Kỷ yếu hội thảo khoa học pháp luật ASEAN: 50 năm hình thành và phát triển

Kỷ yếu hội thảo khoa học pháp luật ASEAN 50 năm hình thành và phát triển, tổng hợp nghiên cứu chuyên sâu về hành trình pháp lý khu vực.

• Tác giả: Phạm Hồng Hạnh
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Pháp luật ASEAN
• Đề tài: Pháp luật ASEAN - 50 năm hình thành và phát triển
• Loại tài liệu: kỷ yếu hội thảo khoa học
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. MỤC LỤC
• 1.1. 50 năm ASEAN - Quá trình hình thành và phát triển
• 1.2. Những đặc thù trong cơ chế hợp tác của Cộng đồng ASEAN (AO)
• 1.3. Pháp luật Cộng đồng ASEAN - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn
• 1.4. Cộng đồng Chính trị - An ninh ASEAN (APSC) - Từ ý tưởng đến hiện thực
• 1.5. Cộng đồng Văn hoá - Xã hội ASEAN (ASCC) - Những cơ hội và thách thức sau năm 2015
• 1.6. Quá trình triển khai thực hiện hiệp định tương trợ tư pháp về Tình sự giữa các quốc gia ASEAN
• 1.7. Hoạt động phòng, chống ma túy trong ASEAN và một số khuyến nghị
• 1.8. Tỷ do hóa thương mại hàng hóa ASEAN và vai trò, tác động của nó đối với quá trình hình thành, xây dựng và phát triển của Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC)
• 1.9. Hợp tác hải quan ASEAN và thực tiễn triển khai
• 1.10. Công nhận lẫn nhau trong thương mại dịch vụ ASEAN - Một số kiến nghị nâng cao hiệu quả hợp tác
• 1.11. Cơ chế giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư nước ngoài và nhà nước theo cam kết nội khối ASEAN: 30 năm hình thành, phát triển và những thách thức đặt ra cho các quốc gia thành viên
• 1.12. Cơ chế giải quyết tranh chấp giữa quốc gia và nhà đầu tư ASEAN theo Hiệp định đầu tư toàn diện ASEAN (ACIA) năm
• 1.13. Pháp luật và chính sách ASEAN về phát triển nguồn nhân lực
• 1.14. Pháp luật ASEAN về môi trường và phát triển bền vững
• 1.15. Tham gia ASEAN và những vấn đề đặt ra cho Việt Nam thời

Tóm tắt

I. Bối cảnh ra đời của ASEAN

Kỷ yếu hội thảo khoa học pháp luật ASEAN: 50 năm hình thành và phát triển đã khái quát bối cảnh lịch sử dẫn đến sự ra đời của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, các quốc gia Đông Nam Á đối mặt với hậu quả nặng nề của chế độ thực dân. Hệ thống chính trị bị ảnh hưởng sâu sắc bởi Chiến tranh Lạnh, tạo ra sự phân hóa trong khu vực. ASEAN được thành lập ngày 8/8/1967 với mục tiêu đảm bảo hòa bình, ổn định và phát triển kinh tế. Tuyên bố Bangkok đánh dấu sự khởi đầu của một tổ chức khu vực, hướng tới liên kết và hợp tác toàn diện.

1.1. Sự hình thành các tổ chức tiền thân

Trước ASEAN, nhiều tổ chức khu vực như SEATO, ASA, và MAPHILINDO đã được thành lập nhưng không thành công do sự can thiệp từ các cường quốc bên ngoài. Những tổ chức này thiếu tính đại diện và không giải quyết được mâu thuẫn nội bộ. Sự thất bại của các tổ chức tiền thân đã thúc đẩy nhu cầu về một tổ chức khu vực mạnh mẽ và toàn diện hơn.

1.2. Tuyên bố Bangkok và sự ra đời của ASEAN

Ngày 8/8/1967, Tuyên bố Bangkok được ký kết bởi 5 quốc gia: Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Singapore và Philippines. Đây là dấu mốc quan trọng, đánh dấu sự ra đời của ASEAN. Mục tiêu chính là thúc đẩy hòa bình, ổn định và hợp tác kinh tế trong khu vực. Tuyên bố này đặt nền móng cho sự phát triển của một tổ chức khu vực có tính liên kết cao.

