Khảo Sát Sự Phân Bố Của Một Số Thành Phần Hóa Học Trong Nước Ngầm Khu Vực Đông Nam Hà Nội

Nghiên cứu sự phân bố các thành phần hóa học trong nước ngầm khu vực Đông Nam Hà Nội, cung cấp thông tin quan trọng cho quản lý tài nguyên nước.

• Tác giả: Bùi Văn Minh
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thị Kim Trang
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học Môi trường
• Đề tài: Khảo Sát Thành Phần Hóa Học Nước Ngầm Khu Vực Đông Nam Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Thành Phần Hóa Học Nước Ngầm 55

Nước ngầm là nguồn cung cấp nước sinh hoạt chủ yếu ở nhiều quốc gia. Tuy nhiên, tình trạng ô nhiễm nước ngầm đang trở thành vấn đề đáng báo động. Một tỷ người không có nước uống sạch từ các nguồn công cộng vào năm 2003. Gần đây, biến đổi khí hậu làm tăng vấn đề thiếu nước toàn cầu lên khoảng 20%. Ở Việt Nam, nguồn nước ngầm chiếm 35-50% tổng lượng nước cấp sinh hoạt cho các đô thị trên toàn quốc, nhưng đang suy giảm trữ lượng đồng thời bị ô nhiễm nghiêm trọng. Nhiều nơi, nguồn nước ngầm đối mặt với xâm nhập mặn, ô nhiễm vi sinh, ô nhiễm kim loại nặng. Đồng bằng sông Hồng là một trong hai đồng bằng lớn nhất và quan trọng nhất ở Việt Nam. Khu vực Đông Nam Hà Nội nằm ở hạ lưu sông Hồng, là nơi tập trung dân cư đông đúc, việc khai thác nước ngầm đang diễn ra ồ ạt gây ra nhiều tác hại.

1.1. Vai Trò Quan Trọng của Nguồn Nước Ngầm Khu Vực

Nguồn nước ngầm khu vực Đông Nam Hà Nội đóng vai trò thiết yếu cho sinh hoạt và sản xuất. Tuy nhiên, việc khai thác quá mức và thiếu quản lý đã dẫn đến nhiều hệ lụy tiêu cực, bao gồm suy giảm mực nước và ô nhiễm. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá hiện trạng chất lượng nước ngầm nhằm đưa ra các giải pháp bảo vệ và quản lý bền vững tài nguyên nước quan trọng này. Việc bảo vệ nguồn nước ngầm là vô cùng quan trọng để đảm bảo sức khỏe cộng đồng và phát triển kinh tế - xã hội bền vững cho khu vực.

1.2. Các Thách Thức Ô Nhiễm Nước Ngầm Hiện Nay Tại Hà Nội

Nguồn nước ngầm ở Hà Nội đang đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng. Ô nhiễm nước ngầm Đông Nam Hà Nội bởi các chất thải công nghiệp, sinh hoạt và nông nghiệp đang gia tăng. Các chất ô nhiễm phổ biến bao gồm kim loại nặng, nitrat, amoni và các vi sinh vật gây bệnh. Tình trạng này đe dọa trực tiếp đến sức khỏe của người dân sử dụng nguồn nước này. Việc thiếu các hệ thống xử lý nước thải hiệu quả và quản lý khai thác nước ngầm không bền vững là những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng ô nhiễm.

II. Địa Chất Thủy Văn Thành Phần Hóa Học Nước Ngầm 58

Sự hình thành các thành phần hoá học của nước ngầm là kết quả của quá trình dịch chuyển vật chất trong vỏ Trái Đất trong các điều kiện địa chất cụ thể. Các nhân tố bên trong, hay các nhân tố hóa lý, có liên quan đến bản chất hóa học của các nguyên tử, phân tử, ion của các nguyên tố. Các nhân tố bên ngoài ảnh hưởng đến sự tạo thành thành phần hóa học của nước dưới đất bao gồm các nhân tố địa lý tự nhiên, địa chất, địa mạo, địa chất thủy văn, địa nhiệt, địa sinh vật. Môi trường thủy địa hóa để tạo thành thành phần hóa học của nước ngầm là: môi trường oxy hóa, môi trường khử và môi trường biến chất. Quá trình hình thành các thành phần hóa học trong nước xảy ra rất phức tạp, tùy thuộc vào lịch sử phát triển địa chất của từng khu vực nhất định.

