CHƯƠNG 1 NHỮNG VAN DE LÝ LUẬN VỀ KHÁNG NGHỊ THEO THỦ TỤC PHÚC THAM TRONG TO TUNG HÌNH SỰ VIỆT NAM 1. Khái niệm kháng nghị theo thủ tục phúc thâm trong te tung hinh se Co quan thực hiện chức nang tu pháp của nước Việt Nam là Viện kiểm sát nhân dân và Tòa án nhân dân. “Toa án nhân dân là cơ quan xét xử của nước C ông hòa xã hội chủ nghĩa V iệt Nam, thực hiện quyền tư pháp”Ì. Khi xét xử, Tòa án là chủ thé có quyên xem xét, đánh gia việc thực hiện pháp luật của các chủ thé khác, ra ban án hoặc quyết định phán xét về hành vi của chủ thé đó.
Các bản án, quyết định nay mang tính quyên lực Nhà nước, được Tòa án tuyên nhân danh Nhà nước và thé hién thai đô của Nhà nước đối với vụ án. Kháng nghị phúc tham là một hoạt động tô tung quan trọng do cơ quan tiên hành tô tụng thực hiện trong quá trình giải quyết vu án hình sự hiện nay, day cũng là van dé từ lâu đã nhận được nhiêu sự quan tâm, nghién cứu của các học giả có uy tín, các nha làm luật và các chủ thê áp dung pháp luật, tuy nhiên cho đền nay thì hệ thông lý luận luật tổ tụng hình sự của nước ta chưa có bất kì định nghiia thông nhật nao về “Kháng nghị theo thủ tục phúc thấm” và hệ thông quy phạm pháp luật tô tung hình sự cũng chưa có điều luật quy định về nội dung nay. Một sô khái niệm về kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm được các nha nghiên cứu đưa ra đưới góc độ công trình nghiên cứu khoa học, xuat phát tử góc đô nghiên cửu và mục đích nghiên cứu khác nhau, nên chỉ lam 16 một số phương điện cụ thể của kháng nghị theo thủ tục phúc thấm trong tô tung hình sự, chính vi vậy, chưa có mét cách hiểu thông nhất về khái niệm nay Theo từ điển tiéng V iệt, kháng nghĩ là: “bày tỏ, bang văn bản chính thức, ý kiên phan d6i”.? Theo từ điển Luật học: “Khang nghị là hành vi tô tụng của người có thẩm quyền, thé hiện việc phan đối toàn bộ hoặc một phân nội dung bản án hoặc toàn bộ bản án, quyết định của Toa án với mục đích dam bảo cho việc xét xử được chính xác, công bang dong thời sửa chữa những sai lam trong bản án, quyết định của Toa an”? Theo từ điển Thuật ngữ Luật hoc: “Kháng nghị của V KS là việc V KS khi thực hanh quyên kiếm ` Hiến pháp nim 2013 khoản 1Điều 102. Ề * Hoàng Phê (2018), Từ điển tiếng Việt, Viện Ngôn ngữ học ,NXB Hong Đức, Hà Nội ` Viện khoa học pháp lý - Bộ Tư pháp (2006), Từ điển Luật hoc, NXB Tư pháp ,N3B Từ điển Bách Khoa.
