CHƯƠNG 1 MOT SỐ VAN DE LÝ LUẬN VE HAN CHE QUYEN YEU CAU LY HON 11. Một số khái niệm liên quan. Trong zã hội hiện nay, ly hôn không còn xa la với hẳu hết chúng ta ‘Theo một thống kê cho thay, tỷ lê ly hôn dang cao hơn so với kết hôn khoảng. 25%, điều này có nghĩa là tình trang ly hôn ở Việt Nam đã và đang diễn ra ngây cảng nhiều hơn.
Cuộc sống với nhiều mâu thuẫn khiến không chỉ các cấp đôi trẻ mà nhiêu cặp đôi đã chung sống nhiễu năm cũng đi đến quyết đính nay và ly hôn là giải pháp cuối cùng được đặt ra để kết thúc sự 8 vỡ của tình yên hoặc cham đứt quan hệ gia đính khi không còn hạnh phúc” Thực tế hiện nay đã có rất nhiễu quan điểm khác nhau về định nghĩa của ly hôn. Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin vé hôn nhân (bao gồm cả ly hôn), thi ly hôn là hiên tượng xã hội mang tính giai cấp sâu sắc. Trong từng giai đoan phát triển của lich sử, ở mỗi chế d6 xã hội khác nhau, giai cấp thống trị déu thông qua Nhà nước, bằng pháp luật (hay tục lê) quy định chế độ hôn nhân phủ hợp với ý chi của Nhà nước). Trong Bản dự luật vẻ ly hôn, C Mác đã nêu ra quan điểm của mình, đó la: “Ly ôn chi là việc xác nhận một sự kiện rằng đó là một cuộc hôn nhân đã chết, sự tôn tại của nd chỉ là bề ngoài và lừa dối.
Đương nhiên không phải sự tiy tiện của nhà lap pháp. mà chỉ bãn chất của sựkiện mới quyết dink được cuộc hôn nhân đã. 2Qua, A, Ehyet,N TN. 202), “Tih tang by bên ai Vt Nun — Nguyễn hân, gi và cách Bắc plac ta đà pip eps Jo arg0 31218) 9834) ra capngay 20012024 * Cie và Ba Angghen (1699), Toàn, Neb, Ch trị Qué ga, Hà Nội 8 chất hay ciuea chét"*.
Theo đó, ly hôn được hiểu là việc xác nhận bản chất của cuộc hôn nhân đó đã không còn ý nghĩa, khí việc ly hôn được để ra cũng là úc chính thức sắc nhân cuộc hôn nhân đó chỉ còn là chiếc võ rng ma thôi Căn cứ theo Từ điển tiếng Việt, ly hôn được hiểu là “(Vo chẳng) bố nha một cách hợp pháp”5. Từ cách hiểu này có thể khẳng định đất nước ta lả một đất nước thương tôn pháp luật, việc ly hôn tuy là việc không tiếp tục bên. nhau của hai người, song cần có sự lam chứng của pháp luật (hop pháp) mới được tính là ly hôn. et về góc độ pháp lý, ly hôn được xem lả một sự kiện pháp lýế, bởi khi ly hôn sảy ra, nó chấm đốt quan hệ pháp luật giữa vo va chồng Theo Dictionary of Law (Từ điển Luật học) của Trường Đại hoc Oxford thi “Divorce: The legal termination ofa marriage and the obligations created by ‘marriage, other than by a decree of mi)".
