Luận văn đầu tư ra nước ngoài của một số ngân hàng thương mại cổ phần việt nam bài học kinh nghiệm cho ngân hàng techcombank

Phân tích bài học kinh nghiệm từ luận văn đầu tư ra nước ngoài của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam, đặc biệt là Techcombank, mang đến cái nhìn sâu sắc về chiến lược đầ...

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Minh
• Trường học: Đại học Ngoại thương
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Kinh nghiệm đầu tư ra nước ngoài của ngân hàng thương mại Việt Nam: Bài học cho Techcombank
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sỹ

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ ĐẦU TƯ QUỐC TẾ TRỰC TIẾP RA NƯỚC NGOÀI
• 1.1. Khái niệm và đặc điểm của đầu tư quốc tế trực tiếp ra nước ngoài
• 1.1.1. Khái niệm
• 1.1.2. Phân loại đầu tư quốc tế (theo hình thức đầu tư)
• 1.1.3. Đặc điểm của đầu tư quốc tế trực tiếp
• 2. CHƯƠNG 2: KINH NGHIỆM ĐẦU TƯ RA NƯỚC NGOÀI CỦA MỘT SỐ NHTMCP VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO NGÂN HÀNG TMCP KỸ THƯƠNG VIỆT NAM (TECHCOMBANK)
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đầu tư ra nước ngoài

Toàn cầu hóa đã thúc đẩy sự gia tăng các dòng chảy xuyên biên giới về con người, dịch vụ, vốn, thông tin và văn hóa. Đầu tư ra nước ngoài là một trong những hoạt động kinh tế quan trọng, góp phần vào quá trình toàn cầu hóa. Ngân hàng thương mại Việt Nam, trong bối cảnh hội nhập quốc tế, cần phải mở rộng hoạt động đầu tư ra nước ngoài để khẳng định vị thế và sức mạnh tài chính. Việc đầu tư ra nước ngoài không chỉ giúp ngân hàng tận dụng lợi thế so sánh của nước nhận đầu tư mà còn mở rộng thị trường và khẳng định vị thế trên trường quốc tế. Tuy nhiên, các ngân hàng cần phải cân nhắc kỹ lưỡng trước khi quyết định đầu tư, vì việc này có thể tốn kém và ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh hiện tại.

II. Kinh nghiệm đầu tư ra nước ngoài của ngân hàng thương mại Việt Nam

Nhiều ngân hàng thương mại Việt Nam đã thành công trong việc mở rộng hoạt động ra nước ngoài. Ví dụ, VietinBank đã mở chi nhánh tại Lào và Đức, trong khi SHB và Sacombank cũng đã có mặt tại Campuchia và Lào. Những ngân hàng này đã tận dụng được lợi thế về chi phí sản xuất thấp và mở rộng thị trường. Tuy nhiên, không phải tất cả các ngân hàng đều thành công. Một số ngân hàng đã gặp khó khăn và phải đóng cửa chi nhánh tại nước ngoài. Điều này cho thấy rằng việc quản lý rủi ro và có một chiến lược đầu tư rõ ràng là rất quan trọng.

III. Bài học cho Techcombank

Techcombank, với mục tiêu trở thành ngân hàng tốt nhất Đông Nam Á, cần học hỏi từ những kinh nghiệm của các ngân hàng khác. Việc đầu tư ra nước ngoài cần phải được thực hiện một cách thận trọng, với sự phân tích kỹ lưỡng về thị trường và đối tác. Ngân hàng cần xây dựng một chiến lược đầu tư rõ ràng, xác định các cơ hội đầu tư và thách thức có thể gặp phải. Bên cạnh đó, việc đánh giá rủi ro và có kế hoạch ứng phó là rất cần thiết để đảm bảo sự thành công trong hoạt động đầu tư ra nước ngoài.

