Nghiên cứu kiểm định mô hình ba nhân tố Long Chen và Lu Zhang tại thị trường chứng khoán Việt Nam

Nghiên cứu mô hình ba nhân tố của Long Chen và Lu Zhang tại thị trường chứng khoán Việt Nam, phân tích và kiểm định hiệu quả đầu tư.

• Tác giả: Vũ Thị Vân Anh
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Hải Lý
• Trường học: TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Kiểm Định Mô Hình Ba Nhân Tố Tại Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. GIỚI THIỆU
• 2. CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY
• 3. DỮ LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Phƣơng pháp xử lý dữ liệu
• 3.2.2. Tỷ suất sinh lợi
• 3.2.3. Các nhân tố mô phỏng
• 3.2.4. Các phƣơng pháp phân tích dữ liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Tƣơng quan giữa các nhân tố giải thích
• 4.3. Kết quả kiểm định
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về kiểm định mô hình ba nhân tố tại TTCK Việt Nam

Mô hình ba nhân tố đã trở thành một công cụ quan trọng trong việc phân tích và dự đoán tỷ suất sinh lợi tại thị trường chứng khoán. Tại Việt Nam, việc áp dụng mô hình này giúp các nhà đầu tư hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa rủi ro và lợi nhuận. Nghiên cứu này sẽ kiểm định khả năng giải thích của mô hình ba nhân tố Long Chen và Lu Zhang, nhằm đánh giá tính hiệu quả của nó trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam.

1.1. Mô hình ba nhân tố Long Chen và Lu Zhang

Mô hình ba nhân tố của Long Chen và Lu Zhang được phát triển nhằm khắc phục những hạn chế của mô hình Fama-French. Mô hình này bao gồm ba yếu tố chính: nhân tố thị trường, nhân tố đầu tư và nhân tố tỷ suất sinh lợi trên tài sản. Nghiên cứu sẽ phân tích cách mà các yếu tố này ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu tại TTCK Việt Nam.

1.2. Tầm quan trọng của kiểm định mô hình tại TTCK Việt Nam

Việc kiểm định mô hình ba nhân tố tại TTCK Việt Nam không chỉ giúp xác định tính chính xác của mô hình mà còn cung cấp thông tin quý giá cho các nhà đầu tư. Điều này giúp họ đưa ra quyết định đầu tư hợp lý hơn, từ đó tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro.

II. Vấn đề và thách thức trong việc áp dụng mô hình ba nhân tố

Mặc dù mô hình ba nhân tố đã được kiểm định thành công ở nhiều thị trường phát triển, nhưng việc áp dụng tại TTCK Việt Nam vẫn gặp nhiều thách thức. Các yếu tố như sự biến động của thị trường, thông tin không đầy đủ và sự khác biệt trong hành vi đầu tư của nhà đầu tư Việt Nam có thể ảnh hưởng đến kết quả kiểm định.

2.1. Sự biến động của thị trường chứng khoán Việt Nam

Thị trường chứng khoán Việt Nam có tính biến động cao, điều này có thể làm giảm độ chính xác của mô hình ba nhân tố. Các nhà đầu tư cần phải xem xét kỹ lưỡng các yếu tố này khi áp dụng mô hình.

2.2. Thông tin không đầy đủ và hành vi đầu tư

Sự thiếu hụt thông tin và hành vi đầu tư không đồng nhất của các nhà đầu tư tại Việt Nam có thể dẫn đến những sai lệch trong kết quả kiểm định mô hình. Việc hiểu rõ các yếu tố này là rất quan trọng để cải thiện độ chính xác của mô hình.

III. Phương pháp kiểm định mô hình ba nhân tố tại TTCK Việt Nam

Để kiểm định mô hình ba nhân tố, nghiên cứu sẽ sử dụng dữ liệu từ các doanh nghiệp niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) trong giai đoạn từ 2005 đến 2012. Phương pháp hồi quy sẽ được áp dụng để phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố và tỷ suất sinh lợi cổ phiếu.