II. Những dấu mốc quan trọng trong quá trình phát triển của ASEAN

ASEAN đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển với các dấu mốc quan trọng. Từ một tổ chức khu vực nhỏ, ASEAN đã mở rộng và trở thành một tổ chức quốc tế có ảnh hưởng lớn. Các sự kiện như Tuyên bố ZOPFAN (1971), Hiệp ước Bali (1976), và Hiến chương ASEAN (2007) đã định hình hướng phát triển của tổ chức này.

2.1. Tuyên bố ZOPFAN và Hiệp ước Bali

Năm 1971, Tuyên bố ZOPFAN được thông qua, khẳng định cam kết của ASEAN về một khu vực hòa bình, tự do và trung lập. Năm 1976, Hiệp ước Bali đánh dấu bước chuyển mình quan trọng, thúc đẩy hợp tác toàn diện trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế và văn hóa. Đây là cơ sở pháp lý đầu tiên cho sự hợp tác sâu rộng giữa các thành viên.

2.2. Hiến chương ASEAN và Cộng đồng ASEAN

Năm 2007, Hiến chương ASEAN được thông qua, tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho tổ chức. Hiến chương bao gồm 46 điều khoản, quy định rõ mục tiêu, nguyên tắc hoạt động và cơ chế giải quyết tranh chấp. Năm 2015, Cộng đồng ASEAN chính thức được thành lập, đánh dấu sự trưởng thành của tổ chức với ba trụ cột chính: Cộng đồng Chính trị - An ninh (APSC), Cộng đồng Kinh tế (AEC), và Cộng đồng Văn hóa - Xã hội (ASCC).

III. Thành tựu và hạn chế của ASEAN

Trong 50 năm hình thành và phát triển, ASEAN đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể. Tổ chức này đã xây dựng được một khuôn khổ hợp tác toàn diện, thúc đẩy hòa bình và ổn định trong khu vực. Tuy nhiên, ASEAN cũng đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là sự khác biệt về thể chế chính trị và trình độ phát triển giữa các thành viên.

3.1. Thành tựu trong hợp tác chính trị và kinh tế

ASEAN đã thiết lập nhiều khuôn khổ hợp tác chính trị và kinh tế quan trọng. Các hiệp định như AFTA, AIA, và ACIA đã thúc đẩy liên kết kinh tế khu vực. Trong lĩnh vực chính trị, ASEAN đã duy trì hòa bình và ổn định thông qua các cơ chế giải quyết tranh chấp và hợp tác an ninh.

3.2. Hạn chế và thách thức

Mặc dù đạt được nhiều thành tựu, ASEAN vẫn đối mặt với thách thức lớn. Sự khác biệt về thể chế chính trị và trình độ phát triển giữa các thành viên làm chậm tiến trình liên kết. Ngoài ra, ASEAN cần cải thiện hiệu quả trong việc giải quyết các vấn đề an ninh phi truyền thống và thúc đẩy hợp tác sâu rộng hơn.

Nội dung chính

Kỷ Yếu Hội Thảo Khoa Học: Pháp Luật ASEAN – 50 Năm Hình Thành Và Phát Triển

---

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

• Câu hỏi nghiên cứu chính (Research Question): Quá trình tiến hóa 50 năm của khung pháp lý và thể chế Cộng đồng ASEAN (1967 – 2017) đã diễn ra như thế nào; những thành tựu, nút thắt thể chế cốt lõi và bài toán đặt ra cho hiệu lực thực thi cam kết pháp lý trong bối cảnh mới là gì?
• Tổng quan phương pháp (Methodology Snapshot): Công trình tiếp cận liên ngành thông qua kết hợp phương pháp nghiên cứu luật học so sánh, phân tích quy phạm điều ước quốc tế, phương pháp lịch sử – pháp lý và tổng hợp dữ liệu thống kê kinh tế – thương mại nội khối/ngoại khối từ Ban Thư ký ASEAN.
• Phát hiện then chốt (Key Findings): ASEAN đã chuyển mình thành công từ một tập hợp chính trị lỏng lẻo thành tổ chức khu vực dựa trên luật lệ với ba trụ cột (APSC, AEC, ASCC) xoay quanh bản lề Hiến chương ASEAN 2007. Tuy nhiên, hiệu lực hội nhập đang chịu thách thức lớn bởi nghịch lý giữa nguyên tắc đồng thuận (consensus), sự thiếu vắng cơ chế chế tài cưỡng chế vi phạm, và sức ỳ từ xu hướng "ly tâm" do lợi ích quốc gia phân hóa.
• Ý nghĩa thực tiễn (Implications): Cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện cơ chế giám sát thực thi điều ước quốc tế, nâng cao năng lực phản ứng thể chế của ASEAN và định hình chiến lược lập pháp, hội nhập chủ động cho Việt Nam.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Thực trạng tri thức và bối cảnh lịch sử