2.1. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Chất Lượng Nước Ngầm

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng nước ngầm, bao gồm thành phần địa chất, các hoạt động sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và sinh hoạt. Các hoạt động này có thể làm tăng nồng độ các chất ô nhiễm như nitrat, kim loại nặng và vi sinh vật trong nước ngầm. Địa chất khu vực Đông Nam Hà Nội cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định thành phần hóa học tự nhiên của nước ngầm. Ví dụ, sự hiện diện của các khoáng chất chứa sắt và mangan có thể làm tăng nồng độ của các kim loại này trong nước.

2.2. Tầm Quan Trọng của Nghiên Cứu Địa Chất Thủy Văn

Nghiên cứu về hydrogeology Đông Nam Hà Nội là rất quan trọng để hiểu rõ hơn về cấu trúc địa chất và sự vận động của nước ngầm trong khu vực. Thông tin này cần thiết để đánh giá khả năng cung cấp nước, nguy cơ ô nhiễm và đưa ra các biện pháp quản lý phù hợp. Các nghiên cứu về địa chất thủy văn giúp xác định các tầng chứa nước, hướng dòng chảy và các yếu tố ảnh hưởng đến nguồn nước ngầm.

2.3. Quá trình hình thành thành phần hóa học nước ngầm

Quá trình hình thành thành phần hóa học nước ngầm phụ thuộc vào lịch sử địa chất khu vực, bao gồm rử lũa, hòa tan các khoáng vật, trộn lẫn các loại nước, lắng đọng muối, cô đặc nước do bốc hơi, khuếch tán và trao đổi các ion với đất đá. Quá trình rử lũa và hòa tan làm tăng độ khoáng hóa và đưa các ion vào nước.

III. Phương Pháp Phân Tích Đánh Giá Chất Lượng Nước Ngầm 60

Luận văn được thực hiện trong khuôn khổ đề tài hợp tác giữa trường Đại học Tổng hợp Columbia, Mỹ với Trung tâm CETASD về vấn đề “Đánh giá sự bền vững của các nguồn nước ngầm: kết hợp giữa đào tạo và nghiên cứu (PEER Grant 544)”. Các kết quả của luận văn đã được trình bày poster tại hội nghị Khoa học lần thứ 8, trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc Gia Hà Nội, tháng 9/2014.

3.1. Phương Pháp Lấy Mẫu Nước Ngầm Khoa Học

Việc lấy mẫu nước ngầm cần được thực hiện theo quy trình chuẩn để đảm bảo tính đại diện và chính xác của kết quả phân tích nước ngầm. Các giếng khoan cần được làm sạch trước khi lấy mẫu để loại bỏ các chất cặn bẩn. Mẫu nước cần được bảo quản đúng cách để tránh sự biến đổi của các thành phần hóa học. Việc ghi chép thông tin chi tiết về vị trí, thời gian và điều kiện lấy mẫu là rất quan trọng.

3.2. Các Phương Pháp Phân Tích Hóa Học Nước Ngầm Chính Xác

Việc phân tích nước ngầm đòi hỏi sử dụng các phương pháp hiện đại và chính xác để xác định nồng độ của các thành phần hóa học khác nhau. Các phương pháp phổ biến bao gồm sắc ký ion (IC), quang phổ hấp thụ nguyên tử (AAS), và quang phổ phát xạ plasma cảm ứng (ICP-MS). Các phương pháp này cho phép xác định nồng độ của các kim loại nặng, anion, cation và các chất hữu cơ trong nước ngầm. Cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình kiểm soát chất lượng để đảm bảo tính tin cậy của kết quả.