3.1. Dữ liệu nghiên cứu và nguồn gốc

Dữ liệu nghiên cứu sẽ được thu thập từ các báo cáo tài chính của các doanh nghiệp niêm yết trên HOSE. Việc lựa chọn dữ liệu phù hợp là rất quan trọng để đảm bảo tính chính xác của kết quả nghiên cứu.

3.2. Phương pháp hồi quy và phân tích dữ liệu

Phương pháp hồi quy sẽ được sử dụng để kiểm định mô hình ba nhân tố. Các hệ số hồi quy sẽ được tính toán để xác định mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu.

IV. Kết quả kiểm định mô hình ba nhân tố tại TTCK Việt Nam

Kết quả kiểm định cho thấy mô hình ba nhân tố Long Chen và Lu Zhang có khả năng giải thích tốt hơn cho tỷ suất sinh lợi cổ phiếu so với mô hình CAPM, nhưng kém hơn so với mô hình Fama-French. Điều này cho thấy rằng các yếu tố như nhân tố thị trường và nhân tố ROA có ảnh hưởng đáng kể đến tỷ suất sinh lợi.

4.1. So sánh với mô hình CAPM

Kết quả cho thấy mô hình ba nhân tố Long Chen và Lu Zhang có khả năng giải thích tốt hơn so với mô hình CAPM, điều này cho thấy sự cần thiết phải áp dụng các mô hình phức tạp hơn trong phân tích thị trường chứng khoán.

4.2. Đánh giá hiệu quả của mô hình Fama French

Mặc dù mô hình ba nhân tố Long Chen và Lu Zhang có những ưu điểm, nhưng mô hình Fama-French vẫn cho kết quả tốt hơn trong việc giải thích tỷ suất sinh lợi cổ phiếu tại TTCK Việt Nam. Điều này mở ra hướng nghiên cứu mới cho việc cải tiến mô hình.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của mô hình ba nhân tố

Mô hình ba nhân tố Long Chen và Lu Zhang đã cho thấy khả năng giải thích tốt cho tỷ suất sinh lợi cổ phiếu tại TTCK Việt Nam. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu để cải thiện độ chính xác của mô hình. Tương lai của mô hình này tại Việt Nam có thể mở ra nhiều cơ hội cho các nhà đầu tư.

5.1. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc cải tiến mô hình ba nhân tố bằng cách thêm vào các yếu tố khác như lãi suất và rủi ro hệ thống để nâng cao khả năng giải thích của mô hình.

5.2. Ứng dụng thực tiễn cho nhà đầu tư

Mô hình ba nhân tố có thể được áp dụng để giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư thông minh hơn, từ đó tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro trong đầu tư chứng khoán.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển và biến động từ năm 2005 đến 2012, với số lượng công ty niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) tăng từ khoảng 17 lên đến 165 công ty. Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu các mô hình định giá tài sản nhằm giải thích tỷ suất sinh lợi (TSSL) cổ phiếu trở nên cấp thiết để hỗ trợ các nhà đầu tư và quản lý tài chính đưa ra quyết định chính xác. Luận văn này tập trung kiểm định mô hình ba nhân tố của Long Chen và Lu Zhang (2010) trên thị trường chứng khoán Việt Nam, so sánh với mô hình ba nhân tố của Fama-French (1993) và mô hình CAPM truyền thống.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá khả năng giải thích TSSL cổ phiếu của mô hình ba nhân tố Long Chen-Lu Zhang, bao gồm các nhân tố thị trường, đầu tư trên tài sản (I/A) và tỷ suất sinh lợi trên tài sản (ROA), trong giai đoạn 2005-2012 tại HOSE. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các công ty phi tài chính niêm yết trên HOSE, với dữ liệu giá cổ phiếu, báo cáo tài chính và lãi suất phi rủi ro được thu thập đầy đủ. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm về hiệu quả mô hình mới trong điều kiện thị trường Việt Nam, góp phần hoàn thiện lý thuyết định giá tài sản và hỗ trợ nhà đầu tư trong việc dự báo TSSL.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên ba mô hình định giá tài sản chính:

1. Mô hình định giá tài sản vốn (CAPM): Mô hình này do Sharpe (1964) phát triển, mô tả mối quan hệ giữa TSSL kỳ vọng của tài sản với rủi ro thị trường thông qua hệ số beta. CAPM chỉ xét một nhân tố rủi ro duy nhất là thị trường.