Đông Nam Á là khu vực có tính đa dạng hàng đầu thế giới về chế độ chính trị, trình độ kinh tế và bản sắc văn hóa – tôn giáo. Kể từ Tuyên bố Bangkok năm 1967 đến mốc thành lập Cộng đồng ASEAN (31/12/2015), ASEAN đã chứng minh sức sống bền bỉ thông qua "Phương thức ASEAN" (ASEAN Way) dựa trên tham vấn, đồng thuận và không can thiệp vào công việc nội bộ.

Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap)

Dù các nghiên cứu về địa chính trị ASEAN xuất hiện phong phú, các công trình giải phẫu toàn diện bản chất cấu trúc pháp lý, hiệu lực ràng buộc của nguồn luật (luật cứng vs. luật mềm), cũng như cơ chế giám sát tuân thủ điều ước nội khối sau cột mốc Hiến chương ASEAN 2007 và thành lập Cộng đồng ASEAN vẫn còn nhiều khoảng trống học thuật cần làm sáng tỏ.

Tính thời điểm và tầm ảnh hưởng

Kỷ niệm 50 năm hình thành (1967 – 2017) là thời điểm then chốt để nhìn nhận lại toàn bộ hệ thống thể chế. Trong kỷ nguyên gia tăng cạnh tranh nước lớn tại Biển Đông, sự bùng nổ của các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới và các thách thức an ninh phi truyền thống, việc nâng cấp chất lượng thể chế pháp luật ASEAN không chỉ mang tính cấp bách đối với sự tồn vong của khối mà còn quyết định vị thế trung tâm (ASEAN Centrality) trong cấu trúc an ninh khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

Thiết kế nghiên cứu (Research Design)

Công trình được thiết kế theo mô hình nghiên cứu định tính kết hợp phân tích chuẩn tắc pháp lý (normative legal analysis) và phân tích dữ liệu thực nghiệm (empirical data assessment), phân tích toàn diện 15 chuyên đề chuyên sâu từ các chuyên gia pháp luật quốc tế, đại diện cơ quan tư pháp và ngoại giao.

                      THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU LIÊN NGÀNH

Thu thập dữ liệu (Data Collection)

Hệ thống cứ liệu được tổng hợp từ nguồn chính thống đa tầng:

1. Nguồn văn bản quy phạm và chính trị: Hiến chương ASEAN 2007, Tuyên bố Bangkok 1967, Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác (TAC 1976), Hiệp định ATIGA, ACIA, AFAS, Công ước ASEAN về phòng chống khủng bố, Tuyên bố DOC, Kế hoạch tổng thể APSC/AEC/ASCC.
2. Dữ liệu thực thi kinh tế: Báo cáo Hội nhập ASEAN (ASEAN Integration Report), cơ sở dữ liệu giám sát thương mại của Ban Thư ký ASEAN (2001 – 2016).
3. Thực tiễn áp dụng tư pháp: Thống kê việc viện dẫn cơ chế giải quyết tranh chấp tại Nghị định thư DSM 2004/2010 và Hiệp định ACIA.

Kỹ thuật phân tích

• Phương pháp luật học so sánh: Đối chiếu cơ chế pháp lý của ASEAN với mô hình siêu quốc gia của Liên minh châu Âu (EU) và mô hình liên chính phủ truyền thống (WTO, NAFTA).
• Phân tích cấu trúc nguồn luật: Bóc tách nguồn cơ bản (điều ước, tập quán quốc tế) và nguồn bổ trợ (tuyên bố hội nghị bộ trưởng, kế hoạch hành động).
• Đánh giá lỗ hổng quy phạm (Gap Analysis): Đo lường độ vênh giữa nghĩa vụ pháp lý được cam kết và hành vi thực tế của các quốc gia thành viên.

