CHƯƠNG 1.43 CHƯƠNG 2: TỀẮT TRUNG THU CỦA VIỆT NAM.1 Nguôền gôếc và các giai đoạn lịch sử của Têết Trung Thu ở Việt Nam.44 Downloaded by BACH VAN (bachvan12@gmail.1 Têết Trung Thu trong các giai đoạn lịch sử Việt Nam.2 Một sốế câu chuyện huyêền hoặc vêề ngày Têết Trung Thu ở Việt Nam.2 Ý nghĩa của Têết Trung Thu ở Việt Nam.3 Phong tục ngày Têết Trung Thu ở Việt Nam.1 Thờ cúng tổ tiên.2 Tục hát trốếng quân.5 Phong tục vêề trò chơi truyêền thốếng và các hoạt động giải trí khác: .57 TIỀẮU KỀẮT CHƯƠNG 2:.61 CHƯƠNG 3: TỀẮT TRUNG THU Ở HÀN QUỐẮC.1 Nguôền gôếc và các giai đoạn lịch sử của Têết Trung Thu (Chuseok) ở Hàn Quôếc .1 Lêễ Chuseok trong các giai đoạn lịch sử.2 Lêễ Chuseok trong các câu chuyện huyêền hoặc.2 Ý nghĩa của lêễ Chuseok ở Hàn Quôếc.3 Các phong tục truyêền thôếng trong ngày lêễ.3 올게심니 (Tục treo ngũ cốếc khố trước cửa).5 Phong tục vêề trò chơi truyêền thốếng và các hoạt động giải trí khác.73 TIỂU KỀẮT CHƯƠNG 3.76 CHƯƠNG 4: SO SÁNH VẮN HÓA TỀẮT TRUNG THU.78 Ở VIỆT NAM VÀ HÀN QUỐẮC.1 So sánh vêề nguôền gôếc và các giai đoạn lịch sử của Têết Trung Thu ở Việt Nam và Hàn Quôếc .2 So sánh vêề ý nghĩa của Têết Trung Thu ở Việt Nam và Hàn Quôếc.3 So sánh vêề phong tục ngày Têết Trung Thu giữa Việt Nam và Hàn Quôếc .1 Thờ cúng gia tiên.3 Phong tục vêề trò chơi truyêền thốếng và các hoạt động giải trí khác.86 TIỂU KỀẮT CHƯƠNG 4.88 PHẦỀN 3: KỀẮT LUẬN.89 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.92 Downloaded by BACH VAN (bachvan12@gmail.com) lOMoARcPSD|38895030 DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 1. Mô hình khung phân tích. Hoa văn trên mặt trống đồng Ngọc Lũ. Hoa văn trên mặt trống đồng Ngọc Lũ.41 PHẦN 1: DẪN NHẬP 1.
Lý do chọn đề tài Sau hơn 30 năm chính thức ký Tuyên bố chung thiết lập quan hệ ngoại giao, Việt Nam và Hàn Quốc đã gặt hái được những thành quả ngoại giao toàn diện trên nhiều lĩnh vực và đang từng bước tiến tới mối quan hệ ngoại giao “đối tác chiến lược toàn diện”. Những hoạt động giao lưu và hợp tác được thúc đẩy và phát triển không ngừng trên khắp các lĩnh vực như kinh tế, xã hội, nghệ thuật và văn hóa. Trên cơ sở vững chắc của mối quan hệ ngoại giao tốt đẹp ấy, sự thiết yếu trong việc đẩy mạnh các kết nối, tiếp xúc, va chạm và giao thoa văn hóa của hai nước cũng không nằm ngoài xu hướng phát triển. Ngôn ngữ và văn hóa là một cặp phạm trù đan gài thống nhất với nhau và không thể tách rời.
Tìm hiểu và am tường về văn hóa là một trách nhiệm song hành bất khả tách rời trong tiến trình thụ đắc ngôn ngữ. Vì thế, số lượng Downloaded by BACH VAN (bachvan12@gmail.com) lOMoARcPSD|38895030 người học tiếng Hàn ở Việt Nam và người học tiếng Việt ở Hàn Quốc ngày càng tăng đồng nghĩa với việc nhu cầu tìm hiểu văn hóa lẫn nhau giữa hai nước cũng ngày càng lớn và sự thiết yếu trong việc đẩy mạnh liên kết văn hóa là một sự thật khả kiến. Theo thống kê của Đại sứ quán Hàn Quốc tại Việt Nam, vào năm 2020, có khoảng 220.000 người học tiếng Hàn tại Việt Nam. Theo thông tin từ Trung tâm Văn hóa Việt Nam tại Hàn Quốc, vào năm 2019, có khoảng 4.000 người đăng ký học tiếng Việt tại các trung tâm và tổ chức tương tự giảng dạy tiếng Việt ở Hàn Quốc.