(Tam dich: Ly hôn là việc châm. đút hôn nhân hợp pháp và các nghĩa vụ do hôn nhân tao ra trừ khi do một nghị đính vô hiệu)? Cén trong Từ điển Giải thích thuật ngữ Luật học, ly hôn được đính nghiia là việc “chấm ditt quan hệ vợ chẳng khi hai người còn sống đo một bên yêu cầu hoặc hai bên thuận tình được tòa dn nhân dân công nhân bằng bẩm acho ly hôn hay bằng quyết dinh công nhận thuận tinh iy hôn”. đưa ra quan điểm của Nhà nước, đó là “cho phép vo chẳng được tự do ly hôn nineng quyền tự do đó phât được đặt dưới sue giám sát chặt chế của Nhà nước và pháp luật, trảnh ly hôn ty tiên iy hôn là giải pháp cho những cặp vo chẳng mà cuộc sống chung của họ đã mắt ƒ ng]ữa và họ không thé cũng * Múc (978), Bin dx hật vb By hin”, CMA và Ph ngs Toàn tp tp 1, Neb. Sát, HÀ Nột 24-25 ‘Vin Nein ngithac 2003), Te ain tổng Per, Ne Bi Nẵng, HA NGI we S64 «Slain phap Ha nghiện tn ma du hang hy ra dc php ht gin wi vc phít sinh, ty đổthoïc cdma it gua pap tt- tường Đụ học Luit HÀ Mộ (2022), Gino ăn lc chone vd Nh race ri Php Inde Ngh,T Pap, 398 Tnathan lor and Eset A Matin (2022), Dictionay of Lae, Oxford Unies 5 Bin dich thm khảo từ Trên Thị Day Lain 2029, "Che dey Nn wong Lait Hon sin vi gi đồn năm, 2014- Nhõng vin & ý tản va te tổn", ướt đn Tt Dat hoc, Hà N63 9 chung séng dé xây đựng gia đình hạnh phúc, dân chủ và hòa tiuận “9.
So sánh với các định nghĩa nêu trên, Luật HN&GD năm 2014 đã đưa ra giải thích tương đối ngắn gon đối với thuật ngữ Ly hôn, cu thể, tại khoăn 14 Điều 3 Luật nay nêu rổ: “Ly ñổn là việc ci m cht quan hệ vo ching theo bản Gn, quyết đinh có hiệu lực pháp luật cha Tòa ân” Từ đây, khái niệm ly hôn có thể được hiểu la việc chấm duit quan hệ vo chẳng một cách hop pháp, được ghi nhân trong bản cn, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án quyền yêu cầu ly hôn Tương tự như kết hôn, quyền tư do ly hôn cũng được dựa trên nguyên. tắc tư nguyên, tiến bô. Vay nghĩa là, khi hai vợ chẳng nhên thấy hôn nhân. không thé đi tới tiếng nói chung, không đạt được muc đích của hôn nhân, thi cả hai hoặc một trong hai bên có quyên ly hôn va yêu cau ly hôn.
Song, néu hai chủ thé la vợ, chẳng đã hết tinh cém, hôn nhân thực chất không còn hạnh. phúc, nhưng họ không muốn ly hôn, vì nhiêu lý do khác nhau, thi cũng không. ai có quyển ép ho ly hôn. 'Về hai khái niêm quyén ly hôn va quyền yêu cầu ly hôn, tuy có nhiều nét tương đông, nhưng vẫn cân tách biệt.
Đối với quyển ly hôn, thi tại Việt Nam, quyển ly hôn được xem la một quyền Hiển định, bởi nó được quy đính. trong Hiển pháp nước ta!9, là một quyền nhân thân, theo quy đính của Bộ luật Dân sit, đồng thời, quy đính này được cụ thé hoá trong Luật HN&GD” va các văn bản hướng dẫn thi hành. Ngiấa là với quyền ly hôn, tắt cả các cá nhân đều có quyền ly hôi không bị hạn chế vé năng lực hành vi hay khả năng chíu trach nhiệm pháp ly, chỉ can là người đã kết hôn hợp pháp déu có quyển ly “ring Đụ lọc Trật Bì Nội 889, ein 0421 dete Lá lọc: Lue Da se: Tiết BỘ Hit no HE Tang đồn g Me. Công thân a, Bà NGL TẾT "Sm Đậu 36 Bản pp ni 2013 ° em ita 39 BLD Ss 2015 ' mm Dida l4 Lsật NEDai 204 10 hôn.