IV. Đánh giá thực trạng đầu tư ra nước ngoài của ngân hàng thương mại Việt Nam

Thực trạng đầu tư ra nước ngoài của các ngân hàng thương mại Việt Nam cho thấy sự phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các ngân hàng cần phải cải thiện khả năng quản lý rủi ro và nâng cao năng lực cạnh tranh để có thể tồn tại và phát triển trong môi trường quốc tế. Việc học hỏi từ kinh nghiệm của các ngân hàng khác sẽ giúp Techcombank có được những bài học quý giá trong quá trình mở rộng hoạt động ra nước ngoài.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Toàn cầu hóa đã thúc đẩy sự gia tăng các dòng chảy xuyên biên giới về con người, dịch vụ, vốn, thông tin và văn hóa, trong đó đầu tư trực tiếp ra nước ngoài (FDI) đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy quá trình này. Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa hội nhập toàn diện, đòi hỏi các ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) không chỉ tập trung thu hút vốn đầu tư nước ngoài mà còn phải chủ động đầu tư ra nước ngoài để khẳng định vị thế tài chính trên trường quốc tế. Từ năm 2008, các ngân hàng Việt Nam như VietinBank, SHB, Sacombank đã mở rộng hoạt động ra các thị trường Lào, Campuchia, Myanmar và châu Âu, tạo nên làn sóng đầu tư ra nước ngoài ngày càng mạnh mẽ.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc phân tích thực trạng đầu tư ra nước ngoài của bốn ngân hàng lớn gồm Vietcombank, BIDV, SHB và Sacombank trong giai đoạn 2016-2017, đồng thời đánh giá chiến lược đầu tư của Techcombank và rút ra bài học kinh nghiệm cho ngân hàng này. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong hoạt động đầu tư ra nước ngoài của các ngân hàng trên, với trọng tâm là các dự án tại Lào, Campuchia, Mỹ và Hong Kong.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cái nhìn toàn diện về hoạt động đầu tư quốc tế của các NHTMCP Việt Nam, góp phần định hướng chiến lược phát triển bền vững cho Techcombank và các ngân hàng khác trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Các chỉ số tài chính và kết quả kinh doanh của các ngân hàng được phân tích nhằm đánh giá hiệu quả đầu tư và tác động đến tăng trưởng tài chính.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về đầu tư quốc tế trực tiếp (FDI), bao gồm:

• Lý thuyết năng suất cận biên của vốn: Giải thích sự di chuyển vốn từ các nước thừa vốn với năng suất thấp sang các nước thiếu vốn có năng suất cao hơn nhằm tối đa hóa lợi nhuận.
• Chu kỳ sản phẩm của Akamatsu và Vernon: Mô tả quá trình phát triển sản phẩm từ giai đoạn mới, chín muồi đến chuẩn hóa, dẫn đến việc các doanh nghiệp chuyển dịch sản xuất sang các nước có chi phí thấp hơn.
• Lý thuyết lợi thế đặc thù của công ty đa quốc gia: Các công ty đa quốc gia có lợi thế về vốn, công nghệ và quản lý để vượt qua rào cản chi phí và đầu tư vào các thị trường có nguồn lực và tiềm năng phát triển.
• Khung pháp lý về đầu tư ra nước ngoài tại Việt Nam: Luật Đầu tư 2014 và Nghị định 83/2015/NĐ-CP quy định về hình thức, chủ thể, điều kiện và thủ tục đầu tư ra nước ngoài, đặc biệt đối với các tổ chức tín dụng.

Các khái niệm chính bao gồm: đầu tư trực tiếp, đầu tư gián tiếp, hợp đồng hợp tác kinh doanh, doanh nghiệp liên doanh, doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài, và các nhân tố tác động như chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội và pháp lý.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết kết hợp với phương pháp so sánh nhằm đánh giá thực trạng và hiệu quả đầu tư ra nước ngoài của các ngân hàng. Cụ thể:

• Nguồn dữ liệu: Báo cáo tài chính hợp nhất năm 2016-2017 của Vietcombank, BIDV, SHB, Sacombank và Techcombank; các báo cáo thường niên, thông cáo báo chí và tài liệu pháp lý liên quan.
• Phương pháp phân tích: So sánh số liệu tài chính theo chiều dọc và chiều ngang, phân tích tỷ lệ phần trăm tăng trưởng, hiệu quả kinh doanh và các chỉ tiêu tài chính quan trọng như tổng tài sản, lợi nhuận trước thuế, tỷ lệ nợ xấu, thu nhập lãi thuần.
• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích dữ liệu trong giai đoạn 2016-2017, đánh giá kết quả kinh doanh và hoạt động đầu tư ra nước ngoài của các ngân hàng trong khoảng thời gian này.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 4 ngân hàng lớn có hoạt động đầu tư ra nước ngoài tiêu biểu và Techcombank để rút ra bài học kinh nghiệm. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tiêu chí quy mô, kinh nghiệm đầu tư và tính đại diện trong ngành ngân hàng Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả kinh doanh của Vietcombank và BIDV tăng trưởng mạnh mẽ

   • Vietcombank đạt tổng tài sản 1.035 nghìn tỷ đồng, tăng 31,4% so với năm 2016; lợi nhuận sau thuế đạt 9.107 tỷ đồng, tăng 32,08%.
   • BIDV có tổng tài sản 1.202 nghìn tỷ đồng, tăng 19,4%; lợi nhuận sau thuế đạt 7.060 tỷ đồng, tăng 13,34%.
   • Tỷ lệ nợ xấu của Vietcombank giảm còn 1,11%, BIDV kiểm soát tốt chất lượng tín dụng với tỷ lệ nợ xấu thấp.

2. Đầu tư ra nước ngoài của Vietcombank và BIDV chủ yếu nhằm mở rộng thị trường và tạo cầu nối tài chính

   • Vietcombank đầu tư tại Mỹ và Hong Kong với tỷ lệ sở hữu 87,5% và 100%, tập trung vào dịch vụ chuyển tiền và tài chính, chiếm khoảng 0,1% thu nhập thuần ngân hàng mẹ.
   • BIDV đầu tư tại Lào, Campuchia, Nga và các liên doanh bảo hiểm, ngân hàng liên doanh với tỷ lệ sở hữu từ 33% đến 100%, đóng góp lợi nhuận trước thuế hơn 600 tỷ đồng từ khối liên doanh.

3. Chiến lược đầu tư ra nước ngoài của Techcombank cần học hỏi kinh nghiệm từ các ngân hàng đi trước

   • Techcombank đang trong giai đoạn xây dựng chiến lược đầu tư ra nước ngoài, cần cân nhắc kỹ lưỡng để tránh rủi ro tài chính và đảm bảo phát triển bền vững.
   • Các ngân hàng như SHB, Sacombank đã có kinh nghiệm mở chi nhánh tại Lào, Campuchia, Myanmar, tạo nền tảng cho Techcombank tham khảo.

4. Rủi ro và thách thức trong đầu tư ra nước ngoài vẫn hiện hữu

   • BIDV từng thất bại trong việc mở rộng tại Myanmar do quy mô tài sản nhỏ và cạnh tranh khốc liệt từ các ngân hàng lớn trong khu vực.
   • Lợi nhuận từ các công ty con ở nước ngoài của Vietcombank chưa cao, thậm chí có lỗ, nhưng vẫn được duy trì nhằm mục tiêu chiến lược dài hạn.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy đầu tư ra nước ngoài là xu hướng tất yếu và mang lại nhiều lợi ích cho các NHTMCP Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa. Việc mở rộng thị trường giúp các ngân hàng tận dụng lợi thế so sánh về chi phí, tiếp cận nguồn vốn và công nghệ, đồng thời nâng cao vị thế tài chính quốc tế. Số liệu tài chính cho thấy các ngân hàng lớn như Vietcombank và BIDV đều có sự tăng trưởng ổn định về tài sản và lợi nhuận, phần nào phản ánh hiệu quả của chiến lược đầu tư ra nước ngoài.