Tuy nhiên, con số này đã có những sự thay đổi lớn do sự phát triển của quan hệ giữa Việt Nam và Hàn Quốc. Tuy nhiên, sự hiểu biết văn hóa của hai nước vẫn còn hạn định trong những chiều kích hạn hẹp. Điển phạm là khi nói về văn hóa Hàn Quốc, đa số người Việt đều chỉ có những kiến thức về nền công nghiệp âm nhạc (Kpop) như một tác động của làn sóng Hallyu, hay là về khía cạnh ẩm thực thì chỉ có thể nói về kim chi, cơm cuộn,. Ngược lại, những giá trị văn hóa truyền thống của Việt Nam như áo dài và phở cũng là những khía cạnh duy nhất được nhắc đến trong các đề tài thảo luận của người Hàn về văn hóa Việt Nam.
Không chỉ dừng lại ở sự hạn hẹp trong những nhận biết về văn hóa mà sự hiểu biết còn đôi khi bị sai lầm, nhầm lẫn. Việt Nam và Hàn Quốc - hai quốc gia có vùng lãnh thổ nằm tiếp giáp với Trung Quốc, nằm trong “Hán tự văn hóa quyển” và đều mang trong nội hàm văn hóa, lịch sử những ảnh hưởng không nhỏ từ Nho giáo. Do đó, các đặc điểm văn hóa của cả hai nước có những nét tương đồng nhưng không đồng nhất hoàn toàn. Ở hai nền văn hóa này tồn tại rất nhiều dạng thức văn hóa giống nhau đôi nét trên bề mặt nhưng lại có những sự khác biệt sâu xa ở những tầng sâu.
Tuy nhiên, những sai lầm về văn hóa khi đồng nhất những nét tương đồng trong văn hóa Việt Nam và Hàn Quốc vẫn còn hiện hữu rất rõ nét, kể cả trong cộng đồng người học ngôn ngữ Hàn và Việt. Downloaded by BACH VAN (bachvan12@gmail.com) lOMoARcPSD|38895030 Một trong những điển phạm cho sự tương đồng trong văn hóa của hai quốc gia là các ngày lễ truyền thống, và bài nghiên cứu này muốn nói đến cụ thể là Tết Trung Thu. Tết Trung Thu là ngày lễ truyền thống diễn ra vào ngày Rằm tháng 8 theo âm lịch (loại lịch dựa trên chu kỳ và vị trí của Mặt Trăng so với Trái Đất), và là ngày lễ lớn nhất trong mùa thu (dựa trên cơ sở phân định phong tục theo mùa ở Hàn Quốc). Tết Trung Thu được xem là một ngày lễ rất quan trọng, là ngày lễ lớn thứ hai trong năm đối với người Hàn Quốc.
Diễn ra vào mùa thu, thời điểm sau khi thu hoạch vụ mùa, nên thuở trước, đây là dịp để nông phu cúng lễ với tổ tiên nhằm tạ ơn vì một vụ mùa ấm no và cầu mong cho những vụ mùa sau bội thu. Tết Trung Thu còn được xem như là Tết đoàn viên khi đây cũng là một dịp sum vầy gia đình (như Tết nguyên đán), do đó, những ai sống xa gia đình đều có mong muốn trở về bên gia đình. Có khá nhiều nghiên cứu phân tích về Tết Trung Thu ở Việt Nam và Hàn Quốc, tuy nhiên những nghiên cứu này đều là những nghiên cứu riêng biệt, tập trung vào một quốc gia. Các nghiên cứu so sánh, phân tích, đối chiếu sự giống và khác nhau giữa Tết Trung Thu ở hai nước vẫn còn rất ít.
