Chương 1: Những van dé lý luận về bảo lãnh ngân hang vả pháp luật về bảo lãnh ngân hàng Chương 2: Thực trạng pháp luật về bảo lãnh ngân hàng tại Việt Nam và thực tiễn áp dung pháp luật về bảo lãnh ngân hang tại Việt Nam Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiên pháp luật vê bảo lãnh ngân hàng tại Việt Nam. CHUONG I: KHÁI QUÁT VE BẢO LÃNH NGÂN HANG VÀ PHAP LUẬT VẺ BẢO LÃNH NGÂN HÀNG 1. Những van đề lý luận về bảo lãnh ngân hàng 111. Khái niệm Bảo lãnh ngân hàng là môt trong những nghiệp vụ cơ ban của ngân hang thương mại.
Hoạt động BLNH lân dau xuât hiên và được sử dung dụng rộng rãi trong những năm 70 của thé ki XX tại nhiêu nơi trên thé giới. Sự phát triển nhanh chóng của nên công nghiệp dau mỏ tai các quốc gia trung đông giúp cho cac quéc gia nay có điều kiện để kí kết các hợp đông có giá trị lớn với các quôc gia phương tây nhằm các mục đích phát triển quốc gia như các dự án nâng cap cơ sở hạ tang, phúc lợi x4 hội, công nông nghiệp và các van dé liên quan đến an ninh quốc phòng, đây là một trong các nhân tô chính giúp thúc day nghiệp vụ bao lãnh ngân hang. Trên thực tê, các hoạt đông trên đã đặt ra các nhu câu cấp thiết cân phải có trong sự dam bao chắc chan cho việc thực hiện hợp đồng giữa các bên thông qua việc bảo lãnh của các ngân hàng thương mại Qua thời gian, nghiệp vu bảo lãnh ngân hang dan được sử dụng rộng rãi tại khắp các quốc gia trên thé giới do các lợi ích ma nó mang lại. Dé có thé hiểu 16 khải niệm về bảo lãnh ngân hang, trước tiền cần xem xét một khái niêm có sự liên quan mật thiết đối la khái niệm về “bảo lãnh”.
Dưới góc đô pháp lý, bao lãnh là một biện pháp bao dam thực hiện nghĩa vụ dan sự, theo do Bảo lãnh là: “Việc người thứ ba (sau đây gọi là bên bảo lãnh) cam kết với bên có quyền (san Gay goi ia bên nhận bdo lãnh) sẽ thực hiện nghia vu thay cho bên cô nghia vu (san day got là bên được bảo lãnh), nêu kit đến thời han thực hiện nghĩa vụ mà bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hién Không đtng nghia vu" (Điều 335 Bô luật dân sự 2015) Khái niệm về bảo lãnh ngân hàng nhìn chung van mang ban chat của khái niệm về bảo lãnh, tuy nhiên, bảo lãnh ngân hàng van có những điểm khác biệt khi so sánh với bao lãnh dân sự thông thường. Theo quy định của pháp luật, Bao lãnh ngân hàng. “La hừnh tinte cấp tin dung. theo đó TCTD cam kết với bên nhân bảo iãnh về việc TCTD sẽ thực hiện nghia vụ tài chính thay cho khách hàng ki khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đây đủ ngiữa vu ad cam kết: khách hàng phải nhận no và hoàn trả cho TCTD theo thoa thuận” Tại Việt Nam, hoạt đông BLNH quy đính tại Thông tư 11/2022/TT- NHNN quy định về bảo lãnh ngân hang: “ Báo lãnh ngân hàng là hình thức cấp tin dụng.
theo đó bên bdo lãnh là TCTD, chỉ nhánh ngân hàng nước ngodi cam kết với bên nhận bảo lãnh về việc sẽ thực hiện nghĩa vu tài chinh thay cho bên được bdo lãnh khi bên được bdo lãnh không thực hiện hoäc thực hiện không day Git nghia vu đã cam két với bên nhận bảo lãnh; bên duce bảo iãmhi phải nhậm nợ và hoàn trả cho bên bảo lãnh theo thôa thuận đã ky". Trong do, chủ thé trong mdi quan hệ nay (bên bảo lãnh) la: “TCTD, chi nhánh ngân hang nước ngoài thực hiện nghiệp vụ bảo lãnh”. Như vậy, hoạt động bảo lãnh ngân hàng được hiểu là một hoạt đông kinh doanh có tính chất chuyên nghiệp. Theo đó, chủ thé trong mồi quan hệ nay có sự khác biệt với chủ thé trong bảo lãnh dan su thông thường.
