BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TRƯỜNG CAO ĐẲNG CƠ GIỚI NINH BÌNH GIÁO TRÌNH Mô đun 18: HÀN HỒ QUANG TAY CƠ BẢN Mã số: MĐ18 Nghề: BẢO TRÌ HỆ THỐNG THIẾT BỊ CƠ KHÍ Trình độ: CAO ĐẲNG Ninh Bình, năm 2018 21 0 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 1 LỜI GIỚI THIỆU Trong những năm qua, dạy nghề đã có những bước tiến vượt bậc cả về số lượng và chất lượng, nhằm thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật trực tiếp đáp ứng nhu cầu xã hội. Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ trên thế giới, lĩnh vực cơ khí chế tạo nói chung và ngành Hàn ở Việt Nam nói riêng đã có những bước phát triển đáng kể.
Mô đun 18: Hàn quang tay cơ bản là mô đun đào tạo nghề được biên soạn theo hình thức tích hợp lý thuyết và thực hành. Trong quá trình thực hiện, nhóm biên soạn đã tham khảo nhiều tài liệu công nghệ hàn trong và ngoài nước, kết hợp với kinh nghiệm trong thực tế sản xuất. Mặc dầu có rất nhiều cố gắng, nhưng không tránh khỏi những khiếm khuyết, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của độc giả để giáo trình được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Ninh Bình, năm 2018 Tham biên soạn 1.Chủ biên: Đỗ Hữu Việt 2.Thành viên: Đàm Văn Tới Nguyễn Thị Hạnh 2 MỤC LỤC ĐỀ MỤC TRANG I.
Lời giới thiệu 2 II. Mục lục 3 III. Nội dung mô đun 4 Bài 1: Những kiến thức cơ bản khi hàn hồ quang tay. 7 Bài 2: Vận hành máy hàn điện thông dụng 36 Bài 3: Hàn đường thẳng trên mặt phẳng vị trí bằng 48 Bài 4: Hàn chốt 66 Bài 5: Hàn giáp mối không vát mép vị trí bằng 69 Bài 6: Hàn giáp mối có vát mép vị trí bằng 73 Bài 7: Hàn góc không vát mép vị trí bằng 88 Bài 8: Hàn góc có vát mép vị trí bằng 93 Bài 9: Hàn gấp mép kim loại mỏng ở vị trí hàn bằng 101 IV.
Tài liệu tham khảo 105 3 MÔĐUN: HÀN HỒ QUANG TAY CƠ BẢN Mã số mô đun: MĐ18 I. VỊ TRÍ, Ý NGHĨA, VAI TRÒ CỦA MÔ ĐUN: Mô đun hàn hồ quang tay cơ bản là mô đun chuyên môn nghề, được bố trí sau khi học xong các môn học kỹ thuật cơ sở và trước khi học các mô đun chuyên môn nghề. Là mô đun có vai trò rất quan trọng, người học được trang bị những kiến thức, kỹ năng chuẩn bị, chế tạo phôi liệu trước khi hàn. MỤC TIÊU CỦA MÔ ĐUN: Học xong mô đun này người học có khả năng: - Làm tốt các công việc cơ bản của người thợ hàn điện tại các cơ sở sản xuất ; - Giải thích đầy đủ các khái niệm cơ bản về hàn hồ quang tay; - Nhận biết các loại vật liệu dùng để hàn hồ quang tay; - Trình bày được cấu tạo, nguyên lý làm việc của các loại máy hàn hồ quang tay; - Tính toán chế độ hàn hồ quang tay phù hợp với chiều dày, tính chất của vật liệu và kiểu liên kết hàn; - Hàn các mối hàn cơ bản trên các kết cấu hàn thông dụng đảm bảo yêu cầu kỹ thuật; - Vận hành sử dụng các loại máy hàn hồ quang tay thành thạo; - Thực hiện tốt công tác an toàn và vệ sinh công nghiệp.
