Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG 1.Tác giả Nguyễn Ngọc Tư 1. Cuộc đời và sự nghiệp sáng tác Nếu là một người yêu văn chương và chịu khó theo dõi văn chương Việt Nam mấy năm gần đây hẳn bạn không khỏi ấn tượng với cái tên Nguyễn Ngọc Tư. Nguyễn Ngọc Tư sinh năm 1976 tại Bạc Liêu, 4 tuổi theo gia đình về sinh sống tại xã Tân Duyệt, huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau.Tuổi thơ của Nguyễn Ngọc Tư khá lam lũ và vất vả, mới học hết lớp 9 thì gia đình chị đã xảy ra những biến cố, điều kiện kinh tế gia đình lại khó khăn, chị đã buộc phải dừng lại việc học trên ghế nhà trường khi mới mười lăm tuổi. Để giúp cha mẹ trang trải trong cuộc sống mưu sinh chị đã hái rau ra chợ bán.
Chính những ngày “vào đời sớm” cùng sự vất vảnhọc nhằn trên vùng đồng bằng sông nước nhiều khó khăn cũng nhưnhững người dân chất phác, thật thà nơi đây đã tạo nên một nguồn cảm hứng lớn trong sáng tác của chị. Từ nhỏ Nguyễn Ngọc Tư đã có niềm đam mê viết lách, viết để thể hiện, viết để trải nghiệm bản thân và cuộc sống, nhà văn đã tập tành viết nhật kí. Dưới sự động viên của cha - ông Nguyễn Thái Thuận vốn là người có tấm lòng thương con, hiểu rõ con gái có khiếu văn chương, người cha có vẻ thực tế, trải nghiệm như một người đã từng cầm bút, thường không bỏ qua bất cứ cơ hội tốt nào để khuyến khích con mình “Nghĩ gì, viết nấy. Viết điều gì con đã trải qua”.
Cha của Nguyễn Ngọc Tư đã trở thành người đầu tiên đọc và góp ý cho cô con gái út. Năm 1995, truyện ngắn Đổi thay- một truyện ngắn được trích trong nhật ký của tác giả, đã được đăng trên Tạp chí văn nghệ Cà Mau như một cơ duyên dẫn dắt Nguyễn Ngọc Tư đến với con đường văn nghiệp. Sau ba tác phẩm được đăng trên tạp chí này, Nguyễn Ngọc Tư đã được nhận làm văn thư và học làm phóng viên tại đây. Ngoài đời, Nguyễn Ngọc Tư được đánh giá là một người phụ nữ chân chất, hồn nhiên và sống rất bản lĩnh.
Chị lập gia đình với Quang Hà - một chàng trai hiền lành, kiệm lời làm thợ kim hoàn khi mới 24 tuổi và đến nay đã có hai cậu con trai. Chồng của Nguyễn Ngọc Tư biết vợ đang làm công việc sáng tác nhưng anh không có thời gian đọc “những gì cô ấy viết”. Mãi đến khi truyện Cánh đồng bất tận của vợ được báo đăng nhiều kỳ anh mới có dịp đọc hết. 10 Cảm thông với sự nhọc nhằn trong nghiệp cầm bút của vợ, sau giờ làm việc Quang Hà sẵn sàng tình nguyện chia sẻ việc nhà với vợ.
Hiện nay chị cùng gia đình đang sống tại thành phố Cà Mau và chị đang làm việc cho tạp chí bán đảo Cà Mau. Tác phẩm đầu tiên đánh dấu sự thành công của Nguyễn Ngọc Tư, đưa Ngọc Tư chính thức bước vào làng văn đó là tập kí sự “Nỗi niềm sau cơn bão”, tác phẩm được viết trong chuyến đi thực tế ở cửa biển Khánh Hội, sông Đốc sau khi đất Mũi phải trải qua cơn bão số 5 khủng khiếp. Tác phẩm này đã đạt giải ba báo chí toàn quốc năm 1997. Bằng sự nhạy cảm cùng khả năng cảm thụ cuộc sống và con người rất tinh tế, thêm vào đó là tài năng thiên bẩm, Nguyễn Ngọc Tư đã thể hiện năng lực bứt phá, dồi dào và mạnh mẽ khi đạt giải nhất cuộc thi Văn học tuổi 20 lần thứ II của Hội nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh với tập truyện ngắn Ngọn đèn không tắt (2000).