3.3. Sử dụng phần mềm chuyên dụng để xử lý số liệu

Sử dụng các phần mềm chuyên dụng để xử lý các số liệu sau khi phân tích. Ví dụ, sử dụng biểu đồ Piper để biểu diễn các cation và anion chính trong nước ngầm. Sử dụng biểu đồ Surfer để biểu diễn sự phân bố các cation, anion, độ dẫn điện và thế oxy hóa khử. Các công cụ này giúp trực quan hóa và phân tích sâu hơn về thành phần hóa học nước ngầm.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Thành Phần Đa Lượng Nước Ngầm 59

Nghiên cứu đã khảo sát hàm lượng các thành phần đa lượng như: Ca, Mg, Na, K, HCO3-, Cl, SO42-, NO3- từ đó nhận xét về cấu trúc, nguồn gốc chủ yếu của nước ngầm khu vực nghiên cứu. Các thành phần đa lượng này đóng vai trò quan trọng trong việc xác định tính chất hóa học và nguồn gốc của nước ngầm. Kết quả khảo sát giúp đánh giá mức độ khoáng hóa và các quá trình địa hóa đang diễn ra trong tầng chứa nước.

4.1. Hàm Lượng Các Cation Chính Trong Nước Ngầm

Kết quả nghiên cứu cho thấy hàm lượng các cation chính như Ca, Mg, Na, K biến đổi đáng kể giữa các mẫu nước ngầm. Sự khác biệt này có thể phản ánh sự khác biệt về nguồn gốc địa chất và các quá trình hòa tan khoáng vật. Phân tích thống kê cho thấy có mối tương quan đáng kể giữa hàm lượng Ca và Mg, cho thấy nguồn gốc chung của hai ion này. Cần so sánh kết quả này với các tiêu chuẩn chất lượng nước để đánh giá mức độ phù hợp cho mục đích sử dụng khác nhau.

4.2. Hàm Lượng Các Anion Chính và Ảnh Hưởng

Nghiên cứu cũng tập trung vào việc xác định hàm lượng các anion chính như HCO3-, Cl, SO42-, NO3- trong nước ngầm. Hàm lượng HCO3- thường cao do quá trình hòa tan đá vôi và dolomit. Hàm lượng Cl có thể tăng do xâm nhập mặn hoặc ô nhiễm từ nước thải. Hàm lượng SO42- có thể tăng do quá trình oxy hóa các khoáng chất chứa sulfur. Hàm lượng NO3- thường cao ở các khu vực nông nghiệp do sử dụng phân bón. Cần đánh giá ảnh hưởng của các anion này đến chất lượng nước ngầm.

4.3. Đánh giá cấu trúc và nguồn gốc nước ngầm khu vực

Dựa vào hàm lượng các cation và anion đa lượng, có thể đánh giá cấu trúc và nguồn gốc của nước ngầm khu vực. Ví dụ, tỉ lệ giữa các ion có thể chỉ ra nguồn gốc từ nước mưa, nước sông hay nước ngầm sâu hơn. Cấu trúc nước ngầm có thể phức tạp, phản ánh sự trộn lẫn của nhiều nguồn khác nhau, đòi hỏi phân tích kỹ lưỡng để hiểu rõ quá trình hình thành.

V. Khảo Sát Thành Phần Vi Lượng Ô Nhiễm Nước Ngầm 57

Nghiên cứu khảo sát hàm lượng các thành phần vi lượng: Fe, As, Mn, PO43-, NH4+, DOC, từ đó nhận xét về hiện trạng và nguyên nhân liên quan đến sự hình thành các ô nhiễm. Các thành phần vi lượng có thể gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe con người ngay cả ở nồng độ thấp. Việc xác định nguồn gốc và cơ chế phát sinh các ô nhiễm là rất quan trọng để đưa ra các giải pháp khắc phục hiệu quả.