2. Mô hình ba nhân tố Fama-French (1993): Mở rộng CAPM bằng cách bổ sung hai nhân tố quy mô (SMB) và giá trị (HML) để giải thích tốt hơn sự biến động TSSL cổ phiếu, đặc biệt là ở các thị trường phát triển và mới nổi.

3. Mô hình ba nhân tố Long Chen-Lu Zhang (2010): Dựa trên lý thuyết Tobin’s Q, mô hình này thay thế hai nhân tố quy mô và giá trị bằng nhân tố đầu tư trên tài sản (rINV) và tỷ suất sinh lợi trên tài sản (rROA), nhằm khắc phục hạn chế của mô hình Fama-French trong việc giải thích các bất thường về TSSL như mối quan hệ thuận chiều với lợi nhuận kỳ trước và nghịch chiều với kiệt quệ tài chính.

Các khái niệm chính bao gồm: tỷ suất sinh lợi vượt trội (excess return), nhân tố thị trường (market factor), nhân tố đầu tư (investment factor), tỷ suất sinh lợi trên tài sản (ROA), và các danh mục cổ phiếu phân nhóm theo quy mô, giá trị sổ sách trên giá thị trường (BE/ME), đầu tư trên tài sản (I/A).

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu được thu thập từ các công ty phi tài chính niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2005-2012, bao gồm giá cổ phiếu đã điều chỉnh, báo cáo tài chính giữa niên độ và năm, cùng lãi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 5 năm làm lãi suất phi rủi ro.

• Phương pháp phân tích: Tỷ suất sinh lợi được tính theo tuần dựa trên giá đóng cửa đã điều chỉnh. Các nhân tố mô phỏng được xây dựng theo phương pháp của Fama-French và Long Chen-Lu Zhang, phân nhóm cổ phiếu theo quy mô, BE/ME, I/A và ROA. Phân tích dữ liệu gồm ba bước chính: phân tích tương quan để kiểm tra đa cộng tuyến, kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu bằng kiểm định Dickey-Fuller, và hồi quy chuỗi thời gian theo từng bước để đánh giá ảnh hưởng của các nhân tố lên TSSL vượt trội.

• Cỡ mẫu và timeline: Mẫu gồm 165 công ty niêm yết trên HOSE, với dữ liệu thu thập trong 414 tuần từ 01/01/2005 đến 31/12/2012. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tính đại diện và đầy đủ dữ liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của nhân tố thị trường: Hồi quy mô hình CAPM cho thấy nhân tố thị trường có tác động mạnh nhất đến TSSL vượt trội của các danh mục cổ phiếu, với hệ số hồi quy có ý nghĩa thống kê ở mức 1%, 5% và 10%. Tuy nhiên, hệ số R2 điều chỉnh của mô hình chỉ dao động trong khoảng 0.15 đến 0.30, cho thấy còn nhiều nhân tố khác ảnh hưởng.

2. Hiệu quả mô hình ba nhân tố Fama-French: Khi bổ sung nhân tố quy mô (SMB) và giá trị (HML), mô hình giải thích tốt hơn sự biến động TSSL với R2 điều chỉnh tăng lên khoảng 0.40-0.55. Nhân tố HML có tác động cùng chiều với TSSL, phù hợp với lý thuyết về rủi ro tài chính cao hơn ở các công ty có BE/ME cao. Tuy nhiên, nhân tố SMB cho thấy mối quan hệ ngược chiều so với nghiên cứu quốc tế, do đặc thù thị trường Việt Nam với sự chi phối của Nhà nước ở các công ty quy mô lớn.