Tuy nhiên, các ngân hàng cũng phải đối mặt với nhiều thách thức như rủi ro chính trị, pháp lý, văn hóa và cạnh tranh tại thị trường sở tại. Ví dụ, BIDV không thành công tại Myanmar do quy mô nhỏ và thiếu lợi thế cạnh tranh so với các ngân hàng lớn trong khu vực. Điều này cho thấy việc lựa chọn thị trường đầu tư và chiến lược thâm nhập cần được nghiên cứu kỹ lưỡng.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả phù hợp với lý thuyết về lợi thế đặc thù của công ty đa quốc gia và chu kỳ sản phẩm, khi các ngân hàng Việt Nam đầu tư vào các thị trường có chi phí thấp và tiềm năng phát triển. Việc duy trì hoạt động của các công ty con dù chưa sinh lời ngay lập tức cũng phù hợp với chiến lược dài hạn nhằm xây dựng thương hiệu và mạng lưới quốc tế.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng tài sản và lợi nhuận của các ngân hàng, bảng so sánh tỷ lệ sở hữu và kết quả kinh doanh của các công ty con ở nước ngoài, giúp minh họa rõ nét hiệu quả đầu tư và các rủi ro liên quan.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng chiến lược đầu tư ra nước ngoài bài bản và dài hạn

   • Techcombank cần phát triển kế hoạch đầu tư chi tiết, xác định rõ mục tiêu, thị trường ưu tiên và nguồn lực tài chính.
   • Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Ban chiến lược và Ban điều hành Techcombank.

2. Tăng cường nghiên cứu thị trường và đánh giá rủi ro kỹ lưỡng

   • Phân tích kỹ các yếu tố chính trị, pháp lý, văn hóa và kinh tế tại thị trường mục tiêu để giảm thiểu rủi ro đầu tư.
   • Thời gian: liên tục trong quá trình chuẩn bị và triển khai dự án; Chủ thể: Phòng nghiên cứu thị trường và pháp chế.

3. Học hỏi kinh nghiệm từ các ngân hàng đã thành công và thất bại

   • Nghiên cứu mô hình hoạt động, chiến lược quản lý và bài học từ Vietcombank, BIDV, SHB, Sacombank để áp dụng phù hợp.
   • Thời gian: 6-12 tháng; Chủ thể: Ban quản lý dự án đầu tư quốc tế.

4. Đầu tư vào phát triển nguồn nhân lực và công nghệ quản lý quốc tế

   • Đào tạo cán bộ có năng lực quản lý đa văn hóa, nâng cao kỹ năng tài chính quốc tế và áp dụng công nghệ hiện đại.
   • Thời gian: liên tục; Chủ thể: Phòng nhân sự và đào tạo.

5. Thiết lập hệ thống giám sát và đánh giá hiệu quả đầu tư thường xuyên

   • Xây dựng bộ chỉ số đánh giá hiệu quả đầu tư, theo dõi sát sao kết quả kinh doanh và điều chỉnh chiến lược kịp thời.
   • Thời gian: hàng quý; Chủ thể: Ban kiểm soát nội bộ và Ban tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam

   • Lợi ích: Hiểu rõ thực trạng và bài học kinh nghiệm trong đầu tư ra nước ngoài, từ đó xây dựng chiến lược phù hợp.
   • Use case: Techcombank và các ngân hàng đang có kế hoạch mở rộng thị trường quốc tế.

2. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước

   • Lợi ích: Nắm bắt xu hướng đầu tư quốc tế của các ngân hàng, từ đó hoàn thiện khung pháp lý và chính sách hỗ trợ.
   • Use case: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực tài chính quốc tế và đầu tư

   • Lợi ích: Cung cấp dữ liệu thực tiễn và phân tích chuyên sâu về đầu tư ra nước ngoài của ngân hàng Việt Nam.
   • Use case: Viện nghiên cứu kinh tế, trường đại học chuyên ngành tài chính ngân hàng.