Tính hợp lệ và độ tin cậy

Độ tin cậy được bảo chứng qua sự đối chiếu chéo (triangulation) giữa lý luận pháp lý quốc tế và số liệu thực thi thực tế do các cơ quan hoạch định chính sách (Bộ Tư pháp, Bộ Ngoại giao, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao, Bộ LĐ-TB&XH) phối hợp thẩm định.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

1. Sự phân tầng nguồn luật và nghịch lý "Cam kết mềm lấn át Luật cứng"

Pháp luật Cộng đồng ASEAN sở hữu cấu trúc nguồn mang bản chất luật quốc tế liên chính phủ. Tuy nhiên, phần lớn các lĩnh vực hợp tác quan trọng (nhân quyền, môi trường, di cư) vẫn tồn tại dưới dạng tuyên bố chính trị mang tính khuyến nghị (soft law), thiếu giá trị ràng buộc trực tiếp. Điều này tạo ra "khoảng trống trách nhiệm pháp lý" khi các thành viên không bị bắt buộc phải thực thi thiện chí đầy đủ.

2. Sự bế tắc của Cơ chế Thực thi và Rào cản Nguyên tắc Đồng thuận

Hệ thống thiết chế theo Hiến chương 2007 dù được cơ cấu lại theo mô hình "hình chóp" 5 cấp, nhưng chỉ có Ban Thư ký và Ủy ban Đại diện Thường trực (CPR) hoạt động thường trực; các cơ quan khác vận hành theo kỳ họp. Đáng chú ý:

• Quyền hạn giám sát thực thi bị dàn trải, thiếu một cơ quan chuyên trách có thẩm quyền điều tra vi phạm và áp dụng chế tài (sanctions).
• Nguyên tắc đồng thuận (consensus) theo Điều 20 Hiến chương trao quyền phủ quyết ngầm cho từng thành viên, dễ dẫn tới nguy cơ tê liệt hoặc đình trệ việc ra quyết định trước các biến cố khu vực hệ trọng (như vấn đề Biển Đông).

3. Nghịch lý giữa Tự do hóa Hình thức và Rào cản Phi thuế quan (NTBs)

Dù lộ trình xóa bỏ thuế quan danh nghĩa theo Hiệp định ATIGA đạt kết quả cao ở nhóm ASEAN 6, thực tiễn hội nhập kinh tế nội khối bộc lộ nhiều điểm nghẽn:

• Tỷ trọng thương mại nội khối: Mức trần cao nhất chỉ đạt xấp xỉ 25% (75% còn lại phụ thuộc ngoại khối); năm 2014 thương mại nội khối suy giảm 2% dù ngoại khối tăng trưởng.
• Dòng vốn đầu tư FDI nội khối: Chỉ dao động từ 12% đến 16,8%, trong khi vốn từ đối tác ngoài khối chiếm trên 50%.
• Sự gia tăng của NTBs: Các biện pháp phi thuế quan, chống bán phá giá và phòng vệ gia tăng mạnh mẽ (Thái Lan duy trì 569 biện pháp, Philippines 523 biện pháp), đi ngược lại tinh thần thuận lợi hóa thương mại.

4. Cơ chế Giải quyết Tranh chấp (DSM) bị vô hiệu hóa trên thực tế

Mặc dù ASEAN đã xây dựng hệ thống giải quyết tranh chấp hoàn chỉnh (Nghị định thư DSM 2004, Nghị định thư Hiến chương 2010, cơ chế ACIA), trên thực tế chưa có bất kỳ quốc gia nào chính thức viện dẫn cơ chế này. Văn hóa "dĩ hòa vi quý" cùng tâm lý e ngại kiện tụng công khai khiến các nước ưu tiên đàm phán chính trị hoặc đưa ra các cơ chế tài phán bên ngoài (như WTO hay ICJ).

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

                           ĐÓNG GÓP KHOA HỌC

• Đóng góp về mặt lý luận: Hệ thống hóa toàn diện học thuyết về Luật Cộng đồng ASEAN như một phân ngành chuyên biệt của công pháp quốc tế; làm sáng tỏ các nguyên tắc vận hành đặc thù ("Thống nhất trong đa dạng", "Không liên minh quân sự", nguyên tắc thực thi linh hoạt "ASEAN - X" và "2 + X").
• Đổi mới phương pháp luận: Kết hợp nhuần nhuyễn giữa phương pháp giải đoán quy phạm luật học với phân tích định lượng dữ liệu kinh tế thương mại, khắc phục tính trừu tượng của nghiên cứu luật thuần túy.
• Giá trị ứng dụng thực tiễn: Làm rõ những rủi ro pháp lý mà doanh nghiệp và nhà đầu tư gặp phải trong chuỗi cung ứng khu vực khi cơ chế công nhận lẫn nhau (MRA) và thủ tục hải quan chưa được hài hòa hóa triệt để.
• Hàm ý chính sách sâu sắc: Kiến nghị trao thẩm quyền ban hành văn bản pháp quy phái sinh có giá trị bắt buộc cho một số thiết chế chuyên trách; xây dựng cơ quan giám sát tuân thủ độc lập nhằm đảm bảo tính nghiêm minh của các cam kết hội nhập.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

