Khóa luận kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty TNHH MTV Thuốc lá Cửu Long

Trong môi trường kinh doanh cạnh tranh, việc kiểm soát chi phí và xác định giá thành sản phẩm chính xác là yếu tố sống còn. 119 trang.

• Đề tài: Kế Toán Tập Hợp Chi Phí Sản Xuất và Tính Giá Thành Sản Phẩm Thuốc Cửu Long Vàng

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. Lý do chọn đề tài
• 2. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.1. Mục tiêu chung
• 2.2. Mục tiêu cụ thể
• 3. Đối tượng nghiên cứu
• 4. Phạm vi nghiên cứu
• 4.1. Về không gian
• 4.2. Về thời gian
• 5. Phương pháp nghiên cứu
• 5.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 5.2. Phương pháp tính số liệu
• 6. Kết cấu đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM
• 1.1. Khái niệm và phân loại chi phí sản xuất
• 1.1.1. Khái niệm chi phí sản xuất
• 1.1.2. Phân loại chi phí sản xuất
• 1.1.2.1. Theo tính chất kinh tế của chi phí
• 1.1.2.2. Theo mục đích và công dụng của chi phí
• 1.1.2.3. Theo mối quan hệ với khối lượng sản phẩm công việc, lao vụ sản xuất trong kỳ
• 1.1.2.4. Theo phương pháp tập hợp chi phí và mối quan hệ với đối tượng chịu chi phí
• 1.1.2.5. Theo nội dung cấu thành chi phí
• 1.1.2.6. Theo khả năng quy nạp chi phí vào giá thành
• 1.1.2.7. Theo lĩnh vực hoạt động
• 1.2. Giá thành sản phẩm
• 1.2.1. Khái niệm giá thành sản phẩm
• 1.2.2. Phân loại giá thành sản phẩm
• 1.2.2.1. Theo thời gian và cơ sở số liệu tính giá thành
• 1.2.2.2. Theo phạm vi tính toán
• 1.3. Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm
• 1.4. Đối tượng tập hợp chi phí và đối tượng tính giá thành
• 1.4.1. Đối tượng tập hợp chi phí
• 1.4.2. Đối tượng tính giá thành
• 1.4.3. Mối quan hệ giữa đối tượng tập hợp chi phí và đối tượng tính giá thành
• 1.4.4. Kỳ tính giá thành
• 1.5. Kế toán chi phí sản xuất
• 1.5.1. Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 1.5.1.1. Chứng từ sử dụng
• 1.5.1.2. Tài khoản sử dụng
• 1.5.1.3. Phương pháp hạch toán
• 1.5.1.4. Sổ sách sử dụng
• 1.5.2. Kế toán chi phí nhân công trực tiếp
• 1.5.2.1. Chứng từ sử dụng
• 1.5.2.2. Tài khoản sử dụng
• 1.5.2.3. Phương pháp hạch toán
• 1.5.2.4. Sổ sách sử dụng
• 1.5.3. Kế toán chi phí sản xuất chung
• 1.5.3.1. Chứng từ sử dụng
• 1.5.3.2. Tài khoản sử dụng
• 1.5.3.3. Phương pháp hạch toán
• 1.5.3.4. Sổ sách sử dụng
• 1.6. Kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành
• 1.6.1. Tập hợp chi phí sản xuất
• 1.6.2. Chứng từ sử dụng
• 1.6.3. Tài khoản sử dụng
• 1.6.4. Phương pháp hạch toán
• 1.6.5. Sổ sách sử dụng
• 1.7. Đánh giá sản phẩm dở dang
• 1.7.1. Phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang
• 1.7.1.1. Đánh giá SPDD theo chi phí NVLTT
• 1.7.1.2. Đánh giá SPDD theo khối lượng sản phẩm hoàn thành tương đương (phương pháp ước lượng, phương pháp tương đương)
• 1.7.1.3. Đánh giá SPDD theo CPSX định mức (kế hoạch)
• 1.8. Phương pháp tính giá thành sản phẩm
• 1.8.1. Phương pháp tính giá thành đơn giản (trực tiếp)
• 1.8.2. Phương pháp tính giá thành theo phương pháp hệ số
• 1.8.3. Tính giá thành theo phương pháp tỷ lệ
• 1.8.4. Tính giá thành theo phương pháp loại trừ SP phụ
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM THUỐC LÁ CỬU LONG VÀNG TẠI CÔNG TY TNHH MTV THUỐC LÁ CỬU LONG
• 2.1. Giới thiệu tổng quan về Công ty TNHH MTV Thuốc lá Cửu Long
• 2.1.1. Giới thiệu chung về công ty
• 2.1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của công ty
• 2.1.3. Chức năng, nhiệm vụ, mục tiêu và quyền hạn của công ty
• 2.1.4. Tổ chức sản xuất kinh doanh
• 2.1.4.1. Các lĩnh vực sản xuất kinh doanh của công ty
• 2.1.4.2. Sơ đồ tổ chức bộ máy sản xuất
• 2.1.4.3. Tổ chức mạng lưới kinh doanh
• 2.1.5. Tổ chức bộ máy quản lý tại công ty
• 2.1.5.1. Sơ đồ tổ chức bộ máy quản lý
• 2.1.5.2. Chức năng và nhiệm vụ của các phòng ban
• 2.1.6. Tổ chức công tác kế toán tại Công ty
• 2.1.6.1. Tổ chức bộ máy kế toán
• 2.1.6.2. Chức năng và nhiệm vụ chủ yếu của bộ máy kế toán
• 2.1.6.3. Hình thức kế toán
• 2.1.6.4. Hệ thống chứng từ và tài khoản sử dụng
• 2.1.6.5. Chế độ và phương pháp kế toán
• 2.1.6.6. Ứng dụng tin học trong công tác kế toán
• 2.1.7. Thuận lợi, khó khăn và phương hướng phát triển
• 2.1.7.1. Phương hướng phát triển
• 2.1.8. Kết quả kinh doanh một số năm gần đây tại Công ty năm 2017-2019
• 2.2. Thực trạng về kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm thuốc Cửu Long Vàng tại Công ty TNHH MTV Thuốc Lá Cửu Long
• 2.2.1. Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 2.2.1.1. Đối tượng tập hợp chi phí
• 2.2.1.2. Đối tượng tính giá thành sản phẩm
• 2.2.1.3. Kỳ tính giá thành sản phẩm
• 2.2.2. Kế toán chi phí sản xuất
• 2.2.2.1. Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 2.2.2.2. Kế toán chi phí nhân công trực tiếp
• 2.2.2.3. Kế toán chi phí sản xuất chung
• 2.2.3. Kế toán tổng hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 2.2.3.1. Kế toán tổng hợp chi phí sản xuất
• 2.2.3.2. Đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ
• 2.2.3.3. Phương pháp tính giá thành sản phẩm
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT VÀ KIẾN NGHỊ
• 3.1. Nhận xét về tổ chức công tác kế toán tại Công ty
• 3.2. Nhận xét về công tác tổ chức kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH MTV Thuốc Lá Cửu Long
• 3.2.1. Kiến nghị nhằm cải thiện về tổ chức công tác kế toán tại Công ty
• 3.2.2. Kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác tổ chức kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 3.2.3. Một số kiến nghị bổ trợ khác
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Toàn Cảnh Kế Toán Giá Thành Sản Phẩm Thuốc Cửu Long Vàng