Chủ thé trong bảo lãnh ngân hang không phải la cá nhân hay tô chức bat kì nao được ma phải là các TCTD được phép hoạt đông nghiệp vụ nảy. Có thể nói, hoạt động bảo lãnh ngân hang là môt hoạt động kinh doanh đặc thù của các TCTD. Trong đó, nghiệp vụ bảo lãnh xác lap một môi quan hệ giữa ba bên bao gôm: bên bảo lãnh, bên nhận bao lãnh và bên được bảo lãnh. Đặc điểm Ban chất của bao lãnh ngân hang là một biên pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vu dan sự, do đó cũng có các đặc điểm chung giống như hoạt đông bảo lãnh: (i) Bảo lãnh ngân hang lả biện pháp bảo dam mang tính chất đối nhân theo đó bên nhận bảo lãnh được quyên yêu câu đối với bên bảo lãnh chứ không được quyền ưu tiên thu nợ từ một tải sản cụ thể của bên có nghĩa vu; (ii) Pham vi bảo lãnh ngân hang do các bên quyết định dưới hình thức thỏa thuận, có thé 1a mét phân hoặc toàn bộ phan nghia vụ được bảo lãnh.
Bên cạnh đó, với tư cách là một nghiệp vu cấp tin dung của TCTD, bảo lãnh ngân hang có một số đặc trưng: Thứ nhất, bdo lãnh ngân hàng là một loại giao dich thương mại (hành vi thương mại) đặc this, Các TCTD với tư cách la một thương nhân thực hiện nghiệp vu bảo lãnh ngân hang nhằm mục đích thu lợi nhuân, do đó, dé thực hiện được hoạt động kinh doanh này, TCTD bắt buộc phải đăng ký kinh doanh tại cơ quan nhả nước có thâm quyên theo quy định của pháp luật. Khi đó, các TCTD khi thực hiện nghiệp vu bao lãnh ngân hàng phai chịu sự quan ly của cả pháp luật ngân hang, pháp luật thương mại và môt sô quy tắc pháp lý đặc thủ ma chỉ áp dung trong hoạt động bao lãnh ngân hang của TCTD như: thủ tục bảo lãnh, phí bao lãnh, giới han bảo lãnh. Thứ hai, chủ thê thực hiện hoạt đông bảo lãnh ngân hàng là chủ thé đặc biệt là các TCTD (trong đó ch yễu là các ngân hàng) Nếu như trong bao lãnh dân sự bên bảo lãnh có thé là bat ky tô chức, cá nhân có năng lực pháp luật và năng lực hành vi dân sư thi trong bao lãnh ngân hang, bên bảo lãnh phải là một chủ thé có uy tin va năng lực tài chính, có kha năng thực hiện các cam kết bảo lãnh của mình. Chủ thé đó thông thường la một ngân hàng nhưng cũng có trường hợp là một chủ thé chuyên nghiệp khác Do bảo lãnh ngân hang la loại hình kinh doanh có độ rủi ro cao.
Trong trường hợp khách hang không tra được nơ, TCTD sẽ phải gánh chịu nghĩa vu thanh toán. Điều nay lam tăng rủi ro mất kha năng thanh toán của các TCTD, đặc biệt khi bên no có rủi ro tín dụng cao. Bên cạnh do, đổi với TCTD có quy mô nhö nhö hoặc có tỷ lệ bảo lãnh cao so với von, điều nay còn có thé gây ra áp lực về thanh khoản. Đôi với các rủi ro pháp lý, các TCTD có thé phải chịu trách nhiệm néu bao lãnh không hợp lệ hoặc không được thực thi theo đúng quy định của pháp luật.