4. Các doanh nghiệp và nhà đầu tư quan tâm đến thị trường tài chính quốc tế

   • Lợi ích: Hiểu rõ cơ hội và thách thức khi hợp tác hoặc đầu tư cùng các ngân hàng Việt Nam tại nước ngoài.
   • Use case: Các công ty đa quốc gia, quỹ đầu tư, đối tác chiến lược.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao các ngân hàng Việt Nam cần đầu tư ra nước ngoài?
   Đầu tư ra nước ngoài giúp ngân hàng tận dụng lợi thế chi phí thấp, mở rộng thị trường, nâng cao vị thế tài chính quốc tế và đa dạng hóa nguồn thu. Ví dụ, Vietcombank đầu tư tại Mỹ và Hong Kong nhằm tạo cầu nối tài chính cho cộng đồng người Việt.

2. Những rủi ro chính khi đầu tư ra nước ngoài là gì?
   Rủi ro bao gồm biến động chính trị, pháp lý không ổn định, khác biệt văn hóa, cạnh tranh khốc liệt và rủi ro tài chính. BIDV từng thất bại tại Myanmar do không đáp ứng được yêu cầu quy mô và cạnh tranh.

3. Các hình thức đầu tư ra nước ngoài phổ biến của ngân hàng là gì?
   Bao gồm thành lập chi nhánh, công ty con 100% vốn, liên doanh, hợp đồng hợp tác kinh doanh và mua lại doanh nghiệp. Luật Đầu tư 2014 cho phép linh hoạt lựa chọn hình thức phù hợp với chiến lược.

4. Làm thế nào để đánh giá hiệu quả đầu tư ra nước ngoài?
   Đánh giá dựa trên các chỉ tiêu tài chính như lợi nhuận trước thuế, tỷ lệ nợ xấu, tăng trưởng tài sản, cũng như khả năng mở rộng thị trường và nâng cao thương hiệu. Vietcombank và BIDV đều có chỉ số tăng trưởng tích cực trong giai đoạn 2016-2017.

5. Techcombank có thể học hỏi gì từ các ngân hàng đã đầu tư ra nước ngoài?
   Techcombank cần xây dựng chiến lược dài hạn, nghiên cứu kỹ thị trường, đầu tư phát triển nguồn nhân lực và công nghệ, đồng thời thiết lập hệ thống giám sát hiệu quả đầu tư. Kinh nghiệm từ SHB, Sacombank và Vietcombank là bài học quý giá.

Kết luận

• Đầu tư ra nước ngoài là xu hướng tất yếu giúp các NHTMCP Việt Nam mở rộng thị trường và nâng cao vị thế tài chính quốc tế.
• Vietcombank và BIDV là hai ngân hàng điển hình với kết quả kinh doanh tăng trưởng mạnh mẽ trong giai đoạn 2016-2017, dù lợi nhuận từ các công ty con ở nước ngoài còn khiêm tốn.
• Rủi ro đầu tư ra nước ngoài vẫn tồn tại, đòi hỏi các ngân hàng phải có chiến lược thận trọng và nghiên cứu kỹ lưỡng thị trường mục tiêu.
• Techcombank cần học hỏi kinh nghiệm từ các ngân hàng đi trước để xây dựng chiến lược đầu tư hiệu quả, bền vững.
• Các bước tiếp theo bao gồm hoàn thiện kế hoạch đầu tư, đào tạo nguồn nhân lực, tăng cường nghiên cứu thị trường và thiết lập hệ thống giám sát hiệu quả đầu tư.

Các nhà quản lý và chuyên gia tài chính ngân hàng nên áp dụng các bài học kinh nghiệm từ nghiên cứu này để thúc đẩy hoạt động đầu tư ra nước ngoài, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và pháp lý về đầu tư quốc tế trực tiếp ra nước ngoài 1. Khái niệm và đặc điểm của đầu tư quốc tế trực tiếp ra nước ngoài 1. Khái niệm Theo TS. Hà Văn Hội, Đầu tư quốc tế là quá trình kinh tế trong đó các nhà đầu tư nước ngoài (tổ chức hoặc cá nhân) đưa vốn hoặc bất kỳ hình thức giá trị nào vào nước tiếp nhận đầu tư để thực hiện các hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hoá và dịch vụ nhằm thu lợi nhuận hoặc để đạt được mục tiêu kinh tế - xã hội nhất định.