Trong môi trường kinh doanh cạnh tranh, việc kiểm soát chi phí và xác định giá thành sản phẩm chính xác là yếu tố sống còn. Đối với các doanh nghiệp sản xuất như Công ty TNHH MTV Thuốc Lá Cửu Long, công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm không chỉ là nghiệp vụ bắt buộc mà còn là công cụ quản trị chiến lược. Bài viết này phân tích sâu quy trình hạch toán và tính giá thành cho sản phẩm thuốc Cửu Long Vàng, dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn tại doanh nghiệp. Một quy trình kế toán giá thành hiệu quả giúp doanh nghiệp xác định đúng giá vốn hàng bán, định giá sản phẩm cạnh tranh và tối ưu hóa lợi nhuận. Nó đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ từ việc xác định đối tượng tập hợp chi phí đến việc lựa chọn phương pháp tính giá thành phù hợp. Đặc biệt trong ngành sản xuất thuốc lá, với quy trình công nghệ phức tạp và nhiều loại nguyên vật liệu, việc hạch toán chính xác từng khoản mục chi phí là cực kỳ quan trọng.

1.1. Tầm quan trọng của kế toán quản trị chi phí trong ngành SX

Kế toán quản trị chi phí đóng vai trò là nền tảng thông tin cho các quyết định quản lý. Mục tiêu chính không chỉ là ghi nhận chi phí mà còn là phân tích, kiểm soát và lập kế hoạch chi phí hiệu quả. Trong ngành sản xuất, đặc biệt là sản xuất thuốc lá, việc quản trị tốt chi phí giúp doanh nghiệp đạt được lợi thế cạnh tranh thông qua việc tối ưu hóa định mức chi phí sản xuất thuốc. Bằng cách theo dõi và phân tích các yếu tố chi phí như chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (TK 621) và chi phí nhân công trực tiếp (TK 622), nhà quản lý có thể xác định các điểm yếu trong quy trình sản xuất, từ đó đưa ra các giải pháp cải tiến. Hơn nữa, một hệ thống kế toán chi phí sản xuất minh bạch và chính xác là cơ sở để xây dựng các báo cáo giá thành đáng tin cậy, phục vụ cho việc định giá bán và đánh giá hiệu quả hoạt động của từng dòng sản phẩm.

1.2. Đặc thù ngành sản xuất thuốc lá ảnh hưởng đến hạch toán

Ngành sản xuất thuốc lá có những đặc thù riêng biệt tác động trực tiếp đến công tác hạch toán chi phí sản xuất. Thứ nhất, quy trình sản xuất theo dây chuyền liên tục, qua nhiều giai đoạn từ chế biến sợi, vấn điếu, ghép đầu lọc đến đóng bao. Điều này đòi hỏi phải xác định rõ ràng đối tượng tập hợp chi phí cho từng công đoạn hoặc toàn bộ quy trình. Thứ hai, cơ cấu chi phí phức tạp với nhiều loại nguyên phụ liệu khác nhau (lá thuốc, giấy vấn, đầu lọc, hương liệu), đòi hỏi việc theo dõi xuất nhập tồn kho và hạch toán chi phí NVLTT phải chi tiết và chính xác. Thứ ba, các doanh nghiệp thường sản xuất nhiều nhãn hiệu sản phẩm trên cùng một dây chuyền, dẫn đến sự phức tạp trong việc phân bổ chi phí sản xuất chung. Do đó, việc lựa chọn tiêu thức phân bổ hợp lý là yếu tố then chốt để đảm bảo giá thành đơn vị sản phẩm được tính toán công bằng và hợp lý.

II. Thách Thức Trong Tập Hợp Chi Phí Sản Xuất Ngành Thuốc Lá

Công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong ngành thuốc lá đối mặt với nhiều thách thức đặc thù. Việc quản lý và hạch toán một lượng lớn nguyên vật liệu đa dạng, từ lá thuốc đến các phụ liệu như giấy sáp vàng, đầu lọc, đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối. Bất kỳ sai sót nào trong việc ghi nhận chi phí đều có thể làm sai lệch giá thành cuối cùng. Một thách thức lớn khác là việc đánh giá sản phẩm dở dang vào cuối kỳ. Do quy trình sản xuất liên tục, luôn có một lượng sản phẩm chưa hoàn thành trên dây chuyền. Việc xác định mức độ hoàn thành và phân bổ chi phí cho lượng sản phẩm này một cách hợp lý là bài toán phức tạp. Ngoài ra, việc phân bổ chi phí sản xuất chung (TK 627), bao gồm chi phí khấu hao máy móc, chi phí nhân viên phân xưởng, cho từng dòng sản phẩm cũng là một vấn đề nan giải, ảnh hưởng trực tiếp đến tính chính xác của giá thành.

2.1. Xác định đối tượng tập hợp chi phí và kỳ tính giá thành

Việc xác định đối tượng tập hợp chi phí và kỳ tính giá thành là bước đi đầu tiên và quan trọng nhất. Theo nghiên cứu tại Công ty Thuốc Lá Cửu Long, đối tượng tập hợp chi phí là toàn bộ quy trình sản xuất cho từng loại sản phẩm, ví dụ như quy trình sản xuất thuốc Cửu Long Vàng. Cách tiếp cận này phù hợp với mô hình sản xuất hàng loạt, liên tục. Tuy nhiên, thách thức nảy sinh khi cần phân tích chi phí chi tiết cho từng công đoạn (chế biến sợi, vấn điếu). Kỳ tính giá thành thường được xác định theo tháng để phục vụ công tác báo cáo định kỳ. Việc lựa chọn này giúp nhà quản lý có cái nhìn kịp thời về biến động chi phí. Tuy nhiên, nó cũng đòi hỏi hệ thống sổ sách kế toán chi phí phải được cập nhật liên tục và chính xác để đảm bảo quá trình tổng hợp và kết chuyển chi phí vào cuối kỳ không bị gián đoạn.

2.2. Khó khăn trong phân bổ chi phí sản xuất chung TK 627

Chi phí sản xuất chung (TK 627) là khoản mục chi phí gián tiếp, liên quan đến nhiều sản phẩm khác nhau. Tại các nhà máy thuốc lá, chi phí này bao gồm khấu hao dây chuyền sản xuất, tiền lương quản lý phân xưởng, chi phí điện, nước... Khó khăn lớn nhất là lựa chọn tiêu thức phân bổ hợp lý để giá thành đơn vị sản phẩm phản ánh đúng mức tiêu hao nguồn lực. Các tiêu thức phổ biến có thể là giờ máy hoạt động, chi phí nhân công trực tiếp hoặc chi phí nguyên vật liệu trực tiếp. Mỗi tiêu thức có ưu và nhược điểm riêng. Nếu lựa chọn sai tiêu thức, chi phí có thể bị phân bổ không chính xác, dẫn đến việc định giá sai cho một số sản phẩm, làm giảm khả năng cạnh tranh hoặc gây thua lỗ. Việc kiểm soát chi phí sản xuất dược phẩm và thuốc lá đều gặp phải vấn đề tương tự, đòi hỏi một hệ thống phân bổ khoa học và được rà soát định kỳ.