Năm 2001, tác phẩm này đoạt Giải B của Hội nhà văn Việt Nam rồi giải dành cho tác giả trẻ nhất của Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam kèm theo nhiều bằng khen và tiền thưởng. Tập sách này đã được chọn in lại trong "Tủ sách Vàng" của NXB Kim Đồng năm 2003, cũng trong năm này chị được tuyên dương là một trong “Mười nhân vật trẻ xuất sắc tiêu biểu năm 2002”. Nguyễn Ngọc Tư được kết nạp vào Hội Nhà văn Việt Nam khi mới 27 tuổi. Trong cuộc thi truyện ngắn của báo văn nghệ năm 2004-2005 chị đạt giải ba với tác phẩm Đau gì như thể.
Những năm qua, bằng giọng văn tưng tửng mà tình cảm của mình chị tiếp tục gây ngạc nhiên và đem lại nhiều thiện cảm cho bạn đọc. Nguyễn Ngọc Tư cũng là tác giả trẻ nhất có tên trong tuyển tập truyện ngắn Việt Nam được dịch và in ở Mỹ, do đó chị đã vinh dự được chọn lên hình chương trình Người đương thời năm 2005. Năm 2006,Nguyễn Ngọc Tư lại đạt luôn giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam với Cánh đồng bất tận- tác phẩm ngay từ khi ra đời đã thực sự gây sóng gió trên văn đàn đương thời và tạo ra không ít xôn xao trong dư luận. Nhưng cũng chính nhờ tác phẩm này mà Nguyễn Ngọc Tư tiếp tục được nhận thêm giải thưởng Văn học Asean năm 2008.
Cánh đồng bất tận không chỉ đạt doanh số bán ra cao nhất năm 2005 mà năm 2010 được dựng thành phim, đây cũng là tác phẩm điện ảnh ăn khách ở các rạp chiếu phim trong cả nước lúc đó. Có thể nói, thành công ở Cánh đồng bất tận không chỉ khiến tên tuổi Nguyễn Ngọc Tư trở nên thân thuộc với độc giả yêu văn chương nước nhà mà nó còn giúp cho Nguyễn Ngọc Tư có được tấm vé thông hành đến với độc giả nhiều nước trên thế giới. Hiện tại nhiều truyện ngắn của chị được dịch ra tiếng Nhật, tiếng Anh để giới thiệu với độc giả ở nước ngoài. 11 Nguyễn Ngọc Tư là một cây bút chắc tay và viết nhiều thể loại như: Truyện ngắn, tạp văn, thơ, tiểu thuyết.Nhưng thành công đặc biệt của chị phải kể đến là: Truyện ngắn và tạp văn.
Với gần hai thập niên cầm bút chị đã cho ra đời và xuất bản rất nhiều tác phẩm, tiêu biểu có thể kể đến: 1. Đau gì như thể (truyện ngắn-giải ba cuộc thi truyện ngắn của báo văn nghệ năm 2004-2005) 2. Cánh đồng bất tận (tập truyện ngắn, 2005) 3. Gió lẻ và 9 câu chuyện khác (tập truyện ngắn, 2008) 4.
Khói trời lộng lẫy (tập truyện ngắn, 2010) 5. Không ai qua sông (tập truyện ngắn, 2016)… Nguyễn Ngọc Tư là một nhà văn có chân tài trong nền văn chương hiện đại Việt Nam. Ngòi bút của chị dung dị mà không kém phần sâu sắc bởi nó là những cảm xúc được thôi thúc từ trong lòng. Cảm hứng sáng tác của chị thường được lấy từ cuộc sống và số phận của những nhân vật nhỏ bé, những đứa trẻ tội nghiệp, những người đàn bà đáng thương, những nông dân nghèo quanh năm lam lũ, những nghệ sĩ bất hạnh.trong chính vùng quê Nam Bộ của mình.
