Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong đời sống hiện đại, việc chăm sóc và bảo vệ sức khỏe đã trở thành một nhu cầu thiết yếu đối với mỗi cá nhân và gia đình. Áp lực công việc và nhịp sống nhanh khiến người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến việc duy trì lối sống lành mạnh, tìm kiếm các giải pháp hỗ trợ sức khỏe thuận tiện ngay tại nhà. Sự phát triển của mạng Internet và thương mại điện tử đã mở ra kênh tiếp cận hiệu quả, cho phép người tiêu dùng tìm hiểu, so sánh thông tin minh bạch và đặt mua các sản phẩm như thực phẩm bổ sung, vitamin và thiết bị hỗ trợ chăm sóc cơ thể. Xuất phát từ thực tiễn đó, đề tài đồ án tốt nghiệp "Thiết kế website bán đồ chăm sóc sức khỏe bằng WordPress" được tác giả Đặng Duy Thái thực hiện dưới sự hướng dẫn của ThS. Đào Thị Hưng tại Khoa Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Hải Phòng (tháng 4 năm 2024).

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đồ án được xác định gồm các nội dung cụ thể sau:

  1. Nghiên cứu và đánh giá quy mô thị trường chăm sóc sức khỏe trực tuyến, bao gồm mức độ đa dạng của danh mục sản phẩm và đặc điểm cạnh tranh trong ngành.
  2. Xác định xu hướng mua sắm cùng các tiêu chí ưu tiên của người tiêu dùng khi tiếp cận các sản phẩm trên môi trường trực tuyến.
  3. Nghiên cứu, đánh giá các trang web thương mại điện tử tiêu biểu trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe để tìm hiểu mô hình kinh doanh, trải nghiệm người dùng và phương thức tiếp thị.
  4. Khảo sát và phân tích hành vi mua hàng trực tuyến của khách hàng (quá trình đưa ra quyết định mua, tiêu chuẩn lựa chọn sản phẩm và mức độ tương tác trên nền tảng số).
  5. Xây dựng tài liệu phân tích, thiết kế hệ thống theo ngôn ngữ mô hình hóa UML và triển khai cài đặt hoàn chỉnh website bán hàng trên nền tảng mã nguồn mở.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài bao gồm:

  • Đối tượng nghiên cứu: Quy trình phân tích, thiết kế và cài đặt hệ thống website thương mại điện tử chuyên ngành sản phẩm chăm sóc sức khỏe.
  • Phạm vi không gian: Khảo sát thực tế cơ cấu tổ chức và quy trình nghiệp vụ phần mềm tại Công ty Cổ phần Thương mại Andin (ANDIN JSC, tiền thân là Công ty TNHH Công nghệ và Dịch vụ Minh Hiền - MHS, địa chỉ tại Số 7/B259 khu T2, phường Hải An, thành phố Hải Phòng).
  • Phạm vi thời gian: Đồ án được triển khai và hoàn thành vào tháng 4 năm 2024.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Đồ án sử dụng nền tảng lý thuyết và công nghệ thuộc hệ sinh thái phát triển web nguồn mở, kết hợp các phương pháp kỹ thuật phần mềm chuẩn:

  • Mã nguồn mở WordPress: Hệ quản trị nội dung (CMS) viết bằng ngôn ngữ lập trình PHP và sử dụng hệ quản trị cơ sở dữ liệu MySQL. WordPress ban đầu được phát triển bởi Matt Mullenweg và Mike Little (ra mắt ngày 27/5/2003), hiện do công ty Automattic quản lý. Đồ án khai thác kiến trúc lõi của WordPress, cơ chế xử lý truy vấn thông qua các tệp tin cấu hình (wp-config.php, functions.php), bảng cơ sở dữ liệu wp_options và các điểm móc (hooks).
  • Plugin thương mại điện tử WooCommerce: Công cụ mở rộng mã nguồn mở bổ sung toàn diện các tính năng bán hàng trực tuyến cho WordPress, bao gồm quản lý danh mục sản phẩm, tính toán giá cước vận chuyển, tính thuế, xử lý đơn hàng và tích hợp phương thức thanh toán.
  • Phương pháp phân tích và thiết kế hệ thống: Đồ án áp dụng phương pháp hướng đối tượng sử dụng hệ thống biểu đồ UML (Unified Modeling Language), bao gồm biểu đồ Use Case tổng quát và phân rã, biểu đồ hoạt động (Activity Diagram), biểu đồ tuần tự (Sequence Diagram), biểu đồ cộng tác (Collaboration Diagram) và biểu đồ thực thể liên kết (ERD).
  • Nguồn dữ liệu: Tài liệu kỹ thuật chính thức của WordPress và WooCommerce; dữ liệu khảo sát thực tế về yêu cầu chức năng và phi chức năng tại Công ty Cổ phần Thương mại Andin.

Thiết kế và triển khai

Hệ thống được thiết kế và triển khai dựa trên kiến trúc nạp của mã nguồn WordPress và cấu hình chuyên sâu của WooCommerce:

1. Cơ chế vận hành mã nguồn WordPress

Khi có yêu cầu truy cập từ người dùng, hệ thống thực hiện xử lý tuần tự qua 5 giai đoạn:

  1. Khởi động mã nguồn: Nạp tệp tin index.php, kết nối cơ sở dữ liệu qua wp-config.php, nạp các thư viện wp-settings.php, /wp-include/functions.php, /wp-include/options.php và trích xuất toàn bộ dữ liệu có trường autoload=true trong bảng wp_options.
  2. Kích hoạt plugin: Tải các plugin đang kích hoạt thông qua điểm neo hookinit.
  3. Thực thi tệp tin giao diện: Đọc tệp tin functions.php của theme đang hoạt động (xác định qua khóa current_theme trong bảng wp_options).
  4. Phân tích và khởi tạo truy vấn: Hệ thống gọi hàm wp() để thiết lập truy vấn thông qua đối tượng $wp và $wp_query:
function wp( $query_vars = '' ) {
    global $wp, $wp_query, $wp_the_query;
    $wp->main( $query_vars );
    if ( !isset($wp_the_query) ) $wp_the_query = $wp_query;
}

Phương thức $wp->parse_request() phân tích URL, $wp_query->parse_query() thiết lập điều kiện, và $wp_query->get_posts() sinh câu lệnh SQL gửi đến MySQL để gán dữ liệu vào biến $post hoặc trả về mã lỗi 404. 5. Thực thi tệp tin khuôn mẫu (template): Xuất dữ liệu qua các thẻ template tags dưới định dạng mã HTML hiển thị trên trình duyệt.

2. Cài đặt và cấu hình WooCommerce

  • Thiết lập trang chức năng cốt lõi: Hệ thống cấu hình các trang mặc định kèm shortcode tương ứng:
    • Trang Giỏ hàng: [woocommerce_cart]
    • Trang Tài khoản của tôi: [woocommerce_my_account]
    • Trang Thanh toán: [woocommerce_checkout]
    • Trang Cửa hàng: Được điều hướng hiển thị trong mục cài đặt sản phẩm.
    • Cơ chế phục hồi: Cho phép tái tạo các trang bị thiếu thông qua đường dẫn WooCommerce -> Tình trạng hệ thống -> Công cụ -> Cài đặt trang.
  • Cấu hình dữ liệu sản phẩm đơn giản (Simple Product):
    • Chung: Quản lý mã sản phẩm (SKU), giá bán chuẩn, giá khuyến mãi (hỗ trợ lên lịch thời gian hiệu lực).
    • Kiểm kê kho hàng: Quản lý số lượng tồn, trạng thái còn hàng/hết hàng, tính năng "Bán riêng" (giới hạn 1 sản phẩm trên mỗi đơn hàng).
    • Giao nhận: Thiết lập trọng lượng, kích thước (dài, rộng, cao) và phân loại hình thức vận chuyển.
    • Sản phẩm kết nối: Thiết lập bán thêm (Upsell), bán chéo (Cross-sell) trong giỏ hàng và nhóm sản phẩm.
    • Nâng cao: Ghi chú thanh toán, thứ tự ưu tiên hiển thị (menu order) và kích hoạt tính năng đánh giá sản phẩm.

