tử: quyền tác động trực tiếp lên giá trị tài sản, quyền theo đuổi (droit de suite) và quyền kiểm soát lưu thông tài sản.
• Vật quyền phái sinh (quyền hạn chế): Quyền trên tài sản của người khác.

2. Sự kế thừa sâu sắc từ cội nguồn Luật La Mã

• Địa dịch (Servitus): BLDS 2015 chuyển đổi tên gọi từ "quyền sử dụng hạn chế BĐS liền kề" sang "quyền đối với BĐS liền kề", phản ánh đúng bản chất Servitus của Luật La Mã: đây là nghĩa vụ gánh nặng mà một bất động sản phải chịu nhằm phục vụ lợi ích khai thác của bất động sản khác, không chỉ giới hạn ở lối đi mà mở rộng ra không gian, ánh sáng, cấp thoát nước.
• Quyền hưởng dụng (Ususfructus) & Quyền bề mặt (Superficies): Kế thừa chế định dụng ích cá nhân và quyền thuê đất dài hạn xây dựng công trình của La Mã, cho phép tách quyền khai thác/sử dụng độc lập khỏi quyền định đoạt gốc của chủ sở hữu.

3. Khoảng trống pháp lý khi so sánh BLDS 2015 với BLDS Pháp

Khảo cứu so sánh 10 điều luật của BLDS 2015 với 69 điều luật của BLDS Pháp chỉ ra những khác biệt lớn:

• Về cấu trúc: BLDS 2015 gộp chung quyền sử dụng và thu hoa lợi thành một khối quyền hưởng dụng; trong khi BLDS Pháp tách biệt rành mạch thành "Quyền hưởng hoa lợi, lợi tức" và "Quyền sử dụng / Quyền cư dụng" với quy chế pháp lý riêng biệt (quyền cư dụng không được cho thuê hay chuyển nhượng).
• Về đối tượng: BLDS Pháp và Thái Lan điều chỉnh chi tiết trường hợp hưởng dụng đối với vật tiêu hao (tiền, ngũ cốc, gia súc) với nghĩa vụ hoàn trả tương đương; trong khi BLDS 2015 chỉ mặc định đối tượng là vật không tiêu hao.
• Về phân định chi phí: BLDS 2015 quy định trùng lặp nghĩa vụ sửa chữa; ngược lại, BLDS Pháp phân định rõ: người hưởng dụng chịu chi phí bảo dưỡng thường xuyên và thuế hàng năm, còn chủ sở hữu chịu chi phí sửa chữa lớn.

4. Thiếu hụt cơ chế tự bảo vệ và sự nhầm lẫn với quan hệ hợp đồng

BLDS 2015 chỉ cho phép chủ sở hữu "yêu cầu Tòa án truất quyền hưởng dụng" khi có vi phạm nghiêm trọng mà thiếu cơ chế tự bảo vệ (như quyền yêu cầu bảo lãnh hoặc chỉ định người quản trị tài sản như luật Thái Lan). Đồng thời, luật chưa phân định ranh giới rõ ràng giữa quyền bề mặt (vật quyền độc lập) và hợp đồng thuê quyền sử dụng đất dài hạn (trái quyền).

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

• Theoretical contributions (Đóng góp về mặt lý luận):
  • Hệ thống hóa toàn diện học thuyết vật quyền và cơ chế phái sinh quyền tài sản, giải quyết triệt để sự nhập nhằng giữa "quyền đối vật" và "quyền đối nhân" trong khoa học pháp lý dân sự Việt Nam.
  • Luận giải cơ sở lý luận của việc mở rộng quyền năng tài sản độc lập với quyền sở hữu, khẳng định quyền hưởng dụng và quyền bề mặt là các tài sản độc lập có thể tham gia vào lưu thông dân sự.
• Methodological innovations (Đóng góp về phương pháp luận): Thiết lập khung đối chiếu luật so sánh đa chiều (La Mã - Pháp - Thái Lan - Việt Nam), cung cấp công cụ phân tích chuẩn mực cho các nghiên cứu lập pháp tương lai.
• Practical & Policy implications (Đóng góp thực tiễn và chính sách):
  • Kiến nghị sửa đổi Điều 257 - 266 BLDS 2015: Cần bổ sung quy định đối với vật tiêu hao (tiền, giấy tờ có giá); phân định rõ nghĩa vụ tài chính/thuế và chi phí sửa chữa lớn - nhỏ giữa chủ sở hữu và người hưởng dụng.
  • Bổ sung cơ chế bảo đảm: Trao quyền cho chủ sở hữu yêu cầu người hưởng dụng thực hiện biện pháp bảo lãnh tài sản trước khi nhận bàn giao.
  • Minh định quyền bề mặt trong Luật Đất đai: Phân định rạch ròi hiệu lực pháp lý giữa quyền bề mặt và hợp đồng thuê đất, bảo đảm quyền tự chủ cho nhà đầu tư công trình ngầm và công trình trên cao.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