Quyển ly hôn gin với quyển nhân thân, nghĩa lä quyền này gắn liên với mỗi cá nhân, không thể chuyển giao cho người khác theo BLDS năm 20158. ‘Nhung quyển yêu cầu ly hôn hay quyển yêu câu giải quyết ly hôn lại yên câu chủ thể cân có đẩy đủ năng lực hành vi dân sự để thực hiện các thủ tục cần thiết tại Tòa án khí có yêu câu ly hôn. Ngoài ra, theo khoăn 2 Điều 51 Luật HN&GD năm 2014, “cha mẹ, người thân thích kde có qn u câu Tòa án giải quyết ly hôn khử một bên vo, chẳng do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thé nhân thức, làm chủ được hành vi của minh, đẳng. thời là nan nhân ctia bao lực gia đình do chẳng vơ của ho gậy ra làm ảnh hưởng nghiêm trọng dén tinh mạng, sức khỏe, tinh thần củaho”, vay quy định.
này đã mỡ rộng phạm vi chủ thể có quyên yêu cầu giải quyết ly hôn, bên cạnh. vợ, chẳng như ở quyển ly hôn. Tiếp đó, khoản 3 Điểu 51 Luật HN&GĐ năm. 2014 nêu tổ "chồng không có quyển yêu câu ly hôn trong trường hop vo đang cô thai, sinh con hoặc dang môi con đưới 12 tháng tuỗi”", vây đây chính là việc quyển yêu cầu ly hôn bi hạn chế đối với người chồng trong một số trường hợp cụ thé theo quy định cia pháp luật Có thể nói, quyển yêu cầu giải quyết ly hôn là quyén của vợ, chong hoặc của người tinf ba, thé hiện mong muốn của mình về việc chẩm đứt quan ig hôn nhân cha minh hoặc cũa người Khác dựa trên các căn cứ luật định: ‘han chế quyền yêu cầu ly hôn Không phải cứ có yêu cầu ly hôn thi Nha nước sé tuỷ tiên cho ly hôn, dù Nha nước bao hô hôn nhân va dim bão quyển tư do ly hôn của công dân nước ta, bối cin rất nhiều căn cứ để sác định có đủ điều kiện ly hôn hay không.
Bên cạnh đó, pháp luật Việt Nam có kiểm soát ly hôn bằng việc đưa ra một số quy định hạn chế quyển ly hôn của người chồng '* ` 3 mmihuän 1 Bu 35 BLD Sn 2015 Hoang Tis Hit Vin (2016), “Một s jan vé han dế quyên yên cầu y bên cia nguội chồng tho Luật TH nhận vi gia dh nim 2014", ân chỉ vẻ phựp ude, @), tạ đa haps /Mancphap oat mint se: Xin veh che gyn yea yc ca nghi chong ưo hc hơn nhược vá cá. đủ nga 2014, tr cận gừy 2001003 " Han chế nghĩa là giữ lai, ngăn lat trong một giới hạn nhất định không đỗ cho vượt qua, Theo khoăn 3 Điền 51 Luật HN&GĐ năm 2014 thì chỉ người chống bi hạn chế quyên yêu céu ly hôn, trong các trường hợp cụ thé lả ‘vo đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Vậy theo đó, mặc đủ người chẳng là chủ thé hợp pháp có quyền yêu cầu giải quyết ly hôn, nhưng bị Nhà nước giới han lai quyển đó, ngăn không cho chủ thể này thực hiện quyên của họ trong một thời hạn nhất định, theo từng trường hợp cụ thể Từ đây, khái niệm han chế quyển yêu cầu ly hôn có thể được hiểu la việc pháp luật xác ãmh cho một chủ thé nào đô không được thc hiện quyền yêu cần giải quyết ly hôn trong một giới hạn nhất đmh, khi rot vào những điền kiện luật dinh 1. Ý nghĩa của việc hạn chế quyền yêu cầu ly hôn.
‘Nha nước ta bảo hộ hôn nhân vả hôn nhân luôn được tiên hành dua trên. nguyên tắc tự nguyện, tiền bô, một vợ một chồng, vợ chẳng bình đẳng 5 Vậy, dit diéu luật nay có vẽ gây nên sự bat bình đẳng giữa vợ và chồng, khi chỉ đặt ra hạn chế với người chồng, thì at hin việc đặt ra quy đính này phải đem lại những ý nghĩa quan trọng va cần thiết trong việc bao hộ hôn nhân va đảm bao trật tự xã hôi.