Nội dung chính theo từng chương

Chương Tên chương trong văn bản Nội dung trọng tâm
Chương 1 Giới thiệu công cụ và ngôn ngữ lựa chọn Lịch sử, thành tựu WordPress; quy trình 5 bước nạp mã nguồn; kiến trúc và cấu hình WooCommerce.
Chương 2 Khảo sát hệ thống Khảo sát Công ty CP Thương mại Andin; xác định yêu cầu chức năng cho người dùng và admin; yêu cầu phi chức năng.
Chương 3 Phân tích, thiết kế hệ thống Xây dựng biểu đồ Use Case, đặc tả chi tiết 8 ca sử dụng, lập biểu đồ hoạt động, tuần tự, cộng tác và ERD.
Chương 4 Thiết kế giao diện và cài đặt chương trình Giới thiệu môi trường cài đặt và hiện thực hóa 9 màn hình giao diện người dùng và quản trị.

CHƯƠNG I: GIỚI THIỆU CÔNG CỤ VÀ NGÔN NGỮ LỰA CHỌN

Chương này tập trung trình bày cơ sở lý thuyết về nền tảng công nghệ được lựa chọn:

  • Thống kê về WordPress: Văn bản nêu rõ các số liệu: khoảng 25 bài viết được xuất bản mỗi giây trên toàn cầu; chiếm 23% tổng số lượng website trên thế giới; chiếm 60% thị phần các website sử dụng hệ quản trị nội dung (CMS); phiên bản WordPress 4.0 đạt hơn 16 triệu lượt tải sau khoảng hai tháng; được dịch sang 52 ngôn ngữ; tổ chức hơn 80 chương trình họp mặt vào năm 2014; có khoảng 785 lập trình viên cùng tham gia phát triển mã nguồn mở.
  • Quy trình vận hành nội tại: Phân tích chi tiết quy trình nạp 5 bước từ index.php đến việc xử lý các truy vấn SQL qua biến toàn cục $wp_query và $post.
  • Cấu trúc WooCommerce: Hướng dẫn quy trình cài đặt bản dịch tiếng Việt, thiết lập định dạng tiền tệ và vị trí cửa hàng tại Việt Nam, các loại hình sản phẩm (sản phẩm đơn giản, sản phẩm có thuộc tính, affiliate, sản phẩm kỹ thuật số) và các phương thức thanh toán hỗ trợ (PayPal, Credit Card, CoD, Cash).

CHƯƠNG 2: KHẢO SÁT HỆ THỐNG

Chương 2 trình bày kết quả khảo sát thực tế và xác định yêu cầu hệ thống:

  • Thông tin doanh nghiệp khảo sát: Công ty Cổ phần Thương mại Andin (ANDIN JSC, tiền thân là Công ty TNHH Công nghệ và Dịch vụ Minh Hiền - MHS, thành lập ngày 06/07/2017, đổi tên thương hiệu ngày 28/05/2022; MST: 0201797716; Chủ tịch HĐQT: ông Đỗ Đức Hùng; hoạt động trong lĩnh vực thiết kế website, phát triển phần mềm và cung cấp giải pháp thương mại điện tử cho doanh nghiệp).
  • Yêu cầu chức năng:
    • Phân hệ Người dùng/Khách hàng: Xem danh mục sản phẩm, tìm kiếm sản phẩm theo phân loại, xem chi tiết sản phẩm, thêm sản phẩm vào giỏ hàng, liên hệ tư vấn, tạo đơn đặt hàng.
    • Phân hệ Quản trị viên (Admin): Quản lý sản phẩm (thêm, sửa, xóa, tìm kiếm), quản lý khách hàng, quản lý danh mục sản phẩm, quản lý đơn hàng.
  • Yêu cầu phi chức năng: Đảm bảo giao diện thân thiện, dễ sử dụng; tốc độ tìm kiếm thông tin nhanh chóng; hỗ trợ thống kê bán hàng, nhập hàng, doanh thu và sản phẩm bán chạy chính xác; cập nhật mẫu mã kịp thời; đảm bảo an toàn thông tin và tính bảo mật của dữ liệu.

CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH, THIẾT KẾ HỆ THỐNG

Chương 3 là phần trọng tâm về kỹ thuật phần mềm, mô hình hóa toàn bộ hệ thống bằng UML:

  • Biểu đồ Use Case tổng quát và phân rã: Phân định rõ quyền hạn của 3 nhóm tác nhân chính: Khách xem, Khách hàng thành viên và Quản lý bán hàng (Admin).
  • Đặc tả chi tiết các Use Case chính:
    1. UC Đăng nhập: Tác nhân gồm Khách hàng và Người quản lý. Luồng chính gồm 6 bước; luồng rẽ nhánh A1 xử lý trường hợp nhập sai mật khẩu hoặc tài khoản.
    2. UC Đăng ký: Tác nhân Khách xem. Luồng sự kiện chính gồm 7 bước; luồng rẽ nhánh A1 xử lý thông tin nhập không chính xác và yêu cầu nhập lại.
    3. UC Tìm kiếm: Tác nhân Khách hàng thực hiện tìm kiếm sản phẩm theo form thông tin và nhận kết quả.
    4. UC Quản lý thông tin cá nhân: Bao gồm UC "Xem thông tin cá nhân" (Bảng 3.4) và UC "Sửa thông tin cá nhân" (Bảng 3.5, có luồng rẽ nhánh A1 khi dữ liệu nhập không hợp lệ).
    5. UC Quản lý giỏ hàng: Bao gồm UC "Thêm sản phẩm vào giỏ" (luồng A1 khi sản phẩm đã tồn tại trong giỏ, luồng A2 chuyển hướng đến giỏ hàng) và UC "Xóa sản phẩm trong giỏ hàng" (Bảng 3.6).
    6. UC Đặt hàng: Tác nhân Khách hàng thực hiện từ bước tìm kiếm, thêm giỏ, nhập thông tin cá nhân đến xác nhận đặt hàng (luồng A1 cho phép hủy đơn trước khi chấp nhận).
    7. UC Quản lý sản phẩm: Dành cho Quản lý bán hàng với các tác vụ chi tiết: Thêm sản phẩm, Thay đổi thông tin sản phẩm và Xóa sản phẩm khỏi danh mục (Bảng 3.8).
    8. UC Quản lý đơn đặt hàng: Cho phép Quản lý bán hàng cập nhật trạng thái xử lý đơn hàng và xóa đơn hàng trong cơ sở dữ liệu (Bảng 3.9).
  • Hệ thống biểu đồ tương tác: Trình bày đầy đủ biểu đồ hoạt động (Đăng nhập, Sửa thông tin cá nhân, Thêm sản phẩm vào giỏ, Đặt hàng, Cập nhật trạng thái đơn hàng), biểu đồ tuần tự (Sequence Diagram), biểu đồ cộng tác (Collaboration Diagram) và biểu đồ thực thể liên kết (ERD).