Trong trường hợp xảy ra tranh chap, việc xử lý có thé gây tôn kém và kéo dai. Vi vậy, néu xây ra sai sót gì thì sẽ ảnh hưởng đến ca hệ thống nói riêng, nên kinh tế dat nước nói chung và kéo theo đó la đời sông của nhân dan bị ảnh hưởng nặng né. Hơn nữa, hoạt đông nay đòi hỏi lượng vôn lớn, đông thời yêu cầu thực hiện theo quy trình chuyên môn, có nghiệp vu nhất đình, có kinh nghiệm và uy tín lớn trên thị trường, vây nên hoạt động này cân phải do các TCTD lĩnh doanh ngân hàng chuyên nghiệp thực hiện. Thứ ba, trong bdo lãnh ngân hàng.
TCTD không chỉ có tư cách là người bảo lãnh (giống nine những người bdo lãnh trong bảo lãnh thực hiện nghĩa vụ đân sự) mà còn có thêm tu cách của một nhà kinh doanh ngân hàng. Vi thé, việc quy định quyền và nghĩa vụ của TC TD bảo lãnh trong quan hệ bảo lãnh ngân hang cũng không giông hoàn toan với quyên va nghĩa vụ của TCTD bảo lãnh trong quan hệ bảo lãnh thực hiện nghĩa vụ dân sự. Vi du, nêu người bảo lãnh trong quan hé bảo lãnh dân sự thông thường có quyên đưa ra chứng cứ về việc mình không biết kha năng hoàn tra của người được bảo lãnh như thé nao để từ đó zin toa án huỷ bö hợp đồng bao lãnh thì trái lại, trong bảo lãnh ngân hang TCTD là người bảo lãnh chuyên nghiệp không thé đưa ra chứng cứ nảy vì họ là một nhà kinh doanh chuyên nghiệp nên họ buộc phải biết trước tình hình tải chính của khách hàng zin bão lãnh, trước khi quyết định ký kết hop đông dich vụ bao lãnh với khách hàng. Thứ tee giao dich bdo lãnh ngân hàng có mue dich và hệ quả tao lập hai hợp đồng gồm hợp đồng dich vụ bdo lãnh và hợp đồng bao lãnh/ cam kết bảo lãnh.
Hai hợp đồng này tuy có mỗi quan hệ nhân quả với nham nineng vẫn độc lập với nhan cả về phương điện chủ thé cũng nine phương điện quyền và ngiữa vu pháp If của các chi thé Trong bảo lãnh ngân hàng, mdi quan hệ giữa người được bảo lãnh va người nhận bảo lãnh là môi quan hệ gốc làm phát sinh ra hai hợp đồng có mỗi quan hệ nhân quả, g6m hop đông dich vu bao lãnh va hop đông bao lãnh/ cam 10 kết bảo lãnh Trong đó, hop đông dich vụ bão lãnh thé hiện môi quan hệ giữa bên bảo lãnh va bên được bảo lãnh là nguyên nhân đông thời la cơ sở pháp lý để xác lập nên hợp đông bảo lãnh/ cam kết bao lãnh Ngược lại, hợp dong bảo 1anh/ cam kết bảo lãnh thé hiện môi quan hệ giữa bên bảo lãnh và bến nhận bảo lãnh lại là hê qua của hợp đồng dich vụ bão lãnh va đồng thời cũng là phương thức dé thực hiện hợp đông dich vu bảo lãnh. Có thé thay, một nghiệp vụ bao lãnh không chỉ đơn thuân la quan hệ giữa bên bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh mà môi quan hê giữa người được bão lãnh và bên nhận bao lãnh la môi quan hệ gốc, là cơ sở phát sinh yêu câu bảo lãnh. Việc ký kết hop đông bảo lãnh là hệ quả của hop đông dich vụ bảo lãnh, đông thời là phương thức đề thực hiện hợp đông dịch vụ bảo lãnh. Mắc dù hai hợp đông trên có môi quan hệ nhân quả với nhau nhưng van có sự độc lập với nhau cA về phương diện chủ thé cũng như phương diện quyên và nghĩa vu pháp lý của các chủ thé.