• Giới nghiên cứu học thuật và Giảng viên Luật: Nguồn tài liệu tham khảo nền tảng về Pháp luật ASEAN, Công pháp quốc tế, Quan hệ quốc tế và Thể chế hội nhập khu vực.
• Nhà hoạch định chính sách & Cơ quan Tư pháp: Chuyên viên các Bộ Ngoại giao, Bộ Tư pháp, Bộ Công Thương, Tòa án và Viện Kiểm sát trong quá trình nội luật hóa điều ước quốc tế và đàm phán các khung hợp tác đa phương.
• Luật sư và Chuyên gia Tư vấn Đầu tư Quốc tế: Nắm bắt khung pháp lý điều chỉnh đầu tư nội khối (ACIA), thương mại dịch vụ (AFAS) và các cơ chế xử lý tranh chấp giữa nhà đầu tư với nhà nước (ISDS).
• Cộng đồng Doanh nghiệp Xuất nhập khẩu: Tận dụng quy tắc xuất xứ, cắt giảm thuế quan ATIGA và dự liệu các rào cản kỹ thuật/phi thuế quan khi thâm nhập thị trường khu vực.

---

FAQ (250-300 từ)

1. Đâu là điểm nghẽn thể chế lớn nhất cản trở sự phát triển của ASEAN?

Điểm nghẽn cốt lõi là sự thiếu vắng cơ chế chế tài cưỡng chế vi phạm và nguyên tắc đồng thuận tuyệt đối. Khi một quốc gia thành viên không tuân thủ cam kết, tổ chức thiếu công cụ pháp lý hữu hiệu để buộc thi hành, khiến nhiều thỏa thuận dừng lại ở mức cam kết chính trị.

2. Nguyên tắc "ASEAN - X" và "2 + X" có ý nghĩa gì trong thực thi kinh tế?

Đây là giải pháp pháp lý linh hoạt giúp phá vỡ sức ỳ do chênh lệch trình độ phát triển:

• "ASEAN - X": Cho phép các nước sẵn sàng được triển khai cam kết kinh tế trước, nước chưa đủ điều kiện sẽ tham gia sau mà không làm đình trệ lộ trình chung.
• "2 + X": Hai quốc gia thành viên trở lên có thể tự nguyện đẩy nhanh các cam kết hợp tác sâu rộng mà không cần chờ đợi toàn khối.

3. Tại sao cơ chế giải quyết tranh chấp của ASEAN (DSM) chưa từng được kích hoạt?

Do tính chi phối của "Phương thức ASEAN" ưu tiên tham vấn không chính thức, giữ gìn quan hệ ngoại giao và truyền thống tránh đối đầu công khai, cùng với việc các thành viên ưu tiên sử dụng cơ chế của WTO hoặc tòa án quốc tế khi có xung đột lớn.

4. Pháp luật ASEAN có giá trị áp dụng trực tiếp như luật Liên minh Châu Âu (EU) không?

Không. Pháp luật ASEAN hoạt động theo cơ chế liên chính phủ, không mang tính siêu quốc gia (supranational). Mọi điều ước quốc tế muốn phát sinh hiệu lực đối với công dân và pháp nhân đều phải thông qua thủ tục chuyển hóa/nội luật hóa của từng quốc gia thành viên.

5. Xu hướng "ly tâm" trong quan hệ đối ngoại ảnh hưởng thế nào đến khối?

Xu hướng ly tâm xuất hiện khi các thành viên ưu tiên thiết lập quan hệ song phương hoặc liên minh với các nước lớn bên ngoài hơn là hợp tác nội khối, đe dọa trực tiếp đến tính đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN.

---

Kết luận (150 từ)

Chặng đường nửa thế kỷ hình thành và phát triển đã khẳng định vai trò không thể thay thế của ASEAN như một trụ cột gìn giữ hòa bình, an ninh và thúc đẩy thịnh vượng tại Đông Nam Á. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển của Cộng đồng ASEAN sau năm 2015, tổ chức đang đứng trước bước ngoặt lịch sử: hoặc tiếp tục duy trì cơ chế liên kết dựa nhiều vào cam kết chính trị linh hoạt, hoặc cải cách triệt để để tiến tới một tổ chức vận hành thực chất trên nền tảng pháp trị vững mạnh.