Vì là một ngày lễ truyền thống có nguồn gốc từ Trung Hoa, nên những nét tương đồng cơ bản của Tết Trung Thu vẫn hiện hữu ở cả hai quốc gia nhưng bên cạnh đó, vẫn tồn tại những sự khác biệt rõ nét về việc mừng Tết Trung Thu ở Việt Nam và Hàn Quốc do sự biến chuyển qua các thời kỳ lịch sự. Để phân tích, nghiên cứu về Tết Trung Thu thì có rất nhiều khía cạnh cần được lưu tâm, song bài nghiên cứu chỉ tập trung vào phân tích và nghiên cứu nguồn gốc và lịch sử, ý nghĩa, phong tục trong ngày Tết Trung Thu, qua đó đối chiếu và đưa ra những nét tương đồng và những sự khác biệt giữa hai quốc gia Việt Nam và Hàn Quốc trong văn hóa về ngày lễ này. Thông qua đề tài nghiên cứu này, chúng tôi hy vọng rằng sẽ dự phần nâng cao hiểu biết về văn hóa truyền thống của hai nước đối với những người Downloaded by BACH VAN (bachvan12@gmail.com) lOMoARcPSD|38895030 có mong muốn tìm hiểu về đất nước Việt Nam và Hàn Quốc, và đây sẽ tạo nên một cơ sở vững chắc cho họ có thế tìm hiểu sâu sắc hơn về những nét đặc trưng trong văn hóa của hai quốc gia. Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu cung cấp kiến thức về ngày Tết Trung Thu ở Việt Nam và Hàn Quốc (còn được gọi là Chuseok) trên những bình diện nguồn gốc và lịch sử, ý nghĩa, phong tục trong ngày lễ nhằm nâng cao hiểu biết về văn hóa truyền thống ngày Tết Trung Thu cho những ai có quan tâm về văn hóa hai nước.
Nghiên cứu cung cấp những kết luận về nét giống nhau và sự khác nhau giữa hai đất nước trong phạm vi được nghiên cứu của ngày Tết Trung Thu. Nhiệm vụ nghiên cứu Thu thập và thống kê thông tin về nguồn gốc và lịch sử, ý nghĩa, phong tục của ngày Tết Trung Thu ở Việt Nam và Hàn Quốc từ những nguồn tư liệu đã được công bố, nguồn tài liệu đã được tìm thấy và phân tích trước đó và sử dụng những tài liệu tham khảo được công khai từ sách, báo, tạp chí có uy tín. Thực hiện phân tích, đối chiếu và so sánh để tìm ra được những nét tương đồng và bất tương đồng về ngày Tết Trung Thu giữa hai quốc gia. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Bài nghiên cứu khoa học “Văn hóa ngày Tết Trung Thu của Việt Nam và Hàn Quốc” của chúng tôi nghiên cứu với phạm vi đối tượng, không gian, thời gian và nội dung như sau: Đối tượng nghiên cứu: Tết Trung Thu Hàn Quốc và Việt Nam.
Phạm vi không gian nghiên cứu: trên toàn đất nước Việt Nam và Hàn Quốc, và những nơi có kiều bào Việt Nam và Hàn Quốc sinh sống nhưng vẫn bảo tồn được những giá trị văn hóa nguyên bản của Việt Nam và Hàn Quốc. Downloaded by BACH VAN (bachvan12@gmail.com) lOMoARcPSD|38895030 Phạm vi thời gian nghiên cứu: từ giai đoạn nguồn gốc khởi nguyên của Tết Trung Thu, trải qua những biến đổi nổi bật trong nhiều giai đoạn lịch sự cho đến hiện nay. Nghiên cứu tập trung phần lớn nghiên cứu ở giai đoạn hiện nay. Phạm vi nội dung nghiên cứu: nguồn gốc và lịch sử, ý nghĩa, phong tục.
Phương pháp nghiên cứu Để có thể hoàn thành đề tài nghiên cứu, nhóm nghiên cứu chủ yếu sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau: 5.1 Phương pháp lịch sử 5.1 Mục đích Phương pháp này được sử dụng để xem xét và trình bày nguồn gốc lịch sử của ngày Tết Trung Thu ở Việt Nam và Hàn Quốc theo một trình tự liên tục, đa chiều kích, và có sự liên đới với các sự kiện lịch sử khác trong suốt tiến trình phát triển và biến chuyển từ xưa đến nay. Phương pháp lịch sử được chúng tôi sử dụng xuyên suốt bài nghiên cứu từ những phần đầu đề cập về nguồn gốc, ý nghĩa của ngày Tết Trung Thu cho đến những phần cuối so sánh về ngày Tết Trung Thu ở cả hai quốc gia.2 Nội dung Phương pháp lịch sử xem xét kỹ lưỡng các điều kiện xuất hiện và hình thành nên văn hóa ngày Tết Trung Thu, làm rõ quá trình ra đời và phát triển của ngày lễ này.