sát hoạt động tư pháp không đồng ý với toàn bộ hoặc một phan bản án, quyết dinh của Toa án, gửi văn bản đền Toa án có thêm quyên làm ngưng hiệu lực thi hành đối với toàn bộ hoặc một phân bản án đó dé xét xử theo thủ tục phúc thêm, giám đốc thêm hoặc tái thấm dam bảo cho vụ én được xét xử chính xác, khách quan, đúng pháp luật”. + Ngoài ra, một số hoc gia có uy tin trong giới khoa học pháp lý cũng đã dua ra những quan điểm về khá: niém “kháng nghị theo thủ tục phúc thêm” trong tô tụng hình sự, tác giả Dinh V an Qué đã định nghĩa: “Khang nghị theo thủ tục phúc thâm hình sự là mét văn ban do Vién kiểm sát ban hành yêu câu Tòa án cap phúc thâm xét xử lại vụ én ma Tòa án cap sơ thâm cùng cập hoặc cập dưới trực tiệp đã xét xử, nhung xét thay không đúng pháp luật”Ý Đồng tác giả Lê V anC am và Nguyen Thị Thu Hà định nghĩa: “Khang nghị phúc thâm là việc Vién kiếm sát cùng câp (hoặc cấp trên trực tiép) ban hành văn bản thể hién sự không nhật trí với bản án (quyét định) chưa có hiệu lực pháp luật của Tòa án củng cap (hoặc cap dưới trực tiếp) xét xử lại vụ án đó theo trình tự plúc thêm khi có một trong các căn cứ doBLTTHS quy đính”Ế Bên canh đó, Giáo trình Dao tạo nghiệp vụ kiểm sát của Trường Đạt học Kiểm sát Hà Nội định nghie: “Kháng nghị theo thủ tục phúc thêm là một trong những hoạt động thực hành quyên công tô của Vién kiểm sát nhân dan trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự, được thực hiện đổi với bản án, quyét định sơ thâm chưa có liệu lực pháp luật nlưưng có sự sai lâm trong việc đánh giá chứng cứhoặc áp dụng pháp luật”. Phân tích những quan điểm nêu trên, có thé thay kháng nghỉ theo thủ tục phúc thâm được tiệp cận ở nhiêu góc đô khác nhau và các khái niệm đều được đưa ra tương đôi hợp lí, dé cập tương đôi đây đủ các van dé liên quan của kháng nghị theo thủ tục phúc thâm nhu: chủ thé, căn cứ, hình thức, thâm quyên giải quyết kháng nghị. Trong khoa luận nay, tác giả khóa luận tiép cận kháng nghị theo thủ tục phúc thêm vụ án hình.
sự ở góc độ là hoạt động tổ tung Đề định nghiia khéng nghi theo thủ tục pixúc thẩm một 3 Bộ Tw pháp vì Viễn Khoa học pháp lý 2007), Từ điển Thuật ngit Luật học, Nab. Bich khoa và Neb. Tư pháp, Ha Nội. * Dinh Vin Qué (2003), Tul tực xét xứ các vụ ẩm hain suc: xét xứ sơ thẩm, phúc thẩm và tá Điểm, Nxb Thành phố Hồ Chi Minh, Thành phỏ Hồ Chi Math.
* Lê Văn Cim, Ny Thị Tm Hà(2015), “Cin pháp điển hóa các cin cứ kháng nghỉ phúc thim vio Bộ hit tô tamghinh sự (sửa doi)”, Tạp chai Miểm sát (33),tr. = ˆ Trường Đạihoc Kiếm sát Hà Nội (2017), Giáo trình Đào tạo nghiép vị liểm sát tập 4 (ara hành nội bộ), Hà Nội tr. cách hoàn chỉnh, day đủ và thông nhất, tác giả làm rõ những đặc điểm sau: Thứ nhất. chủ thê kháng nghị theo thị hạc phúc thẩm.
Kháng nghị theo thủ tục phúc thâm được thực hiện bởi chủ thé mang quyên lực Nhà nước, thực hiện chức năng buộc tội trong tô tụng hình sự. Ở Việt Nam, cơ quannay là Vién kiểm sát và Viện kiếm sát ở Việt Nam ngoài chức nắng công tổ còn có chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động tư pháp. Vé bản chất, đây là quyên năng tô tung Nhà nước trao cho V KS khi phát hiện bản án, quyết dinh sơ thâm. của Tòa án có những vi phạm pháp luật va sai lâm trong việc xét xử vụ án hình sự.