III. Phương Pháp Tập Hợp Chi Phí Sản Xuất Thuốc Lá Cửu Long

Để giải quyết các thách thức, Công ty Thuốc Lá Cửu Long đã xây dựng một quy trình tính giá thành sản phẩm chặt chẽ, bắt đầu từ việc tập hợp chi phí sản xuất một cách khoa học. Quá trình này được thực hiện thông qua việc hạch toán chi tiết ba khoản mục chi phí chính: chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung. Mỗi khoản mục được theo dõi trên các tài khoản riêng biệt và được tập hợp theo đúng đối tượng đã xác định. Việc áp dụng hệ thống tài khoản theo quy định, đặc biệt là các tài khoản chi phí như TK 621, TK 622, TK 627, và tài khoản tập hợp chi phí tài khoản 154, giúp cho việc theo dõi và tổng hợp số liệu trở nên minh bạch và dễ kiểm soát. Phương pháp này đảm bảo mọi hao phí phát sinh trong quá trình sản xuất đều được ghi nhận đầy đủ, là cơ sở vững chắc cho việc tính giá thành sản phẩm thuốc Cửu Long Vàng.

3.1. Hạch toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp TK 621 chi tiết

Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (TK 621) là khoản mục chiếm tỷ trọng lớn nhất trong giá thành thuốc lá. Tại Công ty Thuốc Lá Cửu Long, chi phí này bao gồm giá trị của lá thuốc, giấy vấn, đầu lọc, hương liệu... được xuất dùng trực tiếp cho sản xuất. Kế toán sử dụng Phiếu xuất kho làm chứng từ gốc để hạch toán. Mọi nghiệp vụ xuất kho nguyên vật liệu cho sản xuất sản phẩm Cửu Long Vàng đều được ghi Nợ TK 621 và Có TK 152. Cuối kỳ, toàn bộ chi phí phát sinh trên TK 621 sẽ được kết chuyển sang tài khoản 154 (Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang) để chuẩn bị cho quá trình tính giá thành. Việc hạch toán chi tiết theo từng loại nguyên vật liệu giúp công ty dễ dàng theo dõi định mức chi phí sản xuất thuốc và phát hiện kịp thời các chênh lệch bất thường.

3.2. Ghi nhận chi phí nhân công trực tiếp TK 622 chính xác

Chi phí nhân công trực tiếp (TK 622) bao gồm tiền lương, các khoản phụ cấp và các khoản trích theo lương (BHXH, BHYT, KPCĐ) của công nhân trực tiếp đứng máy tại các phân xưởng sản xuất. Căn cứ vào Bảng chấm công và Bảng thanh toán tiền lương, kế toán tiến hành hạch toán Nợ TK 622 và Có các tài khoản liên quan như TK 334, TK 338. Tương tự như chi phí nguyên vật liệu, cuối kỳ, tổng chi phí nhân công trực tiếp cũng được kết chuyển sang Nợ tài khoản 154. Việc ghi nhận chính xác chi phí này không chỉ quan trọng cho việc tính giá thành mà còn liên quan đến việc đảm bảo quyền lợi cho người lao động và thực hiện đúng nghĩa vụ với nhà nước.

3.3. Quy trình tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất chung TK 627

Tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất chung là bước phức tạp nhất trong quá trình hạch toán. Tất cả các chi phí phát sinh tại phân xưởng ngoài hai khoản mục trên, như lương nhân viên quản lý phân xưởng, chi phí công cụ dụng cụ, khấu hao tài sản cố định, chi phí dịch vụ mua ngoài... đều được tập hợp vào Nợ TK 627. Cuối kỳ, kế toán phải lựa chọn một tiêu thức phân bổ hợp lý (ví dụ: theo giờ công lao động trực tiếp) để phân bổ tổng chi phí này cho các sản phẩm đã sản xuất trong kỳ. Sau khi phân bổ, chi phí được kết chuyển từ TK 627 sang tài khoản 154. Quy trình này đòi hỏi sự tính toán cẩn thận để đảm bảo chi phí được chia sẻ một cách công bằng giữa các sản phẩm.

IV. Hướng Dẫn Quy Trình Tính Giá Thành Sản Phẩm Thuốc Cửu Long

Sau khi toàn bộ chi phí sản xuất đã được tập hợp đầy đủ vào bên Nợ của tài khoản 154, bước tiếp theo trong quy trình tính giá thành sản phẩm là xác định giá trị sản phẩm hoàn thành. Đây là giai đoạn tổng hợp, yêu cầu sự chính xác cao trong tính toán. Quy trình này bao gồm hai bước chính: đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ và áp dụng phương pháp tính giá thành để xác định tổng giá thành và giá thành đơn vị. Việc lựa chọn phương pháp tính giá thành phù hợp với đặc điểm sản xuất của doanh nghiệp là yếu tố quyết định đến độ chính xác của kết quả cuối cùng. Đối với sản phẩm thuốc Cửu Long Vàng, với quy trình sản xuất giản đơn và khép kín, việc áp dụng phương pháp phù hợp sẽ giúp tối ưu hóa công tác kế toán.

4.1. Kỹ thuật đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ hiệu quả

Đánh giá sản phẩm dở dang là việc tính toán phần chi phí sản xuất mà các sản phẩm chưa hoàn thành vào cuối kỳ phải gánh chịu. Tại Công ty Thuốc Lá Cửu Long, do đặc thù nguyên vật liệu chính được đưa vào ngay từ đầu quá trình sản xuất, phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp được xem là một lựa chọn hợp lý và đơn giản. Theo phương pháp này, toàn bộ chi phí chế biến (nhân công, sản xuất chung) sẽ được tính hết cho sản phẩm hoàn thành, còn sản phẩm dở dang chỉ bao gồm chi phí nguyên vật liệu. Kỹ thuật này giúp đơn giản hóa việc tính toán nhưng vẫn đảm bảo được tính hợp lý tương đối, vì chi phí NVLTT chiếm tỷ trọng lớn nhất. Việc xác định chính xác giá trị sản phẩm dở dang cuối kỳ là tiền đề để tính đúng tổng giá thành sản phẩm hoàn thành trong kỳ.

4.2. Áp dụng phương pháp tính giá thành đơn giản trực tiếp

Với đặc điểm là doanh nghiệp sản xuất một loại sản phẩm chủ lực (hoặc các sản phẩm có quy trình tương tự) theo quy trình công nghệ giản đơn, khép kín, phương pháp tính giá thành đơn giản (trực tiếp) là lựa chọn tối ưu. Công thức tính tổng giá thành sản phẩm hoàn thành trong kỳ được xác định như sau: Tổng Giá Thành = Chi phí dở dang đầu kỳ + Tổng Chi phí phát sinh trong kỳ - Chi phí dở dang cuối kỳ. Tất cả các số liệu này đều được lấy từ tài khoản 154. Sau khi có tổng giá thành, giá thành đơn vị sản phẩm được tính bằng cách chia tổng giá thành cho số lượng sản phẩm hoàn thành nhập kho. Phương pháp này dễ áp dụng, dễ kiểm tra và phù hợp với thực tiễn sản xuất tại công ty, giúp cung cấp báo cáo giá thành nhanh chóng và kịp thời.