Bản chất của đầu tư nước ngoài là xuất khẩu tư bản, hình thức cao hơn của xuất khẩu hàng hoá. Xuất khẩu tư bản là quá trình thực hiện giá trị thặng dư ở nước ngoài, còn xuất khẩu hàng hoá là quá trình thực hiện giá trị thặng dư ở trong nước. Xuất khẩu hàng hoá và xuất khẩu tư bản luôn luôn bổ sung và hỗ trợ cho nhau. Các nhà tư bản thực hiện việc xuất khẩu hàng hoá để thâm nhập tìm hiểu thị trường, luật lệ, quyết định đầu tư tư bản (xuất khẩu tư bản).

Đồng thời với xuất khẩu tư bản là việc thành lập các doanh nghiệp đầu tư, liên doanh để nhằm xuất khẩu máy móc thiết bị, vật tư sang nước tiếp nhận đầu tư và khai thác nhân lực, lao động ở nước chủ nhà. Cùng với thương mại quốc tế, hoạt động đầu tư quốc tế là dòng chính trong trào lưu có tính quy luật trong liên kết kinh tế toàn cầu. Phân loại đầu tư quốc tế (theo hình thức đầu tư) gồm có: - Đầu tư trực tiếp (FDI) Trong hình thức đầu tư trực tiếp, chủ đầu tư nước ngoài đầu tư toàn bộ hay một phần vốn đầu tư đủ lớn của dự án nhằm giành quyền điều hành hoặc tham gia điều hành các doanh nghiệp sản xuất hoặc kinh doanh dịch vụ thương mại. Do đầu tư bằng vốn sở hữu của tư nhân nên họ tự quyết định sản xuất kinh doanh, chịu trách nhiệm về lỗ lãi.

Hình thức này mang tính khả thi và hiệu quả kinh tế cao, không có ràng buộc về mặt chính trị, không để lại gánh nặng nợ nần cho nền kinh tế. Chủ đầu tư tham gia điều hành nếu góp nhỏ hơn 100% vốn và trực tiếp tham gia điều hành mọi hoạt động nếu góp 100% vốn (công ty 100 % vốn đầu tư nước ngoài). Thông qua FDI, nước chủ nhà tiếp thu được công nghệ tiên tiến, học hỏi kinh nghiệm quản lý, mục tiêu mà các hình thức đầu tư khác không giải quyết được. Về nguồn vốn: ngoài vốn 17 pháp định, còn bao gồm cả vốn vay trong quá trình triển khai hoạt động, hoặc tái đầu tư từ lợi nhuận thu được.

- Đầu tư gián tiếp Là hình thức đầu tư vốn quốc tế quan trọng, trong đó chủ đầu tư nước ngoài đầu tư bằng hình thức mua cổ phần của các công ty nước sở tại (ở mức khống chế nhất định) để thu lợi nhuận mà không tham gia điều hành trực tiếp đối tượng mà họ bỏ vốn đầu tư. Đặc điểm của loại đầu tư này là phạm vi đầu tư có giới hạn (Chủ đầu tư chỉ quyết định mua cổ phần của các doanh nghiệp có lãi và có triển vọng trong tương lai. Số lượng cổ phần bị khống chế ở mức độ nhất định để không có cổ phần nào chi phối doanh nghiệp (từ 10 - 25% vốn pháp định.) Đồng thời, chủ đầu tư không tham gia điều hành, nước nhận đầu tư có quyền chủ động hoàn toàn trong sản xuất và kinh doanh. Chủ đầu tư thu lợi nhuận qua lãi suất cổ phiếu không cố định phụ thuộc kết quả kinh doanh.

