__ BỘTƯPHÁP TRUONG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NOL PHÁP LUẬT DÂN SỰ Ở VIỆT NAM TRONG TIEN TRÌNH LICH SỬ DON VỊ TÔ CHỨC: KHOA PHÁP LUẬT HANH CHÍNH - NHÀ NƯỚC. Fre Taw trôno TH TH VN [TRƯỜNG DAI HỌC LUAT HA NỘI PHONG aC _5í MỤC LỤC —— Biết Trang PHÁC THẢO DIỆN MAO CUA PHÁP LUẬT DÂN SỰ VIET NAM. 'TỪ NGUÒN GÓC TỚI THỜI KI CAN ĐẠT TS. Vũ Thị ¥én~ThS Nguyễn Thị Khánh Hayên PAC TRƯNG CỦA CHE ĐỘ SỞ HỮU.
ĐẮT ĐẠI Ở VIỆT NAM THỜI PHONG KIỀN. TS Trân Hồng Những SỞ HỮU DAT ĐẠI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY PGS.TS Nguyễn Thị Ng 'QUI ĐỊNH VỀ CÁC HÌNH THỨC SỞ HỮU TRONG 29 ‘CAC BẢN HIẾN PHÁP VIỆT NAM.S Nguyễn Thị Quỳnh Trans (CHE ĐỊNH SỞ HỮU TRONG PHÁP LUAT DAN SỰ VIET NAM THỜI HIEN ĐẠI QUA CÁC BỘ LUẬT ĐÂN SỰ. Vương Thanh Thúy | CHẾ ĐỊNH HỢP ĐÔNG TRONG PHÁP LUẬT PHONG KIEN VIỆT NAM Th. Phạm Thị Thu Hiền (CHE ĐỊNH “KEE UGC” TRONG BỘ DẦN LUẬT BÁC KT 1931 ThŠ Nguyễn Thị Xuánh Huyền CHE ĐỊNH HỢP ĐÔNG TRONG poe PHAP LUAT DÂN SỰ VIỆT NAM THỜI HIỆN ĐẠI TS.
Kiểu Thị Thu) Linke 'TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ TRONG BỘ QUỐC TRIÊU HÌNH LUAT 'TRIỀU HẬU LÊ ThS. Trần Thị Hoa 'QUI ĐỊNH CUA PHÁP LUẬT VIET NAM VE TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ. Hoàng Thị Loan CƠ SỞ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIEN CỦA PHAP LUẬT PHONG KIEN VIET NAM VẺ THỪA KE 86 ThS. Đậu Công Hiệp 9 “THỪA KE TRONG PHAP LUAT PHONG KIÊN TRUNG HOA VA ANH HUONG DEN PHÁP LUẬT THỪA KE Ở VIỆT NAM TAS.
Trần Thị Hoa- ThS. Ngô Tuyét Mat 7 CHÍ ĐỊNH THỪA KẾ 'TRONG PHÁP LUẬT DÂN SỰ VIỆT NAM HIỆN ĐẠI TS. Nguyễn Văn Hợi 'NHỮNG NOIDUNG CƠ BAN CỦA BO DÂN LUẬT BAC KỈ 1931 105 ThS. Hoàng Thị Lan Phương.
NHONG GIA TRI ĐẶC SẮC CỦA PHÁP LUẬT DAN SỰ VÀ. TO TUNG DÂN SỰ PHONG KIÊN VIỆT NAM 167 ThS Hà Thị Lan Phương, or PHAC THẢO DIỆN MAO CUA PHÁP LUAT DAN SỰ VIỆT NAM TỪ NGUON GÓC TỚI THỜI Ki CAN ĐẠI TAS. Vũ Thị Yến ~ Thể Nguyễn Thi Khánh Huyền BM Lịch sử NN và PL- Khoa PL Hành chinh- Nhà nước. Tổng quan: Phải tới giai đoạn cận đại, pháp luật dân sự Việt Nam mới được biết cẩn với te cách là nghành luật độc lập.
Tuy nhiên để việc nghiên cửu. được thuận lợi chúng ta vẫn phải sử dụng thành quả của Khoa học pháp lí thời cận, hiện đại tách riêng những quy định mà thời cận hiện đại xếp vào lĩnh vực dân sự để tiếp 1. Pháp luật dân sự & Việt Nam thời cỗ đại. Pháp luật din sự của nhà nước Văn Lang ~ Âu Lac Nha nước đầu tiên côa người Việt, nhà nước Văn Lang và kế đó là nhà nước Au Lạc hình thành vào TNKI TCN.