CHƯƠNG 4: THIẾT KẾ GIAO DIỆN VÀ CÀI ĐẶT CHƯƠNG TRÌNH

Chương 4 mô tả môi trường cài đặt và kết quả thiết kế giao diện thực tế:

  • Môi trường công nghệ: Tài liệu giới thiệu công cụ hỗ trợ và hệ quản trị bao gồm SQL Server 2012, Visual Studio 2017 cùng môi trường máy chủ chạy WordPress trên nền PHP/MySQL.
  • Các giao diện chức năng hoàn thiện:
    • Giao diện Trang chủ hiển thị banner, sản phẩm mới và danh mục sản phẩm sức khỏe.
    • Giao diện Trang đăng nhập và Trang đăng ký thành viên.
    • Giao diện Tìm kiếm và hiển thị kết quả lọc sản phẩm.
    • Giao diện Chi tiết sản phẩm và Đặt hàng.
    • Giao diện Giỏ hàng và Trang thanh toán (Checkout).
    • Giao diện Quản trị tài khoản cho Admin.
    • Giao diện Quản lý sản phẩm (danh sách, form thêm/sửa sản phẩm).
    • Giao diện Quản lý đơn hàng (theo dõi danh sách và cập nhật trạng thái).
    • Giao diện Thống kê bán hàng và doanh thu.

Kết quả và đóng góp

  • Kết quả thực tế:
    • Đồ án đã hoàn thành thiết kế và cài đặt website bán đồ chăm sóc sức khỏe với đầy đủ các phân hệ chức năng cho người dùng (tìm kiếm, xem chi tiết, giỏ hàng, đặt hàng trực tuyến) và phân hệ quản trị (quản lý danh mục, sản phẩm, đơn hàng, khách hàng, thống kê doanh thu).
    • Chuẩn hóa tài liệu kỹ thuật phân tích thiết kế hệ thống thông qua hệ thống biểu đồ UML hoàn chỉnh (Use Case tổng quát, Use Case phân rã, 8 bảng đặc tả ca sử dụng, biểu đồ hoạt động, biểu đồ tuần tự, biểu đồ cộng tác và ERD).
    • Phân tích chi tiết kiến trúc nạp mã nguồn WordPress Core và cơ chế cấu hình các trường dữ liệu mở rộng trong WooCommerce.
  • Giải pháp và đề xuất của tác giả:
    • Đề xuất ứng dụng nền tảng mã nguồn mở WordPress kết hợp WooCommerce để xây dựng giải pháp thương mại điện tử tối ưu chi phí, rút ngắn thời gian triển khai cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
    • Chuẩn hóa cấu hình quản lý sản phẩm sức khỏe theo các thuộc tính đặc thù (mã SKU, quản lý kho, giao nhận theo trọng lượng/kích thước, gợi ý bán chéo và bán thêm).
  • Đóng góp của đề tài:
    • Hệ thống hóa quy trình từ khảo sát thực tế tại doanh nghiệp công nghệ (Công ty ANDIN JSC) đến việc phân tích mô hình hóa phần mềm bài bản và hiện thực hóa thành sản phẩm website thương mại điện tử hoàn chỉnh.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Đồ án tập trung chủ yếu vào việc khảo sát và triển khai các chức năng thương mại điện tử tiêu chuẩn trên nền tảng WordPress và WooCommerce; các cơ chế thanh toán trực tuyến nâng cao qua cổng nội địa và tích hợp tự động với các đơn vị vận chuyển bên thứ ba chưa được đề cập chuyên sâu trong phạm vi thử nghiệm.
  • Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu các plugin bổ trợ chuyên dụng cho ngành hàng chăm sóc sức khỏe, tối ưu hóa cơ sở dữ liệu khi quy mô sản phẩm tăng cao, tích hợp thêm các cổng thanh toán điện tử tự động và phát triển giao diện tùy biến tương thích đa nền tảng.

Giá trị tham khảo

Đồ án là tài liệu học thuật và kỹ thuật phù hợp cho:

  • Sinh viên ngành Công nghệ thông tin và Hệ thống thông tin: Tham khảo cấu trúc đồ án tốt nghiệp chuẩn về xây dựng ứng dụng web thương mại điện tử; học hỏi cách mô hình hóa hệ thống bằng ngôn ngữ UML từ biểu đồ Use Case, bảng đặc tả chi tiết đến biểu đồ tuần tự và cộng tác.
  • Lập trình viên và người nghiên cứu WordPress: Nắm bắt quy trình 5 bước nạp mã nguồn nội tại của WordPress Core, cơ chế xử lý truy vấn của đối tượng $wp_query, cách thức quản lý bảng wp_options và kỹ thuật cấu hình các trang chức năng trong WooCommerce.