Mặc dù đầu tư gián tiếp không có cơ hội như FDI nhưng có cơ hội phân tích rủi ro kinh doanh trong những người mua cổ phiếu. - Tín dụng thương mại Là hình thức đầu tư dưới dạng cho vay vốn và thu lợi nhuận qua lãi suất tiền vay. Hình thức này có đặc điểm là ngân hàng cung cấp vốn tuy không tham gia vào hoạt động của doanh nghiệp nhưng trước khi cho vay phải nghiên cứu tính khả thi của dự án đầu tư, có yêu cầu về bảo lãnh hoặc thế chấp các khoản vay để giảm rủi ro. Chủ đầu tư thu lợi nhuận cố định (lãi suất tiền vay) theo khế ước độc lập với kết quả kinh doanh của nước nhận đầu tư.

Ngân hàng có quyền sử dụng tài sản thế chấp và yêu cầu cơ quan bảo lãnh thanh toán, khi bên vay không có khả năng thanh toán. Tuy nhiên, hình thức này có độ rủi ro lớn và đối tượng vay vốn chủ yếu là các doanh nghiệp. Riêng đối với đầu tư quốc tế trực tiếp ra nước ngoài, Tổ chức Thương mại Thế giới đưa ra định nghĩa như sau về FDI: Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) xảy ra khi một nhà đầu tư từ một nước (nước chủ đầu tư) có được một tài sản ở một nước khác (nước thu hút đầu tư) cùng với quyền quản lý tài sản đó. Phương diện quản lý là thứ để phân biệt FDI với các công cụ tài chính 18 khác.

Trong phần lớn trường hợp, cả nhà đầu tư lẫn tài sản mà người đó quản lý ở nước ngoài là các cơ sở kinh doanh. Trong những trường hợp đó, nhà đầu tư thường hay được gọi là "công ty mẹ" và các tài sản được gọi là "công ty con" hay "chi nhánh công ty". Đặc điểm của đầu tư quốc tế trực tiếp Qua xem xét các định nghĩa về đầu tư nước ngoài có thể rút ra một số đặc trưng cơ bản của đầu tư nước ngoài như sau: - Một là, sự di chuyển vốn từ nước này sang nước khác. - Hai là, vốn được huy động vào các mục đích thực hiện các hoạt động kinh tế và kinh doanh.

Mặc dù có nhiều khác biệt về quan niệm nhưng nhìn chung FDI được xem xét như một hoạt động kinh doanh, ở đó có các yếu tố di chuyển vốn quốc tế và kèm theo nó bao gồm các yếu tố khác. Các yếu tố đó không chỉ bao gồm sự khác biệt về quốc tịch của các đối tác tham gia vào quá trình kinh doanh,sự khác biệt văn hoá , luật pháp mà còn là sự chuyển giao công nghệ , thị trường tiêu thụ… Theo luật Đầu tư nước ngoài của Việt Nam, FDI có thể được hiểu như là việc các tổ chức, các cá nhân trực tiếp nước ngoài đưa vào Việt Nam vốn bằng tiền hay bất cứ tài sản nào được chính phủ Việt Nam chấp nhận để hợp tác với bên Việt Nam hoặc tự mình tổ chức các hoạt động kinh doanh trên lãnh thổ Việt Nam .Dưới góc độ kinh tế có thể hiểu FDI là hình thức di chuyển vốn quốc tế trong đó người sở hữu đồng thời là người trực tiếp tham gia quản lý và điều hành hoạt động sử dụng vốn đầu tư.Về thực chất, FDI là sự đầu tư của các công ty ( cá nhân) nhằm xây dựng các cơ sở, chi nhánh ở nước ngoài và làm chủ toàn bộ hay từng phần cơ sở đó. Đầu tư trực tiếp nước ngoài có các đặc điểm sau: - Thứ nhất, các chủ đầu tư phải đóng góp một khối lượng vốn tối thiểu theo quy định của từng quốc gia. Luật Đầu tư nước ngoài của Việt Nam quy định chủ đầu tư nước ngoài phải đóng góp tối thiểu 30% vốn pháp định của dự án.