V. Thực Trạng và Ứng Dụng Kế Toán Giá Thành Thuốc Cửu Long

Việc ứng dụng thực tiễn công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Thuốc Lá Cửu Long cho thấy sự tuân thủ chặt chẽ các nguyên tắc và chuẩn mực kế toán. Hệ thống sổ sách kế toán chi phí, từ sổ chi tiết các tài khoản 621, 622, 627 đến sổ cái và sổ tổng hợp tài khoản 154, được tổ chức khoa học. Việc ứng dụng phần mềm kế toán đã giúp tự động hóa nhiều khâu, từ ghi nhận chứng từ đến kết chuyển và lập báo cáo, giảm thiểu sai sót và tăng hiệu quả công việc. Các báo cáo giá thành được lập định kỳ hàng tháng, cung cấp thông tin quan trọng cho ban lãnh đạo trong việc điều hành sản xuất kinh doanh, phân tích hiệu quả và ra quyết định về giá bán. Thực trạng này cho thấy công tác kế toán giá thành tại công ty không chỉ dừng ở mức độ tuân thủ mà đã trở thành một công cụ quản trị hữu hiệu.

5.1. Phân tích sổ sách kế toán chi phí và báo cáo giá thành

Phân tích hệ thống sổ sách kế toán chi phí cho thấy mọi nghiệp vụ kinh tế phát sinh liên quan đến chi phí sản xuất đều được ghi nhận đầy đủ và kịp thời. Các chứng từ gốc như phiếu xuất kho, bảng lương được luân chuyển và xử lý theo một quy trình rõ ràng. Báo cáo giá thành sản phẩm thuốc Cửu Long Vàng được trình bày chi tiết theo từng khoản mục chi phí (NVLTT, NCTT, SXC), giúp nhà quản lý dễ dàng so sánh giữa thực tế và định mức, từ đó thực hiện kiểm soát chi phí sản xuất dược phẩm và thuốc lá một cách hiệu quả hơn. Thông qua báo cáo, ban lãnh đạo có thể nhận diện các biến động bất thường về chi phí, tìm ra nguyên nhân và có biện pháp điều chỉnh kịp thời, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất.

5.2. Vai trò của tài khoản 154 trong việc tổng hợp chi phí

Tài khoản 154 – Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang, đóng vai trò là trung tâm trong toàn bộ quy trình. Nó là nơi "hội tụ" của tất cả các chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ. Bên Nợ của tài khoản này phản ánh giá trị sản phẩm dở dang đầu kỳ và toàn bộ chi phí sản xuất (từ TK 621, TK 622, TK 627 kết chuyển sang). Bên Có phản ánh giá trị thành phẩm hoàn thành nhập kho hoặc các khoản ghi giảm chi phí. Số dư cuối kỳ của tài khoản 154 chính là giá trị sản phẩm dở dang cuối kỳ. Việc theo dõi và quản lý chặt chẽ tài khoản này giúp đảm bảo tính chính xác và cân đối của toàn bộ quá trình tính giá thành, là mắt xích quan trọng kết nối giữa quá trình hạch toán chi phí và xác định kết quả sản xuất.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường, sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp cùng ngành ngày càng trở nên gay gắt, đặc biệt xoay quanh hai yếu tố cốt lõi là chất lượng và giá cả sản phẩm. Để tạo lập ưu thế cạnh tranh và bảo đảm hoạt động sản xuất kinh doanh có lãi, các doanh nghiệp sản xuất bắt buộc phải kiểm soát chặt chẽ chi phí đầu vào nhằm định giá bán ở mức hợp lý. Giá thành sản phẩm chính là thước đo kinh tế phản ánh toàn bộ hao phí lao động sống và lao động vật hóa mà doanh nghiệp phải bù đắp sau mỗi chu kỳ sản xuất. Do đó, công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm giữ vai trò then chốt, phục vụ trực tiếp cho việc kiểm soát chi phí, lập dự toán và phân tích tiềm năng hạ giá thành.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, đề tài khóa luận "Kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm thuốc Cửu Long Vàng tại Công ty TNHH MTV Thuốc Lá Cửu Long" được thực hiện nhằm vận dụng các kiến thức lý luận kế toán tài chính vào điều kiện tổ chức sản xuất cụ thể tại đơn vị.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định rõ ràng theo hai cấp độ:

1. Mục tiêu chung: Tìm hiểu thực trạng công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm thuốc Cửu Long Vàng tại Công ty TNHH MTV Thuốc Lá Cửu Long; trên cơ sở đó đưa ra các nhận xét và kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác kế toán chi phí và giá thành tại đơn vị.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Tìm hiểu phương pháp tập hợp chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung và phương pháp tính giá thành sản phẩm thuốc Cửu Long Vàng.
   • Khảo sát hệ thống chứng từ kế toán, tài khoản sử dụng, trình tự luân chuyển chứng từ và hệ thống sổ sách kế toán liên quan.
   • Đưa ra những nhận xét đánh giá ưu nhược điểm và đề xuất các giải pháp khả thi giúp công ty hoàn thiện quy trình kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài bao gồm:

• Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố chi phí sản xuất cấu thành (chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung) và các yếu tố liên quan đến quy trình tính giá thành sản phẩm thuốc Cửu Long Vàng thông qua hệ thống chứng từ, tài khoản và sổ sách kế toán tại công ty.
• Phạm vi không gian: Phòng Kế toán - Tài chính thuộc Công ty TNHH MTV Thuốc Lá Cửu Long (số 4D Nguyễn Trung Trực, Phường 8, Thành phố Vĩnh Long, Tỉnh Vĩnh Long).
• Phạm vi thời gian: Số liệu thực tế được thu thập trong tháng 01/2019; thời gian triển khai nghiên cứu khóa luận từ ngày 17/02/2020 đến ngày 26/04/2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên hệ thống lý luận kế toán tài chính doanh nghiệp và chế độ kế toán hiện hành theo Thông tư số 200/2014/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành ngày 22/12/2014.

