CHƯƠNG 1 Cơ SỞ LÝ LUẬN VÈ THUÉ GIÁ TRỊ GIA TĂNG 1. KHÁI NIỆM LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI NGHIÊN cứu 1.1 KHÁI NIỆM THUẾ GIA TRỊ GIA TĂNG Theo quy định cùa Luật thuế giá trị gia tăng thì thuế giá trị gia tăng là một loại thuê gián thu đánh trên khoản giá trị tăng thêm cuả hàng hoá, dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuât, lưu thông đên tiêu dùng và được nộp vào ngân sách Nhà nước theo mức độ tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ.2 Đặc điểm Thuế giá trị gia tăng là loại thuế gián thu: tính gián thu của loại thuế này được the hiện chồ người mua hàng hóa, dịch vụ là người sè phải chịu loại thuế này thông qua việc mua bán hàng hóa. Người mua sẽ không phải nộp thuế trực tiếp vào ngân sách nhà nước. Mà sẽ trả thuê thông qua việc thanh toán hàng hóa, dịch vụ.
Người mua sè thanh toán cho người bán. Người bán sè nộp thuê tại ngân sách nhà nước. Người tiêu dùng sẽ là người chịu thuê. Thue GTGT đánh vào tất cả các giai đoạn luân chuyến từ sản xuất tới lưu thông, tiêu dùng, ở từng giai đoạn, thuế chỉ tính trên phần giá trị gia tăng của giai đoạn đó, không tính trùng phần GTGT đã tính thuế ở các giai đoạn luân chuyển trước.
Thuế GTGT có tính trung lập cao: Thuế GTGT không bị ảnh hưởng bởi kết quả kinh doanh cùa người nộp thuế, không phải là yếu tố của chi phí mà chỉ đơn thuần là một khoản được cộng thêm vào giá bán của người cung câp hàng hóa, dịch vụ, vì vậy săc thuê này không ảnh hưởng lớn đên mục tiêu khuyên khích hay hạn chê sản xuất, kinh doanh theo các ngành nghề cụ the. Thuế GTGT là sắc thuế có tính lũy thoái so với thu nhập: Do thuế GTGT tính trên giá bán của hàng hóa, dịch vụ mà người chịu thuê lại là người tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ nên khi thu nhập của người tiêu dùng tăng lên thì tỷ lệ thuê giá trị gia tăng phải trả trong giá mua so với thu nhập của họ giảm đi. Điều này có nghĩa là, xét dưới góc độ tính công băng, thuê GTGT là săc thuê không công băng, tỷ lệ thuê giá trị gia tăng so với thu nhập cùa người nghèo cao hơn người giàu. Phạm vi của thuế giá trị gia tăng: đối tượng chịu thuế là người tiêu dùng trong phạm vi lãnh thô Ọuôc gia.
Bởi vì không những hàng hóa xuât khâu chịu thuê suât GTGT 0% ở khâu xuất khẩu và vẫn được khấu trừ thuế GTGT đầu vào trước đó.3 Đối tượng chịu thuế và đối tượng không chịu thuế ❖ Đối tượng chịu thuế GTGT: Đối tượng chịu thuế GTGT: là hàng hóa, dịch vụ dùng cho sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng ở Việt Nam (bao gồm cả hàng hóa, dịch vụ mua của to chức, cá nhân ở nước ngoài). ❖ Đối tượng không chịu thuế GTGT: • Sản phẩm trong trọt (bao gồm cả sản phẩm rừng trồng), chăn nuôi, thủy sản, hải sản nuôi trong, đánh bắt chưa che biến thành các sản phấm khác hoặc chỉ qua sơ che thông thường của to chức, cá nhân tự sản xuất, đánh bắt bán ra và ở khâu nhập khau. Hàng hóa là giống vật nuôi, giống cây trồng (bao gồm trứng giống, con giong, cây giong, hạt giống, tinh dịch, phôi, vật liệu di truyền). • Các sản phẩm mới qua sơ chế thông thường là sản phẩm mới được làm sạch, phơi, sây khô, bóc vỏ, xay, xay bỏ vỏ, xát bỏ vỏ, tách hạt, tách cọng, căt, ướp muôi, bảo quản lạnh (ướp lạnh, đông lạnh), bảo quản băng khí sunfuro, bảo quản theo phương thức cho hóa chat đe tránh thối rữa, ngâm trong dung dịch lưu huỳnh hoặc ngâm trong dung dịch bảo quản khác và các hình thức bảo quản thông thường khác.