Để hiện thực hóa tầm nhìn "Một Tầm nhìn - Một Bản sắc - Một Cộng đồng", ASEAN cần dũng cảm hoàn thiện cơ chế giám sát thực thi, tinh gọn quy trình ra quyết định và nâng cao giá trị ràng buộc của hệ thống pháp luật chung.

Trích đoạn nội dung tài liệu

KY YEU HỌI THẢO KHOA HỌC “PHAP LUẬT ASEAN - 50 NAM HÌNH THÀNH VA PHÁT TRIEN” Hà Nội, ngày 24 tháng 5 năm 2017 CHUONG TRÌNH HÔI THẢO “PHAP LUẬT ASEAN - S0 NAM HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIEN” Ha Nồi, ngày 24 tháng 05 năm 2017 Thời gian. Nội dung Thực hig TháE8HDD [Đăng đã bái Bạn Tổ chức Si00SH0 [Giá mãi bid Bán Tế nhức ShI0-8h25- | Phát hễu Khai mạc Hội theo l TiS, NCS. Lê Minh Tiên - 825-8h40 | swhinh think, phit widn va die thi cia ASEAN [Trường Dai học Luật Hà Nội F : yaw a, |PESTE Nguấn THỊ $h40.8h55 Đặc trưng H và vai trò của Pháp l luật Công h6 đến ONE! Thuận- Trường Đại học ASEAN Luật Hà Nối THỂ NŒS Vũ Ngọ CC Công Mail đẳng chính bị - an ninh ASEAN (APSC) (AE) — | Dương- Trường Bai học ~ bôi) ee en eae Luật Hà Nội 9hI0-9h50 Thảo hận 9h50 -10h10 ‘Nghi giã lao Co chỉ gã qui ah chấp ga nhì đầu te ThS. Trên Anh Tuần - Vu ước ngoài và nhà nước theo cam kết nổi khối 10h10-10025 Hop tác quốc tỉ, Bộ Tư ‘ASEAN: 30 nim hình thành pit tiga và ing pháp thich thie ditra cho các quốc ga hình viên Phip nã và chink sich ASEAN về phút biến TS.

LêEim Dung- Vụ Hợp 1025-1040, guia nhân lực tác quốc tê, Bộ Lao động, Thương bình và Xã hội 10h40-11h20. Pht biẫu kết hức Hội háo MỤC LỤC SIT TEN BAI VIET 50 năm ASEAN - Quá trình hình thành và phát triển. Thã_NCS Pha Hồng Hạnh - Trường Đại học Luật Hà Nội Những đặc thù trong cơ chế hợp tác của Cộng đẳng ASEAN (AO) Th$ NC§ La Minh Tién - Trường Đại học Luật Hà Nội Pháp luật Cộng đông ASEAN - Một số van đề lý luận và thực tiến PG§ TS Nguyễn Thị Thuận, Trường Đại học Luật Hà Nội Công đồng Chính trị - An ninh ASEAN (APSC) - Từ ý trởng dén hiện thục ThS NCS. Vit Ngoc Dương - Trường Đại học Luật Hà Nội Cộng đồng Văn hoá - Xã hội ASEAN (ASCC) - Những cơ hội và thách thúc sau năm 2015 ThŠ Nguyễn Thus Dương & ThSNCS.

Bist Tht Ngoc Lan - Trường Đạt học Luật Hà Nội Quá trình triển khai thực hiện hiệp định tương trợ tư pháp về Tình sự giữa các quốc gia ASEAN 69 ThS. Nguyễn Hoành Đạt - Vu hop tác quốc tễ và tương trợ te |pháp hình sục Viên kiêm sát nhân dân tốt cao Hoạt động phòng, chống ma túy trong ASEAN và một số khuyên nghị. Thể, Hoàng Thanh Phương - Trường Đại học Luật Hà Nội Ty do hoá thương mại hàng hoá ASEAN va vai trò, tác động. của nóđối với quá trình hình thành, xây đựng và phát của Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) ThS.