Những con người, những kỉ niệm và cuộc sống vùng Nam Bộ với biết bao lam lũ, vất vả nhưng cũng vô cùng thú vị đã nuôi dưỡng tâm hồn, vun đắp vốn sống, tài năng và khơi dậy nguồn cảm hứng sáng tác dồi dào của Nguyễn Ngọc Tư. Bởi thế, văn phong của Nguyễn Ngọc Tư mang đậm chất Nam Bộ, làm xúc động biết bao trái tim bạn đọc. Nguyễn Ngọc Tư từng ví truyện của mình “như trái sầu riêng” - nhiều người thích nhưng cũng không ít người dị ứng. Mỗi trang văn của Nguyễn Ngọc Tư không đơn giản như một bức tranh để ngắm mà ở mỗi câu, mỗi chữ đều ẩn chứa tiếng lòng, sự thổn thức về cuộc sống của những số phận, những mảnh đời.
Lối viết của Nguyễn Ngọc Tư không màu mè, chẳng bóng bảy nhưng luôn tạo được dấu ấn đậm sâu, có sức hấp dẫn rất riêng, thậm chí có sức ám ảnh lớn trong lòng độc giả. Cầm bút tính đến nay được gần hai thập niên, Nguyễn Ngọc Tư đã liên tiếp đạt được những thành công và ngày càng khẳng định được tài năng và vị thế của mình trên văn đàn. Số lượng và chất lượng tác phẩm ngày càng được khẳng định ở nhiều thể loại, cho thấy một sự nghiêm túc và nỗ lực không ngừng trong nghiệp viết. Chúng ta hoàn toàn có thể hi vọng và tin tưởng Nguyễn Ngọc Tư sẽ còn mang đến nhiều bất ngờ hơn nữa với những đứa con tinh thần của mình trong thời gian tới.
Tiểu thuyết Sông Từ khi xuất hiện trên văn đàn, độc giả vốn quen với một Nguyễn Ngọc Tư của truyện ngắn hay của những tản văn ám ảnh lòng người, có lẽ chúng ta sẽ cảm thấy thật sự lạ lẫm và thích thú khi được tiếp xúc với một Nguyễn Ngọc Tư ở thể loại tiểu thuyết. Sông chính là tiểu thuyết đầu tay của chị. Đọc Sông, ta sẽ được trải qua những câu chuyện của các nhân vật trong một hành trình rầu rĩ dọc con sông Di - một con sông huyền thoại qua sáng tạo của nhà văn. Ta đã từng bị hấp dẫn bởi cách cảm, cách nghĩ, cách nhìn, cách viết và cả cách miêu tả tỉ mỉ, tinh tế của Nguyễn Ngọc Tư qua các tác phẩm truyện ngắn hay tạp văn thì đến với Sông ta càng bị cuốn hút bởi ở bất cứ câu chuyện nào của chị cũng đều có nét riêng, rất riêng của Nguyễn Ngọc Tư.
Thử nghiệm tiểu thuyết Sông chị đã từng băn khoăn bởi có thể không đạt được kết quả như mong muốn nhưng bứt phá ở thể loại mới này như chính tác giả ban đầu đã từng chia sẻ là "Vừa mới bước ra khỏi ngôi nhà ấm cúng kia thôi, gặp vài trận mưa đầu tiên". Thành công nối tiếp thành công đã đến với chị trong chặng đường sáng tạo không có đích của một nhà văn. Nhận xét về Sông, biên tập viên của Nxb Trẻ, cũng là người biên tập bản thảo - Trần Ngọc Sinh cho biết: "Sông là một sự đổi mới toàn diện của Nguyễn Ngọc Tư. Trần tục và hư ảo.
Truyện kết thúc bằng dấu chấm hỏi về số phận một con người - Không hề do dự, cô đã đẩy cái mầm ý tưởng vừa nhú lên sang tay người đọc, để họ nuôi dưỡng chúng bằng trải nghiệm, qua việc đọc cuốn sách này".[44] Ân là nhân vật chính với danh xưng "cậu" bỏ lại sau lưng mối tình đồng tính vừa kết thúc do người yêu cưới vợ, bỏ lại công việc ở một công ty truyền thông, đi tìm quên với lý do viết một cuốn sách về sông Di do "sếp" đặt hàng kèm lời nhắn gửi tìm giúp dấu vết cô người tình tên Ánh, một người đã đi sông Di trước đó rồi không trở về.