NỘI DUNG MÔ ĐUN: Thời gian (giờ) TT Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Thực Kiểm số thuyết hành tra Những kiến thức cơ bản khi hàn hồ quang 32 1 10 22 tay. 2 Vận hành máy hàn điện thông dụng 30 8 22 4 3 Hàn đường thẳng trên mặt phẳng vị trí bằng 30 6 24 4 Hàn chốt 20 4 16 5 Hàn giáp mối không vát mép vị trí bằng 30 6 22 6 Hàn giáp mối có vát mép vị trí bằng 30 8 20 7 Hàn góc không vát mép vị trí bằng 30 8 20 8 Hàn góc có vát mép vị trí bằng 30 8 20 Hàn gấp mép kim loại mỏng ở vị trí hàn 9 8 2 6 bằng Kiểm tra kết thúc mô đun 8 Cộng 240 60 172 8 YÊU CẦU VỀ ĐÁNH GIÁ HOÀN THÀNH MÔ ĐUN. Kiểm tra đánh giá trước khi thực hiện mô đun: - Kiến thức: Đánh giá qua kết quả bằng cách vấn đáp hoặc trắc nghiệm kiến thức đó học có liên quan của môn học vẽ kỹ thuật, an toàn lao động, dung sai. - Kỹ năng: Được đánh giá qua kết quả thực hiện từng vị trí hàn cụ thể 2.
Kiểm tra đánh giá trong khi thực hiện mô đun: Giáo viên hướng dẫn quan sát trong quá trình hướng dẫn thường xuyên về công tác chuẩn bị, thao tác cơ bản, bố trí nơi làm việc. Ghi sổ theo giỏ để kết hợp đánh giá kết quả thực hiện mô đun về kiến thức, kỹ năng, thái độ. Kiểm tra sau khi kết thúc mô đun: 3. Về kiến thức: Căn cứ vào mục tiêu mô đun để đánh giá kết quả qua bài kiểm tra viết, kiểm tra vấn đáp, hoặc trắc nghiệm đạt các yêu cầu sau: - Thực chất, đặc điểm và phạm vi ứng dụng của từng vị trí hàn.
- Hàn được mối hàn ở từng vị trí khác nhau trong không gian. - Kỹ thuật hàn cá mối hàn cơ bản 5 3. Về kỹ năng: Được đánh giá bằng kiểm tra trực tiếp các thao tác trên máy, qua chất lượng của bài tập thực hành đạt các kỹ năng sau: - Phân biệt đúng các loại vật liệu chế tạo phôi. - Vận hành, sử dụng các loại thiết bị dụng cụ chế tạo phôi hàn thành thạo đúng quy trình.
- Gá phôi hàn chắc chắn đúng nguyên tắc. - Hàn được mối hàn chắc chắn đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật theo bản vẽ. - Tổ chức nơi làm việc hợp lý khoa học, an toàn.3 Về thái độ: Được đánh giá qua quan sát, qua sổ theo dõi đạt các yêu cầu sau: - Chấp hành quy định bảo hộ lao động; - Chấp hành nội quy thực tập; - Tổ chức nơi làm việc hợp lý, khoa học; - Ý thức tiết kiệm nguyên vật liệu; - Tinh thần hợp tác làm việc theo tổ, nhóm. 6 Bài 1: NHỮNG KIẾN THỨC CƠ BẢN KHI HÀN HỒ QUANG TAY Mã bài: 18.1 Giới thiệu: Hàn hồ quang tay được ứng dụng rộng rãi trong quá trình sản xuất.
vì vậy khi học bài này sẽ trang bị cho người học những kiết thức cơ bản về hàn hồ quang tay, giúp người học có những hiểu biết cơ bản về quá trình hình thành mối hàn bằng phương pháp hồ quang tay. Mục tiêu: Học xong bài này người học có khả năng: - Trình bày được chi tiết các ký hiệu, quy ước của mối hàn; - Phân biệt được các loại máy hàn điện hồ quang, đồ gá, kính hàn, kìm hàn và các loại dụng cụ cầm tay; - Phân biệt được các loại que hàn thép các bon thấp theo ký hiệu mã, hình dáng bên ngoài; - Trình bày được nguyên lý của quá trình hàn hồ quang; - Phân biệt chính xác các liên kết hàn cơ bản; - Nhận biết được các khuyết tật trong mối hàn; - Trình bày đầy đủ mọi ảnh hưởng của quá trình hàn hồ quang tới sức khỏe con người; - Thực hiện tốt công tác an toàn lao động và vệ sinh môi trường. Sơ lược về ký hiệu, quy ước mối hàn. Vị trí mối hàn trong không gian: Khi kim loại lỏng chuyển động từ que hàn vào bể hàn và bản thân bể hàn chịu tác dụng của nhiều yếu tố lực.
