CHƯƠNG 1: TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VE HOẠT ĐỘNG CHO VAY HỘ NGHÈO CUA NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Cac công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài Nghiên cứu sẽ tiến hành tìm hiểu, khai thác và phân tích, đánh giá tình hình nghiên cứu của các đề tài liên quan tới cho vay hộ nghèo của Ngân hàng chính sách xã hội. Từ đó, nghiên cứu có thé đưa ra những đánh giá thiết thực nhất về tình hình nghiên cứu trong nước về chủ đề nghiên cứu này.
Dưới đây là một số công trình nghiên cứu tiêu biểu như: Vũ Thị Hương (2022), “Hiệu quả của vốn tín dụng chính sách đối với công tác giảm nghèo trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa” bài viết đã cho thấy những năm qua, công tác giảm nghèo của tỉnh đã đạt được nhiều thành tựu nồi bật giúp hàng chục triệu hộ nghèo đã thoát nghèo. Dé đạt được kết quả trên, có sự đóng góp hiệu quả từ các chương trình cho vay đối với hộ nghéo, cận nghèo, người mới thoát nghèo thuộc nguồn vốn tín dụng chính sách. Tác giả đã phân tích thực trạng cho vay hộ nghèo thông qua minh chứng cụ thé bằng cách thống kê các số liệu. Hoạt động cho vay hộ nghèo tại ngân hàng chính sách xã hội đã phát huy hiệu quả nhằm đây mạnh hoạt động xoá đói giảm nghèo của tỉnh.
Tuy nhiên bài viết cũng cho thấy những hạn chế trong công tác cho vay của ngân hàng. Tác giả đã đề xuất giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiệu hơn công tác cho vay tại NHCSXH tỉnh Thanh Hoá. Trần Thị Quyên (2012), " Tình hình cho vay và sử dụng vốn vay của hộ nghèo tại huyện Lộc Hà tỉnh Hà Tĩnh" bài nghiên cứu đã nghiên cứu và khái quát được một số van dé lý luận liên quan đến nội dung đề tài như là tín dụng chính sách, khái niệm về hộ nghèo và xóa đói giảm nghèo , một số nội dung chính trong hoạt động cho vay hộ nghèo ở NHCSXH, các tô chức chính trị xã hội đối với công cuộc xóa đói giảm nghèo, hệ thống chỉ tiêu đánh giá kết quả và hiệu quả của hoạt động tín dụng chính sách, các nhân tô ảnh hưởng đến tình hình cho vay va sử dụng vốn vay hộ nghèo. Tìm hiểu và làm rõ tình hình cho vay vốn cũng như tình hình sử dụng vốn vay của NHCSXH huyện Lộc Hà dé từ đó một phan nào đưa ra các giải pháp có thé áp dung nhằm nâng cao hiệu quả đồng vốn vay của hộ nghèo.
Các chương trình và giải pháp xóa đói giảm nghẻo thực hiện chưa cao và mạnh. Lê Thị Cầm (2011), “ Đánh giá tình hình cho vay và sử dụng vốn vay của hộ nghèo tại PGD NHCSXH huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế”. Đề tài đã hệ thống hóa lý luận chung về kinh tế hộ, tín dụng ngân hàng. Nghiên cứu tình hình cho vay tại PGD NHCSXH huyện Phong Điền — tỉnh Thừa Thiên Huế cũng như tình hình sử dụng vốn vay của hộ nghèo trên địa bàn huyện.
Tìm hiểu tình hình vay vốn của hộ nghèo ở 3 xã nghiên cứu và toàn huyện. Nắm được tình hình cho vay hộ nghèo tại PGD NHCSXH huyện Phong Điền. Từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả cho vay tại PGD ngân hàng CSXH huyện Phong Điền - tỉnh Thừa Thiên Huế và giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay của hộ nghèo trên địa bản. Lê Văn Hoàn (2010), “Tình hình cho vay và sử dụng vốn vay ở Ngân hàng chính sách xã hội huyện Thiệu Hóa”.