Tư liệu nghiên cứu về nhà nước Văn Lang — Âu Lge nói chung và pháp luật dan sự giai đoạn 46 nói riêng không nhiều, Dựa vào tư. liệu khảo cổ ( mộ táng) và dã sử có thé phác thảo vài nét về pháp luật dan sự gỉ đoạn này Nauin ti liệu mộ ting cho thấy: trong các mộ táng cổ niên đại vào thời ki Hàng ‘Vuong ( TNKII TCN- đầu TNKT) tìm được tại Làng Cả (huộc địa phận của phường.Việt Tri, tinh Phú Thọ) và Đông Sơn (phường Hàm Rồng, TP Thanh a) không phân biệt din ông hay din bà, người gia hay trẻ con đu có đồ tùy ting. "Những tư liệu này kết hợp với nguồn ti liệu đã sử: Truyền thuyết Trim trứng, truyền thuyết Sơn Tinh Thủy Tính.eho thấy : + Thời Văn Lang ~ Âu Lạc đất đai thuộc sở hữu của công xã nông thôn, sở hữu tư chỉ được xác lập đối với tư liệu sinh hoạt ~ Quan hệ giữa các thành viên rong gia đỉnh khá dân chủ: tài sản được chia đều không phân bit ~ Quan hệ giữa vợ và chồng khá bình ding: quyén ngang nhau về nuôi sơn, ~ _ Chế độ gia đình phụ quyền và hôn nhân một vợ một chồng đã được xác. lập [Nh vậy, với nguồn ải liệu ít 6 chúng ta cũng phần nào nhìn thấy điện mạo và cược nét bản sắc của pháp luột din sự thời Văn Lang ~ Âu Lạc, một nền pháp luật ‘mang dầu dn của văn hoa bản địa ~ văn hóa âm tính: khá dân chỗ trong gia đình và tôn trọng phụ nữ.
Pháp luật dân sự thời Bắc Thuộc ( 179 TCN ~ 905) Nam 179 TCN cuộc kháng chiến chống xâm lược thất bại, Âu Lạc rơi vào ách đô hộ của phong kiến phương Bắc. Cùng với việc đùng bạo lực quân sự để bình định, phong kiến phương Bắc tiến hành nhiều chính sách nhằm bóc lột và biến Âu Lạc thành ving đất nội địa. Đồng hóa là chính sách hữu hiệu để phong kiến phương Bắc thực hiện mục tiêu đó. Dé đồng hóa về chính trị pháp lí, pháp luật phong kiến.
phương Bắc đã được đưa vào Âu Lạc. Ngoài các văn bản đơn lẽ do hoàng để va người đứng đầu chính quyền đô hộ ban hank, các bộ luật của phong kiến Trung Quốc được sử dụng để điều chỉnh các quan hệ nảy sinh tại Âu Lạc. Đứng trước “chính sách đó, người Việt đã đầu tranh 48 duy trì nét bản sắc và bão vệ phong tục tập quán của din tộc mình. Cuộc đấu tranh giằng co giữa hai tộc Hán — Việt đã dẫn tới đặc điểm: ở phạm vi Lanh thé Ân Lạc cũ có sự song song tằn tại hai nguồn luật, hai hệ thống pháp luật.
Trong bồi cảnh ấy pháp luật dân sự vừa tiếp xúc và thâu nhận yếu tổ Hán, vừa bảo lưu yếu tố Việt. Diện mạo của pháp luật dân sự do vậy cũng thay đổi Chế định quyên sở hữu: Không được quy định trên văn bản mà toát lên từ tình thần của các quy định về tô thuế. Dựa trên quy định về tô thuế mà làng xã và các hộ gia đình phải đóng góp đã ghỉ nhận và bảo vệ chế độ sỡ hữu đa hình thức ~ _ Sở hữu nhà nước: Trên danh nghĩa toàn bộ ruộng đất thuộc quyển sở hữu của nhà nước, đứng đều là hoang 48 Trung Hoa. Hoang để Trung “Hoa trao quyền đại điện cho chính quyền đô hộ, ~ _ Sở hữu ling xã: vừa là tần dư của các công xã nông thôn vừa là kết quả đấu tranh của người Việt do vậy sở hữu làng xã được chính quyền đô hộ chấp nhận và chi tồn tai trong thực tế ~ _ Sở hữu tự nhân lẫn đầu tiên được thừa nhận và cũng chỉ là sở hữu tồn tại trong thực tế, CHế định hôn nhân và gia dink: Theo Hiậu Hán thư ~_ Ấp đặt chế độ.
hôn nhân theo độ tuổi, hôn nhân có đồ sinh 18 tra kết hôn ở tabi 20 — 50; gái từ 15 ~40 ~_ Người Việt vin duy tì tục git r8 va tio hôn theo phong tụ tập quán của dân tộc minh. 2 Pháp luật dân sự ở Việt Nam thời trung đại. Gian độc lập sau hơn 10 thé ki Bắc thuộc, người Việt tích cực kiến tao đất nước. ‘Van minh chính tr - pháp lí Hán suốt thoi ki trung đại đã được giai cấp thống tị Việt Nam tiếp thu 48 đựng xây nhà nước và pháp luật của din tộc mình.