Trong đó, trọng lực là yếu tố lực có trị số lớn, ở trường hợp này nó có tác dụng cho việc hình thành bể hàn nhưng trường hợp khác nó lại cản trở việc hình thành bể hàn. Vì vậy người thợ phải dùng kỹ thuật để tạo ra tác dụng làm giảm hạn chế của trọng lực. Để làm được điều này, căn cứ vào đặc điểm của mối hàn so với phương của trọng lực người ta phân loại mối hàn theo các 7 vị trí trong không gian. Vị trí hàn trong không gian được quy định theo tiêu chuẩn Anh - Mỹ như sau: Ký hiệu Vị trí Ký hiệu Kiểu lắp gép 1 Hàn bằng F (Fillet) Góc 2 Hàn ngang G (Groove) Đối đầu (Giáp mối) 3 Hàn đứng 4 Hàn ngửa Hàn ống cố 5 định Hàn ống chếch 6 45o 1.
Ký hiệu mối hàn trên bản vẽ: 1.1 Quy định chung. - Ký hiệu mối hàn: Mối hàn được vẽ bằng nét cơ bản cho cả mối hàn khuất,trong đó có ký hiệu sau: 8 - Đối tượng bị tham chiếu : 1. Ký hiệu mối hàn góc: 9 - Ký hiệu hàn góc chữ T kiểu so le 1.3 Ký hiệu mối hàn giáp mối: - Kiểu mép hàn 10 - Dạng hàn: - Chiều sâu nóng chảy - Lót đáy 2. Các loại máy hàn điện hồ quang tay và dụng cụ cầm tay.
Các loại máy hàn điện hồ quang tay. Trong thực tế hiện nay máy hàn xoay chiều đã nêu ở trên ít được sử dụng vì năng suất và chất lượng mối hàn không cao. Chủ yếu sử dụng máy hàn một chiều, máy hàn một chiều gồm hai loại: 11 - Máy phát điện hàn một chiều: Là máy biến đổi cơ năng từ động cơ đốt trong thành dòng điện hàn một chiều. Loại này ít sử dụng vì không tiện lợi và giá thành cao, chỉ sử dụng khi không có điện lưới.
- Máy hàn một chiều: Sử dụng bộ chỉnh lưu bằng điôt để biến đổi dòng điện xoay chiều thành dòng điện một chiều. Dụng cụ cầm tay và dụng cụ bảo hộ lao động. -Tác dụng của kìm hàn: Dẫn điện và cặp chặt que hàn, cấu tạo của kìm hàn tốt xấu sẽ ảnh hưởng rất lớn tới việc hàn. -Phân loại: Kìm hàn được chia làm 2 loại 300A và 500A -Yêu cầu của kìm hàn: Tính năng dẫn điện tốt, trọng lượng nhẹ, thay đổi que hàn dễ dàng.
Bộ phận dẫn điện của kìm hàn làm bằng đồng, tiết diện của nó to hay nhỏ do dòng điện hàn quyết định. Tay cầm làm bằng chất cách điện, dựa vào lò xo cặp chặt các loại que hàn có đường kính khác nhau theo các chiều khác nhau. Dụng cụ phụ trợ: -Dụng cụ phụ trợ gồm: búa đầu nhọn (búa gõ xỉ hàn), bàn chải thép, hộp đựng que hàn, búa đầu tròn, đục. 12 - Dụng cụ bảo hộ lao động trong hàn hồ quang tay: +Mặt nạ: Là một loại dụng cụ dùng để bảo hộ đầu và mắt của thợ hàn khỏi bị kim loại nóng chảy bắn vào.