Đề tài đã khái quát được những luận điểm cơ bản về tín dụng và tín dụng Ngân hàng; một số chỉ tiêu đánh giá hoạt động của Ngân hàng chính sách xã hội huyện Thiệu Hóa. Phân tích được tình hình huy đông vốn và cho vay của NHCSXH Thiệu Hóa trong 3 năm 2007 - 2009, tình hình vay va sử dụng vốn vay của các hộ nghèo. Qua đó tôi mạnh dạn đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hoạt động cho vay vốn hộ nghèo tại NHCSXH huyện Thiệu Hóa. Nguyễn Thành Tài (2019) “Hoàn thiện hoạt động cho vay Hộ nghèo tại Phòng giao dich Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Nam Giang, chi nhánh Quảng Nam”.
Luận văn đã phân tích, đánh giá th c trạng hoạt động tín dụng ưu đãi đối với hộ nghẻo tại Phong giao dịch NHCSXH huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2015-2017, chỉ ra kết quả đạt được, những hạn chế và nguyên nhân dé từ đó rút ra một số bài học kinh nghiệm cũng như đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác cho vay Hộ nghèo trên địa bàn trong thời gian tới. Nguyễn Thị Kim Nhung (2017), “Tín dụng chính sách của Ngân hàng Chính sách xã hội góp phần giảm nghèo bền vững ở tỉnh Sơn La”. Bài viết phân tích thực trạng tín dụng chính sách tại NHCSXH tỉnh Sơn La và gợi ý một số giải pháp góp phần giảm nghèo bền vững ở tỉnh Son La. Bài báo đã phân tích trên cơ sở các dit liệu và logic thực tiễn dé cho thấy tín dụng chính sách là một công cụ hồ trợ trực tiếp cho người nghèo, có vai trò rất quan trọng trong việc hỏ trợ cho người nghèo thoát nghèo.
Trần Mốt (2016), “Phân tích tình hình cho vay hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội - chi nhánh tỉnh Thanh Hoá”. Trên cơ sở những kết luận về những hạn chế rút ra qua việc phân tích, đề tài đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động cho vay Hộ nghéo tai NHCSXH tinh Thanh Hoá. Trần Thị Huỳnh Thảo (2018), “Hoàn thiện công tác cho vay hộ nghèo tại Phòng giao dịch NHCSXH huyện Hiệp Đức, tỉnh Quảng Nam”. Luận văn đã trình bày khung lý luận về nội dung của hoạt động cho vay hộ nghèo và tiêu chí đánh giá hoạt động cho vay hộ nghèo, trên cơ sở đó, đánh giá thực trạng triển khai các nội dung của hoạt động này và kết quả của nó thông qua các tiêu chí.
Tuy nhiên, cách tiếp cận về nội dung của hoạt động cho vay hộ nghèo vẫn cần được quan tâm giải quyết sâu và nhất quán hơn. Trần Quang Điệp (2018), “Hoàn thiện hoạt động cho vay Hộ cận nghèo của Ngân hàng Chính sách xã hội - chi nhánh tỉnh Dak Nông”. Luận văn đã làm rõ thực trạng va đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động cho vay hộ cận nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội Chi nhánh tỉnh Đắk Nông. Lê Thị Anh Vân (2019), “Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách hỗ trợ giảm nghèo đối với vùng dân tộc thiểu số”.