Lé Minh Tiến - Trường Đạihọc Luật Hà Nội Hop tác hải quan ASEAN và thực tiễn triển khai 13 Thã_NCS Lễ Tht Bich Thug} - Trường Đại học Luật Hà Nội 10 Công nhận lẫn nhau trong thương mại địch vụ ASEAN - Một số kiên nghị nâng cao hiệu quả hợp tác 128 ThŠ Nguyén Ting} Dương - Trường Đại học Luật Hà Nội. u Cơ chế giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư nước ngoài và nhà nước theo cam kết nội khôi ASEAN: 30 năm hình thành, d4 phát triển và những thách thức đặt ra cho các quốc gia thành. viên Th§ Trần Anh Tuần - Vụ Pháp luật quốc tế, Bộ Ti phái Cơ chế giải quyết tranh chấp giữa quốc gia và nhà đầu or ASEAN theo Hiệp định đầu tr toàn diện ASEAN (ACIA) năm. Nguyễn Quỳnh Anh - Trường Đại học Luật Hà Nội 13 Phap luật và chính sách ASE AN về phát triển nguồn nhân lực T§ 12 Kim Dung & Thể Nguyễn Phương Trang - Vị Hop tác 162 quốc tế, Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội 4 Phap luật ASEAN về môi trường và phát triển bền vững.

Hoàng Ly Anh - Trường Đại học Tuất Hà Nội 15 Tham gia ASEAN và những vấn đề đặt ra cho Việt Nam thời 186 Nguyễn Đông Trung- Vu ASEAN, Bộ Ngoại giao 40 NĂM ASEAN- QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIEN TAS. Phạm Hồng Hank? 1. Bối cảnh ra dvicia ASEAN Từ rau năm 1945, nhiều quốc gla ð Đông Nam A dire dot dưới những nh thức Khác nhau Năm 1945, Indonesia, Việt Nam và Léo tuyên bổ độc lập, Năm 1946, Mi} trao rã độc lập cho Philippines; Năm 1947, Anh tao tr độc lập cho Miễn Điện (nay la Myeana); Năm 1965, Singapore tích khối Liên bang Malaysia, tuyén bổ thánh nước công hòa độc lập, Năm 1983, Anh trao tr độc lập cho Brunei Tất thúc chiến tranh thể giới, Đông Nam A phải đổi mất với hậu quả năng nễ của chế độ thục din Bồ máy nhà nước được xây dụng theo mô hình Phương Tây bị bố gS, công thêm việc trải qua hàng nghĩn năm bị thống tri nôn mỗi quan hệ ga các quốc gia Đêng Nam A gần như không được thiết lip. Thim vào đó, các quốc gia Đồng Nam Alsi chịu ny nh huống sâu sắc từ hộ thống hướng cực của thể giới kể từ sau Chiến tranh: Lạnh công thêm vũ thể dia chính trị của kina vục Đông Nam A khién ha rêu cường Liên Xô (ci) và Mỹ đều muốn ranh thủ các quốc gia ASEAN, hiển cho khu vục này trởnên hit súc nhay căm và các quốc gia trong in vực đã xây dụng những con đường phat tiễn có phin đố lập nhau.