• Academic researchers, Giảng viên & Sinh viên Luật: Nguồn tài liệu học thuật nền tảng, chuẩn xác để nghiên cứu chuyên sâu về tài sản, vật quyền, luật dân sự so sánh và lịch sử nhà nước - pháp luật.
• Policy makers & Ban soạn thảo chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học, bài học lập pháp quốc tế trực tiếp phục vụ quá trình rà soát, sửa đổi BLDS, Luật Đất đai, Luật Nhà ở và các văn bản hướng dẫn thi hành.
• Judges, Thẩm phán & Trọng tài viên: Cung cấp luận cứ phân biệt bản chất quyền đối vật và quyền phát sinh từ hợp đồng để giải quyết chính xác các tranh chấp về ranh giới bất động sản, di sản thừa kế có kèm quyền hưởng dụng, và tranh chấp quyền bề mặt.
• Lawyers, Chuyên viên pháp chế & Nhà đầu tư BĐS/Ngân hàng: Giúp các định chế tài chính, doanh nghiệp nắm vững cơ chế pháp lý của vật quyền bảo đảm (quyền theo đuổi, xử lý tài sản thế chấp) và các mô hình hợp tác khai thác quyền bề mặt đa tầng.

---

FAQ (250-300 từ)

1. Phát hiện quan trọng nhất của nghiên cứu này là gì?

Phát hiện then chốt là việc BLDS 2015 dù đã tiếp thu bản chất vật quyền của Luật La Mã nhưng việc lược bỏ thuật ngữ "vật quyền" và thiết kế quy phạm quá ngắn gọn (10 điều về quyền hưởng dụng) đã tạo ra sự thiếu hụt nghiêm trọng về cơ chế vận hành chi tiết so với BLDS Pháp và Thái Lan.

2. Methodology nghiên cứu có gì đặc biệt?

Nghiên cứu kết hợp lịch sử pháp lý hơn 2000 năm (từ Luật XII Bảng La Mã) với phân tích luật học so sánh hiện đại đối chiếu từng điều khoản (article-by-article comparative analysis) giữa Việt Nam, Pháp, Canada và Thái Lan.

3. Kết quả nghiên cứu có thể generalize (khái quát hóa) không?

Có. Các kết luận lý luận về cấu trúc vật quyền, quyền theo đuổi và tính độc lập của quyền hưởng dụng/quyền bề mặt có giá trị áp dụng phổ quát cho toàn bộ hệ thống luật tài sản và các giao dịch kinh tế trong nền kinh tế thị trường.

4. Next steps trong hướng nghiên cứu này là gì?

Tiếp tục nghiên cứu xây dựng cơ chế đăng ký công khai đối với các quyền khác đối với tài sản (đặc biệt là quyền bề mặt và quyền đối với BĐS liền kề) và nghiên cứu tích hợp vật quyền đối với tài sản số, tài sản mã hóa.

5. Practical applications (Ứng dụng thực tiễn) cụ thể là gì?

Ứng dụng trực tiếp vào việc soạn thảo hợp đồng thương mại khai thác không gian ngầm/trên cao (quyền bề mặt), thiết kế di chúc phân định quyền sở hữu và quyền ở/hưởng dụng trọn đời, và nâng cao hiệu quả thu hồi nợ qua quyền xử lý tài sản bảo đảm của ngân hàng.

---

Kết luận (150 từ)

Kỷ yếu hội thảo khoa học của Trường Đại học Luật Hà Nội là công trình nghiên cứu toàn diện, đặt nền móng lý luận vững chắc cho việc tiếp thu và hoàn thiện chế định vật quyền tại Việt Nam. Bằng việc đối chiếu sâu sắc với Luật La Mã cổ điển và BLDS Pháp, nghiên cứu đã vạch rõ những thành tựu cũng như các khoảng trống kỹ thuật lập pháp của BLDS 2015.