3. Kiểm định mô hình ba nhân tố Long Chen-Lu Zhang: Kết quả cho thấy nhân tố thị trường và ROA có ảnh hưởng tích cực đến TSSL, trong khi nhân tố đầu tư (rINV) không biến thiên theo dao động thị trường và có tác động âm nhẹ. Mô hình này giải thích TSSL tốt hơn mô hình CAPM nhưng kém hơn mô hình Fama-French trên HOSE giai đoạn 2005-2012.

4. Mô hình năm nhân tố mở rộng: Khi kết hợp cả 5 nhân tố (thị trường, quy mô, giá trị, đầu tư và ROA), mô hình cho giá trị R2 điều chỉnh cao nhất, vượt trội hơn hẳn các mô hình trước đó, với 4 trong 5 nhân tố (rm-rf, SMB, HML, rROA) có ý nghĩa thống kê và giải thích tốt sự biến đổi TSSL trung bình.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân nhân tố thị trường giữ vai trò chủ đạo là do tính hệ thống của rủi ro thị trường ảnh hưởng trực tiếp đến giá cổ phiếu. Sự khác biệt trong tác động của nhân tố quy mô phản ánh đặc thù của thị trường Việt Nam, nơi các doanh nghiệp lớn thường do Nhà nước kiểm soát, làm thay đổi cơ chế cung cầu và kỳ vọng lợi nhuận. Mô hình Long Chen-Lu Zhang, mặc dù có cơ sở lý thuyết vững chắc dựa trên Tobin’s Q, nhưng chưa hoàn toàn phù hợp với điều kiện thị trường Việt Nam do sự khác biệt về cấu trúc đầu tư và thông tin tài chính.

Kết quả cũng cho thấy việc kết hợp nhiều nhân tố giúp mô hình định giá tài sản phản ánh chính xác hơn các yếu tố ảnh hưởng đến TSSL cổ phiếu. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh R2 điều chỉnh của các mô hình, bảng hệ số hồi quy và ma trận tương quan để minh họa mối quan hệ giữa các nhân tố.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường áp dụng mô hình đa nhân tố trong phân tích đầu tư: Các nhà đầu tư và tổ chức tài chính nên sử dụng mô hình năm nhân tố để đánh giá rủi ro và dự báo TSSL cổ phiếu, nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư và quản lý danh mục.

2. Cải thiện chất lượng dữ liệu tài chính và minh bạch thông tin: Các công ty niêm yết cần nâng cao chất lượng báo cáo tài chính, đặc biệt là các chỉ số liên quan đến đầu tư và ROA, để hỗ trợ việc xây dựng và kiểm định mô hình định giá tài sản chính xác hơn.

3. Phát triển nghiên cứu mô hình định giá phù hợp với đặc thù thị trường Việt Nam: Các nhà nghiên cứu nên tiếp tục hoàn thiện mô hình Long Chen-Lu Zhang hoặc phát triển mô hình mới kết hợp các yếu tố đặc thù như chi phối Nhà nước, tính thanh khoản và rủi ro chính sách.

4. Đào tạo và nâng cao nhận thức cho nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Tổ chức các khóa đào tạo về mô hình định giá tài sản và phân tích tài chính để giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn về các nhân tố ảnh hưởng đến TSSL, từ đó đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả trong ngắn và dài hạn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Giúp hiểu rõ hơn về các nhân tố ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu, từ đó tối ưu hóa danh mục đầu tư và quản lý rủi ro hiệu quả.

2. Các nhà quản lý quỹ và chuyên gia phân tích tài chính: Cung cấp cơ sở khoa học để lựa chọn mô hình định giá tài sản phù hợp với thị trường Việt Nam, nâng cao chất lượng phân tích và dự báo.

3. Giảng viên và sinh viên ngành Tài chính – Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá cho việc nghiên cứu, giảng dạy và phát triển các mô hình định giá tài sản trong bối cảnh thị trường mới nổi.

4. Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán và các tổ chức chính sách: Hỗ trợ trong việc xây dựng chính sách phát triển thị trường, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả hoạt động của thị trường chứng khoán.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình ba nhân tố Long Chen-Lu Zhang khác gì so với mô hình Fama-French?
   Mô hình Long Chen-Lu Zhang thay thế hai nhân tố quy mô và giá trị bằng nhân tố đầu tư trên tài sản và tỷ suất sinh lợi trên tài sản, nhằm giải thích các bất thường về tỷ suất sinh lợi mà mô hình Fama-French chưa giải thích được.

2. Tại sao nhân tố quy mô (SMB) có kết quả khác biệt ở thị trường Việt Nam?
   Do đặc thù thị trường Việt Nam với sự chi phối của Nhà nước ở các công ty lớn, làm thay đổi cơ chế cung cầu và kỳ vọng lợi nhuận, dẫn đến mối quan hệ nghịch chiều giữa quy mô và tỷ suất sinh lợi so với các thị trường phát triển.

3. Làm thế nào để tính tỷ suất sinh lợi vượt trội trong nghiên cứu này?
   Tỷ suất sinh lợi vượt trội được tính bằng tỷ suất sinh lợi của cổ phiếu trừ đi tỷ suất sinh lợi phi rủi ro, trong đó tỷ suất sinh lợi phi rủi ro được lấy từ lãi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 5 năm.

4. Phương pháp hồi quy chuỗi thời gian có ưu điểm gì?
   Phương pháp này cho phép kiểm định trực tiếp mối quan hệ giữa các nhân tố rủi ro và tỷ suất sinh lợi theo thời gian, đồng thời đánh giá hiệu quả mô hình định giá tài sản trong từng danh mục cổ phiếu.

5. Mô hình nào phù hợp nhất để áp dụng trên thị trường chứng khoán Việt Nam?
   Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình năm nhân tố mở rộng, kết hợp các nhân tố thị trường, quy mô, giá trị, đầu tư và ROA, có khả năng giải thích tốt nhất tỷ suất sinh lợi cổ phiếu trên HOSE giai đoạn 2005-2012.

Kết luận

• Mô hình ba nhân tố Long Chen-Lu Zhang giải thích tỷ suất sinh lợi cổ phiếu trên thị trường Việt Nam tốt hơn mô hình CAPM nhưng kém hơn mô hình ba nhân tố Fama-French.
• Nhân tố thị trường và ROA có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến tỷ suất sinh lợi, trong khi nhân tố đầu tư có tác động âm nhẹ và không biến thiên theo thị trường.
• Mô hình năm nhân tố mở rộng cho giá trị R2 điều chỉnh cao nhất, thể hiện khả năng giải thích tốt nhất sự biến động tỷ suất sinh lợi cổ phiếu.
• Đặc thù thị trường Việt Nam làm thay đổi tác động của nhân tố quy mô so với các thị trường phát triển, cần nghiên cứu thêm để hoàn thiện mô hình định giá.
• Khuyến nghị tiếp tục nghiên cứu và áp dụng mô hình đa nhân tố trong phân tích đầu tư, đồng thời nâng cao chất lượng dữ liệu và minh bạch thông tin tài chính.

Next steps: Tiếp tục mở rộng mẫu nghiên cứu, cập nhật dữ liệu mới và phát triển mô hình phù hợp hơn với đặc thù thị trường Việt Nam. Call to action: Các nhà đầu tư và chuyên gia tài chính nên áp dụng mô hình đa nhân tố để nâng cao hiệu quả đầu tư và quản lý rủi ro trong bối cảnh thị trường biến động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VŨ THỊ VÂN ANH KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH BA NHÂN TỐ CỦA LONG CHEN VÀ LU ZHANG TẠI THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số : 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. TRẦN THỊ HẢI LÝ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trang i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi, đƣợc sự hỗ trợ của Ngƣời hƣớng dẫn khoa học là TS. Trần Thị Hải Lý.