• Sản phẩm là giống vật nuôi, giống cây trồng, bao gồm trứng giống, con giống, cây giông, hạt giông, cành giông, cù giông, tinh dịch, phôi, vật liệu di truyên ở các khâu nuôi trồng, nhập khẩu và kinh doanh thương mại. Sản phẩm giống vật nuôi, giông cây trông thuộc đôi tượng không chịu thuê GTGT là sản phàm do các cơ sở nhập khâu, kinh doanh thương mại có giây đăng ký kinh doanh giông vật nuôi, giông cây trông do cơ quan quản lý nhà nước câp. Đôi với sản phâm là giông vật nuôi, giông cây trồng thuộc loại Nhà nước ban hành tiêu chuấn, chất lượng phải đáp ứng các điều kiện do nhà nước quy địnhPhân bón; máy móc, thiêt bị chuyên dùng phục vụ cho sản xuât nông nghiệp; tàu đánh băt xa bờ; thức ăn gia súc, gia câm và thức ăn cho vật nuôi khác. • Tưới, tiêu nước; cày, bừa đất; nạo vét kênh, mương nội đồng phục vụ sản xuất nông nghiệp; dịch vụ thu hoạch sản phàm nông nghiệp.
Dịch vụ y tê, dịch vụ thú y, bao gôm dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, phòng bệnh cho người và vật nuôi • Sản phấm muối được sản xuất từ nước biển, muối mỏ tự nhiên, muối tinh, muối i-ốt mà thành phần chính là Na-tri-clo-rua (NaCl). • Bảo hiêm nhân thọ, bảo hiểm sức khoẻ, bảo hiếm người học, các dịch vụ bảo hiểm khác liên quan đến con người; bảo hiểm vật nuôi. • Chuyển quyền sử dụng đất. • Bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm sức khoẻ, bảo hiếm người học, các dịch vụ bảo hiếm khác liên quan đen con người; bảq hiếm vật nuôi, bảo hiếm cây trồng, các dịch vụ bảo hiểm nông nghiệp khác; bảo hiếm tàu, thuyền, trang thiết bị và các dụng cụ cần thiết khác phục vụ trực tiếp đánh bắt thủy sản; tái bảo hiểm.
• Dịch vụ y tế, dịch vụ thú y, bao gồm dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, phòng bệnh cho người và vật nuôi, dịch vụ sinh đẻ có kê hoạch, dịch vụ điêu dưỡng sức khoẻ, phục hồi chức năng cho người bệnh, vận chuyến người bệnh, dịch vụ cho thuê phòng bệnh, giường bệnh của các cơ sở y tế; xét nghiệm, chiếu, chụp, máu và chế phâm máu dùng cho người bệnh. Trường hợp trong gói dịch vụ chữa bệnh (theo quy định của Bộ Y tê) bao gôm cả sử dụng thuôc chữa bệnh thi khoản thu từ tiên thuôc ____________________________________________ 1 2r~l1 chữa bệnh nằm trong gói dịch vụ chừa bệnh cũng thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT. • Dịch vụ bưu chính, viền thông công ích và Internet phổ cập theo chưong trình của Chính phủ; Dịch vụ bưu chính, viền thông từ nước ngoài vào Việt Nam (chiều đến). • Dịch vụ duy trì vườn thú, vườn hoa, công viên, cây xanh đường phố, chiếu sáng công cộng; dịch vụ tang lễ.