Malaysia, Indonesia, Myanmar sau khi giảnh được độc lip đã tin tới xây dơng đường lối đổi ngoai độc lập tr chủ không lên kết Riêng Philippines và Thái Lan có xu hướng thân Mỹ: Việt Nam, Láo, Campuchia có xu hướng dé theo con đường xã hội chủ nghe. Nhờ vậy thục chất rong nội bổ của các quốc gia Đông Nam A đã cỏ sơ phân hoa vé mất chính tị, kỄ từ sau chién tranh thể giới th hi, did này lâm tác động din các yêu tổ khác giữa các quốc gia về sau này, Trong ki Liên X6 (28) và Trang Quốc dang ngày cing ga tổng va trỏ trong khu vực thông qua việc vũng hộ, giúp đỡ cho mốt sổ ding công sin ở châu Á, đặc tiệt là nrtro giúp trục tiếp côn Trong Quốc cho các đăng công sin ở Đông Nam A thì ngược Ie, do sơ kết thúc ảnh hướng của chủ ngiĩa thục din cũ va rò và uy tín của MY, Ảnh trong kia vực bi suy giản, tạo ra "khoảng rồng quyền luc" của các quốc gia phương Tây trong khu vực Trong béi cảnh dé, mỗi quốc gia đều muốn tạo mốt khoảng cách en toàn cho mình để không bị kéo sâu vào cuốc chiến ranh hai cục cũng như tránh không để cho phong trào ` Băng viên hon Pháp it gu - Trường Đại học Lit Hà Nột 1 ii phông din tốc bing lên manh mZ ở Khu vực này thành các cuộc nối chiến! và cách day nhất đ thực hiện đều nay lá các quốc gia Đông Nam A cần phi liên kết với nhau và đơn vio nhau trong một tổ chúc khu vục Trong quá tình tim liễm sự hợp tác giữn các nước Đông Nam A, nhiều tổ chúc kim vục đã được hình thành Tổ chức hip ước Đông Nam Á (SEATO) ra đời năm 1954 véi sự tham gia của Mỹ, Anh, Pháp, Philippines, New Zealand, Úc, Thát Lan, Pakistan’, Hiệp hội Đông Nam A (Assocition of Southeast Asia ~ASA) thành lập năm 1961 với ba thành viên là Thái Lan, Malsysa, Phillipines; MAPHILINDO thành lập năm nim 1963 gồm ba muse Malaysia, Philippines và Indonesia; Ngodi ra côn có mốt rổ tổ chức Xhác như "Hội đẳng Châu A Thả Bình Duong" (ASPAC), "Hiệp hội Đông Nam A vi hop tác km vục" GVEAAR)3 v. nhưng tt cf các tổ chức nay đều không thành công do nt can hiệp từ các cường quốc bên ngoài, do không dụng hòa được những bit đồng tiến các hành viên hay hoạt động lông lão, không có tính đại diện cho kim vực ASA, MAPHILINDO hay SEATO đều thất bai nhưng như cầu về mat tổ chúc hop tác khu vực rông lớn hơn ð Đông Nam A ngày cảng lớn, đặc biết ki chủ nghĩa khu vục đ hình hành và nhanh chóng phát riẫn trong bối cảnh phát tiển phúc tạp ct quan hệ quốc ti vào những nim 60-70 của thể kỹ trước. Sự xuất hiện của nhiễu tổ chức khm vục nhự Liên doin A Rip (1950), Tổ chúc các nước Trung Mỹ OCAS (1951), Công đẳng lánh tÍ châu Âu EEC (1957), Tổ chúc thông nhất Châu Phi ~OAU (1963) không chi là minh chúng thục tẾ cho những lợi ích mà liên kết ktm vục dem lại mã côn là bã học lành, "nghiệm qu báu cho chính các nước Đồng Nam A trong qué bình xây dựng một tổ chức êm vục cho tiêng mình và phố hợp với mình.

Trong béi cảnh đó, ngày 8/8/1967, 5 quốc giala Thai Len, Malaysia, Indonesia, Singapore và Philippines đã thông qua một vấn kiên có ý nghi ich sở đãi với khu vực có ổn goi là Tuyên bổ Băng Cốc, khai sinh ra một t8 chúc quốc tổ với tên goi là Hiệp hồi các quốc gia Đông Nam Á ASEAN, ASEAN ra đối là mất tt yêu ừ những nina cầu liên kết gita các quốc gia shim bảo và nin đốc lập, hòa bình non trẻ trước những sa can thiệp te bên ngoài, từ nhủ cầu xây đụng và phát iễn dit nước trên cơ sở tân `VÑ Dương Ni, 2009, ASRAN hp viện đẫu Để lý X17, Tập Chuyên dd 1 Nguễn cia quốc — Một số vấn đề X hs vì Bạc th, ĐHQG HA Nội cung 50-73 ` seuahecat Asia Tray Orgenation (SEATO), 1951, Office of the Hisorim, Bar sf Public Affars, United Slates Deparmune of Sate ut /hustary sate govinuesumes/1953-1960/sato (hy cập 28/7014) “ASEAN, Hương, Gobel Bige lp ÍgEbulkdgt mu sautrade-Dicshseanbusary (ay cập 30420149) đang nhöng oi thể ma chủngiấa khu vực đem lạ và là tất yêu tithing lợi của tính thin hoà gi, hoà hợp giữa các quốc gia trong khu vực 2. Những đầu mắc quan trọng trong quá trinh phát triển cia ASEAN Sau tuyên bé thành lập nim 1967, trong suốt 9 năm đầu tần, do những nguyên nhân khác nho cả vỀ khách quan và chủ quan nh bốt cảnh lịch sở trong khu ve, hoàn cảnh hiện ti cũa mất nước. ASEAN gần như chưa tiến hành host động nào đáng kể ới tư cách là một tổ chúc quốc tế, ngoai trừ việc thông qua Tuyên bé ZOPFAN (A, Zone of Peace, Freedom and Neutrality) vé khu vục hoà in, hy do, trung lập tạ Kuala Lumpurngiy 7/11/1971.