5.1. Thực trạng ô nhiễm kim loại nặng trong nước ngầm

Một trong những vấn đề đáng quan ngại nhất là kim loại nặng trong nước ngầm. Nghiên cứu cần tập trung vào việc xác định nồng độ của các kim loại như asen (As), sắt (Fe), mangan (Mn) và các kim loại khác. Việc so sánh nồng độ này với các tiêu chuẩn cho phép giúp đánh giá mức độ ô nhiễm và nguy cơ tiềm ẩn đối với sức khỏe cộng đồng. Đặc biệt, asen là một chất độc hại có thể gây ra nhiều bệnh nguy hiểm.

5.2. Các chỉ số ô nhiễm khác PO43 NH4 DOC ảnh hưởng đến

Nghiên cứu cũng cần khảo sát các chỉ số ô nhiễm khác như PO43-, NH4+ và DOC (cacbon hữu cơ hòa tan). Nồng độ cao của PO43- và NH4+ có thể là dấu hiệu của ô nhiễm từ nước thải sinh hoạt hoặc nông nghiệp. DOC có thể ảnh hưởng đến quá trình xử lý nước và tạo ra các sản phẩm phụ độc hại. Cần đánh giá mối liên hệ giữa các chỉ số này và các hoạt động của con người.

5.3. Nhận xét về hiện trạng và nguyên nhân ô nhiễm

Dựa trên kết quả khảo sát, cần đưa ra nhận xét về hiện trạng ô nhiễm nước ngầm tại khu vực. Nguyên nhân gây ô nhiễm có thể liên quan đến các hoạt động công nghiệp, nông nghiệp, sinh hoạt hoặc các yếu tố tự nhiên. Phân tích chi tiết về nguồn gốc và cơ chế phát sinh ô nhiễm là cần thiết để đề xuất các giải pháp quản lý và xử lý hiệu quả.

VI. Ứng Dụng Giải Pháp Bảo Vệ Nước Ngầm Đông Nam HN 53

Các kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để đánh giá mức độ ô nhiễm và nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng. Thông tin này cũng có thể được sử dụng để xây dựng các mô hình dự báo ô nhiễm và đánh giá hiệu quả của các biện pháp xử lý. Việc hợp tác giữa các nhà khoa học, nhà quản lý và cộng đồng là rất quan trọng để bảo vệ tài nguyên nước ngầm.

6.1. Đề xuất các biện pháp bảo vệ nguồn nước ngầm

Nghiên cứu cần đề xuất các biện pháp cụ thể để bảo vệ nguồn nước ngầm. Các biện pháp này có thể bao gồm: kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải, xây dựng các hệ thống xử lý nước thải hiệu quả, quản lý khai thác nước ngầm bền vững, và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ nguồn nước. Cần xem xét các giải pháp phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của khu vực.

6.2. Ứng dụng mô hình hóa nước ngầm để dự báo ô nhiễm

Sử dụng các mô hình hóa nước ngầm để dự báo sự lan truyền của các chất ô nhiễm trong tầng chứa nước. Các mô hình này có thể giúp xác định các khu vực có nguy cơ ô nhiễm cao và đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp. Việc sử dụng mô hình hóa là một công cụ quan trọng để quản lý tài nguyên nước một cách chủ động.

6.3. Tầm quan trọng của quan trắc và đánh giá định kỳ

Việc quan trắc nước ngầm định kỳ là rất quan trọng để theo dõi sự thay đổi của chất lượng nước. Kết quả quan trắc cần được sử dụng để đánh giá hiệu quả của các biện pháp quản lý và điều chỉnh khi cần thiết. Cần xây dựng một hệ thống quan trắc nước ngầm hiệu quả và bền vững để bảo vệ tài nguyên nước quý giá.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Nước ngầm là nguồn cung cấp nước sinh hoạt chủ yếu ở nhiều quốc gia và vùng dân cư trên thế giới. Nhưng tình trạng ô nhiễm nước ngầm đang là vấn đề đáng báo động cho toàn nhân loại, là vấn đề mang tính thời sự của các quốc gia, các tổ chức bảo vệ môi trường trên toàn thế giới. Vấn đề nước sạch cũng sẽ là một trong số những vấn đề lớn nhất về tài nguyên toàn cầu trong những thập niên tới. Một tỷ người không có nước uống sạch từ các nguồn công cộng trong năm 2003.