Các dịch vụ nêu tại khoản này không phân biệt nguồn kinh phí chi trả. Cụ thê: a) Dịch vụ duy trì vườn thú, vườn hoa, công viên, cây xanh đường pho, bảo vệ rừng do Nhà nước làm chủ rừng, bao gôm hoạt động quản lý, trông cây, chăm sóc cây, bảo vệ chim, thú ở các công viên, vườn thú, khu vực công cộng, rừng quôc gia, vườn quốc gia; b) Chiếu sáng công cộng bao gồm chiếu sáng đường phố, ngõ, xóm trong khu dân cư, vườn hoa, công viên. Doanh thu không chịu thuê là doanh thu từ hoạt động chiếu sáng công cộng; c) Dịch vụ tang lề của các cơ sở có chức năng kinh doanh dịch vụ tang lễ bao gom các hoạt động cho thuê nhà tang lễ, xe ô tô phục vụ tang lễ, mai táng, hỏa táng, cải táng, di chuyên mộ, chăm sóc mộ. • Duy tu, sửa chữa, xây dựng bằng nguồn vốn đóng góp của nhân dân (bao gôm cả vôn đóng góp, tài trợ của tô chức, cá nhân), vôn viện trợ nhân đạo đôi với các công trình văn hóa, nghệ thuật, công trình phục vụ công cộng, cơ sở hạ tâng và nhà ở cho đôi tượng chính sách xã hội: a) Trường hợp có sử dụng nguồn vốn khác ngoài vốn đóng góp của nhân dân, vôn viện trợ nhân đạo mà nguôn vôn khác không vượt quá 50% tông sô nguôn vôn sử dụng cho công trình thì đôi tượng không chịu thuê là toàn bộ giá trị công trình.
b) Trường hợp có sử dụng nguồn vốn khác ngoài vốn đóng góp của nhân dân, vôn viện trợ nhân đạo mà nguôn vôn khác vượt quá 50% tông sô nguôn vôn sử dụng cho công trình thì toàn bộ giá trị công trình thuộc đôi tượng chịu thuê GTGT. c) Đối tượng chính sách xã hội bao gồm: người có công theo quy định cùa pháp luật vê người có công; đôi tượng bảo trợ xã hội hưởng trợ câp từ ngân sách nhà nước; người thuộc hộ nghèo, cận nghèo và các trường họp khác theo quy định cùa pháp luật • Dạy học, dạy nghề theo quy định của pháp luật bao gồm cả dạy ngoại ngữ, tin học; dạy múa, hát, hội họa, nhạc, kịch, xiêc, thê dục, thê thao; nuôi dạy trẻ và dạy các nghề khác nhằm đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ văn hóa, kiến thức chuyên môn nghê nghiệp: a) Trường hợp các cơ sở dạy học các cấp từ mầm non đến trung học phổ thông có thu tiên ăn, tiên vận chuyên đưa đón học sinh và các khoản thu khác dưới hình thức thu hộ, chi hộ thì tiền ăn, tiền vận chuyển đưa đón học sinh và các khoản thu hộ, chi hộ này cũng thuộc đối tượng không chịu thuế. b) Khoản thu về ở nội trú cùa học sinh, sinh viên, học viên; hoạt động đào tạo (bao gồm cả việc to chức thi và cấp chứng chỉ trong quy trình đào tạo) do cơ sở đào J 3 1 tạo cung cấp thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT. Trường hợp cơ sở đào tạo không trực tiếp to chức đào tạo mà chỉ tố chức thi, cấp chứng chỉ trong quy trình đào tạo thì hoạt động tô chức thi và câp chứng chỉ cũng thuộc đôi tượng không chịu thuê.
Trường hợp cung câp dịch vụ thi và câp chứng chỉ không thuộc quy trình đào tạo thì thuộc đôi tượng chịu thuê GTGT.Quà biêu, quà tặng cho cá nhân ở Việt Nam theo mức quy định của Chính phủ. • Phát sóng truyền thanh, truyền hình bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước. • Xuất bản, nhập khấu, phát hành báo, tạp chí, bản tin chuyên ngành, sách chính trị, sách giáo khoa, giáo trình, sách văn bản pháp luật, sách khoa học-kỳ thuật, sách in bằng chữ dân tộc thiếu số và tranh, ảnh, áp phích tuyên truyền co động, ke cả dưới dạng băng hoặc đĩa ghi tiếng, ghi hình, dừ liệu điện tử; tiền, in tiền. • Vận chuyển hành khách công cộng bằng xe buýt, xe điện là vận chuyển hành khách công cộng bằng xe buýt, xe điện theo các tuyến trong nội tỉnh, trong đô thị và các tuyên lân cận ngoại tỉnh theo quy định cùa Bộ Giao thông vận tải.