Hướng nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc thể chế hóa cụ thể cơ chế đăng ký tài sản và giải quyết xung đột quyền năng trong các luật chuyên ngành. Đây là tài liệu tham khảo thiết yếu mà các nhà lập pháp, thẩm phán, luật sư và nhà nghiên cứu không thể bỏ qua trong tiến trình hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI Hà Nội, 25/4/2019 CHUONG TRINH HÔI THẢO “QUYỀN SỞ HỮU VÀ .C QUYỀN KHÁC ĐỐI VỚI TÀI SAN TRONG BOQ LUẬT DAN SỰ NĂM 2015” HE Ni, ngày 25 thẳngdim 2019 Thờigan Những Thực hiện SMS8M0 | Ding ky ibid Bạn Tô chức SN408M35 | Gavi Hada ibid Bạn Tô che Sl358M5 | Phitbidu ii mae Hi thio ‘Da ign Zoe Phiplit Din sự PhênT gửi Tổng quan vi vit quyễnvà các quyền Mác đối với | PGS. Pham Vin Tiyét S585 | ti gen “Trường Đại hoc Luật Ha Nội Šy lễ thần và plat bên của BIDS năm WISE | 7 yy 2 S005: các quyền |e my ho khác đôi với li sản bản cơ số Luật La | TM* Ngyấn Mn Tần vo sn ôn Lat a | NiosMnANHENj “ons | MB quan he giãn BLDS voi các hãt Hhc vi eae | TAS Ney Ti Long #M059M5 | tuyênhhác dt vei tai sin “Trường Đại học Luật HN #15000 Tháo lận 10800 -10M5 Ngh gi ho Phin Quyén hưởng dung theo BLDS năm 2015, thực TAS. Chủ Thị Lam Giang 105-1025 tiến áp dụng và giải pháp hoàn hiện “Trường Đại học Luật Hà Nội Quyén đối với bất động sản lên kê theo BLDS Thể 1ã Te Geng 10825-10h35 năm 2015, thục tiến áp dung và giải pháp hoàn, “Trường Đại học Luật Ha Nội thiện Gili pháp hoàn thign quy dink về các quyền Khác PGS TS: Phùng Trung Tấp 10835-1045 đổi với tạ sản trong bôi cảnh thục thi BLDS năm “Trường Đại học Luật Ha Nội 2015 1045-1125 Thảo hận. 1I5-1IhA0 Phat biểu kết thúc Hỏi thảo.

‘Dai điện hoa Pháp luật Dân sự MỤC LỤC TONG QUAN VỀ VAT QUYỀN Pham Vin Tuyét) 1 KẾ THỪA VÀ SƯ PHAT TRIEN CUABO LUAT DAN SU NAM2015 VEC. QUYỀN KHÁC ĐỐI VỚI TAI SAN TREN CƠ SỞ CỦA LUẬT LAMA (Nguyễn Minh Tuần -Phạn Vin Tuyến, 14 QUYỀN HƯỚNG DỤNG THEO BO LUẬT DAN SỰ NĂM2015 VÀ MỘT SỐ KIÊN NGHỊ HOÀN THIÊN (Chu Thị Lam Giang) 24 QUYỀN HƯỞNG DUNG DƯỚI GÓC BO SO SANH VỚI BLDS PHAP (Kiéu Thị "Thùy Linh - Trên Ngọc Hiệp). 36 MỘT SỐ VAN ĐỀ PHÁP LÝ VỀ QUYỀN BE MAT TRONG QUI ĐỊNH CỦA BỘ. 30 QUYỀN DOI VỚI BAT DONG SAN LIEN KE THEO BO LUẬT DÂN SỰ NĂM 15, THUC TIẾN ÁP DUNG VÀ GIẢI PHAP HOÀN THIEN (Pham V én Tuyết - Lê Thị Gieng) 60 QUYỀN SỞ HỮU VÀ MOI QUAN HỆ GIỮA QUYỀN SỞ HỮU VỚI CÁC QUYEN KHAC ĐỐI VỚI TÀI SAN (Pham Van Tuyét), 76 MỖI QUAN HE GIỮA QUYỀN SỬ DỰNG DAT VA QUYỀN BE MAT (Trấn Ngọc Hiệp) % ĐĂNG KÝ CÁC QUYỀN KHÁC BOI VỚI TAISAN, NHỮNG VAN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIẾN (Nguyễn Hoàng Long) 103 PHƯƠNG THỨC BẢO VE CÁC QUYỀN KHAC BOI VỚI TÀI SAN THEO QUY.

ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT DAN SỰ NĂM 2015 (Hoàng Thị Loan). 110 ‘MOI QUAN HE GIỮA BO LUẬT DAN SU NAM 2015 VỚI CÁC LUẬT KHÁC VỀ. CAC QUYỀN KHAC BOI VỚI TÀI SAN(NguyénThi Long) 132 GIẢI PHÁP HOÀN THIEN QUY BINH VỀ CÁC QUYỀN KHAC BOIVOITAISAN RONG BOI CẢNH THỰC THI BO LUẬT DÂN SỰ NĂM 2015 (Phùng Trung Tip) 139 CAC QUYỀN KHAC BOI VỚI TÀI SAN THEO QUY BINH CUA BỘ LUAT DAN SU NAM 2015 — TIẾP CAN DƯỚI GIÁC BO DOI TUONG CUA BIEN PHÁP BAO DAM (7 Thu Héng Yêu) 131 HOÀN THIÊN PHAP LUAT VỀ DAT DAI TREN CƠ SỐ CÁC QUYỀN KHAC DOI VỚI TÀI SAN CUA BỘ LUẬT DAN SU NĂM 2015 (Lê Thi Hai Yên). 163 HOÀN THIÊN PHÁP LUẬT VE DANG KY TÀI SAN TREN CƠ SỐ CÁC QUYỀN KHAC DOI VỚI TÀI SAN CỦA BỘ LUAT DAN SỰ NAM 2015 (Lé Thị Hai Yến) 173 TONG QUAN VE VAT QUYEN PGS.

Các quan niệm về vật quyền. Cách đây gin 2000 năm, nên pháp luật La Mã đã sử dụng lý thuyết vé vat quyền để quy định về quyền của của chủ thể đổi với các tai sản là vat. Hiện nay, trong nên pháp luật hiện dai, rit nhiều quốc gia trên thé giới tiếp tục sử dụng lý thuyết về vật quyên trong Bộ luật dân sự của họ. Vì vậy, có thể nói lý thuyết về vật quyển không có gì là mới so với thé giới nhưng ở Việt Nam, khái niêm này hau như mới chỉ được các nha nghiên cứu luật pháp quan têm khiến cho các nhà lâm luật tin trở mãi khí quyết định có sử dụng nó trong Bộ luật dân sự 2015 hay không.

Kết quả là mắc dù trong các lẫn dự thao các nhà khoa học đã áp dụng lý thuyết vật quyển để sly dựng chế định vật quyển sở hữu vả vật quyền khác đối với tai sản nhưng khi B luật dân sư 2015 được ban hành chính thức không còn sử dụng thuật ngữ vật quyển Tuy vây, hinh như vẫn còn phing phất sự ảnh hưởng của những quy định vé vật quyển trong các bên Dự thio trước nên phần quy định về quyền sở hữu của Bộ luật nay còn nhiều bat cập và thiểu sự nhất quán. giữa các điều luật, khiển van dé sở hữu còn nhiéu điểm mo hồ, không cụ thể Dù Bộ luật dân sự đã chính thức được ban hành nhưng việc có nên sử dung thuật ngữ vật quyển trong B 6 luật hay không, vẫn dang còn nhiễu tranh luận. Các nhà lý luận thấy rằng lý thuyết vé vật quyển rat quan trong trong cơ câu. của một Bộ luật dân sư bi nó ảnh hưởng va chỉ phối đến nhiễu ché định của bô luật này.

“Tai sao lại xuất hiện Khái niềm vật quyển? Khái niềm vật quyền không phải cái mà người ta "iagbf ra cho vut" mà nó đôi hot từ thực tiễn Nó là sản phẩm nt của lịch sit chữ không phải te dịp: ngẫu lừng của các luật gia”) “Đến thời hiện đại, Bộ luật dân sự của Nhật Bản cfing quy dinh vật quyén tại phần hai, trải quyền tat phần ba Bộ luật dân sự của Đức, quy dinh chung về vật quyền tại phần một, phần tint hai là trái quyền Tóm lai, đã có Bộ luật dân sue thì không thể thiéu bộ phận thiét thân của nó: Vật quyễn và trái aye ` PGS.TS, Dương Đăng ud, phí bit đổ ng phổ rắn hướng dẫn de mb chong in qu đến vie tổ chức Uy Bến nhận dvd cto BLDS gửa 3ã) cho báo cáo vin php luật do Bộ Tipp chúc vàn "ngờ 17/0/2015 tử Hà NG đồng bo Pháp he Pt Nm. Ne: Tad Anh: G5 TS Dương Ding Hu, Td 1 ‘Theo lý luận truyền thống, khoa học pháp lý dân sự đã từng phan loại quan hệ pháp luật dân sự theo nhiễu tiêu chỉ khác nhau, trong đó có cách phân loại thành quan hệ vật quyén và quan li trái quyển. Với phân loại này cho thấy rố ơn các quan hệ pháp luật dân su bao gồm hai nhóm, một nhóm nhằm ác định ai là người có quyển đổi với vật, quyển của họ gồm những gi, cách thức thực hiên các quyển đó (gọi là quan hệ vật quyền). Nhóm kia nhằm xác định ai la người có quyển đổi với ai, cảch thức thực hiện quyển (gọi La quan hệ tréi quyền) "Như vậy, cách thức thực hiện quyên trong hai quan hệ nảy hoàn toàn khác nhau, trong quan hệ vat quyển thi thực hiện quyén trực tiép đổi với vat, trong quan hệ trái quyền thi thực hiện quyển thông qua việc yêu cầu chủ thể phía bên kia thực hiện nghĩa vụ.