Khoảng 2-7 tỷ người sẽ sống ở những đất nước khan hiếm nước vào những năm giữa của thế kỉ này. Gần đây, theo ước tính thì sự thay đổi khí hậu sẽ làm tăng vấn đề thiếu nước toàn cầu lên khoảng 20%. Sự thiếu nước sạch đưa ra một vấn đề toàn cầu và đòi hỏi nhiều sự nỗ lực để đảm bảo chất lượng nước uống tốt cho toàn nhân loại. Nhiều nguồn nước uống được lấy từ nước bề mặt nhưng ở những nước đang phát triển thì nước ngầm thường được ưa dùng hơn vì nó ít cần xử lý và có chất lượng về mặt vi sinh tốt hơn, điều này sẽ hạn chế sự lây lan các bệnh từ nước như dịch tả [20].

Ở Việt Nam hiện nay, nguồn nước ngầm chiếm 35-50% tổng lượng nước cấp sinh hoạt cho các đô thị trên toàn quốc, nhưng đang suy giảm trữ lượng đồng thời bị ô nhiễm nghiêm trọng. Nhiều nơi, nguồn nước ngầm đang phải đối mặt với vấn đề xâm nhập mặn trên diện rộng, ô nhiễm vi sinh, ô nhiễm kim loại nặng như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh do khoan nước dưới đất thiếu quy hoạch và không có kế hoạch bảo vệ nguồn nước. Vấn đề đáng báo động là nguồn nước dưới đất của Việt Nam đang đối mặt với dấu hiệu ô nhiễm coliform vượt quy chuẩn cho phép từ hàng trăm đến hàng nghìn lần. Tình trạng ô nhiễm photphat, các kim loại nặng như Fe, As, Mn, Pb,.

cũng có xu hướng tăng nhanh theo thời gian [7] Đồng bằng sông Hồng là một trong hai đồng bằng lớn nhất và quan trọng nhất ở Việt Nam. Khai thác nước ngầm ở đồng bằng sông Hồng được tiến hành cách đây hàng trăm năm. Hiện tại, với sự phát triển bùng nổ về dân số và kinh tế, hàng triệu m3 nước ngầm được khai thác mỗi ngày ở đồng bằng sông Hồng để cung cấp nước ăn uống và sinh hoạt cho hàng triệu người dân với hai hình thức khai thác chính: khai thác tập trung bởi nhà máy nước với số lượng lớn và khai thác đơn lẻ bởi các (LUAN.noi 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] hộ dân. Lưu lượng khai thác tập trung nước ngầm bình quân tăng nhanh theo thời gian.

Mặt khác, việc khai thác nước đơn lẻ bởi các hộ dân đang tồn tại phổ biến. Chính vì thế mà nước ngầm ở đây ngày càng suy giảm mạnh về cả số lượng lẫn chất lượng. Khu vực phía Đông Nam Hà Nội nằm ở hạ lưu sông Hồng, là nơi tập trung dân cư đông đúc, việc khai thác nước ngầm đang diễn ra một cách ồ ạt đã gây ra nhiều tác hại. Nhất là làm hạ thấp mực nước và nhiễm bẩn nguồn nước [6].

Hiện nay đã có một số công trình nghiên cứu về khả năng ô nhiễm bởi các kim loại (Hg, As, Mn, Ni, Cr…), các yếu tố độc hại, dư lượng thuốc trừ sâu, nhiễm bẩn vi sinh ở vùng này. Nhưng hiện trạng ô nhiễm nước ngầm ở đây chưa được nghiên cứu một cách đầy đủ và chi tiết. Chính vì những lý do trên mà chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Khảo sát sự phân bố của một số thành phần hóa học trong nước ngầm khu vực Đông Nam Hà Nội”. Các nội dung chính đã được tiến hành: 1.