Về mặt lý thuyết, tác giả hệ thống hóa các tiêu thức phân loại chi phí sản xuất và phương pháp xác định giá thành:

• Phân loại chi phí sản xuất:
  • Theo tính chất kinh tế: Chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công, chi phí khấu hao tài sản cố định (TSCĐ), chi phí dịch vụ mua ngoài, chi phí bằng tiền khác.
  • Theo mục đích và công dụng kinh tế: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (CPNVLTT), chi phí nhân công trực tiếp (CPNCTT), chi phí sản xuất chung (CPSXC).
  • Theo mối quan hệ với khối lượng sản phẩm sản xuất: Biến phí gồm biến phí tỷ lệ ($Y = aX$) và biến phí cấp bậc ($Y = a_j X_j$); định phí gồm định phí bắt buộc ($Y = B$) và định phí tùy ý ($Y = B_j$); chi phí hỗn hợp ($Y = aX + B$).
  • Theo phương pháp tập hợp chi phí: Chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp.
  • Theo nội dung cấu thành: Chi phí đơn giản nhất và chi phí tổng hợp.
  • Theo khả năng quy nạp vào giá thành: Chi phí trong giá thành và chi phí ngoài giá thành.
  • Theo lĩnh vực hoạt động: Chi phí sản xuất kinh doanh, chi phí tài chính, chi phí khác.
• Phân loại giá thành sản phẩm:
  • Theo thời gian và cơ sở số liệu: Giá thành kế hoạch, giá thành định mức, giá thành thực tế.
  • Theo phạm vi tính toán: Giá thành sản xuất (giá thành công xưởng) và giá thành toàn bộ.
• Phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang (SPDD) cuối kỳ: Đánh giá SPDD theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp; đánh giá SPDD theo khối lượng sản phẩm hoàn thành tương đương; đánh giá SPDD theo chi phí sản xuất định mức (kế hoạch).
• Phương pháp tính giá thành sản phẩm: Phương pháp giản đơn (trực tiếp), phương pháp hệ số, phương pháp tỷ lệ, phương pháp loại trừ sản phẩm phụ.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả áp dụng trong khóa luận gồm:

• Phương pháp phỏng vấn trực tiếp: Trao đổi trực tiếp với nhân viên phòng Kế toán - Tài chính để tìm hiểu quy trình luân chuyển chứng từ và hạch toán nghiệp vụ phát sinh.
• Phương pháp thống kê: Thu thập, sắp xếp và hệ thống hóa các số liệu kế toán phục vụ cho việc lập bảng biểu phân tích.
• Phương pháp hạch toán kế toán: Sử dụng hệ thống tài khoản, chứng từ, sổ sách để phản ánh các nghiệp vụ kinh tế liên quan đến chi phí và giá thành.
• Phương pháp so sánh: So sánh số tuyệt đối ($\Delta A = A_1 - A_0$) và so sánh số tương đối ($(\Delta A / A_1) \times 100%$) để phân tích sự biến động của các chỉ tiêu kinh tế.

Nguồn dữ liệu nghiên cứu bao gồm các chứng từ kế toán gốc (phiếu xuất kho, bảng chấm công, bảng phân bổ tiền lương, hóa đơn dịch vụ...), sổ kế toán chi tiết, sổ Cái các tài khoản 621, 622, 627, 154, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2017-2019 của Công ty TNHH MTV Thuốc Lá Cửu Long, kết hợp với các giáo trình, tài liệu chuyên ngành tại Thư viện Trường Đại học Cửu Long.

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: CỞ SỞ LÝ LUẬN KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM

Chương 1 trình bày toàn diện khung lý thuyết về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất theo Thông tư 200/2014/TT-BTC:

• Làm rõ khái niệm chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm và mối quan hệ giữa đối tượng tập hợp chi phí với đối tượng tính giá thành sản phẩm.
• Quy định cụ thể nguyên tắc hạch toán, nội dung kết cấu tài khoản, chứng từ và sổ sách sử dụng cho từng khoản mục:
  • Tài khoản 621 (Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp): Tập hợp chi phí NVL chính, vật liệu phụ xuất dùng trực tiếp cho sản xuất; kết chuyển sang TK 154 hoặc ghi nhận vào TK 632 đối với phần chi phí vượt mức bình thường; xử lý phần NVL dùng không hết nhập lại kho. Sổ sách sử dụng gồm Bảng tổng hợp chi phí vật liệu, Sổ Nhật ký chung.
  • Tài khoản 622 (Chi phí nhân công trực tiếp): Phản ánh tiền lương, phụ cấp, các khoản trích theo lương (BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ) của công nhân trực tiếp sản xuất; cuối kỳ kết chuyển sang TK 154 hoặc TK 632. Chứng từ gồm Bảng chấm công, Bảng thanh toán lương, Bảng phân bổ tiền lương và BHXH; sổ sách sử dụng gồm Sổ Cái TK 622, Bảng tổng hợp chi tiết lương.
  • Tài khoản 627 (Chi phí sản xuất chung): Phản ánh chi phí phục vụ sản xuất tại phân xưởng, gồm 6 tài khoản cấp 2 (TK 6271 đến TK 6278); phân bổ chi phí cố định không phân bổ vào TK 632 nếu sản xuất dưới công suất bình thường; cuối kỳ kết chuyển vào TK 154.
  • Tài khoản 154 (Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang): Quy trình 5 bước tổng hợp chi phí cuối kỳ từ việc kiểm kê NVL thừa, kết chuyển chi phí từ TK 621, 622, 627, xác định giá trị SPDD cuối kỳ đến tính giá thành sản phẩm hoàn thành nhập kho (TK 155), gửi bán (TK 157) hoặc bán trực tiếp (TK 632).
• Trình bày công thức chi tiết của 3 phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ và 4 phương pháp tính giá thành sản phẩm (phương pháp trực tiếp, phương pháp hệ số, phương pháp tỷ lệ, phương pháp loại trừ sản phẩm phụ).

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM THUỐC LÁ CỬU LONG VÀNG TẠI CÔNG TY TNHH MTV THUỐC LÁ CỬU LONG

Chương 2 phản ánh chi tiết về đơn vị thực tập và thực trạng công tác kế toán chi phí, tính giá thành cho sản phẩm thuốc lá Cửu Long Vàng:

• Tổng quan về công ty: Công ty TNHH MTV Thuốc Lá Cửu Long là doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước thuộc Tổng Công ty Thuốc Lá Việt Nam, có diện tích 18.026,3 m², mã số thuế 1500171823-1, vốn điều lệ 47.000 VND (theo giấy phép kinh doanh). Tiền thân là Xí nghiệp Thuốc lá Cửu Long thành lập ngày 20/04/1985 (vốn ban đầu 500.000 đồng, trên 500 lao động); đổi tên thành Nhà máy Thuốc lá Cửu Long năm 1989; gia nhập Tổng Công ty Thuốc Lá Việt Nam năm 2001 theo Quyết định 153/2000/QĐ-TTg; chuyển đổi sang mô hình TNHH MTV từ năm 2006 theo Quyết định 322/2005/QĐ-TTg; đạt chứng nhận ISO 9001-2000 do TUV-NORD cấp năm 2007.
• Tổ chức bộ máy và sản xuất: Bộ máy quản lý theo cơ cấu trực tuyến - chức năng gồm Ban Giám đốc (1 Giám đốc, 2 Phó Giám đốc) và 6 phòng ban chức năng; tổng số cán bộ công nhân viên là 189 người (110 nữ, 79 nam; cán bộ kỹ thuật và quản lý chiếm trên 26,5%). Quy trình sản xuất gồm 3 giai đoạn: Chế biến sợi (hấp chân không áp suất 60m/Hg, nạp hơi bão hòa 1.5 At, giữ tươi, tẩm gia liệu, thái sợi, sấy, phun hương); Vấn và ghép đầu lọc (2 máy vấn công suất 2.500 điếu/phút); Thành phẩm (đóng bao mềm/cứng, hàn kiếng, đóng tút 10 bao, đóng thùng). Quy cách sản phẩm điếu thuốc: tổng chiều dài 84mm, đầu lọc 20mm, điếu trắng 64mm, đường kính 8,1mm. Hệ thống tiêu thụ gồm 20 đại lý từ Phan Thiết đến Cà Mau cùng các thị trường xuất khẩu như Singapore, Malaysia, Indonesia, Triều Tiên, Trung Đông.
• Tổ chức công tác kế toán: Bộ máy kế toán tổ chức theo mô hình tập trung, áp dụng Thông tư 200/2014/TT-BTC, hình thức kế toán Chứng từ ghi sổ và ứng dụng tin học trong công tác kế toán.
• Thực trạng kế toán chi phí và giá thành: Xác định đối tượng tập hợp chi phí theo từng phân xưởng và đối tượng tính giá thành là sản phẩm thuốc Cửu Long Vàng; kỳ tính giá thành theo tháng; trình bày cụ thể quy trình hạch toán CPNVLTT, CPNCTT, CPSXC, phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ và kỹ thuật tính giá thành thực tế trong tháng 01/2019.

CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT VÀ KIẾN NGHỊ

Chương 3 tổng kết các đánh giá thực tế và đưa ra giải pháp hoàn thiện:

• Nhận xét: Đánh giá ưu điểm về sự chặt chẽ trong việc tuân thủ chế độ kế toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, mô hình quản lý tập trung và tính nhất quán của hệ thống chứng từ ghi sổ; đồng thời chỉ ra một số tồn tại trong công tác phân loại chi phí, phân bổ chi phí sản xuất chung và việc theo dõi định mức tiêu hao nguyên vật liệu.
• Kiến nghị:
  • Nhóm kiến nghị hoàn thiện tổ chức bộ máy kế toán và quy trình luân chuyển chứng từ.
  • Nhóm kiến nghị hoàn thiện phương pháp tập hợp chi phí (CPNVLTT, CPNCTT, CPSXC), tối ưu hóa tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung và chuẩn hóa phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ.
  • Các kiến nghị bổ trợ về việc tăng cường kiểm soát định mức hao hụt và nâng cấp phần mềm kế toán.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã mô tả và hệ thống hóa chi tiết toàn bộ quy trình kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành của dòng sản phẩm thuốc Cửu Long Vàng tại Công ty TNHH MTV Thuốc Lá Cửu Long.

Bảng tổng hợp so sánh các phương pháp tính giá thành được tác giả hệ thống hóa trong phần cơ sở lý luận:

Tiêu chí	Phương pháp giản đơn (Trực tiếp)	Phương pháp hệ số	Phương pháp tỷ lệ	Phương pháp loại trừ sản phẩm phụ
Quy trình sản xuất phù hợp	Quy trình sản xuất giản đơn, khép kín, chu kỳ ngắn, sản xuất một hoặc ít loại sản phẩm	Cùng quy trình công nghệ và loại NVL nhưng thu được nhiều sản phẩm khác nhau	Cùng quy trình sản xuất, tạo ra nhóm sản phẩm cùng loại với nhiều quy cách	Cùng quy trình sản xuất, bên cạnh sản phẩm chính còn thu được sản phẩm phụ
Đối tượng tập hợp chi phí	Toàn bộ quy trình sản xuất / Phân xưởng	Toàn bộ quy trình công nghệ sản xuất	Toàn bộ quy trình sản xuất của nhóm sản phẩm	Toàn bộ quy trình công nghệ sản xuất
Đối tượng tính giá thành	Sản phẩm hoàn thành duy nhất	Từng loại sản phẩm cụ thể theo hệ số quy đổi ($H_i$)	Từng quy cách sản phẩm theo tỷ lệ giá thành ($%Z$)	Sản phẩm chính hoàn thành
Công thức xác định tổng giá thành ($Z$)	$Z = D_{đk} + C - D_{ck}$	$Z_{tt} = D_{đk} + C - D_{ck}$, sau đó phân bổ theo sản lượng chuẩn ($Q_i \times H_i$)	$Z_{tt} = D_{đk} + C - D_{ck}$, phân bổ theo tỷ lệ $%Z \times Z_{kh,i}$	$Z = D_{đk} + C - D_{ck} - C_{ltr}$

Về mặt giải pháp và đóng góp thực tiễn, khóa luận:

• Cung cấp dữ liệu thực tế về việc gắn kết các thông số kỹ thuật sản xuất thuốc lá (áp suất hấp chân không 60m/Hg, máy vấn 2.500 điếu/phút, quy cách điếu 84mm) với dòng ghi nhận chi phí kế toán tài chính.
• Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao độ chính xác khi phân bổ CPSXC, hoàn thiện phương pháp kiểm kê và đánh giá SPDD cuối kỳ, góp phần kiểm soát giá thành sản phẩm tại doanh nghiệp.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế nghiên cứu: Số liệu kế toán chi phí và tính giá thành trong khóa luận chỉ được khảo sát giới hạn trong phạm vi 1 tháng (tháng 01/2019) và tập trung vào 1 dòng sản phẩm thuốc Cửu Long Vàng, chưa mở rộng phân tích toàn diện trên toàn bộ hơn 20 nhãn hiệu thuốc lá khác của công ty (như Du Lịch, Bastion, Roman...). Đồng thời, thời gian thực hiện đề tài diễn ra trong khoảng thời gian ngắn (từ 17/02/2020 đến 26/04/2020) nên chưa thực hiện đánh giá chuỗi số liệu so sánh theo quý hay cả năm tài chính.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu sang công tác kế toán quản trị chi phí, phân tích biến động chi phí định mức so với chi phí thực tế cho toàn bộ các dòng sản phẩm tiêu thụ nội địa và sản phẩm gia công xuất khẩu; nghiên cứu ứng dụng hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) thay thế hình thức Chứng từ ghi sổ truyền thống.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kế toán - Kiểm toán, Tài chính - Ngân hàng đang thực hiện khóa luận tốt nghiệp hoặc báo cáo thực tập tại các doanh nghiệp sản xuất; kế toán viên và nhà quản trị tại các doanh nghiệp ngành sản xuất tiêu dùng.
• Nội dung có giá trị tham khảo nổi bật:
  • Hệ thống công thức lý thuyết đầy đủ về phân loại chi phí, công thức đánh giá SPDD theo 3 phương pháp và 4 phương pháp tính giá thành sản phẩm.
  • Sơ đồ hạch toán và đối ứng tài khoản chi tiết của các tài khoản 621, 622, 627, 154 theo Thông tư 200/2014/TT-BTC.
  • Bảng mô tả chi tiết quy trình công nghệ sản xuất thuốc lá điếu 3 giai đoạn kết hợp mô hình tổ chức bộ máy kế toán tập trung.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận nghiên cứu việc hạch toán chi phí và tính giá thành cho dòng sản phẩm nào?
Khóa luận đi sâu nghiên cứu công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành đối với dòng sản phẩm thuốc Cửu Long Vàng tại Công ty TNHH MTV Thuốc Lá Cửu Long.