Các nội dung nghiên cứu và kết quả trong đề tài này trung thực và hợp lý. Luận văn có sử dụng một số nhận xét, đánh giá của một số bài nghiên cứu khoa học, các báo cáo. Tất cả đều đƣợc chú thích nguồn gốc sau mỗi trích dẫn để ngƣời đọc tiện tra cứu và kiểm chứng. Tác giả Vũ Thị Vân Anh TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trang ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .iii DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU. iv DANH MỤC CÁC CÔNG THỨC. CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY. DỮ LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Dữ liệu nghiên cứu .2 Phƣơng pháp nghiên cứu .1 Phƣơng pháp xử lý dữ liệu .1 Tỷ suất sinh lợi .2 Các nhân tố mô phỏng .2 Các phƣơng pháp phân tích dữ liệu.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Thống kê mô tả .2 Tƣơng quan giữa các nhân tố giải thích .3 Kết quả kiểm định. 40 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 57 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trang iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TSSL Tỷ suất sinh lợi SGDCK Sở giao dịch chứng khoán TP.HCM Thành phố Hồ Chí Minh BCTC Báo cáo tài chính VCSH Vốn chủ sở hữu CDKT Bảng cân đối kế toán TSCD Tài sản cố định HTK Hàng tồn kho TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trang iv DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 4.1 Quy mô trung bình công ty của các danh mục tại ngày 30/06 mỗi năm.2 BE/ME trung bình công ty trong các danh mục đầu mỗi năm.3 Rủi ro và tỷ suất sinh lợi trung bình của các danh mục.4 Rủi ro và tỷ suất sinh lợi vƣợt trội trung bình của các danh mục.5 Quy mô trung bình và I/A trung bình của các danh mục theo từng năm.6 Quy mô trung bình và ROA trung bình của các danh mục theo năm.7 Ma trận tƣơng quan giữa (rm- rf), SMB và HML.8 Ma trận tƣơng quan giữa (rm- rf), rINV và rROA.9 Ma trận tƣơng quan giữa (rm- rf), SMB, HML, rINV và rROA.10 Hồi quy TSSL vƣợt trội của 6 danh mục theo quy mô – BE/ME với nhân tố thị trƣờng.11 Bảng kết quả hồi quy TSSL vƣợt trội của 6 danh mục theo quy mô – BE/ME với ba nhân tố rm- rf, SMB và HML.12 Phần bù rủi ro của các nhân tố trong danh mục theo quy mô- BE/ME.13 So sánh R2 điều chỉnh của mô hình CAPM với mô hình Fama- French.14 Hồi quy TSSL vƣợt trội của 6 danh mục theo quy mô- BE/ME với nhân tố đầu tƣ và nhân tố ROA.15 Hồi quy TSSL vƣợt trội của 6 danh mục theo quy mô- BE/ME với ba nhân tố (rm – rf), rINV và rROA.16 Phần bù rủi ro của các nhân tố: nhân tố thị trƣờng, nhân tố đầu tƣ và nhân tố ROA.17 So sánh R2 điều chỉnh của mô hình CAPM, mô hình Fama- French và mô hình Long Chen- Lu Zhang. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trang v Bảng 4.18 Hồi quy 5 nhân tố - nhân tố thị trƣờng, SMB, HML, rINV và rROA.19 Phần bù rủi ro nhân tố: rm- rf, SMB, HML, rINV và rROA.20 So sánh R2 điều chỉnh của 5 mô hình hồi quy.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trang vi DANH MỤC CÁC CÔNG THỨC Phƣơng trình 2.1 Mô hình định giá tài sản vốn CAPM. Phƣơng trình 2.2 Mô hình ba nhân tố của Fama- French. Phƣơng trình 2.3 Phƣơng trình tối ƣu hóa giá trị doanh nghiệp Phƣơng trình 2.4 Mô hình ba nhân tố của Long Chen- Lu Zhang. Phƣơng trình 2.5 Giá trị thị trƣờng trên giá trị sổ sách – ME/BE.