Khảo sát hàm lượng các thành phần đa lượng như: Ca, Mg, Na, K, HCO3-, Cl, SO42-, NO3- từ đó nhận xét về cấu trúc, nguồn gốc chủ yếu của nước ngầm khu vực nghiên cứu. Khảo sát hàm lượng các thành phần vi lượng: Fe, As, Mn, PO43-, NH4+, DOC, từ đó nhận xét về hiện trạng và nguyên nhân liên quan đến sự hình thành các ô nhiễm. Luận văn được thực hiện trong khuôn khổ đề tài hợp tác giữa trường Đại học Tổng hợp Columbia, Mỹ với Trung tâm CETASD về vấn đề “Đánh giá sự bền vững của các nguồn nước ngầm: kết hợp giữa đào tạo và nghiên cứu (PEER Grant 544)”. Các kết quả của luận văn đã được trình bày poster tại hội nghị Khoa học lần thứ 8, trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc Gia Hà Nội, tháng 9/2014.noi 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1 - TỔNG QUAN 1.

Một số quá trình thành tạo nƣớc ngầm Nước ngầm (nước dưới đất) là chỉ loại nước chảy trong mạch kín ở dưới đất do các kiến tạo địa chất tạo nên, có thể là các túi nước liên thông nhau hoặc là mạch nước chảy sát với tầng đá mẹ. Đây là loại nước tự nhiên có hệ thống hoá lý phức tạp, luôn biến đổi tuỳ thuộc vào thành phần, mức độ hoạt động của các hợp chất tham gia và các điều kiện nhiệt động học. Người ta phân chia thành phần trong nước ngầm theo nhóm các nguyên tố đa lượng, vi lượng và các nguyên tố phóng xạ, các chất hữu cơ, các vi sinh vật, các chất khí hoà tan cũng như các chất keo và hỗn hợp cơ học khác [9]. Hiện nay, người ta chia nước ngầm theo nguồn gốc và điều kiện hình thành thành phần hóa học trong quá trình phát triển địa chất vỏ Trái Đất, thường gồm một số loại như sau:  Nước có nguồn gốc khí quyển (nước ngấm, nước rửa lũa)  Nước có nguồn gốc biển (nước trầm tích)  Nước nguồn gốc macma (nước nguyên sinh)  Nước có nguồn gốc biến chất (nước tái sinh, nước khử Hyđrat) Sự hình thành các thành phần hoá học của nước ngầm là kết quả của quá trình dịch chuyển vật chất trong vỏ Trái Đất trong các điều kiện địa chất cụ thể.

Các nhân tố và quá trình gây ra sự dịch chuyển các nguyên tố hóa học trong vỏ Quả Đất được chia thành hai nhóm khác nhau về căn bản, đó là nhân tố bên trong và các nhân tố bên ngoài. Các nhân tố bên trong, hay các nhân tố hóa lý, có liên quan đến bản chất hóa học của các nguyên tử, phân tử, ion của các nguyên tố. Đó là các tính chất: Hóa trị, bán kính ion, thế ion, năng lượng mang tinh thể, … các nhân tố bên trong này quyết định tính phổ biến của các nguyên tố trong vỏ Trái Đất và sự tồn tại các quy luật chung trong sự hình thành thành phần của nước ngầm. Các nhân tố bên ngoài ảnh hưởng đến sự thành tạo thành phần hóa học của nước dưới đất.

Thuộc nhóm nhân tố này có thể bao gồm: Các nhân tố địa lý tự nhiên, địa chất, địa mạo, địa chất thủy văn, địa nhiệt, địa sinh vật [8] (LUAN.noi 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Một số loại môi trường thủy địa hóa để tạo thành thành phần hóa học của nước ngầm là: môi trường oxy hóa, môi trường khử và môi trường biến chất. Môi trường oxy hóa đặc trưng cho các khí hòa tan chủ yếu có nguồn gốc khí quyển: N2, O2, CO2, các khí trơ. Các khí này khi đi vào nước dưới đất trong những điều kiện địa chất thuận lợi cùng với sự ngấm của nước. Oxy tự do là chất oxy hóa quan trọng nhất.