Câu hỏi thường gặp

1. Quy trình xử lý yêu cầu (request) của WordPress được đồ án phân tích gồm những bước nào?
WordPress xử lý yêu cầu qua 5 bước tuần tự: (1) Khởi động mã nguồn (index.php, kết nối CSDL qua wp-config.php, nạp dữ liệu autoload=true từ wp_options); (2) Kích hoạt các plugin qua hookinit; (3) Thực thi tệp tin functions.php của theme đang hoạt động; (4) Phân tích và khởi tạo truy vấn SQL bằng hàm wp(), $wp->parse_request() và $wp_query->get_posts(); (5) Thực thi các tệp tin template trong theme để xuất dữ liệu ra định dạng HTML.

2. Đơn vị doanh nghiệp nào được tác giả khảo sát thực tế trong quá trình thực hiện đồ án?
Tác giả đã tiến hành khảo sát thực tế tại Công ty Cổ phần Thương mại Andin (ANDIN JSC, tiền thân là Công ty TNHH Công nghệ và Dịch vụ Minh Hiền - MHS, thành lập ngày 06/07/2017, địa chỉ tại Số 7/B259 khu T2, P. Hải An, TP. Hải Phòng; MST: 0201797716; Chủ tịch HĐQT: ông Đỗ Đức Hùng).

3. Các shortcode mặc định nào được sử dụng để thiết lập các trang chức năng trong WooCommerce?
Hệ thống sử dụng ba shortcode chính: trang Giỏ hàng sử dụng [woocommerce_cart], trang Tài khoản của tôi sử dụng [woocommerce_my_account], và trang Thanh toán (Checkout) sử dụng [woocommerce_checkout].

4. Khi các trang mặc định của WooCommerce bị xóa nhầm, cách xử lý được văn bản hướng dẫn như thế nào?
Người quản trị có thể phục hồi lại toàn bộ các trang mặc định bằng cách truy cập vào trang quản trị: WooCommerce -> Tình trạng hệ thống -> Công cụ và nhấn vào nút Cài đặt trang.

5. Phân hệ quản trị (Admin) trong hệ thống gồm các chức năng quản lý chính nào?
Phân hệ quản trị gồm 4 nhóm chức năng cốt lõi: Quản lý sản phẩm (thêm, sửa, xóa, tìm kiếm), Quản lý khách hàng (thêm, sửa, xóa, tìm kiếm), Quản lý danh mục sản phẩm, và Quản lý đơn hàng (xem danh sách, cập nhật trạng thái đơn hàng và xóa đơn hàng).

Kết luận

Đồ án tốt nghiệp "Thiết kế website bán đồ chăm sóc sức khỏe bằng WordPress" của tác giả Đặng Duy Thái đã hoàn thành đầy đủ mục tiêu nghiên cứu từ khảo sát thực tế doanh nghiệp đến phân tích thiết kế và cài đặt hệ thống. Thông qua việc kết hợp nền tảng mã nguồn mở WordPress, plugin WooCommerce và phương pháp mô hình hóa UML, công trình đã xây dựng thành công một website thương mại điện tử chuyên ngành chăm sóc sức khỏe với đầy đủ quy trình bán hàng và quản trị nghiệp vụ. Bản báo cáo cung cấp tài liệu chi tiết về kiến trúc xử lý của WordPress Core, kỹ thuật cấu hình dữ liệu sản phẩm và hệ thống biểu đồ phân tích phần mềm có giá trị tham khảo thiết thực cho sinh viên ngành Công nghệ thông tin.