Kháng nghị của V KS đổi với bản án, quyết đính sơ thâm có vi pham pháp luật vừa thé hiện quyên năng thuộc nội dung thực hành quyền công tố, vừa thê hiện quyền năng thuộc nội đụng kiểm sát việc tuân theo pháp luật. Những kháng nghị về nội dung của bản án, quyết định sơ thêm có vi phạm pháp luật trong đánh giá chứng cứ, kết luận tội phạm, định tội danh hoặc áp dung không đúng quy dinh BLHS là kháng nghị thudc nội dung thực hành quyền công tô. Còn những kháng nghị vì có vị phạm nghiêm trong thủ tục tổ tung trong quá trình xét xử lả kháng nghi thuộc nội dung kiểm sát việc tuân theo pháp luật. Thực hiện tốt việc kháng nghị theo thủ tục plnic thâm sé gop phân nâng cao hiệu quả công tác kiểm sát và làm tốt chức năng thực hành quyên công tô theo quy định của pháp luật.
Viên trưởng VKS và phó V iện trưởng được ủy quyên thực hiện việc kháng nghị theo thủ tục phúc thâm. Thứ hai, đối tương của kháng nghĩ theo thủ tục phúc thẩm Bản án, quyết đính sơ thấm chưa có hiệu lực pháp luật của tòa án câp sơ thấm là đối tượng của kháng nghĩ theo thủ tục phúc thêm. Khi nhận thay ban án, quyết định chưa có hiệu lực của Tòa án cập sơ thâm có sai lâm trong việc áp dụng pháp luật, wi phạm thủ tục, trình tự tổ tung theo pháp luật quy định, V KẾ cùng cap với Tòa án đã xét xử phúc thấm hoặc VKS cấp trên trực tiép có thé kháng nghĩ bản án, quyét định đó dé bản án, quyết định do được xem xét tại cấp xét xử thứ hai (phúc thâm). “Xét xử phúc phẩm là việc Tòa an cấp trên trực tiếp xét xử lại vụ án hoặc xét lại quyết định sơ thấm mà bản án, quyét định sơ thêm đối với vu án đó chưa có hiệu lực pháp luật bị kháng cáo hoặc kháng nghỉ "Ê.
Có thé nhận thay, đôi trong của kháng nghĩ theo thủ tục phúc thâm khác đối tượng của kháng nghi theo thủ tục tai thâm, giám độc thâm. Đối tượng của kháng nghị theo thủ tục giám đốc thêm, tái thêm là bên án, quyết định (kế cả sơ thâm) đã có hiệu lực pháp luật. Giám đốc thấm là xét lai bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật nhưng bi kháng nghị vi phát hién có vi phạm pháp luật nghiêm trong trong việc giải quyết vụ án. Khi có căn cứ cho rang bản án, quyét định của Tòa án (cã cap sơ thấm và phúc thêm) có vi phạm pháp luật nghiêm trong trong việc giải quyét vụ án, vi du như áp dung không đúng điêu luật trong BLHS, Viện trưởng VKSNDTC có thé kháng nghị theo thủ tục giám đốc thâm bản án, quyết định đó dé bản án, quyết định đó được xét lại theo thủ tục giám đóc thâm.
Tái thâm là xét lại bản án, quyết đính đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhưng bi kháng nghị vi co tình tiệt mới được phát hiện có thé lam thay đôi cơ bản nội dung của bản én, quyét định mà Tòa án không biết được khi ra bản án, quyết đính do. Khi có tình tiết moi lam thay đối cơ bản nội dung bản án, quyết định của Tòa án (cả cap sơ thâm va phúc thêm), ví đụ như phát hiện thêm vật chứng hay người pham tôi khác, Vién trưởng VKSNDTC có thé kháng nghị theo thủ tục tái thêm. bản án, quyết định đó dé bản án, quyết định đó được xét lai theo thủ tục tái thêm. Thưba, nội ding của kháng nghị theo thất tục phúc thẩm Nội dung của kháng nghi theo thủ tục phúc thâm cên được xây dung chất chế, có căn cứ, thống nhật va theo pháp luật quy đình Ngoài những nội dung chinh để đấm bảo về mat hình thức của kháng nghi theo thủ tục phúc thêm nlur ngày, tháng, năm ra quyét định kháng nghị và sô của quyết định kháng nghị, tên của Viện kiểm sát ra quyét định kháng nghỉ, kháng nghị đối với toàn bộ hay một phan bản án, quyết dinh sơ thâm, ho tên, chức vụ của người ký quyét định kháng nghị.