Trong môi trường oxy hóa, trị số thế oxy hóa–khử biến đổi tùy thuộc hàm lượng của oxy tự do, nó tỷ lệ thuận với hàm lượng oxy. Trong điều kiện tự nhiên thì quan hệ này thường bị phá hủy do sự thay đổi của pH, sự có mặt của một số chất hữu cơ. Mặc dù vậy, giới hạn dưới và giới hạn trên của đới oxy hóa cũng được phân biệt khá rõ ràng. Giới hạn dưới được đặc trưng bởi các thông số sau: Eh = + 250 mV khi pH = 5,5–8,5 và hàm lượng trung bình của oxy tự do trong nước khoảng 3,5 mg/L.

Còn giới hạn trên có thể xác định gần đúng như sau: Eh = + 1000 mV khi pH < 3 và hàm lượng oxy tự do lớn nhất khoảng 5 mg/L [8]. Môi trường oxy hóa chủ yếu chiếm phần trên cùng của vỏ Trái Đất, trong một khu vực có thể ăn sâu xuống 1000m. Nước của môi trường oxy hóa thường có độ khoáng hóa thấp thành phần bicacbonat, sunfat, với độ pH biến đổi từ 2-9 (thông thường 6– 8) [8]. Môi trường khử oxy có liên quan đến các khí có nguồn gốc sinh hóa: CH4, CO2, cacbuahydro nặng, N2, H2S, H2.

Đó là sản phẩm của các quá trình sinh hóa (bởi vi sinh vật). Ngược lại với môi trường oxy hóa, trong môi trường khử hàm lượng của H2S trong nước dưới đất tỷ lệ nghịch với độ Eh. Cần chú ý rằng sự chuyển tiếp từ môi trường oxy hóa sang môi trường khử thì xảy ra từ từ. Tùy theo hàm lượng của H2S mà suy ra: môi trường khử yếu (hàm lượng H2S = 7–10 mg/L, Eh 0 mV), môi trường khử trung bình và môi trường khử mạnh.

Giữa các môi trường này thường dùng tổng hàm lượng H2S + HS– bằng 50 mg/L làm ranh giới; hàm lượng H2S này tương ứng với độ pH từ 5,5–8,5; Eh 150 mV. Môi trường biến chất do sự có mặt của các khí có nguồn gốc biến chất: O2, H2S, H2, CH4, CO2, N2, HCl, HF, NH3, SO2. Các khí này được thoát ra từ các đá dưới tác dụng của nhiệt độ cao. Thường các khí có nguồn gốc biến chất đặc trưng cho các vùng hoạt động núi lửa hay macma trẻ.

Trong những vùng này nước dưới đất (LUAN.noi 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thường được bão hòa khí CO2. Các khí có nguồn gốc biến chất thường dịch chuyển trong các miền phát triển môi trường khử và thậm chí cả trong môi trường oxy hóa. Các quá trình hình thành các thành phần hoá học trong nước xảy ra rất phức tạp, tuỳ thuộc vào lịch sử phát triển địa chất của từng khu vực nhất định, các quá trình này rất đa dạng có thể xảy ra đồng thời hoặc kế tiếp nhau. Có thể tóm tắt những quá trình chính có ý nghĩa quyết định sau:[8].

Quá trình rửa, lũa và hoà tan Rửa lũa là quá trình chuyển vào dung dịch một nguyên tố hay thành phần nào đó từ các khoáng vật mà không làm phá huỷ mạng tinh thể của chúng. Còn hoà tan là quá trình chuyển vào dung dịch các nguyên tố hay thành phần của các khoáng vật nhưng có sự phá huỷ hoàn toàn mạng tinh thể của chúng. Hai quá trình này rất gần gũi nhau, nhưng thực ra về bản chất của chúng rất khác nhau.