"Trong vat quyén thi trong tâm điều chinh pháp luật là việc guy đinh cho người chủ tài sẵn có những quyền gi đổi với vat, đối với vật quyén thi anh có quyền gì. Còn với trái quyền. trong tâm điều chữnh ia bắt anh phải làm. những cái gi vi lợi ích hop pháp của người Rhác "3 Điều nay cho thay chủ thé trong quan hệ vật quyển không phụ thuộc, 1é thuộc vào y chi của người khác khi thực hiện quyên va hưởng quyền nhưng chủ thể mang quyền trong quan hệ trái quyển lại luôn phu thuộc khi hưởng quyền.

“Quan hé vật quy én là gu hệ mà trong đô ch thé quyên tiuec hiện các quy én năng của minh 1 với vật một cách trực tiếp mà không phải thông qua hành vi của người khác. Quan hệ trái quyền là quan hệ mà trong đỏ lợi ích của cini thé quyền chi có thé được đáp ứng thong cua hành vi thực hiên ng]ữa vụ của chat thé nga vụ 4 ‘Vat quyển, ngoài góc dé là một quan hệ, còn được xem xét đưới gic độ lả nội dung của quan hệ pháp luật được hiểu la quyền đổi với vattai sin, va vì vậy tất cả những quyên ma chủ thể được thực hiện đối với vết déu được goi la vat quyển. “Tất quyén (ius ta re), theo đụh nghĩa được chấp nhấn trong học tìm "pháp lý 6 các nước chịu ảnh hướng cũa luật La Mã là ại in được thực hiện trực tiếp và ngay lập tức trên một vật. Người có vật quyén thực hiện các quyền của minh mà không cần sự hop tác của người Rhác.

người có quyên sở hữu nhà cw trú trong nhà, sữa chia nhà. đem nhà cho thud, bán nhà. mà kiông cân lỗi § 3ÿ ai “” Như vậy, vật quyển với tư cách là quyền đổi 656 Dương Ding Huệ, a “Hos Luật Đụ học Quit ga BÀ Nội, Gio minh Laie din se Pic chưng NHB Đại bạc Quốc gia Hà Nội, 204 57,38 h 1BGŠTs Nguễn Nene Din, Sen dế các tốn ng W dundee quấn boi rào uno at 5 ude dn se. Tp cha Nu ca itp, số 01 + 037016 139.

2 với vật thường là nội dung của quyền sở hữu (nói đến quyển của chủ sỡ hữu là nói dén các quyền của chủ sé hữu đối với vật sở hữu) nhưng nhiều khi là hé qua của các quan hệ trải quyền. Chẳng hạn, hợp dong thuê tai san la một quan hệ trải quyển nhưng có hệ quả a bên thuê được quyền sử dụng, hưởng dụng tai sản thuê Hoặc hợp đồng cảm cổ tai sin la một quan hệ trái quyển nhưng bên nhân cảm cổ được thực hiện các quyén trên tải sin cẩm cổ như chiêm hữu trong suỗt thời han cẩm cổ và zử lý tai sản nếu khí đến hạn thực hiện ngiĩa vu mã bên có nghia vụ được bao dam bằng cẩm cé vi phạm nghĩa vụ được bão dim. Hiểu một cách tách biệt giữa vat quyền với ý niệm là một quan quan hệ pháp luật va vật quyển với ý niêm là quyên dân sự (vốn là nội dung của các quan hệ pháp luật) cho thay, vật quyển và quyền sỡ hữu l hai phạm trù hoàn toàn khác nhau, quyên sỡ hữu cũng la vật quyền nhưng không dong nghĩa với vật quyền ‘bai ngoài quyền sở hữu còn có nhiều loại vật quyền khác. Vật quyền với góc độ Ja quyên đổi với vật la một thuật ngữ để chỉ về một tap hợp tắt cả các quyén đốt với tài sản còn quyển sỡ hữu là thuật ngữ chỉ các quyền năng của chủ sỡ hữu đổi Với tôi sản cia họ.