Phƣơng trình 3.1 TSSL tuần của cổ phiếu. Phƣơng trình 3.2 TSSL tuần của VN- Index. Phƣơng trình 3.3 Giá trị vốn hóa thị trƣờng. Phƣơng trình 3.4 Giá trị sổ sách của cổ phiếu.

Phƣơng trình 3.5 Nhân tố quy mô – SMB. Phƣơng trình 3.6 Nhân tố giá trị sổ sách trên giá trị thị trƣờng – HML. Phƣơng trình 3.7 Đầu tƣ trên tài sản – I/A. Phƣơng trình 3.8 Tỷ suất sinh lợi trên tài sản – ROA.

Phƣơng trình 3.9 Nhân tố đầu tƣ - rINV. Phƣơng trình 3.10 Nhân tố ROA - rROA. Phƣơng trình 3.11 Hồi quy 1 nhân tố - nhân tố thị trƣờng. Phƣơng trình 3.12 Hồi quy 3 nhân tố - nhân tố thị trƣờng, nhân tố quy mô và nhân tố giá trị.

Phƣơng trình 3.13 Hồi quy 2 nhân tố - nhân tố đầu tƣ và nhân tố tỷ suất sinh lợi trên tài sản. Phƣơng trình 3.14 Hồi quy 3 nhân tố - nhân tố thị trƣờng, nhân tố đầu tƣ và nhân tố tỷ suất sinh lợi trên tài sản. Phƣơng trình 3.15 Hồi quy cả 5 nhân tố - nhân tố thị trƣờng, nhân tố quy mô, nhân tố giá trị, nhân tố đầu tƣ và nhân tố tỷ suất sinh lợi trên tài sản. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trang 1 TÓM LƢỢC Nghiên cứu này kiểm định khả năng giải thích cho tỷ suất sinh lợi cổ phiếu của mô hình ba nhân tố Long Chen- Lu Zhang (2010) với dữ liệu thu thập từ các doanh nghiệp niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2005- 2012.

Kết quả nghiên cứu mô hình ba nhân tố mới cho thấy nhân tố thị trƣờng và nhân tố ROA có ảnh hƣởng đến tỷ suất sinh lợi, trong đó nhân tố thị trƣờng có tác động mạnh nhất; nhân tố đầu tƣ không biến thiên với dao động của thị trƣờng chứng khoán. Nhƣ vậy, mô hình ba nhân tố Long Chen- Lu Zhang giải thích tốt hơn cho tỷ suất sinh lợi so với mô hình CAPM nhƣng kém hơn so với mô hình ba nhân tố của Fama- French (1993) trên HOSE giai đoạn 2005- 2012. Bên cạnh đó, khi xem xét ảnh hƣởng của cả 5 nhân tố lên tỷ suất sinh lợi (bao gồm: nhân tố thị trƣờng, nhân tố quy mô, nhân tố giá trị, nhân tố đầu tƣ và nhân tố tỷ suất sinh lợi trên tài sản), kết quả kiểm định mô hình năm nhân tố cho giá trị R2 điều chỉnh cao hơn của mô hình Fama- French, 4 trong 5 nhân tố (rm- rf, SMB, HML và rROA) giải thích tốt cho sự thay đổi trong tỷ suất sinh lợi trung bình của cổ phiếu. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

GIỚI THIỆU Khi thị trƣờng chứng khoán ra đời, hoạt động đầu tƣ xuất hiện cũng là lúc các nhà đầu tƣ, các nhà nghiên cứu tài chính bắt đầu quan tâm đến hai đại lƣợng quan trọng là: rủi ro và tỷ suất sinh lợi của chứng khoán. Vì vậy, nhiều mô hình định giá tài sản lần lƣợt ra đời, đƣợc ứng dụng vào thực tiễn để dự báo trong hiện tại. Khởi đầu là Sharpe (1964), Lintner (1965) và Mossin (1966) giới thiệu mô hình định giá tài sản vốn CAPM. Mô hình CAPM thể hiện mối quan hệ giữa tỷ suất sinh lợi trung bình của cổ phiếu với rủi ro thị trƣờng.