Nguyên nhân cơ bản din tới giai cấp thông tri chủ động học hỏi người Hán: o ~ _ Người Việt đã tiếp xúc trực tiếp với yếu tố Hán trong suốt thời kì Bắc thuộc ~ _ Thời trung đại, Trung Quốc là quốc gia có nền văn minh chính trị pháp. lí phát triển ở trình độ cao = Các vị hoàng đế của phong kiến Việt Nam đều chấp nhận là chư hầu. của phong kiến Trung Quốc ~_ Nền chính tr - pháp lí của Trung Quốc khá phù hợp với hoàn cảnh và lợi ich của phong kiến Việt Nam. Dựa trên các văn bản chính thống do nhà nước ban hành người ta thấy pháp luật cđân sự của Việt Nam thời trung đại tiếp th, thâu nhận nhiều yếu tố Hán.
Tuy nhiên trong quá trình thâu nhận; các triều đại phong kiến Việt Nam đã gọt rữa, lựa chọn yếu tố Hán cùng với việc bảo lưu. Với phương pháp xây dựng pháp luật Ấy, yếu 6 Hán được bản địa hóa, yéu tổ Việt xích lại gin hơn với yếu tổ Hán và các quy định trong các chế định của lĩnh vực dân sự đạt tới sự kết hợp hài hỏa của hai yếu tố Hán và Việt “Chế định Hôn nhân gia đồnh ~_ Xác lập và bảo vệ chế độ gia đình cửu tộc, gia trưởng ~._ Xác lập và bảo vệ chế độ hôn nhân không tự do, bắt bình đẳng = Chấp nhận sự tồn tại của gia đình luật tục: gia đình nhỏ ~ Phan nào bảo vệ quyền nhân thân va tai sản của người phụ nữ. Chế định quyền sở hữu = Quyền sở hữu nhà nước không cần tuyên bố trên văn bản mà được xác. lập dựa trên tập quán chính trị bén vững của các quốc gia Nho giáo và hướng Nho.
Quyền sở hữu nhà nước thiêng liêng và được bảo vệ tuyệt đối = Sở hữu tư nhân không mới so với pháp luật Hán bởi xét về bản chất đều là sở hữu chồng ~ sở hữu kép( danh nghĩa thuộc về nha nước song. thực tế thuộc sở hữu tu nhân). Tuy nhiên nếu ở Trung Quốc sở hữu tư. nhân chủ yếu ở quy mô lớn thì Việt Nam thời trung đại lại chủ yếu ở quy mô nhỏ.
~ _ Sở hữu làng xa: là điểm độc đáo ở Việt Nam ( đây là hình thức sở hữu. không xuắt hiện ở Trung Quốc thời phong kiến) Mặc dù chỉ tồn tại trên thực tế và bị hạn chế các quyền năng cơ bản xong sở hữu làng xã thời trung đại ở Việt Nam lại là hình thức giữ vai trd chủ đạo Chế định hợp ding ~ _ Trong các bộ luật của phong kiến Việt Nam có quy định cụ thể bon so với phong kiến Trung Quốc. Trong các bộ luật của phong kiến Trung Quốc chế định hợp đồng được quy định khá sơ sài, phần lớn chỉ đưa. biện pháp chế tải khi có hành vi giả mạo hợp đồng.
Tại Việt Nam nhà âm luật (nhất là thời Hậu Lê) đã quy định khá rõ về: đối tượng của hợp đồng, chủng loại hợp đồng, hình thức hợp đồng, điều kiện giao kết hop đồng, biện pháp đâm bảo hợp đồng, = _ Chủ thể của hợp đồng trong pháp luật phong kiến Trung Quốc là din ông gia trường trong khi phụ nữ Việt Nam được đứng dang chủ thể cùng chồng. Chế định thừa kế Quan niệm về bữa kế ĐỂ đâm bảo sự trường tồn của gia đình và dong họ và đảm bảo trật tự của đại gia đình phụ quyền gia trưởng các quốc gia phong kiến Nho giáo và hướng Nho đều đưa ra quan niệm về thừa kế khá khác biệt so với thời hiện đại.