19 - Thứ hai, sự phân chia quyền quản lý các doanh nghiệp phụ thuộc vào mức độ đóng góp vốn. Nếu đóng góp 10% vốn thì doanh nghiệp hoàn toàn do chủ đầu tư nước ngoài điều hành và quản lý. - Thứ ba, lợi nhuận của các chủ đầu tư phụ thuộc vào kết quả hoạt động kinh doanh và được phân chia theo tỷ lệ góp vốn sau khi nộp thuế và trả lợi tức cổ phần. - Thứ tư, FDI được thực hiện thông qua việc xây dựng doanh nghiệp mới, mua lại toàn bộ hoặc từng phần doanh nghiệp đang hoạt động hoặc sát nhập các doanh nghiệp với nhau.

- Thứ năm, FDI không chỉ gắn liền với di chuyển vốn mà còn gắn liền với chuyển giao công nghệ, chuyển giao kiến thức và kinh nghiệm quản lý và tạo ra thị trường mới cho cả phía đầu tư và phía nhận đầu tư. - Thứ sáu, FDI hiện nay gắn liền với các hoạt động kinh doanh quốc tế của các công ty đa quốc gia. Nhân tố tác động đầu tư quốc tế trực tiếp 1. Nhân tố chung tác động đến ĐTQTRNN a.

Nhân tố chính trị Đối với nhân tố chính trị, đây là vấn đề được quan tâm đầu tiên của các nhà đầu tư nước ngoài khi có ý định đầu tư vào một nước mà đối với họ còn nhiều khác biệt. Khi đó một đất nước với sự ổn định và nhất quán về chính trị cũng như an ninh và trật tự xã hội được đảm bảo sẽ bước đầu gây chọ được tâm lý yên tâm tìm kiếm cơ hội làm ăn cũng như có thể định cư lâu dài. Môi trường chính trị ổn định là điều kiện tiên quyết để kéo theo sự ổn định của các nhân tố khác như kinh tế, xã hội. Đó cũng chính là lý do tại sao các nhà đầu tư khi tiến hành đầu tư vào một nước lại coi trọng yếu tố chính trị đến vậy.

Nhân tố kinh tế. Đối với nhân tố kinh tế, bất cứ quốc gia nào dù giàu hay nghèo, phát triển hoặc đang phát triển đều cần nguồn vốn nước ngoài để phát triển kinh tế trong nước tùy theo các mức độ khác nhau. Những nước có nền kinh tế năng động, tốc độ tăng trưởng cao, 20 cán cân thương mại và thanh toán ổn định, chỉ số lạm phát thấp, cơ cấu kinh tế phù hợp thì khả năng thu hút vốn đầu tư sẽ cao. Ngoài ra, đối với các nhà đầu tư thì một quốc gia có lợi thế về vị trí địa lý, thuận lợi cho lưu thông thương mại, sẽ tạo ra được sự hấp dẫn lớn hơn.

Nó sẽ làm giảm chi phí vận chuyển cũng như khả năng tiếp cận thị trường lớn hơn, rộng hơn. Còn tài nguyên thiên nhiên, đối với những nước đang phát triển thì đây là một trong những lợi thế so sánh của họ. Bởi nó còn chứa đựng nhiều tiềm năng do việc khan hiếm vốn và công nghệ nên việc khai thác và sử dụng còn hạn chế, đặc biệt là những tài nguyên như dầu mỏ, khí đốt … đó là những nguồn sinh lời hấp dẫn thu hút nhiều mối qua tâm của các tập đoàn đầu tư lớn trên thế giới. Nhân tố văn hóa - xã hội.

Môi trường văn hóa – xã hội ở nước nhận đầu tư cũng là một vấn đề được các nhà đầu tư rất chú ý và coi trọng.