Tuy nhiên, các nghiên cứu khác đã không đồng tình với mô hình CAPM vì cho rằng có nhiều nhân tố khác hơn là chỉ một nhân tố tham gia định giá. Sau đó, Ross (1976) phát triển mô hình, sử dụng thêm nhiều nhân tố cho việc xác định tỷ suất sinh lợi cổ phiếu, gọi là mô hình APT. Mặc dù, APT hiệu quả hơn CAPM nhƣng nó thiếu tính tổng quát trong việc sử dụng. Ngoài ra, do khác nhau về điều kiện kinh tế và điều kiện kinh doanh ở mỗi quốc gia nên mô hình APT không phổ biến.

Năm 1993, Fama- French phát hiện ra rằng mô hình CAPM không thể giải thích đầy đủ nhân tố tỷ suất sinh lợi trung bình cho giai đoạn 1963- 1990 của cổ phiếu Mỹ và rủi ro cổ phiếu theo nhiều hƣớng khác nhau. Fama- French đã nghiên cứu và phát hiện thêm hai nhân tố, là: nhân tố quy mô và nhân tố giá trị. Hai nhân tố này giải thích phần lớn độ phân tán trong tỷ suất sinh lợi của cổ phiếu. Sau khi đƣợc giới thiệu, mô hình ba nhân tố của Fama- French để lƣợng hóa mối quan hệ giữa rủi ro và tỷ suất sinh lợi đã đƣợc kiểm định là có hiệu quả ở nhiều thị trƣờng chứng khoán phát triển cũng nhƣ mới nổi, nhƣ: nghiên cứu của Andreas Charitou và Eleni Constantinidis (2004), Nartea và Djajadikerta (2005) đối với thị trƣờng chứng khoán Hoa Kỳ, thị trƣờng chứng khoán của các nƣớc phát triển khác nhƣ Nhật Bản, Úc, New Zealand,…; hay các nghiên cứu của Gregory Connor và Sanjay Sehgal (2001) đối với thị trƣờng các nƣớc đang phát triển nhƣ Ấn Độ, Nam Mỹ, Ucraina,….

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trang 3 Năm 2010, hai nhà nghiên cứu Long Chen và Lu Zhang cho rằng mô hình ba nhân tố của Fama– French (1993) chƣa giải thích đƣợc mối tƣơng quan thuận chiều giữa tỷ suất sinh lợi trung bình với tỷ suất sinh lợi kỳ trƣớc trong ngắn hạn và mối tƣơng quan nghịch chiều giữa tỷ suất sinh lợi trung bình với tình trạng kiệt quệ tài chính, phát hành cổ phần mới và tăng trƣởng tài sản. Từ mô hình ba nhân tố của Fama- French, Long Chen- Lu Zhang đã phát triển và xây dựng nên mô hình ba nhân tố mới có thể khắc phục đƣợc những khuyết điểm của mô hình ba nhân tố của Fama– French. Với mô hình CAPM và mô hình Fama- French, hai mô hình này đã đƣợc kiểm định và sử dụng rộng rãi ở nhiều quốc gia trên Thế giới, trong đó có cả Việt Nam; còn mô hình ba nhân tố mới của Long Chen- Lu Zhang vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện, việc kiểm định và ứng dụng vào thực tiễn chƣa rộng rãi. Chính vì vậy, bài viết này xin chọn mô hình ba nhân tố mới của Long Chen- Lu Zhang để kiểm định ở thị trƣờng Việt Nam nhằm xem xét khả năng giải thích của ba nhân tố: thị trƣờng, đầu tƣ và tỷ suất sinh lợi trên tài sản của các cổ phiếu tại thị trƣờng chứng khoán Việt Nam.

Từ đó, câu hỏi nghiên cứu đƣợc đặt ra là “Mô hình ba nhân tố của Long Chen- Lu Zhang có giải thích cho tỷ suất sinh lợi thị trường chứng khoán Việt Nam tốt hơn mô hình ba nhân tố của Fama- French hay không?” TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.