2. Quy trình sản xuất thuốc lá điếu tại đơn vị gồm những giai đoạn công nghệ nào?
Quy trình sản xuất gồm 3 giai đoạn: Giai đoạn chế biến sợi (hấp chân không 60m/Hg, nạp hơi bão hòa 1.5 At, giữ tươi, tẩm gia liệu, thái sợi, sấy, phun hương); Giai đoạn vấn và ghép đầu lọc (sử dụng 2 máy vấn công suất 2.500 điếu/phút, sợi được hút bằng hệ thống động học); Giai đoạn thành phẩm (đóng bao mềm/cứng, hàn kiếng, đóng tút 10 bao và đóng thùng xuất xưởng).

3. Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán và hình thức kế toán nào?
Công ty áp dụng Chế độ Kế toán Doanh nghiệp theo Thông tư số 200/2014/TT-BTC, tổ chức bộ máy kế toán theo mô hình tập trung, sử dụng hình thức kế toán Chứng từ ghi sổ kết hợp ứng dụng tin học trong công tác kế toán và đơn vị tiền tệ là Việt Nam Đồng (VND).

4. Dữ liệu thực tế và thời gian triển khai nghiên cứu của khóa luận được xác định ra sao?
Dữ liệu hạch toán chi phí và tính giá thành được thu thập trong tháng 01/2019; thời gian thực hiện nghiên cứu đề tài khóa luận diễn ra từ ngày 17/02/2020 đến ngày 26/04/2020.

5. Các tài khoản kế toán nào được sử dụng để tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm?
Chi phí sản xuất phát sinh được theo dõi riêng biệt trên TK 621 (CPNVLTT), TK 622 (CPNCTT) và TK 627 (CPSXC gồm 6 tài khoản cấp 2 từ 6271 đến 6278). Cuối kỳ, toàn bộ chi phí được kết chuyển vào bên Nợ TK 154 để tổng hợp chi phí, đánh giá SPDD và xác định giá thành sản phẩm hoàn thành nhập kho (TK 155), gửi bán (TK 157) hoặc bán trực tiếp (TK 632).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Phạm Mỹ Tiên đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành theo Thông tư 200/2014/TT-BTC. Đề tài phản ánh chi tiết thực trạng tổ chức bộ máy kế toán tập trung, quy trình hạch toán các tài khoản chi phí (TK 621, 622, 627, 154) và kỹ thuật tính giá thành dòng sản phẩm thuốc Cửu Long Vàng tại Công ty TNHH MTV Thuốc Lá Cửu Long. Từ việc phân tích thực tế sản xuất và hạch toán tại doanh nghiệp, tác giả đã đưa ra các nhận xét khách quan và đề xuất những kiến nghị thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chi phí và giá thành sản phẩm tại đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CỞ SỞ LÝ LUẬN KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM 1.1 Khái niệm và phân loại chi phí sản xuất 1.1 Khái niệm chi phí sản xuất Chi phí là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí khác mà doanh nghiệp bỏ ra để tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ Để tiến hành sản xuất, doanh nghiệp cần 3 yếu tố cơ bản của sản xuất, đó là: tư liệu lao động, đối tượng lao động, và lực lượng lao động. Mọi chi phí đều được biểu hiện dưới dạng giá trị, trong đó chi phí về tiền lương và các khoản trích theo lương,… là biểu hiện bằng tiền của hao phí về lao động sống, còn chi phí về nguyên liệu, vật liệu,nhiên liệu, khấu hao,… là biểu hiện bằng tiền của lao động hóa. Chỉ những chi phí để tiến hành sản xuất mới được coi là chi phí sản xuất, chi phí sản xuất được tập hợp theo từng thời kỳ: tháng, quý, năm hoặc chu kỳ sản xuất kinh doanh phục vụ cho việc tính giá thành sản phẩm.2 Phân loại chi phí sản xuất 1.1 Theo tính chất kinh tế của chi phí Theo cách phân loại này chi phí sản xuất được chia thành:  Chi phí nguyên vật liệu: bao gồm toàn bộ các chi phí về ngyên vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế,. xuất sử dụng trong kỳ ngoại trừ chi phí NVL sử dụng không hết để lại trong kỳ sau, xuất XDCB, xuất bán ra ngoài,…  Chi phí nhân công: bao gồm tiền lương, các khoản phụ cấp, các khoản trợ cấp và các khoản trích theo lương của công nhân và nhân viên phục vụ sản xuất.

 Chi phí khấu hao TSCĐ: bao gồm toàn bộ số tiền trích khấu hao của TSCĐ phục vụ cho sản xuất của doanh nghiệp.  Chi phí dịch vụ mua ngoài: như điện, nước, điện thoại, internet, bưu phí,… phục vụ cho sản xuất của doanh nghiệp.  Chi phí bằng tiền khác: bao gồm toàn bộ chi phí khác dùng cho hoạt đông phục vụ sản xuất của doanh nghiệp ngoài các khoản trên, như chi phí tiếp khách,. SVTH: Phạm Mỹ Tiên Trang 4 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS.

Nguyễn Hữu Thanh Tùng 1.2 Theo mục đích và công dụng của chi phí Theo cách phân loại này chi phí sản xuất được chia thành:  Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: chi phí nguyên liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu sử dụng vào mục đích trực tiếp sản xuất sản phẩm.  Chi phí nhân công trực tiếp: chi phí tiền lương, ăn ca, trích BHXH, BHYT, KPCĐ của công nhân trực tiếp sản xuất.  Chi phí sản xuất chung: là chi phí dùng chung ở các phân xưởng, các đội, tại sản xuất mà ngoài 2 khoản mục chi phí trên bao gồm các khoản mục: chi phí nhân viên phân xưởng, chi phí vật liệu dùng ở phân xưởng, chi phí dụng cụ sản xuất, chi phí khấu hao TSCĐ ở phân xưởng, chi phí dịch vụ mua ngoài dùng ở phân xưởng và các chi phí bằng tiền khác. Theo mối quan hệ với khối lượng sản phẩm công việc, lao vụ sản xuất trong kỳ Theo cách phân loại này, chi phí được chia thành: biến phí, định phí và chi phí hỗn hợp  Biến phí Chi phi có tổng số thay đổi tỷ lệ thuận với mức lao động.

Ngược lại trên mỗi một đơn vị, biến phí thường là một hằng số. Có 2 loại biến phí: Biến phí tỷ lệ và biến phí cấp bậc  Biến phí tỷ lệ: Biến phí luôn thay đổi theo tuyến tính với mức độ hoạt động. Hoạt động tồn tại biến phí xuất hiện, ngưng hoạt động biến phí bằng không. Y=aX, X€ [m,n] Trong đó: Y: Tổng biến phí a: Biến phí đơn vị X: Mức độ hoạt động SVTH: Phạm Mỹ Tiên Trang 5 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS.