Bài viết tập trung phân tích, đánh giá thực trạng thực hiện chính sách hỗ trợ đối với vùng dân tộc thiểu số ở Việt Nam và đề xuất một số định hướng và khuyến nghị giải pháp đổi mới cơ chế, chính sách hỗ trợ giảm nghèo đối với vùng dân tộc thiểu số trong thời gian tới. Các kết quả nghiên cứu chủ yếu và khoảng trồng trong nghiên cứu Từ tổng quan các nghiên cứu đã đề cập trên, ta có thể thấy được rằng có khá nhiều đề tài nghiên cứu, tác giả nhận thấy các công trình được thực hiện trong bối cảnh khác nhau, d6i tượng khác nhau, mục tiêu khác nhau. Tuy nhiên, mỗi bối cảnh khác nhau tính chất, hoạt động, sự việc sẽ có những thay đổi đòi hỏi có những nghiên cứu được thực hiện với đối tượng cụ thể, từ đó làm sáng tỏ những lý luận, kết luận từ những công trình nghiên cứu trước. Các công trình nghiên cứu về cho vay hộ nghèo trước đó với cách tiếp cận của các chuyên ngành khác nhau đã cung cấp một số van dé lý luận chung về cho vay hộ nghèo tại NHCSXH, tiềm năng thế mạnh định hướng phát triển du lịch trong một giai đoạn nhất định.
Các nghiên cứu này đã cho thấy một cái nhìn cận cảnh về vai trò, tam quan trọng của cho vay hộ nghèo đóng góp vào sự phát triển kinh tế-xã hội tại tỉnh Thanh Hoá là nguồn tư liệu quý giá để tham khảo phục vụ cho quá trình nghiên cứu của đề tài. Tuy nhiên các nghiên mới chỉ dừng lại ở phân tích định tính, chưa nghiên cứu sâu vấn đề đặt ra với hoạt động cho vay hộ nghèo tại Ngân hàng chính sách xã hội, một số định hướng mới chỉ được xem xét đến năm 2019. Đồng thời cần bổ sung định hướng lớn về phát triển tin dụng hộ nghèo đến năm 2025. Vì vậy, việc thực hiện đề tài nghiên cứu “Hoạt động cho vay hộ nghẻo tại ngân hàng chính sách xã hội thị xã Nghi Sơn tỉnh Thanh Hoá” là điều thực sự cần thiết.
Một số cơ sở lý thuyết về đói nghèo 1. Khai niệm về đói nghèo Mỗi quốc gia sẽ định nghĩa khái niệm nghèo đói theo nhiều phương diện khác nhau. Tuy nhiên nhìn chung đói nghèo là tình trạng kiệt quệ về nhiều khía cạnh bao gồm thu nhập hạn chế, mức sống thấp đến tính dễ bị tổn thương khi gặp tai ương bat ngờ và it có khả năng tham gia vào quá trình ra quyết định chung. Việt Nam thừa nhận khái niệm chung về đói nghèo tại Hội nghị chống đói nghèo khu vực Châu Á - Thái Bình Dương do ESCAP tổ chức tại Băng Cốc - Thái Lan tháng 9/1993: “Nghẻo là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thoả mãn các nhu cầu cơ bản của con người, mà những nhu cầu này được xã hội thừa nhận tùy theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội và phong tục, tập quán của địa phuong’’.
Đây là định nghĩa được xem là khái quát nhất về nghèo, mang tinh chat đánh giá và tong hợp những nét chính yếu và pho biến của nghèo. Theo tai liệu của bộ Lao động — Thương binh và xã hội lại đưa ra khái niệm về nghẻo đói ở Việt Nam như sau: -Đói là tình trạng của một bộ phận dân cư nghẻo có mức sống dưới mức sống tối thiểu, không đảm bảo nhu cau vật chất dé duy trì cuộc sống. -Nghèo là tình trạng của một bộ phận dân cư chỉ có khả năng thỏa mãn một phần các nhu cầu cơ bản của con người và có mức sống ngang bằng mức sống tối thiểu của cộng đồng xét trên mọi phương diện Một lần nữa, không có định nghĩa duy nhất về nghèo đói, nhưng nói chung có thé tóm tắt nó như là sự kết hợp của các khái niệm về đói và nghèo: Nghèo và đói nghèo thường liên quan chặt chẽ với nhau, nhưng ở những mức độ khác nhau. Nạn đói là trầm trọng, cần phải loại bỏ, và có thé loại bỏ.