Nguyễn Hữu Thanh Tùng Chi phí Mức độ hoạt động Biểu đồ 1.1: Biến phí tỷ lệ  Biến phí cấp bậc: Biến phí thay đổi theo từng bậc khi mức độ hoạt động đạt đến một mức thay đổi nhất định. Y= ajXj, X€ [m,n] Cần kiểm soát tính hữu ích hoạt động phát sinh chi phí: định phí, mức hoạt động và chi phí trung bình. Chi phí Mức độ hoạt động Biểu đồ 1.2: Biến phí cấp bậc  Định phí Chi phí có tổng số ít hoặc không thay đổi theo mức độ hoạt động. Ngược lại, trên một đơn vị, định phí thường thay đổi tỷ lệ nghịch với mức hoạt động.

Định phí được chia thành 2 loại: định phí bắt buộc, định phí tùy ý  Định phí bắt buộc: Định phí có nguồn gốc từ chi phí sử dụng tài sản dài hạn, chi phí tổ chức quản lý và rất khó cắt giảm trong kỳ. Y=B SVTH: Phạm Mỹ Tiên Trang 6 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Nguyễn Hữu Thanh Tùng Chi phí Mức độ hoạt động Biểu đồ 1.3: Định phí bắt buộc  Định phí tùy ý: Định phí có nguồn gốc từ chi phí quảng cáo, hành chính, quản trị trong kỳ và có thể cắt giảm trong kỳ. Y = Bj Chi phí Mức độ hoạt động Biểu đồ 1.4: Định phí tùy ý  Chi phí hỗn hợp Chi phí hỗn hợp bao gồm biến phí và định phí Y = aX + B, X€ [m,n] 1.4 Theo phương pháp tập hợp chi phí và mối quan hệ với đối tượng chịu chi phí Theo cách phân loại này, chi phí phí sản xuất được chia thành:  Chi phí trực tiếp: là những chi phí sản xuất có liên quan trực tiếp đến việc sản xuất ra một loại sản phẩm hoặc trực tiếp thực hiện một lao vụ, dịch vụ nhất định.

Những chi phí này kế toán căn cứ vào chứng từ gốc để ghi trực tiếp cho từng đối tượng chịu chi phí. SVTH: Phạm Mỹ Tiên Trang 7 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Nguyễn Hữu Thanh Tùng  Chi phí gián tiếp: là những khoản chi phí sản xuất có liên quan đến nhiều loại sản phẩm sản xuất, nhiều công việc lao vụ thực hiện. Những chi phí này kế toán phải tiến hành phân bổ cho các đối tượng có liên quan theo một tiêu chuẩn thích hợp.5 Theo nội dung cấu thành chi phí Theo cách phân loại này, chi phí phí sản xuất được chia thành:  Chi phí phí đơn giản nhất: là chi phí do một yếu tố duy nhất cấu thành như: nguyên liệu, vật liệu chính dùng trong sản xuất tiền lương công nhân sản xuất  Chi phí tổng hợp: là chi phí do nhiều yếu tố khác nhau tổng hợp lại theo cùng một công dụng như chi phí sản xuất chung.6 Theo khả năng quy nạp chi phí vào giá thành Theo cách phân loại này, chi phí phí sản xuất được chia thành:  Chi phí trong giá thành: là những chi phí có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp vào việc sản xuất, chế tạo ra sản phẩm.

 Chi phí ngoài giá thành: là những chi phí không được tính vào giá thành sản phẩm như: các khoản thiệt hại do thiên tai, chi phí phục vụ phúc lợi,… 1.7 Theo lĩnh vực hoạt động Theo cách phân loại này, chi phí phí sản xuất được chia thành:  Chi phí hoạt động SXKD: bao gồm các khoản chi phí có liên quan đến hoạt động sản xuất, tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa và quản lý doanh nghiệp.  Chi phi hoạt động tài chính: bao gồm các chi phí có liên quan đến hoạt động về vốn và đầu tư tài chính như: góp vốn liên doanh, đầu tư chứng khoán, cho vay vốn, …  Chi phí khác: là những khoản chi phí phát sinh do sự kiện hay nghiệp vụ riêng biệt với hoạt động thông thường của doanh nghiệp như: chi phí thanh lý, nhượng bán TSCĐ, bị phạt do vi phạm hợp đồng kinh tế ,… SVTH: Phạm Mỹ Tiên Trang 8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Nguyễn Hữu Thanh Tùng 1.2 Giá thành sản phẩm 1.1 Khái niệm giá thành sản phẩm Quá trình sản xuất bỏ ra chi phí, kết quả sản xuất thu được, công việc lao vụ hoàn thành đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của xã hội, gọi là thành phẩm, cần phải tính giá thành tức là tính chi phí bỏ ra để sản xuất chúng. Giá thành (Z) sản phẩm là những chi phí sản xuất gắn liền với một kết quản sản xuất nhất định, là đại lượng xác định biểu hiện mối quan hệ tương quan giữa 2 yếu tố: chi phí sản xuất đã bỏ ra và kết quả sản xuất đạt được.

Giá thành sản phẩm là những chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh chất lượng hoạt động sản xuất, phản ánh kết quả sử dụng các loại tài sản, vật tư, tiền vốn trong quá trình sản xuất cũng như các giải pháp kinh tế kỹ thuật mà doanh nghiệp đã thực hiện nhằm mục đích sản xuất ra khối lượng sản phẩm nhiều nhất với chi phí thấp nhất. Giá thành sản xuất còn lại là căn cứ để xác định, tính toán kết quả kinh tế trong doanh nghiệp sản xuất.2 Phân loại giá thành sản phẩm 1.1 Theo thời gian và cơ sở số liệu tính giá thành Theo cách phân loại này, giá thành sản phẩm được chia thành:  Giá thành kế hoạch: là giá thành được tính trên cơ sở chi phí sản xuất kế hoạch và sản lượng kế hoạch. Giá thành kế hoạch được tính trước khi bắt đầu sản xuất của kỳ kế hoạch. Giá thành kế hoạch được coi là mà doanh nghiệp phải cố gắng thực hiện nhằm hoàn thành mục tiêu chung của toàn doanh nghiệp.

 Giá thành định mức: là giá thành được tính trên cơ sở xác định mức chi phí hiện hành và chỉ tính cho một đơn vị sản phẩm. Giá thành định mức được xem là căn cứ để kiểm soát tình hình thực hiện các định mức tiêu hao các yếu tố vật chất khác nhau phát sinh trong quá trình sản xuất. Giá thành định mức cũng được xây dựng trước khi bắt đầu quá trình sản xuất  Giá thành thực tế: là giá thành được tính trên cở sở chi phí thực tế đã phát sinh tập hợp được trong kỳ và sản lượng sản phẩm thực tế đã sản xuất trong kỳ. Giá thành thực tế được xác định sau khi đã xác định được kết quả sản xuất trong kỳ.

Giá SVTH: Phạm Mỹ Tiên Trang 9 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Nguyễn Hữu Thanh Tùng thành thực tế là căn cứ để kiểm tra, đánh giá tình hình tiết kiệm chi phí hạ thấp giá thành và xác định kết quả kinh doanh.2 Theo phạm vi tính toán Theo cách phân tích này, giá thành sản phẩm được chia thành:  Giá thành sản xuất (giá thành công xưởng) là giá thành tính theo các khoản mua chi phí.